1. Ontwerpbegroting GGDrU 2026 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Onderwerp

2240437 Ontwerpbegroting GGDrU 2026

Datum raadsvergadering

MO – Beleid 3 juli 2025

Programma

Sociale leefomgeving

Inlichtingen bij

Anne Marie Faase

Team

behandelaar Telefoonnummer E-mailadres

+31318538501 anne.marie.faase@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 GGD regio Utrecht (GGDrU) te versturen, zoals verwoord in bijgevoegde brief (bijlage 3); 2. De financiële consequenties à € 26.000,- (structureel) te betrekken bij het opstellen van de kadernota 2026. Waarom naar de raad? De raad kan op grond van artikel 44, zesde lid, van de Gemeenschappelijke regeling van de GGDrU een zienswijze bij het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGDrU naar voren brengen op de Ontwerpbegroting 2026. Op de Kaderbrief 2026 heeft de raad reeds een zienswijze naar voren gebracht in maart 2025.

Pagina 1 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Ontwerpbegroting GGDrU 2026 zaaknummer 2240437

Inleiding Op 9 april jl. ontving de raad de Ontwerpbegroting 2026 GGDrU met het verzoek om een eventuele zienswijze naar voren te brengen (zie bijlage 1 voor de begeleidende brief). In bijlage 2 vindt u de Ontwerpbegroting GGDrU 2026. De begroting wordt vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur (AB) van 10 juli 2025. De raad wordt gevraagd voor deze datum een eventuele zienswijze naar voren te brengen. Samenvatting Dit voorstel betreft het indienen van een zienswijze door de raad op de ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU. De GGD regio Utrecht (GGDrU) presenteert een beleidsarme ontwerpbegroting 2026, in lijn met de kaderbrief GGDrU 2026 en de daarop ingediende zienswijze. Gemeenten bezuinigen in totaal € 475.000 op maatwerk, naast een algemene taakstelling van € 300.000, wat leidt tot een gezamenlijke bezuiniging van € 775.000 op de GGDrU als geheel. Ondanks nodige bezuinigingen op lokaal maatwerk kan Veenendaal belangrijke programma’s voortzetten, zij het in afgeschaalde vorm. In bijlage 4 wordt u geïnformeerd over de gemaakte keuzes in het af te nemen lokaal maatwerk in 2026. Gezondheidsbevordering is een cruciale wettelijke taak van de GGDrU. Door de bezuinigingen van gemeenten op lokaal maatwerk, in combinatie met landelijke bezuinigingen, is sprake van een reductie van 8 fte op de huidige 25 fte binnen het team gezondheidsbevordering.

Het Algemeen Bestuur heeft naar aanleiding van deze ontwikkeling aan de GGDrU gevraagd om een toekomststrategie te presenteren om daarmee deze belangrijke taak voor de gemeenten in de regio in stand te houden. Dit heeft ertoe geleid dat het Algemeen Bestuur heeft ingestemd om 2 fte op gezondheidsbevordering structureel onder te brengen binnen de basisdienstverlening. De benodigde middelen voor deze versterking worden gedekt door een verhoging van de inwonersbijdrage. Dit leidt tot een verhoging van de inwonersbijdrage voor Veenendaal met € 15.456, oftewel € 0,224 per inwoner. De GGDrU denkt in bredere zin ook na over haar toekomstbestendigheid. Met de transformatieopdracht ‘GGDrU 2030’ werkt zij aan een toekomstbestendige GGD die inspeelt op maatschappelijke opgaven en beter aansluit bij de behoefte aan een strategisch adviserende GGD. De focus ligt op de thema’s mentale gezondheid van jongeren, dubbele vergrijzing en gezonde en veilige leefomgeving. In 2026 heeft deze opdracht nog geen financiële impact, omdat deze wordt uitgevoerd binnen de bestaande begroting. De ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU, vastgesteld op € 3.641.505,-, past niet binnen het meerjarenperspectief van de gemeente Veenendaal. Enerzijds vanwege de verhoogde inwonersbijdrage en anderzijds als gevolg van verschillen in de systematiek van indexeren.

In de bijgevoegde zienswijze (bijlage 3) worden een aantal aandachtspunten meegegeven: • Aandacht voor de risico’s die de onzekerheden in structurele rijksfinanciering met zich meebrengen met betrekking tot infectieziektebestrijding (waaronder de pandemische paraatheid), seksuele gezondheid (inclusief PrEP-zorg) en relationele en seksuele vorming op scholen.

Pagina 2 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Ontwerpbegroting GGDrU 2026 zaaknummer 2240437

• •

Aandacht voor mogelijke toekomstige lasten door de transformatieopdracht GGDrU 2030 en verzoek om tijdige en transparante informatie over de voortgang en financiële impact. Het verzoek voortaan te indexeren conform de pbbp-systematiek.

Beoogd resultaat Een goed functionerende GGD in de regio Utrecht draagt bij aan de gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering van onze inwoners. Proceshistorie en eerdere besluitvorming Het Algemeen Bestuur van de GGDrU heeft in de vergadering op 26 maart jl. de zienwijzen betrokken bij de vaststelling van de kaderbrief. De ontwerpbegroting 2026 is vervolgens opgesteld op basis van de kaders zoals opgenomen in kaderbrief 2026. In de zienswijze op de kaderbrief 2026 is aandacht gevraagd voor de financiële situatie en de afwijkende indexeringssystematiek waardoor de GGDrU begroting niet past binnen de gemeentelijke meerjarenraming. Argumenten 1.1 De ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU houdt rekening met de financiële positie van gemeenten. De begroting is, in lijn met de kaderbrief 2026 en ingediende zienswijze daarop, beleidsarm. GGDrU houdt rekening met de financiële situatie van gemeenten. In de ontwerpbegroting is de financiële taakstelling van € 300.000 en aanvullende bezuinigingen op individueel maatwerk door gemeenten van in totaal € 475.000 verwerkt. Dit leidt tot een gezamenlijke bezuiniging van € 775.000 op de GGDrU als geheel. 1.2 In de ontwerpbegroting 2026 zijn nog een aantal inhoudelijke onzekerheden in rijksfinanciering die impact kunnen hebben op continuering inhoudelijke programma’s.

In de ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU zijn een aantal programmaonderdelen opgenomen waarvoor de structurele financiering nog onzeker is. De recente Voorjaarsnota 2025 van minister Heinen bevat geen correctie op de eerder aangekondigde bezuiniging van 300 miljoen op de pandemische paraatheid. Deze maatregel kan ertoe leiden dat eerdere investeringen in infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid ongedaan worden gemaakt. Ook binnen het domein van seksuele gezondheid is de financiering onzeker. De SPUK-regeling voor aanvullende seksuele gezondheidszorg wordt mogelijk overgeheveld naar het gemeentefonds met een korting van 10%, terwijl de toekomst van die overheveling en herverdeling nog niet vaststaat. Daarnaast loopt de landelijke stimuleringsregeling voor relationele en seksuele vorming af per half 2025, zonder dat duidelijk is of deze zal worden verlengd. Scholen moeten deze taak mogelijk zelfstandig bekostigen, wat de voortzetting ervan onzeker maakt. 1.3 De verschuiving van 2 fte naar de basisdienstverlening en de bijbehorende verhoging van de inwonersbijdrage zijn noodzakelijk om de kennis- en adviesfunctie van gezondheidsbevordering te borgen.

Als gevolg van de landelijke bezuinigingen en de individuele bezuinigingen van gemeenten op maatwerk, heeft de GGDrU de basisdienstverlening gezondheidsbevordering herijkt en versmald waarbij de focus ligt op borging van kennis en advies. De bezuinigingen en daaruit voortkomende versmalling leidt tot een afname in dit team van 8 fte. Het Algemeen Bestuur heeft ingestemd met het vervolgens toevoegen van 2 fte aan de basistaken om zo de basis van het team overeind te kunnen houden en de functies rond kennis en advies duurzaam te borgen. Deze versterking leidt tot een

Pagina 3 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Ontwerpbegroting GGDrU 2026 zaaknummer 2240437

verhoging van de inwonersbijdrage voor Veenendaal met € 15.456, oftewel € 0,224 per inwoner. Deze investering zorgt ervoor dat de GGDrU deze wettelijke taak effectief kan blijven uitvoeren. Daarnaast maakt deze aanpassing de dienstverlening ook minder afhankelijk van incidentele middelen en afspraken, wat door het Algemeen Bestuur eerder is aangegeven als gewenste ontwikkeling om de GGDrU robuuster te maken naar de toekomst toe. 1.4 De transformatieopdracht versterkt de toekomstbestendigheid van de GGDrU zonder directe lastenverzwaring in 2026. De transformatieopdracht ‘GGDrU 2030’ speelt in op urgente maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de verslechterende mentale gezondheid van jongeren, de dubbele vergrijzing en de invloed van de leefomgeving op gezondheid. Daarnaast willen gemeenten een GGD die niet alleen uitvoert, maar ook strategisch adviseert. Daarom wordt ingezet op versterking van de kennis- en adviesfunctie. Deze koerswijziging vergroot de toekomstbestendigheid van de GGDrU. In 2026 leidt de transformatieopdracht nog niet tot extra kosten, omdat de uitvoering plaatsvindt binnen de bestaande formatie en begroting. Eventuele financiële gevolgen worden pas na het advies aan het Algemeen Bestuur eind 2025 duidelijk. 2.1 De ontwerpbegroting 2026 GGDrU past niet volledig binnen de gemeentelijke meerjarenraming.

De ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU, vastgesteld op € 3.641.505,-, past niet binnen de gemeentelijke meerjarenraming. Dit komt doordat de GGDrU rekent met een hogere prijsindex (2,6%) en loonstijging (3,8%) dan de gemeente Veenendaal (pbbp 2,7%). Daarnaast wordt de toevoeging van 2 fte voor duurzame kennisborging een extra last van € 15.456,- voor de gemeente, oftewel € 0,224 per inwoner. Zie voor verdere uitleg de paragraaf kosten, baten, dekking. Alternatieven Het alternatief is om geen zienswijze in te dienen, in welk geval de GGDrU ervan uit zal gaan dat de gemeente Veenendaal geen opmerkingen heeft bij de ontwerpbegroting 2026. Ook kan er voor gekozen worden een andere zienswijze naar voren te brengen. Kanttekeningen 1.1 De maatwerkafspraken voor 2026 zijn nog niet volledig verwerkt in het overzicht voor Veenendaal. Het onderdeel ‘Maatwerk’ van het gemeenteblad voor Veenendaal (bijlage 4, pagina 71) geeft nog geen compleet beeld van de bijdrage de maatwerktaken in 2026. In de maatwerkovereenkomst spreekt de gemeente af welke extra taken de GGDrU lokaal uitvoert naast de basistaken. Deze maatwerkovereenkomst wordt eind 2025 gesloten voor 2026. In 2025 zijn afspraken opgenomen gericht op de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Financiering hiervan vindt plaats vanuit externe middelen (SPUK-GALA).

In 2026 nemen we, als gevolg van afnemende GALA middelen, minder maatwerk af bij de GGDrU. In afgeslankte vorm kunnen we belangrijke thema’s zoals Stevig Ouderschap, Gezonde School-aanpak en deelname van de GGDrU aan het kernteam GALA en OKO continueren. In bijlage 4 is een toelichting op het af te nemen maatwerk in 2026 opgenomen. 1.2 Het risico bestaat dat de transformatieopdracht GGDrU 2030 op termijn alsnog zal leiden tot hogere lasten voor gemeenten. De opdracht is op dit moment nog in de inventarisatiefase. Pas eind 2025 wordt hierover een concreet advies aan het Algemeen Bestuur gepresenteerd. Op dit moment is nog onduidelijk wat dit op termijn betekent voor o.a. personeel, opleidingen, investeringen in IT ten behoeve van meer datagedreven

Pagina 4 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Ontwerpbegroting GGDrU 2026 zaaknummer 2240437

werken. Het is daarom van belang aandacht te vragen bij de GGDrU om tijdig op de hoogte te worden gehouden zodat kritisch gevolgd kan worden hoe deze transformatieopdracht vorm krijgt. 1.3 De jaarstukken 2024 zijn nog niet vastgesteld. De jaarstukken 2024 zijn nog niet vastgesteld, omdat de controleverklaring ontbreekt. Dit komt door het VIP-programma, dat wordt gefinancierd via een SPUK-regeling van het Rijk. Voor de afronding van de Sisa-verantwoording is een definitief beleidsdocument en verantwoordingsinstructie van VWS nodig, maar die zijn nog niet beschikbaar. Hoewel dit betekent dat er bij het verzenden van de ontwerpbegroting 2026 geen volledig beeld is van de financiële realisatie en rechtmatigheid van het voorgaande jaar, heeft het Algemeen Bestuur in de vergadering van 26 maart jl. kennisgenomen van de concept jaarstukken 2024 en worden er geen substantiële wijzigingen verwacht. Na vaststelling in het AB deelt de GGDrU de stukken met de raden en de provinciale toezichthouder. 1.4 De GGDrU hanteert een andere indexeringssystematiek dan de gemeente Veenendaal. De baten en lasten van de GGDrU zijn waar nodig aangepast aan recente loon- en prijsontwikkelingen. De raad heeft bij de behandeling van de Programmabegroting 2025 besloten om met ingang van 2026 in onze gemeentelijke begroting de budgetten te indexeren conform de pbbpsystematiek.

Gezien de GGDrU en de gemeente Veenendaal verschillende indexcijfers hanteren ontstaan er ook verschillen in financiële gegevens. Het hanteren van verschillende indexeringsystematieken betekent op dit moment dat wij in onze meerjarenraming onvoldoende middelen beschikbaar hebben. Er moet nader worden bepaald of de GGDrU dit nadeel zelf moet opvangen of dat we als gemeente nadere keuzes moeten maken of taken moeten prioriteren. In de zienswijze op de Kaderbrief 2026 van de GGDrU hebben wij de GGDrU al geïnformeerd over de pbbp-systematiek en hebben we de GGDrU verzocht om in de begroting (als ook bij het opstellen van financiële documenten in de navolgende jaren) uit te gaan van de pbbpsystematiek. GGDrU heeft in haar reactie op de zienswijze op de Kaderbrief GGDrU 2026 aangegeven open te staan voor het gesprek over een eventuele wijziging in de indexatiewijze die passend is voor gemeenten en GGDrU. Participatie Participatie is niet van toepassing, trede 0 is van toepassing. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Niet van toepassing. Aanpak / uitvoering • De GGDrU zal tijdens de Verantwoordingsdag op 10 juni 2025 een toelichting geven op het beleid van de GGDrU voor Veenendaal. Tijdens deze dag wordt met name teruggeblikt op het jaar 2024. • Middels bijgevoegde brief (bijlage 3) wordt de zienswijze naar voren gebracht bij het DB van de GGDrU.

Vervolgproces Op 10 juli 2025 wordt de Ontwerpbegroting 2026 GGDrU voorgelegd aan het AB van de GGDrU. Het AB betrekt de zienswijzen van alle gemeenten bij het vaststellen van de Ontwerpbegroting 2026. Als

Pagina 5 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Ontwerpbegroting GGDrU 2026 zaaknummer 2240437

het AB instemt met de Ontwerpbegroting 2026 GGDrU is Veenendaal verplicht haar deel in de kosten bij te dragen. Communicatie over dit besluit Zie aanpak/uitvoering. Evaluatie Niet van toepassing. Kosten, baten, dekking De jaarlijkse begroting van de GGDrU wordt aangepast op basis van de cijfers uit de circulaire waarop de algemene uitkering van de gemeente is gebaseerd. Voor het jaar 2026 is het totale bedrag vastgesteld op € 3.641.505,- in de ontwerpbegroting van de GGDrU. Dit bedrag past niet binnen het meerjarenperspectief van de gemeente Veenendaal. De GGDrU hanteert een prijsindex van 2,6% en een loonstijging van 3,8%. Dit resulteert in een hoger percentage dan datgene waarmee onze gemeente rekent (pbbp 2,7%). Daarnaast wordt er een verhoging van 2 fte toegevoegd aan de basistaken om kennis en advies duurzaam te borgen. Deze versterking leidt tot een verhoging van de inwonersbijdrage voor Veenendaal met € 15.456,-, oftewel € 0,224 per inwoner. In totaal leidt dit tot een structureel tekort van € 26.000,- vanaf 2026. Voorgesteld wordt de financiële consequenties te betrekken bij het opstellen van de gemeentelijke begroting voor 2026.

College van burgemeester en wethouders, verzonden namens

Sjoukje Deelstra Secretaris

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief Ontwerpbegroting 2026 GGDrU 2. Ontwerpbegroting 2026 GGDrU 3. Brief zienswijze 4. Lokaal maatwerk 2026 Veenendaal

Pagina 6 van 6

Gert-Jan Kats Burgemeester