1. Ontwerpbegroting 2025-2028 en jaarrekening 2023 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

20 juni 2024 2155393 7 mei 2024 Ontwerpbegroting 2025-2028 Regio Foodvalley en jaarrekening 2023 Burger & Bestuur

Agendapunt

Afdeling

Team SCB

A.E. Veldhuis-Diermanse (0318) 0318-538537 else.veldhuis@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. Geen zienswijze in te dienen bij het Dagelijks Bestuur van Regio Foodvalley ten aanzien van de aangeboden ontwerpbegroting 2025-2028 Regio Foodvalley. 2. Kennis te nemen van de jaarrekening 2023 Regio Foodvalley.

Waarom naar de raad? Op grond van artikel 38 van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Foodvalley (GR RFv) moet het Dagelijks Bestuur van de Regio Foodvalley (RFv) jaarlijks voor 15 april de ontwerpbegroting aanbieden aan de raden. Het Dagelijks Bestuur (DB) zendt met de ontwerpbegroting ook de voorlopige jaarrekening mee. De raden kunnen bij het DB hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren brengen. Het DB voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de begroting, zoals deze aan het Algemeen Bestuur (AB) wordt aangeboden. Samenvatting Op 29 februari jl. is de kaderbrief 2025-2028 Regio Foodvalley (RFv) in de raad besproken. De nu voorliggende ontwerpbegroting 2025-2028 RFv is gebaseerd op de kaderbrief 2025-2028. Het AB van de RFv heeft de ontwerpbegroting 2025-2028 en de jaarrekening 2023 van de RFv onlangs aan de colleges van B&W aangeboden met het verzoek de ontwerpbegroting voor eventuele zienswijzen voor te leggen aan de raden en de jaarrekening ter informatie aan de raden aan te bieden. De kaderbrief 2025-2028 RFv is op 29 februari jl. - voor wat betreft kosten die te maken hebben met het regiokantoor - voor eventuele wensen en/of bedenkingen in uw raad besproken. De raad heeft toen besloten geen wensen en/of bedenkingen in te dienen met betrekking tot de kaderbrief Regio Foodvalley 2025-2028.

Wel is meegegeven dat we, gezien de financiële situatie, bezig zijn met een gemeentelijke heroverweging om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief en dat, mocht dit mogelijke gevolgen hebben voor de GR RFv, we als gemeente daarover in gesprek zullen gaan met het regiobestuur. De inhoud van de kaderbrief is vrijwel één-op-één in de ontwerpbegroting 20252028 van de RFv overgenomen.

Raadsvoorstel van 7 mei 2024, nr. 2155393

Op grond van het bovenstaande ziet het college geen aanleiding uw raad voor te stellen een zienswijze in te dienen bij het DB van RFv ten aanzien van de aangeboden ontwerpbegroting 20252028 RFv. De jaarrekening 2023 wordt ter informatie aangeboden. De jaarrekening 2023 heeft een goedkeurende verklaring van de accountant. Inleiding Zoals vastgelegd in de GR RFv zendt het DB van de RFv jaarlijks voor 15 april de ontwerpbegroting toe aan de raden. Met deze ontwerpbegroting zendt het DB ook de voorlopige jaarrekening aan de raden van de RFv (artikel 38 en 42 van de GR RFv). Het DB zendt de door het AB vastgestelde begroting vervolgens binnen twee weken na de vaststelling, en in ieder geval vóór 15 september aan Gedeputeerde Staten. In de afgelopen maanden hebben alle betrokken gemeenteraden de kaderbrief 2025-2028 voor wensen en bedenkingen behandeld. Dit heeft, zoals hierboven reeds geformuleerd, niet geleid tot financiële wensen en bedenkingen. Wel zijn vanuit de gemeenten Nijkerk, Wageningen en Ede wensen en bedenkingen ingediend. Nijkerk verzoekt het AB om in de aanloop naar de kaderbrief 2026 bestuurlijk een proces te doorlopen waarbij ombuigingen in de begroting 2026 e.v. van Regio Foodvalley worden gerealiseerd.

Het doel daarbij zou moeten zijn dat Regio Foodvalley een redelijk aandeel neemt in de zeer grote ombuigingsopgave waarvoor de deelnemende gemeenten naar verwachting vanaf 2026 voor hun eigen begrotingen gesteld staan. Het regiobestuur is zich bewust van de financiële omstandigheden van gemeenten vanaf het begrotingsjaar 2026. Het komende half jaar zal de kaderbrief 2026-2029 worden voorbereid. Belangrijk uitgangspunt voor die kaderbrief is de concept nieuwe Strategische Agenda, waarin de ambities van de samenwerkende gemeenten, kennisinstellingen en ondernemers worden verwoord. Echter, in de brief die u als raad heeft ontvangen van de Commissie Strategische Agenda (met datum 19 april jl.) staat toegelicht dat de oorspronkelijke planning om de definitieve Strategische Agenda gelijktijdig met een kaderbrief op hoofdlijnen vast te stellen in de vergadering van het AB van december 2024, niet haalbaar is. Het AB zal een beleidsarme kaderbrief vaststellen in december. Na verwerking van uw wensen en bedenkingen op de concept Strategische Agenda zal begin 2025 een begroting worden opgesteld. Bij het vertalen van de nieuwe Strategische Agenda naar concrete activiteiten en financiële kaders zullen we afstemming zoeken met de samenwerkende partijen om de financiële mogelijkheden goed in beeld te brengen.

De raad van Wageningen vraagt aandacht voor de bereikbaarheid binnen de regio en wil graag deze passage toevoegen: 'Verbeteren van de voorzieningen voor hoogwaardig openbaar vervoer voor de verbinding Ede-Wageningen - Wageningen v.v. en daarbij een haalbaarheidsonderzoek op te zetten.' Als regio is er zeker oog voor hoogwaardig openbaar vervoer, maar gezien het detailniveau van de begroting is dit niet één op één terug te zien in de begroting. De raad van Ede wenst het opleiden en het behouden van technisch geschoolde medewerkers voor de regio in te bedden in de Human Capital Agenda. Deze wens wordt onderschreven door het regiobestuur. Op dit moment wordt er ook al uitvoering gegeven aan het ondersteunen van initiatieven op dit vlak. In aanloop naar de begroting 2025 werken we als ondernemers, onderwijs en overheid, zoals bekend samen aan een nieuwe Strategische Agenda voor de regio. Een agenda die richting geeft aan onze gezamenlijke ambities. Dit betekent dat we in 2025 programma’s afronden en tegelijkertijd volop werken aan een nieuwe Strategische Agenda vanaf 2026. Hierdoor is het niet mogelijk een complete financiële doorkijk te geven bij de ambities die eind dit jaar uit de Strategische Agenda volgen. Om toch te komen tot een meerjarenperspectief is, in overeenstemming met de kaderbrief, het jaar 2025

Raadsvoorstel van 7 mei 2024, nr. 2155393

met een indexatie van 4% doorgetrokken. Zoals ook in de ontwerpbegroting staat verwoord, zijn de zorgen over de extra financiële druk vanaf 2026 op gemeenten groot. Bij het vertalen van de nieuwe Strategische Agenda naar concrete activiteiten en investeringen zullen we dan ook de financiële mogelijkheden goed in beeld brengen. In afstemming met de samenwerkende partijen en in navolging op de zienswijzen van gemeenten op de kaderbrief. Beoogd resultaat Een vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028 van de Regio Foodvalley met als doel financiële borging van uitvoering van de strategische agenda. Argumenten 1.1 De ontwerpbegroting 2025-2028 RFv wijkt niet noemenswaardig af van de kaderbrief 2025-2028 RFv. De ontwerpbegroting 2025-2028 is gebaseerd op de kaderbrief 2025-2028 die de raden eind 2023 kregen en waarover in het eerste deel van 2024 de gelegenheid was om wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Op 29 februari jl. heeft u als raad gesproken over de kaderbrief. De kaderbrief was voor wensen en bedenkingen aangeboden voor wat betreft de kosten die te maken hebben met het regiokantoor. In de aanbiedingsbrief van het AB bij de ontwerpbegroting staan de ingediende wensen en bedenken beschreven, voorzien van een reactie van het DB.

Behandeling van de kaderbrief in de Foodvalley-gemeenten heeft geen financiële wensen en/of bedenkingen opgeleverd en het regiobestuur heeft in de door de gemeenten gegeven reacties naar aanleiding van de behandeling van de kaderbrief geen aanleiding gezien om de daarin geboden informatie fundamenteel te wijzigen. De inhoud van de kaderbrief is dan ook vrijwel één-op-één in de ontwerpbegroting 2025-2028 van de RFv overgenomen. Er is een kleine correctie ten opzichte van de cijfers uit de kaderbrief voortvloeiend uit de gehanteerde actuelere gegevens ten aanzien van de inwonertallen. Daarnaast geldt dat in de ontwerpbegroting de bijdragen van Putten en Bunschoten voor de thema’s Landbouwtransitie en Voedsel zijn verwerkt. Hierdoor vallen de bijdragen voor de gemeenten lager uit in de ontwerpbegroting ten opzichte van de kaderbrief 2025-2028. 1.2 De ontwerpbegroting 2025-2028 RFv geeft een duidelijk overzicht van de benodigde uitgaven van de gemeenten van de Regio Foodvalley in relatie tot de inhoudelijke kaders. De ontwerpbegroting geeft inzicht in de relatie inzet en middelen en geeft een helder overzicht in baten en lasten. Van elk van de zeven thema’s (negen programma’s) uit Strategische Agenda RFv wordt weergegeven wat de doelstelling voor 2025 is en welke uitgaven hierbij nodig zijn.

Hiermee concretiseert de ontwerpbegroting de benodigde kosten die nodig zijn om de eerder vastgestelde doelen en ambities te realiseren. De gemeentelijke bijdrage is uitgesplitst voor de drie onderdelen: Regiokantoor, Mobiliteitsfonds en Strategische Agenda. Dit is overeenkomstig de opzet uit de eerder besproken kaderbrief 2025-2028. 2.1 Door kennis te nemen van de jaarrekening 2023 wordt invulling gegeven aan artikel 42 van de GR RFv, dat stelt dat het DB jaarlijks vóór 15 april aan de raden van de deelnemende gemeenten de voorlopige jaarrekening van het voorgaande jaar zendt. Met overlegging van de jaarrekening 2023 legt het DB aan het AB verantwoording af over het gevoerde bestuur over het begrotingsjaar 2023. De jaarrekening betreft alle baten en lasten van de regio. Het AB stelt de jaarrekening vast in het jaar volgend op het begrotingsjaar. De jaarrekening 2023 heeft een goedkeurende verklaring van de accountant. De jaarrekening 2023 sluit positief en het regiobestuur heeft het besluit genomen om € 271.844,voorlopig ten gunste te brengen van de Algemene Reserve. Dit heeft twee redenen. Dit geeft tijd om uit te zoeken of een deel van dit resultaat eenmalig toegevoegd kan worden aan het mobiliteitsfonds

Raadsvoorstel van 7 mei 2024, nr. 2155393

om inflatie te corrigeren. En, de berekening van het weerstandsvermogen zal binnenkort hoger uitvallen door de SPUK-gelden die vanuit het Rijk richting de regio komen. Daarvoor is een hogere Algemene Reserve nodig.

Alternatieven Veenendaal is deelnemer van de GR RFv en heeft zich verbonden aan de afspraken zoals gemaakt in de Strategische Agenda 2020-2025. Er is daarom dan ook geen alternatief. Wel staat het u als raad vrij om een zienswijze in te dienen met betrekking tot de ontwerpbegroting RFv 2025-2028. Het college ziet hier echter geen aanleiding toe. Wat betreft de jaarrekening 2023 biedt de GR RFv geen procedure voor het indienen van wensen en/of bedenkingen of voor het indienen van een zienswijze. Gevraagd wordt daarom de jaarrekening 2023 RFv voor kennisgeving aan te nemen. Kanttekeningen 1.1 Zoeken naar alternatieve financieringsmogelijkheden voor de programma’s. Zoals ook in het raadsvoorstel kaderbrief 2025-2028 staat omschreven zijn in de meerjarenbegroting van 2026 en 2027 de uitgaven van de regio (voorlopig) doorgetrokken. Het DB heeft bij de kaderbrief voorgesteld dat er een stelpost komt voor de € 458.000,- extern te financieren vanaf 2026. Men vindt het belangrijk dat ondernemers, onderwijs en provincies ook hun financiële bijdrage gaan leveren aan de programma’s. Dit is opgenomen als taakstelling derden strategische slagkracht. Voor de jaren 2026 en 2027 is er in de ontwerpbegroting daarom nog geen dekking opgenomen. 1.2 De kosten van de dienstverlening door de gemeente Ede gaan gefaseerd omhoog.

In de kaderbrief 2025-2028 is als mogelijk risico opgenomen dat de gemeente Ede haar dienstverleningsovereenkomsten voor haar externe klanten aan het actualiseren is, zodat de werkelijke kosten worden doorbelast. Regio Foodvalley wordt sinds haar oprichting door de gemeente Ede ondersteund in haar dienstverleningsprocessen. Inmiddels is de regio tot overeenstemming gekomen met de gemeente Ede over deze overeenkomsten. De kosten van dienstverlening op het gebied van ICT, archief, personeelszaken, bedrijfsadministratie en huisvesting nemen fors toe. Met de gemeente Ede is overeengekomen dat de werkelijke kosten pas vanaf 2026 in rekening worden gebracht. In de kaderbrief 2026 zullen daarom de werkelijke kosten opgenomen worden en worden deze kosten structureel onderdeel van de nieuwe financiële huishouding. 1.3 We maken een voorbehoud voor mogelijke gevolgen van de heroverwegingsopgaven binnen onze gemeente. In de ontwerpbegroting staat reeds geformuleerd dat bij het vertalen van de nieuwe Strategische Agenda naar concrete activiteiten en investeringen de financiële mogelijkheden goed in beeld zullen worden gebracht. Evengoed is in de brief aan het regiobestuur een passage opgenomen waarin vermeld staat dat we eventueel met het regiobestuur in gesprek zullen gaan mocht de heroverweging, om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief, daar aanleiding toe geven.

Participatie Het AB van de RFv heeft de ontwerpbegroting 2025-2028 Regio Foodvalley besproken en vastgesteld in zijn vergadering van 5 april 2024. Vervolgens is de ontwerpbegroting door het regiobestuur aangeboden aan de colleges om voorgelegd te worden aan de raden.

Raadsvoorstel van 7 mei 2024, nr. 2155393

Op 17 januari 2024 heeft er een raadsinformatieavond plaatsgevonden met als doel de raden vroegtijdig en gezamenlijk in positie te brengen om kaders aan het regiobestuur mee te geven over doelen en inzet voor kaderbrief en begroting. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Het besluit heeft geen direct effect voor inwoners. RFv stelt zich ten doel oplossingen te bedenken voor belangrijke vraagstukken en deze toe te passen in de regio. De regio werkt zo aan een gezondere en duurzamere regio voor iedereen die in de regio woont, werkt en recreëert. De ambitie van RFv is om een regio te zijn waar de inwoners gezonder zijn, graag willen wonen, werken en leven. Een regio waar innoveren en circulair werken gewoon is. Door samen te werken met partners uit het onderwijs en ondernemers is er meer slagkracht en kan de RFv meer bereiken. Indirect heeft het besluit daarmee wel effect voor inwoners. Aanpak / uitvoering Conform artikel 38 en 42 van de GR RFv zijn de colleges verzocht om de ontwerpbegroting 20252028 en jaarrekening 2023 ter inzage te leggen en algemeen verkrijgbaar te stellen, en hiervan openbaar kennis te doen. De stukken zijn door de griffie ter inzage gelegd zodra zij aan uw raad werden aangeboden. Het AB beraadslaagt over de jaarrekening niet eerder dan twee weken na de openbare kennisgeving.

Uw besluit op de ontwerpbegroting 2025-2028 RFv en jaarrekening 2023 wordt per brief aan het regiobestuur meegedeeld. Op 4 juni jl. heeft de raad de jaarlijkse ‘verantwoordingsdag’ georganiseerd. Tijdens dit moment liet de raad zich informeren over de planning & control-stukken van de gemeente én de gemeenschappelijke regelingen, waaronder de GR RFv. Communicatie over dit besluit Communicatielijn In Regio Foodvalley werken ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen en overheden samen aan een gezonde en duurzame regio. De regio concentreert zich op de terreinen economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit. Samenwerking staat centraal om de topregio op het gebied van agrifood te zijn en om een duurzame en aantrekkelijke regio voor bedrijven en inwoners te blijven. De regio werkt momenteel aan de doelen en ambities van de Strategische Agenda 2020-2025. Voor de uitvoering van deze gezamenlijke Strategische Agenda is een begroting opgesteld, gebaseerd op de eerder vastgestelde kaderbrief. Het besluit op de begroting RFv 20252028 wordt door de griffie per brief aan het regiobestuur meegedeeld. Evaluatie Conform art. 60 van de GR RFv wordt het algemene functioneren en de werkwijze van de regio iedere vier jaar geëvalueerd aan het begin van het kalenderjaar waarin algemene raadsverkiezingen in de gemeenten plaatsvinden.

Via de voortgangsmonitor wordt twee keer per jaar de voortgang van programma’s en projecten gedeeld. In mei wordt online gerapporteerd, aan het einde van het jaar wordt deze via een oplegger aangeboden aan de raden. Zie https://www.regiofoodvalley.nl/kennisbank/strategischeagenda/voortgang-strategische-agenda-2023

Raadsvoorstel van 7 mei 2024, nr. 2155393

Kosten, baten, dekking Voor de kaderbrief geldt dat de berekening van de gemeentelijke bijdragen aan het regiokantoor 2025 is gebaseerd op de inwonersaantallen 1 januari 2023 (Veenendaal 18,29% van de regio). In de ontwerpbegroting is de bijgestelde bijdrage op basis van de inwonersaantallen per 1 januari 2024 opgenomen (Veenendaal 18,28% van de regio). De bijdragen aan de Strategische Agenda (programma’s) volgen dezelfde berekeningssystematiek. Een uitzondering wordt gemaakt voor het programma Landbouw. Daar vindt doorbelasting plaats op basis van het aantal landbouwbedrijven en de systematiek 20% aandeel inwoners en 80% aandeel landbouwbedrijven. Daarnaast geldt dat in de ontwerpbegroting de bijdragen van Putten en Bunschoten voor de thema’s Landbouwtransitie en Voedsel zijn verwerkt. De financiële bijdragen van deze twee niet-GR gemeenten waren nog niet verwerkt in de kaderbrief 2025-2028. De bijdragen vallen hierdoor voor de gemeenten lager uit in de ontwerpbegroting ten opzichte van de kaderbrief 2025-2028. Voor Veenendaal betekent dit alles in totaal een verschil van € 7.578,-. In onderstaande tabel is de vergelijking tussen de kaderbrief 2025-2028 en de ontwerpbegroting 2025-2028 weergegeven voor Veenendaal naar kostensoorten. Kostensoort

Kaderbrief

Ontwerpbegroting

Inwonerbijdrage regiokantoor (incl. programmamanagement) en Economic Board

€ 461.712,-

€ 461.428,-

Strategische Agenda (programma’s)

€ 212.118,-

€ 204.870,-

Mobiliteitsfonds

€ 74.635,-

€ 74.589,-

€ 748.465,- (10,92 p/inw.)

€ 740.887,- (10,67 p/inw.)

Totaal

Inwonertal Veenendaal: kaderbrief ( 1-1-2023: 68.529 (18,29 % van totaal Regio Foodvalley) versus begroting (1-1-2024: 69.440 (18,28 % van totaal Regio Foodvalley)

In de Veense gemeentelijke begroting 2024 is voor de jaarschijf 2025 een bedrag begroot van € 745.937,-. Hiermee is voldoende dekking binnen de gemeentelijke begroting 2025 voor de bijdrage aan Regio Foodvalley 2025. De kosten voor de Regio Foodvalley zijn structureel in de meerjarenraming opgenomen.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Raadsvoorstel van 7 mei 2024, nr. 2155393

Bijlagen

1. 2. 3. 4.

Raadsbesluit ontwerpbegroting 2025-2028 en jaarrekening 2023 RFV. Ontwerpbegroting 2025-2028 Regio Foodvalley. Jaarrekening 2023 Regio Foodvalley. Aanbiedingsbrief regiobestuur Regio Foodvalley 5 april 2024. Brief aan het regiobestuur Regio FoodValley inzake de ontwerpbegroting 2025-2028 en jaarrekening 2023.