1. Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

16 december 2021 1897042 26 oktober 2021 Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Afdeling

Team P&P

A.M. Westhoff (0318) 538462 anne.westhoff@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2050 voor de periode 2022-2025 vast te stellen. Waarom naar de raad? De gemeente heeft in december 2015 besloten te streven naar een energieneutraal Veenendaal in 2035 en in 2020 besloten deze gelijk te schakelen aan de datum in het Klimaatakkoord: energieneutraal in 2050. Met het Programmaplan 2022-2025 wordt het uitvoeringsprogramma voor de energietransitie voor de periode 2022-2025 vormgegeven. Op 24 juni 2021 is het ontwerp van het programmaplan door uw raad vastgesteld. Aan de raad wordt nu gevraagd om definitief te besluiten over dit uitvoeringsprogramma met de gewenste richting en uitwerking voor de komende jaren en de mate van inzet die hier het beste bij past om uiteindelijk deze ambitie in 2050 te behalen. Samenvatting In dit voorstel wordt de raad gevraagd het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2050 (ENV) voor de periode 2022-2025 definitief vast te stellen. In de ter inzage periode van het ontwerp programmaplan zijn geen reacties ingediend. Wel is tijdens de commissiebehandeling van het ontwerp programmaplan door het college toegezegd dat zal worden aangegeven hoe het college wil omgaan met het verzoek om in lijn met het landelijke beleid, klimaatneutraliteit te hanteren als doelstelling i.p.v. de energieneutraliteit en daarnaast de CO2-reductie te meten i.p.v.

energiebesparing zoals het nu wordt gehanteerd in het ontwerp programmaplan. Het college heeft aangegeven dit verzoek mee te nemen tegelijk met de verwerking van de zienswijzen in het definitieve programmaplan ENV. Omdat er geen zienswijzen zijn ingediend, is de aanvullende tekst in het programmaplan met betrekking tot de definiëring van de doelstellingen, de enige aanpassing in het definitieve programmaplan. Inleiding De gemeente streeft naar een energieneutraal Veenendaal. In de startnotitie die in dit kader in 2015 is vastgesteld, heeft de raad gevraagd om een uitvoeringsprogramma en benodigd budget voor het realiseren van deze ambitie. In 2017 is hiervoor het 1e programmaplan vastgesteld voor de periode 2017-2021. Het voorliggende (2e ) programmaplan is de uitwerking voor de volgende periode 20222025.

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1897042

Beoogd resultaat Een Energieneutraal Veenendaal in 2050. Argumenten 1.1 Het verzoek over de doelstellingen is in dit definitieve programmaplan meegenomen Het verzoek was, om in lijn met het landelijke beleid, klimaatneutraliteit te hanteren als doelstelling i.p.v. de energieneutraliteit en daarnaast de CO2-reductie te meten i.p.v. energiebesparing zoals is gehanteerd in het ontwerp programmaplan. 1.2 In het programmaplan is het type meting nader onderbouwd en de einddoelstelling in 2050 en de tussendoelstelling in 2025 zijn aangescherpt en nader onderbouwd naar aanleiding van het verzoek Voor het verwerken van de afweging tussen CO2-neutraal en energieneutraal als ambitie in het programma ENV, is op blz. 5, bij het hoofdstuk ‘ambities op langere en kortere termijn’ de volgende tekst toegevoegd in een los kader: CO2-neutraal of energieneutraal? Landelijk wordt in het Klimaatakkoord gewerkt met CO2-reductiedoelstellingen. Een weergave in % CO2-reductie is voor de situatie binnen de gemeentegrenzen van Veenendaal lastig meetbaar, maar is wel mogelijk voor de ‘eigen’ onderdelen van de gemeente (m.b.v. de CO2prestatieladder, zie pijler Gemeente als voorbeeld). Daarnaast is de CO2-reductie binnen de gemeentegrenzen lastig vergelijkbaar met het landelijk gehanteerde % van CO2-reductie.

De opgave voor Veenendaal ligt namelijk grotendeels in de gebouwde omgeving en dit is maar één van de onderdelen van het Klimaatakkoord met CO2-doelstellingen. In de afgelopen programmaperiode hebben we gezien dat energieneutraliteit in 2050 op eigen grondgebied een grote uitdaging is. Op de weg daarnaartoe richten we ons in de periode tot 2030 met name op het zo veel mogelijk besparen van energie en duurzame opwek binnen de gemeentegrenzen. Om dit te benadrukken zijn de doelen voor kortere termijn daarom geformuleerd als % duurzame opwek en % energie- en aardgasreductie binnen onze gemeentegrenzen (% energieneutraal). Het is niet uitgesloten dat voor het evenwicht tussen duurzame opwek en verbruik richting 2050 ook andere oplossingen nodig zijn, bijvoorbeeld de invoer van groene waterstof of biogas en/of de “import” van duurzaam opgewekte elektriciteit van buiten de gemeente. In die situatie zijn we in lijn met landelijke doelen om te streven naar een klimaatneutrale of CO2-neutrale energievoorziening in 2050. Daarnaast is bij het hoofdstuk van de Routekaart op blz. 13 de aanpak voor de laatste periode (20452050) aangescherpt waarmee de afweging van de doelstellingen voor de lange termijn verwerkt is. De tekst voor de laatste periode wordt: Na 2045 zijn we dan over het kantelpunt heen; het overgrote deel van ons energieverbruik bestaat uit duurzaam opgewekte energie.

Die energie hoeft niet alleen uit Veenendaal te komen. Doordat de stroomvoorziening landelijk steeds duurzamer wordt en we zelf veel meer zijn gaan opwekken, is bijna al het gebruik gedekt met duurzame stroom. Voertuigen rijden vrijwel allemaal op een duurzame manier. Dat kan zijn op lokaal geproduceerde stroom, maar bijvoorbeeld ook op duurzame waterstof uit het buitenland. In de laatste vijf jaar ligt de

2

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1897042

aandacht bij de laatste lastige loodjes, tot we in 2050 100% energieneutraal zijn en binnen de gemeente enkel nog duurzame energiebronnen gebruiken. Alternatieven Er kan voor gekozen worden om de aanvullingen niet te verwerken en het programmaplan ongewijzigd vast te stellen, maar dan blijft meer onduidelijkheid bestaan over het al dan niet in één lijn zijn met de doelstellingen van het landelijk beleid. Kanttekeningen 1.1 Er zijn geen aanvullende kanttekeningen dan bij het voorstel tot vaststelling van het ontwerp programmaplan Participatie Het ontwerp programmaplan ENV 2022-2025 heeft gedurende 6 weken ter inzage gelegen met de mogelijkheid van het (mondeling of schriftelijk) indienen van zienswijzen. Er heeft participatie plaatsgevonden op trede 2 (door vraag en antwoord): via onze communicatiekanalen zijn inwoners van Veenendaal geïnformeerd. Zij hebben vervolgens de gelegenheid gekregen om gedurende zes weken te reageren op het voorliggende programmaplan. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Het besluit betekent geen wijzigingen voor de inwoners ten opzichte van het eerder genomen besluit over het ontwerp programmaplan Energieneutraal Veenendaal periode 2022-2025. Aanpak / uitvoering Bewoners, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen wordt gevraagd te veranderen in houding en gedrag én hieraan de komende jaren ook concrete acties te verbinden.

Dit kan niet opgelegd worden (m.u.v. landelijke regelgeving). De veranderstrategie is voornamelijk gericht op enthousiasmeren en ondersteuning bieden. De aanpak in het programmaplan is uitgewerkt voor de eerstkomende 4 jaar, van 2022 - 2025. Deze (tweede) periode naar energieneutraliteit in 2050 staat in het teken van het stap voor stap invulling geven aan die concrete acties. We hanteren daarbij een 3-sporenaanpak (met een buurtgerichte, een op gebiedsvisie aansluitende en een gemeentebrede aanpak). We stimuleren daarbij zoveel mogelijk innovaties op het gebied van de energie- en warmtetransitie zoals in waterstofmobiliteit en financieringsmogelijkheden. We richten ons in de communicatie- en participatiestrategie op het stap voor stap begeleiden van inwoners en bedrijven bij in eerste instantie isoleren en nemen van duurzame maatregelen. De focus bij opwekking van duurzame energie ligt op het inzetten van bestaande ruimte die al in gebruik is, dus op daken en aan gebouwen, en vervolgens op de overige beschikbare ruimte op (en onder) de grond in de openbare ruimte. Communicatie over dit besluit Naast de gebruikelijke publicaties worden bewoners, bedrijven en maatschappelijke instelling via de website van DuurzaamVeenendaal.nl en de sociale media geïnformeerd over de definitieve vaststelling van het programmaplan en zal het programmaplan digitaal ontsloten worden op de website.

3

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1897042

Evaluatie De wijze van evalueren zoals aangegeven in het raadsvoorstel voor het ontwerp programmaplan is niet gewijzigd. Een tussentijdse evaluatie van de resultaten van het programmaplan vindt plaats halverwege de termijn, zoals is aanbevolen door de Rekenkamercommissie. Naar aanleiding daarvan vindt zo nodig een bijstelling plaats van doelen en inspanningen voor de resterende periode. Net als bij de vorige programmaperiode vindt aan het eind van de termijn een evaluatie plaats om de insteek voor de volgende 5 jaar te bepalen. Daarnaast vindt in de reguliere P&C-cyclus monitoring en verantwoording plaats en wordt de raad jaarlijks geïnformeerd over de voortgang in een informatiebrief. Kosten, baten, dekking In bijgevoegd programmaplan is een uitgebreid financieel hoofdstuk opgenomen, waarin de begroting voor de komende 4 jaar is opgenomen. Deze is niet gewijzigd ten opzichte van het ontwerp programmaplan. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2050, periode 2022-2025 Ter inzage

4