1. Projectenboek 2021 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

24 juni 2021 1806532 18 mei 2021 Projectenboek 2021 Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Team

Programma’s en Projecten

K. Meijer / B.E. Blok (0318) 538494 / 538433 klaas.meijer@veenendaal.nl ireen.blok@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het projectenboek 2021 vast te stellen en daarmee: A. De herzieningen 2021 van de volgende grondexploitaties vast te stellen: a. Complex 01: Ontwikkelposities Veenendaal-oost; b. Complex 02: Veenendaal-oost; c. Complex 08: 1e Melmseweg; d. Complex 12: Brouwerspoort; e. Complex 28: Oksel A12 (liquidatie-opzet); f. Complex 30 en 31: Balkons en de Groene Grens; g. Complex 39: Vrijkomend vastgoed; h. Complex 43: Pionierkwartier; i. Complex 71: Boveneind/Pampagras (liquidatie-opzet); j. Complex 86: Veeneind (liquidatie-opzet); k. Complex 92: Lindewijck. B. In te stemmen met de volgende stortingen in de risicoreserve grondexploitaties: a. Complex 01 Ontwikkelposities Veenendaal-oost per 1 januari 2021 ter grootte van € 246.062,- als gevolg van tussentijdse winstneming; b. Complex 02 Veenendaal-oost per 1 januari 2021 ter grootte van € 361.930,- als gevolg van tussentijdse winstneming; c. Complex 08 1e Melmseweg per 1 januari 2021 ter grootte van € 1.708,- als gevolg van tussentijdse winstneming; d. Complex 21 Oksel A12 per 1 januari 2021 ter grootte van € 5.351,- als gevolg van tussentijdse winstneming; e. Complex 38 PHV-fabriek per 1 januari 2021 ter grootte van € 12.588,- als gevolg van een batig liquidatiesaldo; f. Complex 71 Boveneind/Pampagras per 1 januari 2021 ter grootte van € 137.310,- als gevolg van tussentijdse winstneming. C.

In te stemmen met de volgende storting in de Algemene Reserve: a. Complex 39 Vrijkomend vastgoed per 1 januari 2021 ter grootte van € 328.053,- als gevolg van tussentijdse winstneming;

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

2. 3. 4.

5.

D. In te stemmen met een negatieve beschikking uit (storting in) de risicoreserve grondexploitaties en overeenkomstige negatieve storting in (onttrekking uit) de voorziening grondexploitaties: a. Complex 38 PHV-fabriek per 1 januari 2021 ter grootte van -/- € 26.718,- vanwege een verminderd plantekort bij afsluiting van het project. E. In te stemmen met een beschikking uit de risicoreserve grondexploitaties naar complex 90 Restanten geliquideerde complexen per 1 januari 2021 ter grootte van € 4.206,-. In te stemmen met de afsluiting van complex 28 Oksel A12, complex 71 Boveneind/ Pampagras en complex 86 Veeneind bij de jaarrekening 2021. De verplichting tot geheimhouding, die de raad heeft bekrachtigd op de stukken genoemd in bijlage 2 voor complex 38 PHV-fabriek, op te heffen. De ontwikkelstrategie, zoals opgenomen in bijlage 6, voor de transformatie van het Ambacht naar een nieuw woongebied met ruimte voor andere functies zoals werken vast te stellen en hiervoor: a. in te zetten op het zoeken van subsidiemogelijkheden; b. maximaal een bedrag van € 4 miljoen aan cofinanciering beschikbaar te stellen vanuit de risicoreserve grondexploitaties (2 miljoen) en het ontwikkelfonds bedrijfsverplaatsingen (2 miljoen). Voor de nieuwbouw van de brandweerkazerne en de herontwikkeling van de locatie van Wijkservice: a.

een investeringsbudget ter hoogte van € 838.000,- voor de bouw van de oefenlocatie van de Brandweer op IW4-locatie beschikbaar te stellen; b. met bijgaande begrotingswijziging het vastgestelde investeringsbudget van € 4,3 miljoen voor de nieuwbouw van Wijkservice beschikbaar te stellen; c. de grondexploitatie Brandweerlocatie/Gemeentewerf (complex 95) in te stellen en de bijbehorende 1e exploitatieopzet vast te stellen; d. In plaats van de eerder aangekondigde twee scenario’s de aanbestedings- en ontwikkelstrategie vast te stellen, welke gericht is op het maximaliseren van het aantal woningen binnen de ruimtelijke en programmatische kaders en het verkrijgen van een zo gunstig mogelijke financiële aanbieding.

Waarom naar de raad? Conform de Nota grondbeleid vindt de jaarlijkse verantwoording over alle projecten plaats en wordt een vooruitblik gegeven voor de komende perioden. Er zijn besluiten nodig vanwege de kaderstellende rol en het budgetrecht van de gemeenteraad. Samenvatting In het projectenboek zijn zowel de verantwoordingen als de vooruitblikken per project opgenomen. Daarnaast is de risicoanalyse per project geactualiseerd en zijn de gevolgen voor het weerstandsvermogen bepaald. Veel projecten liggen goed op schema en de risicoreserve grondexploitaties (hierna te noemen risicoreserve) is op peil. Vanwege het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) moeten er tussentijdse winstnemingen gedaan worden en deze zijn gestort in de risicoreserve.

2

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

Inleiding Projectenboek Conform de Nota grondbeleid vindt de jaarlijkse verantwoording over alle projecten plaats en wordt een vooruitblik gegeven voor de komende jaren. Deze verantwoording en vooruitblik zijn beide opgenomen in het projectenboek. Ook is de risicoanalyse per project geactualiseerd en zijn de gevolgen voor het weerstandsvermogen bepaald. De resultaten zijn opgenomen in de geheime rapportage ‘Risicoanalyse projecten gemeente Veenendaal 2021’. De verantwoording en besluitvorming vinden op basis van de volgende documenten plaats:

Speerpunten ruimtelijke projecten Voor 2021 zijn in het projectenboek de volgende speerpunten geformuleerd: 1. Zorgen voor voldoende aanbod aan nieuwbouwwoningen Omdat een aantal plannen klaarstond om in ontwikkeling te gaan, kan op korte termijn een deel van de vraag goed ingevuld worden. Het is de uitdaging om ook voldoende nieuwe plannen klaar te zetten, zodat het aanbod de vraag kan blijven volgen. Vanwege de lange tijd tussen planvorming en realisatie, zijn dit jaar al enkele nieuwe initiatieven opgestart. Daarnaast wordt onderzocht welke plannen opgestart kunnen worden (denk hierbij ook aan inbreiding op parkeerterreinen). Bij aanbod gaat het niet alleen om aantallen, maar wordt ook scherp gekeken naar de behoefte. Daarnaast is het van groot belang om zachte plannen om te zetten naar harde plannen. Ofwel te zorgen voor een onherroepelijk bestemmingsplan. Op dit moment is de harde planvoorraad zeer beperkt. 2. Concretisering ambities structuurvisie gemeente en concept omgevingsvisie met betrekking tot verplaatsing milieuhinderlijke bedrijven en versterking inzet compacte binnenstad Onze omgevingsvisie bevestigt nogmaals de ambitie om in te zetten op transformatie van het Ambacht en verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven uit woongebieden. Op dit moment ontstaan er kansen om concrete stappen te kunnen zetten.

Het rijk (de woningbouwimpuls) en ook provincie zetten weer volop in op de woningmarkt. Het opgerichte fonds bedrijfsverplaatsingen kan in subsidievorm het laatste zetje geven om daadwerkelijk tot verplaatsing over te gaan door de middelen van rijk, provincie en gemeente te bundelen. Dit is ook een vereiste die gesteld wordt door het rijk en de provincie om ook zelf als gemeente publieke middelen beschikbaar te stellen. Met inzet van het fonds kunnen bestaande problemen worden opgelost en ontstaat ruimte voor nieuwe woningbouw en vergroening. Ook kunnen aanverwante problemen zoals een bodemverontreiniging worden opgepakt. Kortom een dergelijk ‘fonds’ kan, zeker in samenwerking met andere overheidspartijen, een groot verschil maken. Dit geldt ook voor de ambities uit het programma Winkelstad Veenendaal om meer winkels naar het centrum te verplaatsen en ruimte te maken voor herontwikkelingen.

3

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

3. Ruimtelijke doelen bereiken met inzet van publiekrechtelijke instrumenten als de omgevingswet en Nota bovenwijkse voorzieningen Tot voor kort zijn afspraken voor projecten vooral via privaatrechtelijke overeenkomsten vastgelegd. Dit werkt vaak goed, maar kent ook beperkingen in afdwingbaarheid. In 2020 is de Nota bovenwijkse voorzieningen vastgesteld. Deze nota maakt het mogelijk dat marktpartijen aan bovenwijkse voorzieningen gaan meebetalen op het moment dat zij een locatie in ontwikkeling brengen. Met de Nota bovenwijkse voorzieningen is dit structureel georganiseerd en afdwingbaar. Echter betekent dit ook dat een gemeentelijke inzet op bovenwijkse voorzieningen noodzakelijk is en soms ook voorfinanciering ervan. Daarnaast zet de gemeente ook meer in om via de publiekrechtelijke wijze haar ruimtelijke doelen te verwezenlijken. Een voorbeeld is het toepassen van de Wet voorkeursrecht gemeenten op het fabrieksterrein Trivium en zo meer invloed te hebben op de toekomstige ontwikkeling. Voor Stationskwartier D worden de mogelijkheden onderzocht een exploitatieplan op te stellen, zodat voor alle grondeigenaren de ruimtelijke eisen voor bijvoorbeeld groen op financieel gelijke wijze verdeeld worden. De door de raad in 2020 vastgestelde Nota grondbeleid 2020-2024 biedt hiervoor de kaders.

Beoogd resultaat Realisatie van de diverse gemeentelijke projecten binnen de voorgestelde geactualiseerde (financiële) kaders. Argumenten 1.1 Projectenboek is opgesteld conform Nota grondbeleid Voor de uitvoering van het grondbeleid en de projecten is een goede cyclus van plannen, beheersen en verantwoorden van belang. Dit is vastgelegd in de Nota grondbeleid. Aan het projectenboek 2021 wordt een formele status verleend, nadat deze door de raad is vastgesteld. 1.2 Vaststelling van het projectenboek geeft invulling aan de controlerende taak en het budgetrecht van de gemeenteraad Het projectenboek omvat zowel een terugblik op 2020 (controlerende taak) als een meerjarenperspectief vanaf 1 januari 2021 voor de lopende grondexploitaties (budgetrecht). 1.3 Het projectenboek biedt financiële sturing en risicobeheersing aan de ruimtelijke ontwikkeling van Veenendaal Het projectenboek geeft behalve een verantwoording over het boekjaar 2020 ook een doorkijk in de projectvoortgang, risico’s en de toekomstige cashflow. Concluderend kan gesteld worden dat veel voortgang is geboekt bij diverse projecten en in de komende jaren veel bouwactiviteiten plaatsvinden. Daarnaast is het risicoprofiel afgenomen en is de risicoreserve op peil. 1A.1 Verantwoording conform Nota grondbeleid Met de jaarlijkse vaststelling van het projectenboek wordt uitvoering gegeven aan de Nota grondbeleid.

Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBVregels) is de raad verplicht de herziening van de grondexploitatiebegroting per complex jaarlijks afzonderlijk vast te stellen.

4

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

1B.1 Tussentijdse winstnemingen zijn conform BBV-regels Per 1 januari 2016 zijn de regels van de BBV gewijzigd. In maart 2018 is een aanvullende handreiking beschikbaar gesteld specifiek voor het onderwerp ‘tussentijds winst nemen’. Deze voorgestelde tussentijdse winstnemingen zijn overeenkomstig deze regels bepaald. 1C.1 Mutaties op de risicoreserve grondexploitaties en de voorziening grondexploitaties zijn conform BBV-regels nodig bij mutaties van het ontstane plantekort Complex 38 PHV-fabriek; een verminderd plantekort van € 26.718,- vanwege het vrijvallen van budgetten bij de afronding van het project. Uiteindelijk heeft het project PHV-fabriek een klein financieel voordeel opgeleverd. 1D.1 Nadelige saldi worden conform BBV-regels onttrokken uit de risicoreserve grondexploitaties Het saldo van complex 90 Restanten geliquideerde complexen wordt jaarlijks verrekend met de risicoreserve grondexploitaties. Voor 2020 bedraagt het tekort € 4.206,-. 2.1 De gemeentelijke werkzaamheden voor de projecten Oksel A12, Boveneind/Pampagras en Veeneind zijn nagenoeg gerealiseerd Naar verwachting zijn alle woningen eind 2021 opgeleverd of is de betreffende grond verkocht. Het woonrijp maken wordt verzorgd door de ontwikkelaar. Deze projecten worden bij de jaarrekening 2021 afgesloten.

3.1 Afsluiten van dit project maakt opheffen geheimhouding mogelijk De raad heeft 21 december 2017 een besluit genomen over de motie opheffing geheimhouding. Op basis hiervan wordt op het moment dat het betreffende complex wordt afgesloten, overwogen of de geheimhouding op de geheime toelichtingen op grond- en opstalexploitaties kan worden opgeheven. Voor project PHV-fabriek zijn geen redenen om deze niet openbaar te maken. 4.1 Transformatie het Ambacht is hard nodig om de komende jaren te kunnen voorzien in de woningbouwbehoefte, vooral ook in het betaalbare segment Er is nog een grote vraag naar nieuwe woningen in Veenendaal. De verwachting is dat er tot 2040 nog ruim 10.000 extra woningen nodig zijn. De plancapaciteit binnen Veenendaal is echter beperkt. Transformatie van het industriegebied het Ambacht is dan ook nodig om de komende jaren nieuwe capaciteit te kunnen toevoegen. Het Ambacht is het bedrijventerrein ingesloten tussen de Rondweg-oost, de spoorlijn, de Industrielaan en de Nijverheidslaan. De transformatie ziet toe op het westelijke deel van dit bedrijventerrein. Het gedeelte tussen de Groeneveldselaan en de Rondweg-oost blijft haar huidige functie behouden. In de ontwikkelvisie is ruimte voor circa 1.600 woningen.

Hierbij wordt ook nadrukkelijk rekening gehouden met het bieden van voldoende woningen in het betaalbare segment, zowel in het sociale huur- en koopsegment als de betaalbare koop- en huurwoningen. Het voorlopige (later vaststellen) programma ziet er als volgt uit:

5

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

4.2 Transformatie Ambacht past binnen de vastgestelde visies van de gemeente Al in de structuurvisie 2025 is de wens voor het transformeren van het Ambacht naar een gemengd woongebied uitgesproken. Recent is deze ambitie nogmaals bevestigd in de omgevingsvisie 2040 en bij het instellen van het ontwikkelfonds bedrijfsverplaatsingen en transformatie. Deze ambitie is nu uitgewerkt in een ontwikkelvisie voor dit gebied. Daarnaast is de ontwikkelstrategie gebaseerd op de GDV(grootschalige detailhandelsvestigingen)-principes van de omgevingsvisie 2040. 4.3 Strategie is gericht op een stevige hoofdstructuur en flexibiliteit in de uitwerking en fasering Het transformeren van dit grote, verouderde bedrijventerrein is een traject van jaren. Ook is er een sterke afhankelijkheid van de bereidheid van bedrijven om te verhuizen. Daarom is er een ontwikkelstrategie opgesteld die flexibel en adaptief is. Op voorhand wordt niet alles vastgelegd. Uitwerking per deelgebied is (soms pas op termijn) mogelijk. Wel is een robuuste hoofdstructuur opgenomen als drager van transformaties van de verschillende deelgebieden. Deze hoofdstructuur zorgt voor een goede nieuwe oost-west verbinding voor langzaam verkeer. Deze verbinding is al ingezet in het Stationskwartier en moet zorgen voor een goede verbinding met het treinstation. Ook zijn de centrale groenvoorzieningen vastgelegd.

Hierdoor is een gefaseerde herontwikkeling binnen deze hoofdstructuur, opgenomen in de ontwikkelvisie mogelijk. Bovendien maakt deze aanpak het mogelijk dat primair de transformatie voor de huidige gebiedseigenaren op vrijwillige basis is. 4.4 De ontwikkelvisie vormt de basis voor het maken van (financiële) afspraken met partijen in het gebied De ontwikkelvisie omvat de hoofdstructuur voor het gebied. Per deelgebied en/of partij kunnen vervolgens afspraken worden gemaakt op perceels- of deelgebiedniveau. Hierbij worden dan ook de kosten met betrekking tot het realiseren van deze hoofdstructuur betrokken. Kortom elke partij zal moeten bijdragen aan het realiseren van deze structuur. Hiermee blijft de flexibiliteit in tijd en 6

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

uitwerking net zoals in het Stationskwartier bestaan, maar wordt nog nadrukkelijker een ruimtelijk en financieel kader vooraf vastgelegd. 4.5 De ontwikkelvisie vormt de basis voor het participatieproces en het opstellen van ruimtelijke en programmatische kaders In het vervolgproces zal ook het participatieproces met de eigenaren en omgeving verder worden opgepakt. De ontwikkelvisie vormt hiervoor de basis. Het opstellen van de ruimtelijke en programmatische kaders wordt hiermee vormgegeven. Deze worden ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Op dit moment is nog niet aan te geven in welk tempo en voor welke deelgebieden dit zal gebeuren. Dit is sterk afhankelijk van de kansen die zich gaan voordoen. 4.6 Subsidies/bijdragen van andere partijen zijn nodig om de transformatie financieel haalbaar te krijgen Op voorhand is duidelijk dat deze transformatie niet met een sluitende grondexploitatie kan worden uitgevoerd. We willen daarom de mogelijkheden die zich voordoen voor het aanvragen van subsidies aangrijpen. Concreet is de verwachting dat op korte termijn een aanvraag voor de Woningbouwimpuls (WBI) van het Rijk kan worden gedaan. Daarnaast is de verwachting dat dit project past binnen de provinciale regeling als het gaat om versnelling en bouwen van betaalbare woningen.

Hierop zit urgentie zowel om de haalbaarheid te vergroten maar vooral omdat er zich op korte termijn enkele concrete kansen voordoen zoals de Woningbouwimpuls van het Rijk. 4.7 Ruimte voor cofinanciering nodig Om een concrete subsidieaanvraag te kunnen doen, is het vaak noodzakelijk om een cofinanciering te kunnen doen. Daarom wordt voorgesteld het college de ruimte te geven om tot maximaal € 4 miljoen aan cofinancieringsruimte te geven voor het aanvragen van subsidies. 4.8 Voldoende financiële ruimte om deze reservering te doen Binnen de risicoreserve en met het ontwikkelfonds is voldoende ruimte om € 4 miljoen te reserveren als cofinanciering voor eventuele subsidieaanvragen. Hierbij moet opgemerkt worden dat de komende maanden de grondexploitatie voor dit gebied in hoofdlijnen wordt opgezet. De mogelijkheden in de grondexploitatie worden mede bepaald door bijdragen vanuit het Rijk en de provincie. In samenhang hiermee zal een grondexploitatie aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. 5.1 Investeringsbudget voor de nevenlocatie Brandweer is nodig om de bouw van Wijkservice en IW4 op de Wageningselaan te kunnen starten Een belangrijk uitgangspunt bij de nieuwbouw van de kazerne en herontwikkeling van de huidige locatie van Wijkservice is het verhuizen van de oefenplaats van de Brandweer naar de IW4-locatie.

Bij de besluitvorming hierover was het streven om ook in juni van dit jaar het totale investeringsbudget voor de nieuwbouw van de kazerne inclusief de nevenlocatie aan te vragen. Deze aanpak is gewijzigd (zie hieronder). Daarom is het noodzakelijk om nu het investeringsbudget voor de nevenlocatie beschikbaar te stellen. De Europese aanbesteding voor de nieuwbouw van IW4, Wijkservice en de nevenlocatie is reeds gestart.

7

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

5.2 Investeringsbudget van € 838.000,- past in de financiële lijn zoals opgenomen in de Kaderbrief 2021-2024 en verwerkt in de begroting De structurele dekking van de nieuwbouw van de brandweerkazerne is via de Kaderbrief 2021-2024 verwerkt in de Programmabegroting 2021 en meerjarenbegroting 2022-2024. De nevenlocatie maakt hiervan onderdeel uit. 5.3 De financiële consequenties moeten nog verwerkt worden in de begroting De raad heeft het investeringsbudget voor de nieuwbouw voor Wijkservice op 21 januari 2021 vastgesteld. Hierbij was opgenomen dit te verwerken bij de 1e bestuursrapportage van 2021. Omdat dit één geheel vormt met de nu vast te stellen grondexploitatie locatie Brandweer/Gemeentewerf en het investeringsbudget voor de oefenlocatie Brandweer is er voor gekozen de begrotingswijziging in dit raadsvoorstel op te nemen. 5.4 Grondexploitatie is in lijn met besluitvorming d.d. 21 januari 2021 over de nieuwbouw van Wijkservice Onderdeel van het besluit over de nieuwbouw van Wijkservice is een bijdrage vanuit de ontwikkelopbrengst van de vrijkomende locatie. Deze bijdrage is verwerkt in de voorliggende grondexploitatie. Hiermee blijft conform de haalbaarheidsanalyse van begin dit jaar sprake van een sluitende grondexploitatie. Door de grondexploitatie vast te stellen is dit nu ook verankerd en kan op termijn de herontwikkeling van de vrijkomende locatie gestart worden.

5.5 Aanbestedings- en ontwikkelstrategie om recht te doen aan ambitie raad Bij de keuze voor de herontwikkeling van vrijkomende locatie Wijkservice en de nieuwbouw voor de kazerne heeft de raad verzocht om twee scenario’s verder uit te werken. Deze twee scenario’s gaan uit van een nieuwe kazerne waarbij het verschil is dat in het ene scenario alleen woningen naast en achter de kazerne worden gerealiseerd en in het andere scenario ook woningen op de kazerne. Ook is het ruimtelijk en programmatisch kader geamendeerd vastgesteld zodat er op de hoek Ambachtsstraat / Industrielaan een bouwhoogte van maximaal 36 meter kan worden gerealiseerd. Deze aanpassingen zijn ingegeven vanuit de wens om zoveel mogelijk (binnen de gestelde kwaliteitseisen) woningen in dit gebied toe te voegen. Dit gebied ligt centraal in Veenendaal, dichtbij het centrum en station. Hierdoor is het wenselijk, ook gezien de grote vraag naar woningen, om maximaal in te zetten op verdichting. Daarnaast is het wenselijk om financieel een zo aantrekkelijk mogelijk totaalvoorstel te realiseren. Dit totaalvoorstel kent eigenlijk twee hoofdonderdelen: • de kosten voor de nieuwe brandweerkazerne; • de opbrengstpotentie vanuit de woningbouw.

Daarom wordt nu voorgesteld om niet twee scenario’s uit te werken maar om een integrale strategie op te zetten, gericht op het maximaliseren van het aantal woningen en het verkrijgen van een zo optimaal mogelijk financieel totaalvoorstel. In deze strategie gaan we uit van één aanbesteding aan de markt. We vragen een totaalplan voor zowel de bouw van de kazerne als de ontwikkeling van de woningen. Ook wordt hierbij een prijs voor de bouw van de kazerne en een opbrengst voor de bouwgrond gevraagd. Dit gebeurt in één Europese aanbesteding. Afwijkend is dus dat we niet zelf een studie uitvoeren naar de voor- en nadelen van woningen op de kazerne, maar vooral de marktkennis hierbij te betrekken. De uitslag van de aanbesteding bepaalt hoe, binnen de gestelde ruimtelijke en programmatische kaders, het plan er uit komt te zien. De 8

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

afweging binnen de aanbesteding is gericht op kwaliteit (zowel van de woningen als de kazerne), duurzaamheid (inclusief energieneutraal en klimaatadaptatie), prijs en het aantal woningen. Hiermee gaan we op zoek naar het beste plan voor deze locatie en wordt zo maximaal mogelijk invulling gegeven aan de ambitie van de raad. 5.6 Ruimte voor bewonersparticipatie in de aanbesteding Een belangrijk onderdeel in de aanbesteding is de bewonersparticipatie. De vastgestelde kaders vormen, zoals begin dit jaar aangegeven, de basis voor de bewonersparticipatie. In de aanbesteding wordt daarom hieraan ook invulling gegeven. Omwonenden worden actief betrokken bij de beoordeling van de bouwplannen. Zij maken dus onderdeel uit van de aanbesteding als het gaat om de kwaliteit van de plannen. Alternatieven Het projectenboek zelf is voornamelijk een verantwoordingsdocument voor de gehele projectenportefeuille. Het bevat integrale actualisaties van grondexploitaties op basis van raadsbesluiten, beleid, marktomstandigheden etc. en zijn afgestemd op de jaarrekening en juist bevonden door de accountant. Alternatieven zijn op dat vlak niet aan de orde. Het Ambacht Voor het Ambacht zijn twee alternatieven mogelijk: niet in stemmen met de voorgestelde aanpak of de aanpak verstevigen door een meer verplichtend karakter van de transformatie.

In het eerste alternatief (geen transformatiestrategie) moet geconcludeerd worden dat het (verouderde) bedrijventerrein haar bedrijfsmatige functie houdt. De ontwikkeling van de Groeneveldselaan (Greenfields) komt hiermee op een eiland te staan. Ook komt er dan voorlopig geen grootschalige ruimte voor nieuwe woningbouwprojecten beschikbaar. Inbreiding zal op kleine schaal kunnen plaatsvinden. Het risico bestaat - specifiek voor dit gebied - dat er kleine losse ontwikkelingen gaan komen (door marktinitiatieven), die niet passen binnen een gewenste structuurverbetering, laat staan dat er integrale financiële afspraken gemaakt kunnen worden. De tweede richting ziet toe op een meer verplichtend karakter van de transformatie. De gemeente kan haar beleidsinstrumentarium inzetten om bedrijven uiteindelijk te verplichten om te verhuizen c.q. mee te werken aan een transformatie (in het uiterste geval tot aan onteigening toe). Dit betekent dat er meer zekerheid verkregen kan worden op het proces en de snelheid van de transformatie. Vooralsnog wordt deze route niet voorgesteld. Hiervoor zijn twee belangrijke redenen: als eerste beschikt de gemeente niet over alternatieve ruimte voor de vertrekkende bedrijven. We kunnen onvoldoende alternatieve locaties aanbieden. Ten tweede legt dit een (te) groot beslag op de financiële middelen van de gemeente.

In het vervolg kan eventueel wel op deelgebiedniveau een heroverweging plaatsvinden. Brandweer/Wijkservice Een belangrijk deel van de voorstellen vormen een uitwerking van het eerder genomen besluit inzake de nieuwbouw voor Wijkservice, Brandweer en herontwikkeling van het vrijkomend gebied. Het verzoek van de raad om meer ruimte te bieden voor woningbouw en het zoeken naar een financieel optimaal plan is nu verwerkt in het proces. Het college komt echter in deze procesaanpak niet meer met twee uitgewerkte scenario’s terug naar de raad. Een alternatief is om hieraan wel vast te houden. Dat betekent meer voorbereidend werk. Ook is dan de inbreng vanuit de markt minder groot. Uiteindelijk wordt dan gewerkt naar een traditionele aanbesteding. 9

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

Kanttekeningen 4.1 Door de transformatie van het Ambacht gaat een bedrijventerrein verloren Met de transformatie van het Ambacht gaat er ruimte voor een traditioneel bedrijventerrein verloren in Veenendaal. Uiteraard willen we niet dat de bestaande bedrijven voor Veenendaal verloren gaan. Daarom wordt er primair gekozen voor een vrijwillige verhuizing van de aanwezige bedrijven of inpassing van de bedrijven. De gemeente ondersteunt een verhuizing op verzoek van een bedrijf waar mogelijk. Daarnaast zoeken we binnen de Verstedelijkingsstrategie Arnhem, Nijmegen, Regio Foodvalley naar een structurele oplossing voor het tekort aan ruimte voor bedrijventerreinen. De verwachting is dat deze verstedelijkingsstrategie na de zomer van dit jaar wordt afgerond. Tot slot moet ook gekeken worden naar de werkgelegenheid. Juist met een transformatie naar een gemend woongebied ontstaat meer werkgelegenheid binnen het gebied dan de huidige invulling. Nu is er ook behoorlijk veel ruimte voor opslag en bedrijfsprocessen met een lage inzet van personeel. Ervaringen elders, zoals de transformatie van het Waalfront in Nijmegen, leren dat na de transformatie er meer banen (in allerlei vormen) zijn na de transformatie dan er voor door intensiever ruimtegebruik. Participatie Het projectenboek is een document voor de gehele projectenportefeuille. Participatie vindt plaats per project.

Vanwege coronamaateregelen is participatie het afgelopen jaar tot dit moment in digitale vorm doorgegaan. Dit geldt ook voor het Ambacht en de herontwikkeling van Wijkservice. Participatie is binnen deze projecten georganiseerd (zie argumenten). Voor het projectenboek is de eerste trede (informeren) van de participatietrap van toepassing. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Bewoners krijgen een actuele stand van de woningbouwlocaties en een voortgang van de projecten in Veenendaal.

10

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

Aanpak / uitvoering In onderstaande figuur is de jaarlijkse cyclus van plannen, beheersen en verantwoorden opgenomen.

In het voorliggende projectenboek 2021 wordt invulling gegeven aan: 1. Plannen: vooruitblik lopend jaar en komende jaren (in dit geval 2021 en verder); 2. Verantwoorden: toelichting op de (financiële) resultaten en wijzigingen in het afgelopen boekjaar (in dit geval 2020). Hierbij is aansluiting gezocht bij de jaarrekening. Beide documenten worden in dezelfde raadsvergadering behandeld; 3. Beheersen: actualisatie risicomanagement. Daarnaast wordt jaarlijks in de raadsvergadering van december voor de grondexploitaties de voortgangsrapportage behandeld, welke onderdeel is van de 3e bestuursrapportage. In deze rapportage worden de eventuele belangrijke tussentijdse wijzigingen opgenomen. Communicatie over dit besluit Het projectenboek geeft een actuele stand van de woningbouwlocaties en een voortgang van de projecten in Veenendaal. Het projectenboek is digitaal beschikbaar op de website van de gemeente. Communicatie over de projecten specifiek gebeurt binnen de projecten zelf. Evaluatie Zie paragraaf aanpak/uitvoering.

11

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

Kosten, baten, dekking Projectenboek 2021 Voorziening grondexploitaties Het verloop van de voorziening grondexploitaties is als volgt: Post (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Bedrag

Stand per 1 januari 2020

30.130

Bijschrijving rente 2020

602

Stortingen n.a.v. projectenboek 2021: n.v.t. Beschikkingen n.a.v. projectenboek 2021: Complex 38 PHV-fabriek

27

Beschikking naar risicoreserve grondexploitaties Stand per 31 december 2020

27 30.705

Dekking risico’s in de grondexploitaties De buffer tegen de risico’s van de grondexploitaties wordt gevormd door de risicoreserve grondexploitaties. Deze is gedaald met € 0,1 miljoen naar € 7,1 miljoen. De Nota grondbeleid stelt dat ‘de risicoreserve in overeenstemming dient te zijn met de omvang van de gemeentelijke risico’s in de grondexploitaties’. De risicoreserve ligt binnen de bandbreedte van € 4,1 miljoen (minimaal) en € 10,2 miljoen (maximaal). Stand risicoreserve per 1 januari 2020 voor verwerking resultaatbestemming 2019 Saldo mutaties jaarrekening 2019 en projectenboek 2020 Stand per 1 januari 2020 na verwerking resultaatbestemming 2019 Saldo mutaties 2020 Naar reserve onderwijs vanwege verkoop onderwijspanden Raming stand per 31 december 2020

7.200.000 1.000.000 6.200.000 1.245.161 -328.053 7.117.108

Totaal benodigde reservepositie per 31 december 2020

10.200.000

Totaal benodigde financiële weerstandscapaciteit ultimo 2020

4.100.000

Geraamde stortingen tot ultimo 2025 (rond)

6.044.000

Ten opzichte van het projectenboek 2020 is de benodigde financiële weerstandscapaciteit, ofwel het minimaal benodigde bedrag in de risicoreserve, gestegen naar € 4,1 miljoen (was € 3,8 miljoen). In de volgende grafiek is de ontwikkeling van de risicoreserve en de minimale benodigde positie terug te vinden. 12

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

Grafiek 1 Ontwikkeling risicoreserve grondexploitaties sinds 2009 (bedragen x 1 mln euro) Krediet Brandweer nevenlocatie Wageningselaan De investering van de nevenlocatie bestaat in hoofdlijnen uit drie elementen: • Aankoop van grond voor de vervangende locatie € 190.530,-; • Nieuwbouwkosten € 354.869,- en bijkomende kosten € 147.268,-; • Kostenverhogende BTW € 145.460,-. De structurele dekking van de nieuwbouw van de brandweerkazerne is verwerkt in de Programmabegroting 2021/meerjarenraming 2022-2024. De nevenlocatie maakt hiervan onderdeel uit. Krediet Wijkservice Wageningselaan Het krediet van € 4.300.000,- voor Wijkservice is al vastgesteld bij het raadsvoorstel van 21 januari 2021. Dekking voor de kapitaallasten komt uit het verwachte positieve resultaat van de grondexploitatie locatie Brandweer/Gemeentewerf. Aangezien dit positieve resultaat pas over enkele jaren beschikbaar komt, wordt er een storting gedaan ten laste van de risicoreserve grondexploitaties aan de reserve dekking kapitaallasten. Aangezien de afschrijvingslasten pas berekend worden als het pand in gebruik is genomen, wordt de dotatie in de reserve dekking kapitaallasten pas in 2023 gedaan.

Burgemeester en wethouders,

de heer drs. P. van der Veer wnd. gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester 13

Raadsvoorstel van 18 mei 2021, nr. 1806532

Bijlagen • Projectenboek 2021 • Op te heffen geheimhoudingen • Toelichting ontwikkelvisie ‘Het Ambacht’ • Begrotingswijziging krediet oefenlocatie Brandweer Wageningselaan • Begrotingswijziging krediet nieuwbouw Wijkservice Wageningselaan Ter inzage • Risicoanalyse projecten gemeente Veenendaal 2021 (GEHEIM) • Uitgebreide toelichtingen op de grondexploitatieberekeningen (GEHEIM) • Uitgebreide toelichting op de Meerjarige Projectbegrotingen (GEHEIM) • Toelichting op het investeringsbudget nevenlocatie Brandweer Wageningselaan (GEHEIM)

14