1. Ontwerpbegroting FV 2027-2030 en jaarrekening 2025 versie 200426 - raadsvoorstel

Raadsvoorstel Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer

5495

Programma

4. Burger en bestuur

Ambtenaar

Else Veldhuis-Diermanse

Datum college

6-5-2026

Team

Strategie, Control, Bestuurs- en Directieondersteuning

Datum Raad

2-7-2026

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. Geen zienswijze in te dienen bij het Dagelijks Bestuur van Regio Foodvalley ten aanzien van de aangeboden Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley. 2. Een bedrag van € 180.111,-, zijnde de niet benutte middelen van de bijdrage van Veenendaal aan de Strategische Agenda 2020-2025, te storten in de Foodvalley bestemmingsreserve “Incidentele baten t.b.v. de strategische agenda” om deze te gebruiken ter dekking van de uitgaven voor de Strategische Agenda 2026-2030.

Waarom naar de raad? Op grond van artikel 38 van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Regio FoodValley moet het Algemeen Bestuur (AB) van Regio Foodvalley de ontwerpbegroting aanbieden aan de raden om hen in de gelegenheid te stellen hun zienswijze over deze begroting bij het Dagelijks Bestuur (DB) naar voren te brengen. Conform artikel 42 zendt het Dagelijks Bestuur (DB) met de ontwerpbegroting ook de voorlopige jaarrekening mee. De restant middelen van de Strategische Agenda 2020-2025 zijn gemeentelijke middelen. In de Gemeenschappelijke Regeling zijn geen afspraken gemaakt over mandatering of delegatie van budgetrecht van raden aan het regiobestuur. Daarmee is het budgetrecht conform de gemeentewet (artikel 189) aan de raad.

Inleiding Strategische agenda 2026-2030 Als Regio Foodvalley hebben we een gezamenlijke, strategische agenda vastgesteld. Deze agenda is leidend voor activiteiten die we regionaal uitvoeren. In deze Strategische Agenda 2026-2030 is de ambitie als volgt geformuleerd: “In 2030 heeft Regio Foodvalley stappen gezet naar een toekomstbestendige economie waarin we toonaangevend zijn in het voedselsysteem van de toekomst en dragen we ambitieus bij aan grote opgaven in Nederland door verantwoord te groeien waarbij het realiseren van een schaalsprong en de opgaven voor natuur, milieu en water hand in hand gaan”. Onderstaande afbeelding geeft een schematische weergave van deze ambities en bijbehorende opgaven.

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

Meer informatie over Regio Foodvalley Meer informatie over wat de regio allemaal doet is te vinden op de website https://www.regiofoodvalley.nl/. Op de website https://www.regiofoodvalley.nl/raadsleden is informatie te vinden specifiek bedoeld voor raadsleden. Deze site geeft inzicht in hoe de regio werkt en wat de successen zijn geweest in de afgelopen jaren. Ontwerpbegroting 2027-2030 Vergelijkbaar met de gemeentelijke planning & control cyclus wordt jaarlijks een ontwerpbegroting vastgesteld. Deze bevoegdheid ligt conform de GR bij het AB Regio Foodvalley, waarin ook Veenendaal vertegenwoordigd is. Op 10 april j.l. heeft het AB de Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley vastgesteld. Met de brief van 10 april j.l. heeft het bestuur de Ontwerpbegroting Regio Foodvalley 2027-2030 vervolgens aangeboden aan het college met het verzoek deze ontwerpbegroting door te geleiden naar de raad voor een eventuele zienswijze. Met de ontwerpbegroting zendt het DB ook de voorlopige jaarrekening aan de raden van Regio Foodvalley (artikel 38 en 42 van de GR Regio Foodvalley). De ontwerpbegroting is opgebouwd langs drie hoofdonderdelen: 1) gemeentelijke bijdrage Programma Algemeen; 2) gemeentelijke bijdrage Strategische Agenda; 3) gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds. Het Programma Algemeen betreft de kosten die gemoeid zijn met het Regiobureau en de Economic Board.

De gemeentelijke bijdrage Strategische Agenda heeft betrekking op de gemeentelijke bijdragen voor de programma’s Toekomstbestendige economie en Verantwoorde groei. De kosten die betrekking hebben op deze twee programma’s worden door de colleges in de eigen, gemeentelijke conceptbegroting opgenomen. Deze kosten worden echter ook in de begroting van de regio opgenomen, om daarmee raden een totaaloverzicht van de regionale kosten te geven.

2 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

Wat betreft de gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds geldt dat dit fonds is ingevoerd met ingang van 2014. Bij de start van het Mobiliteitsfonds is overeengekomen dat de deelnemende gemeenten jaarlijks een bedrag van één euro per inwoner in dit fonds storten, inclusief jaarlijks prijsindexatie. Dit fonds heeft als doel de financiële middelen die (individuele) gemeenten beschikbaar stellen voor de uitvoering van infrastructurele werken te bundelen. Het fonds maakt regionale verkeers- en vervoersprojecten mogelijk die anders niet, vertraagd of versoberd uitgevoerd zouden worden. In de Kaderbrief 2027-2030 was aangegeven dat er in de Ontwerpbegroting 2027 een oplossing gezocht moest worden voor het structurele tekort dat vanaf 2027 zou ontstaan. Dit is gelukt door op een andere manier te kijken naar de begroting van de regio en ook doordat er nu meer zicht is op te ontvangen incidentele middelen die (deels) gekoppeld zijn aan de nieuwe Strategische Agenda 20262030. De zienswijze die raden over de ontwerpbegroting naar voren kunnen brengen bij het DB, betreft de kosten die betrekking hebben op het regiobureau. Het regiobureau ondersteunt het gemeentelijke samenwerkingsband en de triple helix samenwerking (Economic Board). Jaarstukken 2025 De jaarstukken 2025 zijn als bijlage bij dit raadsvoorstel gevoegd.

Hiermee wordt invulling gegeven aan artikel 42 van de GR Regio Foodvalley, dat stelt dat het DB jaarlijks aan de raden van de deelnemende gemeenten de voorlopige jaarrekening van het voorgaande jaar zendt. Met overlegging van de Jaarstukken 2025 legt het DB aan het AB verantwoording af over het gevoerde bestuur over het begrotingsjaar 2025. De jaarrekening betreft alle baten en lasten van de regio. In het jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over de realisatie van programma’s die in opdracht van de samenwerkende 8 gemeenten in de regio worden uitgevoerd. Het AB stelt de jaarstukken vast in het jaar volgend op het begrotingsjaar. De jaarrekening 2025 heeft een goedkeurende verklaring van de accountant. In de jaarstukken 2025 is te zien dat er een restant programmagelden van de Strategische Agenda 2020-2025 is. In 2025 heeft het Algemeen Bestuur de Strategische Agenda 2020-2025 afgerond. De strategische agenda is opgesteld als dynamisch document vanwege verandering van opgaven gedurende de looptijd: corona, netcongestie en stikstof waren tijdens het opstellen van deze strategische agenda nog niet bekend. Dit heeft ervoor gezorgd dat we tijdens de looptijd van de agenda soms een andere koers moesten varen. Een voorbeeld hiervan is regie pakken op het stikstofdossier: het opstellen en vaststellen van het Regionaal Perspectief Landelijke Gebied en het Stikstofplan.

Deze dynamiek heeft ook financiële gevolgen gehad. Zoals in voorgaande jaarrekeningen te lezen is hielden we aan de start van de uitvoering van de Strategische Agenda 2020-2025 geld over vanwege corona. Projecten konden bijvoorbeeld niet gestart worden en bijeenkomsten konden niet georganiseerd worden. De jaren daarna heeft er een behoorlijke inhaalslag plaats gevonden maar het volledig wegwerken van de achterstanden is niet gelukt. Ook de dossiers netcongestie en stikstof hebben ervoor gezorgd dat middelen niet besteed konden worden aan de projecten of activiteiten waar ze voor bedoeld waren. Tabel 1 geeft het totaaloverzicht van de middelen voorzien van een toelichting om welke continuering of afspraak het gaat.

3 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

Tabel 1: totaaloverzicht restant programmagelden van de Strategische Agenda 2020-2025.

Samenvatting De nu voorliggende Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley is gebaseerd op de beleidsarme kaderbrief 2027-2030. Het AB van Regio Foodvalley heeft de ontwerpbegroting 2027-2030 en de Jaarstukken 2025 van Regio Foodvalley onlangs aan de colleges van B&W aangeboden met het verzoek de ontwerpbegroting voor eventuele zienswijzen voor te leggen en de Jaarstukken 2025 ter informatie aan te bieden aan de raden. De ontwerpbegroting is opgebouwd langs drie hoofdonderdelen: 1) gemeentelijke bijdrage Programma Algemeen; 2) gemeentelijke bijdrage Strategische Agenda en 3) gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds. Het is een evenwichtige begroting, waarin structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele lasten worden gedekt door incidentele baten. De inwonerbijdragen, programmagelden en de bijdragen aan het Mobiliteitsfonds, zoals deze opgenomen waren in de Kaderbrief 2027-2030, zijn ongewijzigd verwerkt in de ontwerpbegroting. Jaarlijks zal bij de vaststelling van de kaderbrief en de begroting door het Algemeen Bestuur worden bepaald hoe hoog de werkbudgetten zijn voor de projecten en activiteiten binnen de programma’s Toekomstbestendige Economie en Verantwoorde Groei. Door verschillende redenen, zoals bijvoorbeeld corona en netcongestie, heeft de uitvoering van de strategische agenda 2020-2025 op sommige dossiers vertraging opgelopen.

Hierdoor zijn niet alle middelen bestemd. Gevraagd wordt de restant middelen te storten in de Foodvalley bestemmingsreserve “Incidentele baten t.b.v. de strategische agenda” om deze te gebruiken ter dekking van de uitgaven voor de Strategische Agenda 2026-2030.

4 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

Beoogd resultaat Borging van uitvoering van de Strategische Agenda Regio Foodvalley.

Proceshistorie en eerdere besluitvorming •

•

•

Op 16 april 2025 heeft de raad de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley vastgesteld (zaaknummer 2174460). In het bijbehorende raadsvoorstel is de kanttekening gemaakt dat er nog geen structurele dekking was om uitvoering te geven aan deze strategische agenda; de kaderbrief Regio Foodvalley 2027-2030 is in februari 2026 voor zienswijze aan de raden van de Gemeenschappelijke Regeling aangeboden (dossiernummer 1607). In de kaderbrief staat verwoord dat de inwonerbijdrage voldoende is voor dekking van het programma Algemeen, maar dat er nog keuzes gemaakt moeten worden voor de programma’s Verantwoorde Groei en Toekomstbestendige economie om te komen tot een sluitende begroting; de raad heeft geen zienswijze ingediend op de kaderbrief.

Argumenten 1.1 In de Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley is voor 2027 de 0-lijn aangehouden. De inwonerbijdragen, programmagelden en de bijdragen aan het Mobiliteitsfonds, zoals opgenomen in de Kaderbrief 2027-2030, zijn ongewijzigd verwerkt in de ontwerpbegroting. Deze bedragen zijn geïndexeerd, conform de prijs bruto binnenlands product zoals opgenomen in de septembercirculaire. Deze indexatiesystematiek is gelijk aan de systematiek die we in Veenendaal hanteren. 1.2 De Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley geeft een duidelijk overzicht van de benodigde uitgaven van de gemeenten van Regio Foodvalley. De ontwerpbegroting geeft inzicht in de relatie inzet en middelen en geeft een helder overzicht in baten en lasten. De gemeentelijke bijdrage is uitgesplitst voor de drie onderdelen: Algemeen, Strategische Agenda en Mobiliteitsfonds. Dit is overeenkomstig de opzet uit de vastgestelde kaderbrief 2027-2030. 1.3 Als gevolg van een nieuwe systematiek ligt er een structureel evenwichtige ontwerpbegroting. Er is op een andere manier naar de begroting van de regio gekeken dan in de afgelopen jaren. In de voorliggende ontwerpbegroting worden structurele lasten gedekt door structurele baten en worden incidentele lasten gedekt door incidentele baten. Dit is een nieuwe systematiek waarmee een oplossing is gevonden voor het structurele tekort dat vanaf 2027 zou ontstaan.

Bij structurele lasten gaat het om de kosten van het regiobureau (programma Algemeen) en de kosten van het programmamanagement. Bij incidentele kosten gaat het om de werkbudgetten van de twee inhoudelijke programma’s van de Strategische Agenda 2026-2030 Toekomstbestendige Economie respectievelijk Verantwoorde Groei. Onderdeel van deze systematiek is dat een deel van de restantmiddelen overgeheveld wordt van 2025 naar 2026 (beslispunt 1) en dat een ander deel van het restant Strategische Agenda 2020-2025 in een bestemmingsreserve wordt geplaatst (beslispunt 2). Beide voorstellen vormen een oplossing voor het begrotingstekort dat ontstond vanaf 2027, zonder daar ambities of doelen van de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley ‘Onderneemt Natuurlijk!’ voor bij te stellen of los te laten en de beoogde 0-lijn vast te houden. Ook voorkomen we hiermee dat we gedurende de looptijd van de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley ‘Onderneemt Natuurlijk!’ met de collectezak rond moeten om bepaalde projecten of activiteiten op te pakken. Deze nieuwe financieringssystematiek zorgt voor rust en een stabiele, transparante begroting om de aankomende vier jaar aan de slag te kunnen met de uitvoering van de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley ‘Onderneemt Natuurlijk!’.

5 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

1.4 Jaarlijks wordt het werkbudget voor de inhoudelijke programma’s bepaald. Jaarlijks wordt bij de kaderbrief en begroting van de regio bepaald welk deel uit de reserve wordt ingezet als werkbudget voor de thema’s behorend bij de twee programma’s Toekomstbestendige Economie en Verantwoorde Groei. Dit deel van de reserve wordt onttrokken aan de daartoe ingestelde bestemmingsreserve. 2.1 Voor een deel zijn hiervoor al verplichtingen aangegaan Een deel van dit budget zal gebruikt worden voor projecten die doorlopen in 2026. Daarnaast is er budget gelabeld voor specifieke projecten, zoals het Schone Lucht Akkoord (zie tabel 1). Het restant zal gebruikt worden om de incidentele uitgaven de komende jaren mee te financieren. Zo ontstaat er rust en zekerheid op de regiobegroting. 2.2 Regionale samenwerking binnen Foodvalley loont Met onze bijdrage van de afgelopen jaren hebben we in kunnen zetten op samenwerking op ruimtelijk en economisch vlak. De regio is een belangrijke gesprekspartner voor Rijk en provincies. Door deze samenwerking hebben we bijvoorbeeld de provinciale schaalsprong subsidie ontvangen en krijgen we middelen uit de Regio Deal II. Als individuele gemeente was ons dat niet gelukt.

Alternatieven Veenendaal is deelnemer van de GR Regio Foodvalley en heeft zich verbonden aan de afspraken zoals gemaakt in de Strategische Agenda 2026-2030. Er is daarom dan ook geen alternatief. Wel staat het u als raad vrij om een zienswijze in te dienen met betrekking tot de ontwerpbegroting 20272030 Regio Foodvalley. Het college ziet hier echter geen aanleiding toe. De jaarrekening 2025 wordt conform de GR Regio Foodvalley ter kennisname aangeboden. De raad kan besluiten de restant programmagelden Strategische Agenda 2020-2025 niet te bestemmen zoals voorgesteld. Deze herbestemming is echter onlosmakelijk verbonden met de nieuwe begrotingssystematiek. Structurele uitgaven worden gedekt met structurele middelen, incidentele uitgaven met incidentele middelen. Door met beide in te stemmen ontstaat rust en zekerheid op de regiobegroting.

Kanttekeningen 1.1 Jaarlijks afweging van projecten en activiteiten vormt een zeker beleidsrisico. Door toepassing van deze systematiek op het huidige uitgavenniveau en de huidige inkomsten is er een structureel reëel evenwicht mogelijk, zoals dat ook geëist wordt door de provincie Gelderland als financieel toezichthouder van de regio. Hierbij is het financieel risico voor de regio en de deelnemende gemeenten beperkt, omdat alle huidige structurele lasten gedekt zijn en de incidentele lasten pas worden uitgegeven wanneer er zicht is op concrete incidentele dekking. Hierdoor is er echter wel sprake van een zeker beleidsrisico, omdat het niet zeker is dat al het beleid in deze periode van de Strategische Agenda tot en met 2030 kan worden uitgevoerd. Door vroegtijdig te signaleren en te antiperen is er de komende jaren voldoende ruimte om daar tijdig op bij te sturen.

Participatie Het AB van Regio Foodvalley heeft de Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley besproken en vastgesteld in zijn vergadering van 10 april 2026. Vervolgens is de ontwerpbegroting door het regiobestuur aangeboden aan de colleges om voorgelegd te worden aan de raden.

Wat betekent dit besluit voor inwoners?

6 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

Het besluit heeft geen direct effect voor inwoners. Regio Foodvalley stelt zich ten doel oplossingen te bedenken voor belangrijke vraagstukken en deze toe te passen in de regio. De regio werkt zo aan een gezondere en duurzamere regio voor iedereen die in de regio woont, werkt en recreëert. De ambitie van Regio Foodvalley is om een regio te zijn waar de inwoners gezonder zijn, graag willen wonen, werken en leven. Een regio waar innoveren en circulair werken gewoon is. Door samen te werken met partners uit het onderwijs en ondernemers is er meer slagkracht en kan de regio meer bereiken. Indirect heeft het besluit daarmee wel effect voor inwoners.

Aanpak / uitvoering •

• • •

conform artikel 38 en 42 van de GR Regio Foodvalley zijn de colleges verzocht om de Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarrekening 2025 Regio Foodvalley ter inzage te leggen en algemeen verkrijgbaar te stellen, en hiervan openbaar kennis te doen. De stukken zijn door de griffie ter inzage gelegd zodra zij aan uw raad werden aangeboden. Het AB beraadslaagt over de jaarrekening niet eerder dan twee weken na de openbare kennisgeving; uw besluit op de Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley en Jaarrekening 2025 Regio Foodvalley wordt aan het DB verzonden; het DB voegt de ontvangen zienswijzen bij de begroting, zoals deze aan het Algemeen Bestuur (AB) wordt aangeboden; het DB zendt de door het AB vastgestelde begroting vervolgens binnen twee weken na de vaststelling, en in ieder geval vóór 15 september aan Gedeputeerde Staten.

Op 9 juni 2026 is de jaarlijkse ‘verantwoordingsdag’. Tijdens dit moment laat de raad zich informeren over de planning & control-stukken van de gemeente en de gemeenschappelijke regelingen, waaronder de GR Regio Foodvalley.

Communicatie over dit besluit Communicatielijn In Regio Foodvalley werken ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen en overheden samen aan een veerkrachtige en aantrekkelijke regio voor bedrijven en inwoners. De regio draagt bij aan toekomstbestendige voedselvoorziening en combineert economische welvaart, fijne leefomstandigheden, gezondheid en natuurwaarden met elkaar. Regio Foodvalley is een regio van ondernemerschap en onderlinge verbinding. Als regio hebben we een nieuwe strategische agenda ontwikkeld. Voor de uitvoering van deze gezamenlijke Strategische Agenda is een begroting opgesteld, gebaseerd op de eerder vastgestelde kaderbrief.

Evaluatie Conform art. 60 van de GR Regio Foodvalley wordt het algemene functioneren en de werkwijze van de regio iedere vier jaar geëvalueerd aan het begin van het kalenderjaar waarin algemene raadsverkiezingen in de gemeenten plaatsvinden. In de afgelopen maanden is dan ook een evaluatie uitgevoerd naar de bestuurlijke samenwerking in de regio om te kijken wat goed gaat en waar verbeteringen mogelijk zijn. De GR stelt dat de voorlopige jaarrekening aan de raden toegezonden dient te worden. De jaarstukken bevatten echter zowel de jaarrekening als ook het jaarverslag. Het jaarverslag beschrijft de inhoudelijke resultaten over 2025. Daarnaast wordt twee keer per jaar via de voortgangsmonitor de voortgang van programma’s en projecten gedeeld. In mei wordt online gerapporteerd, aan het einde van het jaar wordt deze via een oplegger aangeboden aan de raden. De eindevaluatie van uitvoering van de strategische agenda 2020-2025 is gepubliceerd op de website van Regio Foodvalley.

7 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

Kosten, baten, dekking Voor de kaderbrief geldt dat de berekening van de gemeentelijke bijdragen aan het regiobureau 2027 is gebaseerd op inwonersaantallen en het aantal bedrijven 1 januari 2025 (Veenendaal 18,36% van de regio). In de ontwerpbegroting is de bijgestelde bijdrage op basis van de inwonersaantallen en het aantal bedrijven per 1 januari 2026 opgenomen (Veenendaal 16,31% van de regio). De bijdragen aan de Strategische Agenda (programma’s) volgen dezelfde berekeningssystematiek. Een uitzondering wordt gemaakt voor het thema landelijk gebied. Daar vindt doorbelasting plaats op basis van het aantal landbouwbedrijven en de systematiek 20% aandeel inwoners en 80% aandeel landbouwbedrijven.

Tabel 4: de bijdragen zien per gemeente voor de drie verschillende onderdelen voor 2027. De kosten voor de Regio Foodvalley zijn structureel in de meerjarenraming opgenomen. Er is voor 2027 voldoende begroot om deze kosten te dekken. \ College van burgemeester en wethouders,

Sjoukje Deelstra secretaris

Gert-Jan Kats burgemeester

Bijlagen Raadsbesluit Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley. 1. Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley d.d. 10 april 2026 2. Jaarstukken (Jaarverslag en Jaarrekening) 2025 Regio Foodvalley d.d. 10 april 2026 3. Aanbiedingsbrief regiobestuur Regio Foodvalley d.d. 10 april 2026

8 van 9

Raadsvoorstel: Ontwerpbegroting 2027-2030 en Jaarstukken 2025 Regio Foodvalley Dossiernummer: 5495

9 van 9