1. Ontzorging afkoppelen regenwater op particulier terrein - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

22 april 2021 1800443 9 maart 2021 Ontzorging afkoppelen regenwater op particulier terrein Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Afdeling

Wijk- en Stadsbeheer

A. Meijerink (0318) 538358 andre.meijerink@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het afkoppelen van regenwater op particulier terrein bij de aanleg van gemeentelijke regenwaterriolen volledig te ontzorgen. 2. De jaarlijkse kosten hiervoor ad € 150.000,- tot en met 2025 te dekken uit de voorziening riolering. Waarom naar de raad? Op 22 juni 2017 heeft de raad het Integraal Beheerplan (IBP) 2017-2020 vastgesteld. Tevens is toen besloten om het afkoppelen van regenwater en het vergroenen van tuinen te gaan stimuleren. Vooruitlopend op het nieuwe IBP (Omgevingsplan Openbare Ruimte; OPOR) stellen we voor om dit beleidsspeerpunt te wijzigen. Het vaststellen van beleidsspeerpunten valt onder de kaderstellende bevoegdheid van de raad. Samenvatting In de praktijk blijken de inwoners van Veenendaal slechts beperkt regenwater af te koppelen, ondanks de subsidieregeling die we kennen voor het afkoppelen en vergroenen op particulier terrein, onze intensieve communicatie over het nut en noodzaak van het afkoppelen en de inzet van regenwateradviseurs. Daardoor worden er kansen gemist, vooral wanneer er in de betreffende straten regenwaterriolen worden aangelegd door de gemeente. Bij een pilot in 2019 is gebleken dat men wel massaal wil afkoppelen op eigen terrein als de afkoppelwerkzaamheden volledig worden ontzorgd en bekostigd door de gemeente.

Voorgesteld wordt daarom de aannemer die het gemeentelijk regenwaterriool aanlegt, ook in te zetten voor het afkoppelen op particulier terrein en dit als gemeente te bekostigen. Voor situaties waarbij het afkoppelen van regenwater niet kan worden ontzorgd, kunnen huiseigenaren op basis van de Subsidieregeling afkoppelen en vergroenen particulier terrein subsidie aanvragen. Inleiding Klimaatverandering leidt tot een aantal effecten, waaronder jaarlijks grotere hoeveelheden regen en een toename van de intensiteit daarvan. Het gevolg hiervan is wateroverlast op straat, waardoor het

Raadsvoorstel van 9 maart 2021, nr. 1800443

autoverkeer ernstig gehinderd wordt en waterschade in woningen. Dit effect wordt door een hoge mate van verstedelijking nog eens versterkt. Een ander effect van klimaatverandering is periodes van droogte. Droogte leidt tot een laag waterpeil en daardoor een slechte doorstroming in watergangen, met als gevolg problemen met de waterkwaliteit (blauwalg, botulisme) en een belemmering van het onderhoud per boot. Om ervoor te zorgen dat water na intensieve regenval wordt afgevoerd leggen we planmatig een regenwaterrioolstructuur aan voor een afvoer naar de Grift en waar dat kan, naar lokale watergangen. Wateroverlast wordt zo voorkomen en de watergangen zijn na een periode van droogte weer sneller op peil. Huiseigenaren kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het terugdringen van de klimaateffecten door op particulier terrein af te koppelen, bijvoorbeeld wanneer de gemeente afkoppelwerkzaamheden in de straat verricht. De intentie is het afkoppelen van woningen te ontzorgen vooralsnog tijdens rioolreconstructies van de gemeente. Op termijn zal er een achterstand worden weggewerkt door ook in straten waar de gemeente reeds een regenwaterriool heeft gelegd het afkoppelen te ontzorgen. Beoogd resultaat Een klimaat en waterrobuust Veenendaal wat bijdraagt aan een gezonde duurzame en veilige leefomgeving.

Argumenten 1.1 Het afkoppelen zorgt voor minder wateroverlast en een betere waterkwaliteit Het afkoppelen van regenwater zorgt voor het terugdringen van wateroverlast en -schade. Daar waar mogelijk wordt het afgekoppelde water afgevoerd naar nabijgelegen watergangen, zodat deze na een periode van droogte weer sneller op peil zijn. Tevens zorgt dit voor een goede doorstroming van de watergangen en bevordert het daarmee de waterkwaliteit. 1.2 Afkoppelen op particulier terrein levert een aanzienlijke bijdrage De omvang van het particulier terrein in Veenendaal is groot. Om het afkoppelen van regenwater voldoende effect te laten hebben is het dan ook van belang niet alleen op openbaar terrein regenwater af te koppelen, maar juist ook op particulier terrein. 1.3. Op particulier terrein is winst te behalen In de praktijk blijkt dat wanneer de gemeente op openbaar terrein afkoppelt, bewoners in de betreffende straat nauwelijks meedoen met het afkoppelen van regenwater op particulier terrein. Dit ondanks onze communicatie daarover en een subsidieregeling voor het afkoppelen op particulier terrein. Bij een pilot in de Stationswijk bleek daarentegen dat men bij het ontzorgen en bekostigen van het afkoppelen door de gemeente op particulier terrein massaal (bijna 80%) meedoet.

De bewoners hadden daarbij de keuze tussen bovengronds afvoeren/infiltreren of ondergronds aansluiten op het gemeentelijk regenwaterriool. Het overgrote deel koos voor ondergronds aansluiten. 1;4 Afkoppelen op particulier terrein is efficiënt Door ook afkoppelwerkzaamheden op particulier terrein uit te laten voeren door de aannemer die het regenwaterriool op openbaar terrein aanlegt, verloopt het afkoppelen op particulier terrein efficiënt. Het kan in één werk uitgevoerd worden. Het ontzorgen van het afkoppelen richt zich daarom in eerste instantie op het afkoppelen van woningen in straten waar de gemeente een hemelwaterriool aanlegt. 1.5 Het afkoppelen van regenwater ligt in lijn met de Deltabeslissing 2014 en de Omgevingsvisie 2030 In de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie 2014 heeft het Rijk vastgelegd dat Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht en dat uiterlijk in 2020 het 2

Raadsvoorstel van 9 maart 2021, nr. 1800443

klimaatbestendig en waterrobuust inrichten onderdeel is van het beleid en handelen van regionale en lokale overheden. De door u onlangs vastgestelde Omgevingsvisie 2030 met als leidraad ‘een gezonde duurzame en veilige leefomgeving’ haakt daar op aan. Het afkoppelen van regenwater ligt daarmee in lijn met de Deltabeslissing en de Omgevingsvisie. 2.1 De gemeenteraad beslist over de besteding van de rioolheffing De gemeenteraad stelt het gemeentelijk Riolerings- en Waterplan (onderdeel IBP of OPOR) vast en de rioolheffing waardoor de kosten van beheer en uitvoering worden gedekt. Conform de gemeentewet artikel 228a kan een gemeente ter bestrijding van onder andere de kosten voor de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, een belasting heffen (rioolheffing). Alternatieven Het alternatief voor het ontzorgen en bekostigen van het afkoppelen op particulier terrein is het volop blijven inzetten op ‘verleiding’ door middel van goede communicatie over het afkoppelen en de Subsidieregeling afkoppelen en vergroenen particulier terrein.

In de praktijk blijken zo’n 60 huishoudens per jaar verdeeld over Veenendaal subsidie aan te vragen voor het afkoppelen en/of vergroenen. De afkoppelkansen bij rioolreconstructies worden echter doorgaans gemist. Het is daarom wenselijk beide te doen: zowel volop inzetten op communicatie en het verstrekken van subsidie als het ontzorgen en bekostigen van het afkoppelen op particulier terrein bij de aanleg van een regenwaterriool op openbaar terrein. Kanttekeningen 1.1 Niet al het regenwater op particulier terrein wordt afgekoppeld Het totale dakoppervlak op particulier terrein is van dezelfde orde van grootte als het verhard oppervlak op openbaar terrein. Met het volledig ontzorgen en bekostigen van de afkoppelwerkzaamheden op particulier terrein wordt echter niet al het regenwater van het particulier terrein afgekoppeld, maar doorgaans alleen het dakwater aan de voorzijde en/of de zijkant van de woning. We zetten regenwateradviseurs in om bewoners te attenderen op de mogelijkheden om zelf aan de achterzijde van de woning het regenwater af te koppelen. Voor het afkoppelen van de achterzijde blijft de subsidieregeling van toepassing. Het is dan ook van belang hier aandacht voor te blijven hebben. Participatie De bewoners zijn niet betrokken geweest bij het opstellen van dit advies, maar er is wel gebruik gemaakt van de input die zij op andere wijze hebben gegeven.

De regenwateradviseurs hebben regelmatig van bewoners teruggekregen dat ze best op eigen terrein willen afkoppelen, maar daar zelf niet toe komen. Bijvoorbeeld omdat men opziet tegen de werkzaamheden die het afkoppelen met zich meebrengt. Met de inzet van de aannemer van de gemeente wordt dit probleem opgelost en leveren de inwoners een bijdrage aan klimaatadaptatie. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Bij de aanleg van een regenwaterriool op openbaar terrein worden huiseigenaren ontzorgd bij afkoppelwerkzaamheden op particulier terrein en dragen zij geen kosten voor de aansluiting op het gemeentelijk regenwaterriool. Voor de werkzaamheden moet de aannemer van de gemeente door de 3

Raadsvoorstel van 9 maart 2021, nr. 1800443

tuin of onder de inrit van de bewoners graven. Bij de pilot in de Stationswijk is gebleken dat bewoners dit niet als een probleem ervaren. Daarnaast bieden we de bewoners ook de mogelijkheid aan het regenwater bovengronds af te voeren. Het regenwater van de achterkant van de woning kan doorgaans niet eenvoudig afgekoppeld worden naar de voorkant van de woning, omdat dit regenwater in de bestaande aansluiting onderweg naar voren wordt gemengd met vuil water. Wel kan men aan de achterzijde van de woning de regenpijp loskoppelen om het regenwater vrij te laten weglopen en eventueel te infiltreren in de bodem. Dat gebeurt op kosten van de bewoner, eventueel gesubsidieerd door de gemeente. Aanpak / uitvoering Om zoveel mogelijk woningen af te koppelen wordt gekozen voor een gefaseerde aanpak. Fase 1 is het ontzorgen en bekostigen van het afkoppelen op particulier terrein bij de aanleg van een gemeentelijk regenwaterriool. Tijdens een bewonersavond wordt uitgelegd dat de gemeente afkoppelwerkzaamheden uitvoert op openbaar terrein en biedt zij de bewoners aan het afkoppelen op particulier terrein daarbij mee te nemen. Ook ontvangen de bewoners een brief waarin dit wordt uitgelegd en worden de bewoners thuis bezocht door de aannemer van de gemeente.

Nadat de woningeigenaar schriftelijk toestemming heeft gegeven voor het uitvoeren van de afkoppelwerkzaamheden op particulier terrein, worden deze uitgevoerd als onderdeel van de rioolreconstructie van de gemeente. Het gaat bij het afkoppelen om het dakwater aan de voorzijde en/of aan de zijkant van de woning. Indien gewenst, kan de bewoner in contact gebracht worden met een regenwateradviseur. Deze informeert de bewoner over het afkoppelen van de achterzijde van de woning. Tegelijkertijd blijven we ook de overige bewoners van Veenendaal verleiden tot afkoppelen door middel van subsidie, communicatie en de inzet van de regenwateradviseurs. Fase 2 betreft het ontzorgen en bekostigen van het afkoppelen op particulier terrein in straten waar in het verleden reeds een regenwaterriool is aangelegd op openbaar terrein. De aanpak is vergelijkbaar met die van fase 1. Fase 1 gaat geruisloos over in fase 2, tenzij de jaarlijkse kosten beduidend hoger blijken te zijn dan de € 150.000,- per jaar en/of wanneer de periode langer is dan 5 jaar zoals genoemd bij kosten, baten en dekking. In dat geval zal er een nieuw besluit aan het college van B&W worden voorgelegd. In fase 3 gaan we, afhankelijk van de resultaten van de eerste 2 fasen, op langere termijn mogelijk over op het verplichten van het afkoppelen op particulier terrein.

Dat kan ook betekenen dat de bewoners daar de kosten zelf voor moeten dragen. Voor deze fase zal te zijner tijd besluitvorming plaatsvinden. Communicatie over dit besluit Op de gemeentepagina en de duurzaamheidswebsite van de gemeente zal over dit besluit gecommuniceerd worden. Evaluatie Gelet op het aantal straten dat in de komende jaren wordt afgekoppeld, moet het mogelijk zijn in de komende 4 of 5 jaar jaarlijks 500 tot 1000 woningen mee af te koppelen. We zullen in het 3e jaar (2023) evalueren of we dit aantal werkelijk halen en eventueel daarop bijsturen. Ook zal dan (of mogelijk eerder) gekeken worden op welke wijze een inhaalslag gemaakt kan worden ten aanzien van rioolreconstructies in het verleden waar geen of slechts beperkt woningen zijn afgekoppeld.

4

Raadsvoorstel van 9 maart 2021, nr. 1800443

Kosten, baten, dekking De meerkosten voor het afkoppelen van regenwater op particulier terrein en het aansluiten op het gemeentelijk regenwaterriool bedragen ongeveer € 1.250,- per grondgebonden woning. Uitgaande van gemiddeld 750 afkoppelbare woningen in een periode van 5 jaar - ofwel 150 per jaar - en een deelname van bijna 80% (ervaringscijfer bij de Stationswijk) worden de benodigde bedragen geschat op ongeveer € 150.000,- per jaar. De kosten hiervan kunnen tot en met 2025 gedekt worden uit de voorziening riolering. Op 1 januari 2021 bedroeg de stand van deze voorziening € 3.673.788,-. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. A.P.W. van de Klift secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen Presentatie beeldvormende avond d.d. 2 februari 2021

Ter inzage

5