1. Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

23 maart 2023 2081045 28 februari 2023 Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost Sociale leefomgeving

Agendapunt

Team

Vastgoed

G. van Leeuwen (0318) 538 719 gerard.van.leeuwen@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

1.

2. 3.

4.

Beslispunten IKC Dragonder-Zuid in de uitvoeringsagenda behorende bij het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2021-2024 op te nemen met onderwijscapaciteit (BVO: 1.975 m²): voor de scholen Tamim en ’t Speel-Kwartier en kindgerelateerde functies (BVO: 1.115 m²): voor kinderopvang, sport en welzijn, waarmee: a) De scholen Tamim, Balans en De Bron in het Ontmoetingshuis gehuisvest blijven; b) Het IKC Dragonder-Zuid wordt gerealiseerd, waarbij de realisatie op zijn vroegst in 2026 gereed kan zijn; c) De 3 aanwezige scholen in het Ontmoetingshuis als gevolg daarvan tot 2026 medegebruik moeten maken van bestaande onderwijslocaties elders; d) Er voor IKC SO/SBO/PO (Dr. C.P. van Leersumschool, De Windroos, De Plantage) een andere locatie gezocht moet worden. IKC Veenendaal-Oost van de uitvoeringsagenda behorende bij het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2021-2024 te verwijderen; IKC Engelenburg in de uitvoeringsagenda behorende bij het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2021-2024 op te nemen met onderwijscapaciteit (BVO: 2.522 m²): voor de scholen De Vlieger, Balans en De Bron en kindgerelateerde functies (BVO: 410 m²): voor kinderopvang in 2028 (in plaats van 2034); De financiële consequenties te betrekken bij de integrale afweging van de kadernota 20242027, de Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027.

Waarom naar de raad? Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2024 (IHP) is het beleidskader voor de uitvoering van de onderwijshuisvesting in Veenendaal. Op 15 oktober 2020 heeft de raad dit IHP vastgesteld. Bij de vaststelling is een motie aangenomen waarin het college wordt gevraagd om te zoeken naar een oplossing voor tijdelijke en structurele huisvesting voor een drietal scholen, die momenteel gehuisvest zijn in Veenendaal-Oost. De raad heeft op 24 juni 2021 bij amendement besloten om een extra onderwijslocatie in Groenpoort te realiseren. Tijdens de beeldvormende avond op 30 november 2021 over het bestemmingsplan Groenpoort is een eerste winstwaarschuwing afgegeven over de haalbaarheid van het raadsbesluit. In de raadsinformatiebrieven (RIB2022.92 en RIB2022.122; bijlage

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

7 en 8) is aangegeven dat een extra onderwijswijslocatie in deze omvang en voorwaarden onmogelijk is. De oorzaak is dat door het toevoegen van een onderwijslocatie in Groenpoort het autoverkeer in zowel de wijk als de Rondweg-Oost vastloopt. Tijdens de raadsvergadering van 24 november 2022 is toegezegd dat er samen met de schoolbesturen twee gelijkwaardige scenario’s uitgewerkt zullen worden, namelijk een kleinere IKC Groenpoort en IKC Dragonder-Zuid. Deze twee scenario’s zullen aan de raad voorgelegd worden. De gesprekken met de schoolbesturen hebben ertoe geleid dat er uiteindelijk één scenario (IKC Dragonder-Zuid) in het raadsvoorstel is uitgewerkt. Het tweede scenario is uitgewerkt in de bijlage. Graag verwijzen wij u naar bijlage 1 in dit raadsvoorstel “Proces tot raadsvoorstel”. Samenvatting Met het raadsvoorstel komt er een oplossing voor de onderwijshuisvestingsproblematiek in Veenendaal-Oost. Het vraagstuk kent een lange voorgeschiedenis. Om de onderwijshuisvestingsproblematiek in deze wijk op te lossen heeft de raad op 24 juni 2021 besloten om een extra onderwijsvoorziening in Veenendaal-Oost te realiseren. Inmiddels is gebleken dat een extra onderwijswijslocatie in deze omvang en onder deze voorwaarden onmogelijk is. Aan de raad is daarom toegezegd om twee gelijkwaardige scenario’s uit te werken, namelijk een kleinere IKC Groenpoort en IKC Dragonder-Zuid.

Samen met de schoolbesturen hebben wij onderzocht op welke wijze er invulling kon worden gegeven aan deze scenario’s. Naast het realiseren van IKC Groenpoort of IKC Dragonder-Zuid, is er nog aanvullende capaciteit noodzakelijk om te voorzien in de ruimtebehoefte. Uiteindelijk is geconcludeerd dat met de inzet van IKC Groenpoort er geen haalbare duurzame oplossing mogelijk is. In het raadsvoorstel ligt daarom het realiseren van IKC DragonderZuid voor. Om daarnaast in de toekomst voldoende capaciteit te waarborgen is voorgesteld om IKC Engelenburg in 2028 te realiseren in plaats van de reeds geplande 2034. Inleiding Voorgeschiedenis: Planontwikkeling Veenendaal-Oost 2012-2020 Bij de start van de planontwikkeling van Veenendaal-Oost zijn voor de maatschappelijke voorzieningen de volgende ambities geformuleerd: a) Het aanbieden van integrale opvang-, onderwijs- en zorgarrangementen voor kinderen van 012 jaar uit Veenendaal-Oost vanuit een vraaggerichte en vraaggestuurde context van leren en ontwikkelen en b) Het realiseren van podia voor volwassenen voor ontmoeting, ontspanning, ontplooiing en educatie. Voor de onder a) genoemde ambitie waren twee locaties in beeld, te weten in Buurtstede (WereldKidz en CPOV) en in de Veenderij (Onderwijsgroep GAVE). In 2012 is voor de realisatie van een voorziening in Buurtstede, het huidige Ontmoetingshuis, een krediet beschikbaar gesteld.

Bij het vaststellen van de benodigde capaciteit is uitgegaan van de (toen) laatste woningbouwprognose voor Veenendaal-Oost (januari 2012) en een daarvan afgeleide leerlingenprognose voor het basisonderwijs (februari 2012). In deze leerlingenprognose is voor CPOV en Onderwijsgroep GAVE uitgegaan van de behoefte uit Veenendaal-Oost, voor WereldKidz is tevens uitgegaan van de behoefte uit DragonderOost (Veenendaal-Noordoost). Zodat alle leerlingen van deze scholen uit deze wijken ook in deze wijken naar school kunnen gaan. Dit sluit ook aan bij een van de uitgangspunten in het IHP: thuisnabij en passend onderwijs, passend onderwijs evenredig over onze gemeente verdelen, waardoor passend onderwijs bereikbaar is voor alle leerlingen. Opvang en onderwijs vindt zoveel mogelijk plaats in de eigen woonomgeving.

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

In mei 2015 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2015-2020 vastgesteld. Hieruit bleek dat de in 2022 geplande realisatie van basisschool De Bron in De Veenderij geen volwaardige onderwijsvoorziening zou kunnen zijn. Dit komt doordat De Bron een dislocatie is, hiervoor geldt dat allereerst de bestaande hooflocaties (Rehobothschool en de voormalige Engelenburgschool) benut moeten worden. Onderwijsgroep GAVE heeft daarop aangegeven om af te zien van een zelfstandige locatie en de benodigde capaciteit toe te willen voegen aan het Ontmoetingshuis. In december 2015 is, bij het beschikbaar stellen van het krediet voor de tweede fase van het Ontmoetingshuis, een amendement aangenomen om de onderwijsvoorzieningen te centraliseren in het Ontmoetingshuis en hiervoor de capaciteit voor Onderwijsgroep GAVE toe te voegen aan de te realiseren tweede fase. Huidige situatie Ontmoetingshuis In het Ontmoetingshuis is 4.370 m² beschikbaar voor onderwijshuisvesting. Dit betekent dat er in het totaal maximaal 829 leerlingen gehuisvest kunnen worden. De 3 scholen in het Ontmoetingshuis hadden op 1 oktober 2022 gezamenlijk 1.004 leerlingen1. De gegevens wijzen uit dat van de 1.004 leerlingen er 528 leerlingen uit Veenendaal-Oost komen en de rest uit andere wijken van Veenendaal en van buiten Veenendaal. Hierdoor is de capaciteit van het Ontmoetingshuis eerder dan gepland volledig benut.

Vanuit het principe van thuisnabij onderwijs wordt ten aanzien van de huisvesting voor onderwijs uitgegaan van het verwachte aantal schoolgaande kinderen uit de wijk om de locatie heen. Omdat leerlingen echter ook vanuit buiten de wijk aangemeld kunnen worden op de scholen, kunnen de prognoses en daadwerkelijke aanmeldingen uiteenlopen. Om voldoende capaciteit te waarborgen is in het jaarlijkse huisvestingsplan tijdelijk de locatie De Tweespan 39 aan Tamim ter beschikking gesteld. Proces tot raadsvoorstel Om de onderwijshuisvestingsproblematiek op te lossen heeft de raad op 24 juni 2021 besloten om een extra onderwijsvoorziening in Veenendaal-Oost te realiseren. Inmiddels is gebleken dat een extra onderwijswijslocatie in deze omvang en voorwaarden onmogelijk is. Aan de raad is daarom toegezegd om twee gelijkwaardige scenario’s uit te werken, namelijk een kleinere IKC Groenpoort en IKC Dragonder-Zuid, om de onderwijshuisvestingsproblematiek in Veenendaal-Oost alsnog op te lossen. Samen met de schoolbesturen zijn er drie sessies geweest, waarin wij deze scenario’s verkent en uitgewerkt hebben. Het volledige proces hierover vindt u in Bijlage 1: “Proces tot raadsvoorstel”. Dit heeft geleid tot een concept-memo, waarin de verschillende scenario’s uitgewerkt zijn (Bijlage 2). Aan de schoolbesturen is gevraagd welk scenario hun voorkeur heeft.

Alles afwegende is geconcludeerd dat scenario IKC Dragonder-Zuid het meest passend is. IKC Dragonder-Zuid vormt daarom de basis van het voorliggende raadsvoorstel. Over de invulling van dit scenario verschillen de schoolbesturen van mening. De volledige reactie van de schoolbesturen vindt u in Bijlage 3A-3C. Op basis van de input van de schoolbesturen zijn wij gekomen tot een scenario IKC Dragonder-Zuid, waarin zoveel mogelijk recht gedaan wordt aan de verschillende belangen van de schoolbesturen en ouders. Dit scenario is uitgewerkt in bijlage 4 en vormt de basis voor het raadsvoorstel. Het tweede toegezegde scenario Groenpoort maakt geen onderdeel uit van het raadsvoorstel, maar is opgenomen in de bijlage (Scenario A; Bijlage 2).

1 Dit hogere aantal wordt deels verklaard doordat de Engelenburgschool (De Fuikenweide) en De

Bron zijn samengegaan. De leerlingen die oorspronkelijk op de Engelenburgschool (circa 100 leerlingen) zaten, zijn nu ingeschreven bij De Bron.

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

Beoogd resultaat Vanuit de wettelijke zorgplicht voorzien in voldoende onderwijshuisvesting, door volwaardige onderwijsvoorzieningen in alle wijken. Argumenten 1.1. De realisatie van IKC Dragonder-Zuid heeft het meeste draagvlak bij de schoolbesturen Wij hebben de schoolbesturen gevraagd naar hun voorkeur. Deze zijn weergegeven in de brieven (zie bijlage 3A-C). Hieruit blijkt dat de realisatie van IKC Dragonder-Zuid de voorkeur van de schoolbesturen heeft. Over de invulling van het scenario verschillen de schoolbesturen van mening. Wij zijn tot een scenario gekomen waarin zoveel mogelijk recht gedaan wordt aan de verschillende belangen van de schoolbesturen en ouders. 1.2. Draagt bij aan de in het IHP vastgestelde ambities In 2020 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2024 als beleidskader vastgesteld. In het IHP wordt gestreefd naar een dekkende voorzieningenstructuur over Veenendaal, waarbij de volwaardige onderwijsvoorzieningen (inclusief de voorschoolse voorziening) evenredig over de stad verdeeld zijn. Er wordt daarom geïnvesteerd in onderwijshuisvesting op locaties waar de capaciteit nodig is en in de toekomst nodig blijft. Daarnaast is in het IHP weergegeven hoe de middelen van de gemeente voor onderwijshuisvesting en de middelen van de scholen ten behoeve van het onderhoud zo effectief mogelijk besteed kunnen worden.

Dit wordt bereikt door het terugdringen van de leegstand en het verminderen van het aantal schoollocaties. De gemeente kan kwalitatief goede (duurzame) schoolgebouwen realiseren en de schoolbesturen besteden zoveel mogelijk geld aan het primaire proces, het geven van onderwijs (in leerkrachten en onderwijsondersteunend personeel). Daarmee vindt bij geen van de partijen kapitaalvernietiging plaats. In het IHP 2021-2024 zijn in samenspraak met de schoolbesturen een aantal belangrijke onderwijsinhoudelijke- en huisvestingsbeleidsambities en doelstellingen vastgesteld, zoals: terugdringen leegstand, verminderen aantal schoollocaties, gefaseerde vernieuwing scholenbestand, IKC-vorming en thuisnabij onderwijs. Bij thuisnabij onderwijs hoort een evenredige verdeling van de voorzieningen over de stad. Het voorstel draagt bij aan alle gestelde beleidsdoelstellingen. 1.3. Biedt kansen voor een doorgaande leer- en ontwikkellijn In het voorstel wordt ingezet op volwaardige onderwijsvoorzieningen in Veenendaal-Oost, Dragonder-Zuid en Engelenburg. De omvang hiervan is voldoende om ook voldoende kinderen in de leeftijd 0-4 jaar te hebben, hierdoor is het aanbieden van kinderopvang financieel rendabel. De kinderopvang is van essentieel belang in de vorming van Integrale Kindcentra. De onderwijs- en de kinderopvangorganisatie kunnen gezamenlijk werken aan een doorgaande leer- en ontwikkellijn.

Zeker in kwetsbare buurten is het belang dat kinderen toegang te hebben tot goede voorzieningen. Onderzoek laat zien dat vroege toegang tot voorschoolse opvang en educatie bij kan dragen aan het vergroten van kansen voor kinderen. In Veenendaal streven wij naar gelijke kansen voor iedereen. 1.4. Maakt thuisnabij onderwijs mogelijk De aanwezigheid van goede onderwijsvoorzieningen in buurten verbetert de levenskwaliteit van de inwoners uit die buurt. Het verbetert de toegang tot onderwijs en de kansen van de kinderen om een goede toekomst te hebben. Wij vinden het daarom belangrijk dat iedereen toegang heeft

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

Capaciteit (leerlingen)

70

Capaciteit (m²)

231 170 310 296

Totaal

Tamim Balans De Bron 't Speel-Kwartier

Veenendaal-Noordoost

Veenendaal-Oost

tot goede onderwijsvoorzieningen en streven daarom naar een gelijkmatige verdeling van de onderwijsvoorzieningen over de stad. In het voorstel wordt optimaal invulling gegeven aan een gelijkmatige verdeling. Als wij inzoomen op de prognose voor Veenendaal-Oost zien wij dat het Ontmoetingshuis voor de aanwezige scholen voldoende ruimte biedt om alle toekomstige kinderen uit de wijk op te vangen:

231 240 310 296

1.362 1.249 1.759 0

231 248 310 *) 0

*) Onderwijsgroep GAVE heeft voor De Bron de locatie Ontmoetingshuis omgezet naar een hoofdlocatie (i.p.v. een dislocatie). Voor een dislocatie bedraagt de capaciteit 350 leerlingen.

Het is aan de schoolbesturen om ervoor te zorgen dat de onderwijsvoorziening beschikbaar blijft voor kinderen uit de wijk. Dat betekent echter dat er 296 leerlingen uit Veenendaal-Oost die kiezen voor Basisschool ’t Speel-Kwartier (of mogelijk De Bron) niet in de eigen wijk naar school kunnen. Er is een keuze gemaakt voor het voorkeursscenario, omdat: • De hoofdlocatie van Basisschool ’t Speel-Kwartier is al buiten Veenendaal-Oost gesitueerd, ouders kiezen bewust voor een school buiten de wijk. De locatie ligt direct tegen Veenendaal-Oost aan. • Er is onvoldoende ruimte in het Ontmoetingshuis om alle leerlingen uit Veenendaal-Oost op te vangen. • Het is onwenselijk om een vierde school in het Ontmoetingshuis te huisvesten. 1.5. De koppeling van onderwijs, sport, cultuur en welzijn draagt bij aan de (sociale) veiligheid van de omgeving In het vastgestelde Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2020-2023 en Beleidskader Sport en Bewegen 2020-2023 is onderkend dat de aanwezigheid van voorzieningen in de buurt het middel is om ontmoeting, activering, participatie en de sociale cohesie in de wijk te bevorderen. Dit past eveneens binnen het beleid van de Cultuurvisie. Voorzieningen waar bewoners elkaar treffen zijn belangrijk om opvoed-, opgroei-, financiële en/of gezondheidsvragen te kunnen signaleren.

Vroegtijdige interventies helpt te voorkomen dat eenvoudige vragen uitgroeien tot complexe vraagstukken. De verbinding en samenwerking van onder andere onderwijs, sport, cultuur en welzijn zijn essentiële voorwaarden om efficiënter en effectiever inwoners de ondersteuning te kunnen bieden die zij nodig hebben. Sport, cultuur en welzijn dragen ook bij aan het verbeteren van de sociale veiligheid van de omgeving. Sportactiviteiten bieden kansen om buurtbewoners met elkaar in contact te brengen en

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

zo te werken aan het verbeteren van hun gemeenschapsband en sociale netwerken. Het toevoegen van sportfaciliteiten in de buurt kan de buurtbewoners ook helpen om fysiek actiever te worden, wat positieve gevolgen heeft voor hun algehele gezondheid. Ook versterkt een sportvoorziening nabij het onderwijs de mogelijkheden om beweegprogramma’s op en na schooltijd te faciliteren, zodat kinderen meer in beweging komen en hun beweegvaardigheden verbeteren. Het toevoegen van activiteiten die gericht zijn op sociale inclusie, zoals ontmoetingen, activiteiten en vrijwilligerswerk, kan mensen helpen om een sterkere band met de buurt te creëren, wat resulteert in meer sociale cohesie. Dit is ondersteunend aan de sociale veiligheid in de buurt. Door het toevoegen van dergelijke faciliteiten, kunnen buurtbewoners ook toegang krijgen tot diensten die hen kunnen helpen bij het oplossen van hun problemen en zorgen, waardoor zij zich veiliger zullen voelen. Kortom, de koppeling van onderwijs, sport, cultuur en welzijn draagt bij aan de (sociale) veiligheid van de omgeving, door middel van het verbeteren van de leefomgeving voor de buurtbewoners, het versterken van de banden tussen de buurtbewoners en het bieden van toegang tot diensten die hen kunnen helpen bij het oplossen van hun problemen. 1.6.

Het toevoegen van een nieuwe buurtvoorziening geeft een impuls aan de woonomgeving Door de toevoeging van een moderne onderwijsvoorziening met een vernieuwde omliggende openbare ruimte, zal de buurt aantrekkelijker worden voor mensen die er willen wonen. Deze voorziening biedt dan ook ruimte voor kinderopvang, sport en welzijn waardoor er een brede positieve impuls aan de woonomgeving wordt gegeven. Het toevoegen van een onderwijsvoorziening biedt ook meer kansen voor de buurtbewoners om hun vaardigheden te verbeteren en hun ontwikkeling verder te stimuleren. Uit het leefbaarheidsonderzoek 2021 blijkt dat Dragonder-Zuid minder gewaardeerd wordt. Het toevoegen van een goede buurtvoorziening draagt bij aan het verbeteren van de leefomgeving van Dragonder-Zuid, wat resulteert in een verhoogd gevoel van veiligheid. 1.7. De realisatie van IKC Dragonder-Zuid past binnen het BOSS-beleid In 2021 heeft de raad het BOSS-beleid (bewegen, ontmoeten, sporten en spelen) vastgesteld. Binnen dit beleid worden centrale sport- en speelplekken via een aantrekkelijke route met elkaar verbonden. Hierdoor ontstaat er een netwerk aan speel- en ontmoetingsplekken voor alle leeftijden. Binnen BOSS is er nadrukkelijk aandacht voor vergroenen, klimaatadaptatie en circulariteit. De ontwikkeling van Integrale Kindcentra’s nemen een centrale plek in binnen dit beleid.

Met realisatie van IKC Dragonder-Zuid ontstaat er een aantrekkelijk ingerichte groene ontmoetingsplek die het hart van de buurt vormt en die, via de groene zone door Dragonder-Oost en Veenendaal-Oost, aansluit op de Groene Grens. 1.8. Het scenario IKC Dragonder-Zuid past binnen de vastgestelde uitvoeringsagenda Om er voor te zorgen dat de doelstellingen uit het IHP gerealiseerd kunnen worden, is een uitvoeringsagenda opgesteld. Het scenario IKC Dragonder-Zuid heeft minimale invloed op de vastgestelde uitvoeringsagenda, waardoor deze grotendeels ongewijzigd uitgevoerd kan worden.

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

1.9 Voor de locatie SO/SBO/PO moet een andere locatie gevonden worden Hiervoor wordt een locatieonderzoek gedaan waarbij de mogelijke locaties onderzocht worden aan de hand van een programma van eisen van de schoolbesturen, de doelstellingen uit de Omgevingsvisie en de mobiliteitsaspecten. 2.1. IKC Veenendaal-Oost leidt niet tot een gewenst scenario Indien er een extra school in Veenendaal-Oost gerealiseerd wordt, moet er daarnaast nog een ruimtetekort van 1.585 m² (= 315 leerlingen) opgelost worden. De verschillende scenario’s die met elkaar verkend zijn boden geen goede onderwijskundige invulling. Dit had meerdere oorzaken, zoals onder andere onvoldoende capaciteit voor de leerlingen uit Veenendaal-Oost, een versnipperd onderwijsaanbod of het niet kunnen realiseren van een Integraal Kindcentra met een gedeelde visie. Daarnaast kan/wil er niet voldaan worden aan de gestelde voorwaarden uit de Sweco-rapportage of een daaraan gelijkwaardig alternatief. 2.2. IKC Veenendaal-Oost is niet langer noodzakelijk Met de realisatie van IKC Dragonder-Zuid (beslispunt 1) is er voldoende onderwijshuisvestingscapaciteit beschikbaar om te voorzien in de ruimtebehoefte. 3.1. Met het vervroegt realiseren van IKC Engelenburg wordt er eerder invulling gegeven aan de IHP gestelde ambities. IKC Engelenburg is in de huidige uitvoeringsagenda gepland in 2034.

Door de realisatie naar 2028 te verschuiven kan er eerder invulling gegeven worden aan de IHP genoemde ambities. Voor IKC Engelenburg gelden dezelfde argumenten als voor beslispunt 1 (IKC Dragonder-Zuid). Daarnaast groeit het leerlingenaantal van de 4 scholen tot 2032. Om voldoende capaciteit te waarborgen is er extra capaciteit noodzakelijk. Door IKC Engelenburg in 2028 te realiseren in plaats van de geplande 2034 is er voldoende capaciteit beschikbaar. Het eerder realiseren dan 2028 is niet wenselijk. Er is namelijk nog veel onduidelijkheid over de locatiekeuze en de impact van de komst van Al Amana naar Veenendaal. Daarnaast is het uitgangspunt van het IHP dat er uitgegaan wordt van een fasegewijze vernieuwing van de onderwijsportefeuille. Hierdoor kan de gemeente de kosten beter spreiden en worden hoge gemeentelijke lasten voorkomen. Vanwege de onderwijshuisvestingsproblematiek in Veenendaal-Oost vertragen er projecten en worden er projecten toegevoegd of naar voren gehaald. Dit geeft al extra druk op de gemeentelijke lasten en de organisatie. 4.1. De kosten van de scenario’s zijn niet volledig in de programmabegroting en de meerjarenraming opgenomen In de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 zijn de kosten voor onderwijshuisvesting opgenomen, conform IHP 2021-2024. Deze zijn gebaseerd op raadsbesluit van 24 juni 2021 (Motie 2020.30).

De kosten die gemoeid zijn met het voorliggende raadsvoorstel moeten nog financieel verwerkt worden. Tijdens de behandeling van de kadernota op 3 juli 2023, de Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 kan er een zorgvuldige, integrale afweging tussen de gemeentelijke middelen en doelen worden gemaakt. Zie verder: “kosten, baten, dekking”

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

Kanttekeningen 1.1. Het scenario kan niet worden afgedwongen, maar is wel uitvoerbaar Het scenario gaat ervan uit dat Basisschool Tamim ruimte in het Ontmoetingshuis afstaat aan Balans en De Bron. Dit valt onder de bevoegdheid van het schoolbestuur en niet van de gemeente. Schoolbestuur CPOV is bereid om onder voorwaarden een deel van de Tamimleerlingen onder te brengen in IKC Dragonder-Zuid. De voorwaarden hebben betrekking op het effectief inzetten van het Ontmoetingshuis. Hier heeft adviesbureau HEVO onderzoek naar gedaan. Op basis van deze rapportage zal een voorstel uitgewerkt moeten worden. 1.2. De schoolbesturen staan niet volledig achter het voorstel Wij zijn tot een scenario gekomen waarin zoveel mogelijk recht gedaan wordt aan de verschillende belangen van de schoolbesturen en ouders. Dit betekent echter ook dat niet alle individuele belangen ingevuld zijn. Het uitgangspunt bij het voorkeursscenario is dat alle scholen de leerlingen uit Veenendaal-Oost kunnen huisvesten en dat geen van de scholen (structureel) over meer dan twee locaties verspreid is. Het is aan de schoolbesturen om ervoor te zorgen dat de onderwijsvoorziening beschikbaar blijft voor kinderen uit de wijk. 1.3. IKC Dragonder-Zuid kan pas op z’n vroegst in 2026 gerealiseerd zijn.

Vanwege de doorlooptijd van een nieuwbouwproject voor onderwijshuisvesting kan het IKC Dragonder-Zuid op zijn vroegst in 2026 gerealiseerd zijn. Tot deze periode zal sprake moeten zijn van (het huidige) medegebruik in bestaande onderwijshuisvesting op andere locaties, zoals De Windroos, Tweespan en de Rehobothschool. 1.4. Werkelijke leerlingaantallen kunnen afwijken van de leerlingenprognose De leerlingenprognose is een inschatting van het aantal leerlingen dat een school in de komende jaren verwacht te ontvangen. De prognose wordt gebaseerd op de belangstelling en de demografische ontwikkeling. Hierin zijn ook alle nieuwbouwontwikkelingen meegenomen. Hoewel de prognose zorgvuldig is opgesteld, kunnen er factoren zijn waardoor die de leerlingaantallen in werkelijkheid anders zijn. Per 1 augustus 2023 start basisschool Al Amana in Veenendaal, de mogelijke effecten zijn in de prognose niet meegenomen. Ook zie wij op dit moment bijvoorbeeld dat De Bron harder groeit dan in 2021 verwacht. ’t Speel-Kwartier blijft juist achter op de prognose. Het totaal aantal leerlingen van de 4 scholen is ongeveer gelijk gebleven (- 0,8%). Voor het totaal aantal leerlingen is er daarmee voldoende onderwijshuisvesting aanwezig. Door de verschuiving kan het echter zijn dat zij van elkaars beschikbare ruimte gebruik moeten maken. 2.1.

Wijkt af van een eerder raadsbesluit De raad heeft op 24 juni 2021 besloten tot de realisatie van een extra school in Veenendaal-Oost. Met dit besluit zijn er verwachtingen gewekt bij ouders. Het laten vervallen van IKC VeenendaalOost zal voor sommigen teleurstellend zijn. 3.1. Er is voldoende capaciteit beschikbaar in de bestaande onderwijsportefeuille In plaats van het eerder realiseren van IKC Engelenburg kan ook de leegstand bij de Rehobothschool (structureel) of het Tweespan (tijdelijk) ingezet worden. De leegstand van de Rehobothschool wordt waarschijnlijk vanaf schooljaar 2024/2025 ingezet. De leegstand kan ook langer ingezet worden, waardoor het naar voren halen van IKC Engelenburg niet noodzakelijk is.

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

Dit is de werkwijze die in de verordening (VVHO) voorgeschreven is. Dit levert echter wel een versnippert onderwijsaanbod op of het schoolbestuur moet een aannamebeleid gaan voeren. 3.2. Er is geen overleg gevoerd met de overige schoolbesturen In overleg met alle schoolbesturen is de uitvoeringsagenda behorende bij het IHP opgesteld. Bij het opstellen van de uitvoeringsagenda was één van de uitgangspunten dat hoge gemeentelijke lasten voorkomen werden en de lasten niet boven de zogenoemde beloftelijn uit te kwamen. Dit betekent concreet dat niet alles gelijktijdig uitgevoerd kon worden. Met het eerder uitvoeren van IKC Engelenburg stijgen de gemeentelijke lasten en komen boven de beloftelijn. Dit kan niet afgewenteld worden op de projecten van de overige schoolbesturen. Met de overige schoolbesturen is er namelijk geen overleg geweest. Er is dus ook geen sprake van een gezamenlijke overeenkomst. Het onderwerp is wel besproken in de LEA waarin alle schoolbesturen en alle overige relevante onderwijspartijen zitting hebben. Ook op die tafel is aangedrongen op een spoedige besluitvorming over dit onderwerp.

Alternatieven Inleiding Samen met de schoolbesturen hebben wij onderzocht op welke wijze IKC Groenpoort een oplossing kan zijn voor de huisvestingsproblematiek in Veenendaal-Oost. Uiteindelijk is geconcludeerd dat IKC Groenpoort geen haalbare oplossing is, omdat: • De realisatie van IKC Groenpoort leidt tot een onderwijskundig mindere oplossing dan het inzetten van IKC Dragonder-Zuid. Dit komt doordat er als IKC Groenpoort gerealiseerd wordt er daarnaast nog een ruimtetekort van 1.585 m² (= 315 leerlingen) opgelost moet worden. De verschillende scenario’s die met elkaar verkend zijn boden geen goede onderwijskundige invulling. Dit had meerdere oorzaken, zoals onder andere onvoldoende capaciteit voor de leerlingen uit Veenendaal-Oost, een versnipperd onderwijsaanbod of het niet kunnen realiseren van een Integraal Kindcentra met een gedeelde visie. • Voor IKC Groenpoort gelden daarnaast voor zowel de schoolbesturen als de gemeente ongewenste voorwaarden: Het aantal verkeersbewegingen moet teruggebracht worden door een keuze te maken uit de volgende mogelijkheden: ▪ Aannamebeleid: gericht op leerlingen uit Veenendaal-Oost; dit was onbespreekbaar voor de schoolbesturen. ▪ Alleen inzetten voor bovenbouw-leerlingen: IKC Groenpoort geldt dan als 4e fase Ontmoetingshuis en fungeert als campus; onbespreekbaar voor de schoolbesturen.

▪ Vergunninghouder zone: vanuit de gemeente is dit een buitenproportionele maatregel, omdat dit vanwege de ligging van de beoogde schoollocatie aan de wijkontsluitingsweg voor een groot deel van de bewoners van Groenpoort moet gelden. Daarnaast is het binnen een vergunninghouder zone moeilijk om onderscheid te maken in ouders die kinderen naar school brengen en ouders die boodschappen doen. Dit heeft geleid tot een raadsvoorstel met als voorkeursscenario IKC Dragonder-Zuid. IKC Groenpoort is niet in het voorstel opgenomen, omdat het onderwijskundig niet voor een betere oplossing zorgt en

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

er niet voldaan kan/wil worden aan de gestelde voorwaarden uit de Sweco-rapportage of een daaraan gelijkwaardig alternatief. IKC Groenpoort is wel in de bijlagen (Scenario A; Bijlage 2) inzichtelijk gemaakt. Alternatieven Binnen dit scenario zijn er wel accent verschillen mogelijke, zoals: • Keuze voor scenario B2 met een eerdere bouw van IKC Engelenburg (bijlage 2), zodat wij niet afhankelijk zijn van de voorwaarden die CPOV stelt. Hiermee is de capaciteit van IKC Dragonder-Zuid: 2.304 m² en van IKC Engelenburg: 2.192. De totale capaciteit en de kosten zijn daarmee gelijk. Wel worden de kosten eerder gemaakt, omdat IKC Dragonder-Zuid groter is. De lasten bedragen dan:

•

m² Investering IKC Dragonder-Zuid (onderwijshuisvesting) 2.304 € 5.847.930 IKC Dragonder-Zuid (kindgerelateerde functies) 1.115 € 3.219.062 IKC Dragonder-Zuid (terreinkosten) € 913.544

€ € €

2023 € € €

IKC Engelenburg (onderwijshuisvesting) IKC Engelenburg (kindgerelateerde functies) IKC Engelenburg (terreinkosten)

€ € €

-

2.192 € 410 € €

5.904.195 1.517.163 661.109

€ € €

2024 146.198 € 80.477 € 22.839 €

2025 292.396 € 160.953 € 45.677 €

2026 288.742 € 158.941 € 45.106 €

2027 285.087 € 156.929 € 44.535 €

2028 281.432 154.917 43.964

-

-

-

147.605 € 37.929 € 16.528 €

295.210 75.858 33.055

€ € €

€ € €

€ € €

Andere ruimteverdeling tussen Balans en De Bron in het Ontmoetingshuis. Hierbij moet er wel rekening gehouden worden met de rechten die de scholen hebben binnen het Ontmoetingshuis:

Bij een andere ruimteverdeling tussen Balans en De Bron in het Ontmoetingshuis gelden de volgende opmerkingen: • Max. Balans: Impliciet betekent dit voor De Bron dat zij structureel gebruik moeten maken van de leegstand bij de Rehobothschool. • Max. De Bron: Indien Balans deels gehuisvest moet worden bij IKC Dragonder-Zuid, zal CPOV haar rechten in het Ontmoetingshuis niet opgeven (1.950 m²). Dit betekent dat De Bron dan maximaal 1.585 m² in het Ontmoetingshuis kan krijgen. Dit is minder dan het voorkeursscenario. •

Het wel of niet structureel inzetten van de leegstand bij de Rehobothschool. In het voorkeursscenario wordt de leegstand van de Rehobothschool niet structureel ingezet. Er kan

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

gekozen worden dat de leegstand (600 m²) wel (deels) structureel ingezet wordt. Hierdoor kan IKC Engelenburg kleiner worden. Dit levert een jaarlijkse besparing op:

IKC Engelenburg (onderwijshuisvesting)

•

m² Investering -600 € -1.522.898 €

2024 €

2025 €

2026 €

2027 -38.072 €

2028 -76.145

Tijdelijke huisvesting IKC Engelenburg is in 2028 gereed. Op dit moment is de capaciteit van het Ontmoetingshuis en ’t Speel-Kwartier volledig benut. In het jaarlijkse huisvestingsplan wordt er ruimte op andere locaties in medegebruik gegeven om het ruimtetekort op te vangen. Op dit moment wordt er uitgeweken naar De Windroos en het Tweespan. De verwachting is dat er voor schooljaar 2024/2025 onvoldoende ruimte beschikbaar is. Om een versnippert onderwijsaanbod te voorkomen kan er voor gekozen worden om tijdelijke huisvesting in Veenendaal-Oost te realiseren voor de periode 2024-2028. Hieraan zijn extra kosten verbonden:

Tijdelijke huisvesting (huur)

m² Investering 600 € 1.115.000 €

2024 417.500 €

2025 185.000 €

2026 185.000 €

2027 185.000 €

2028 142.500

In plaats van het realiseren van (kostbare) tijdelijke huisvesting kan ook de leegstand bij de Rehobothschool ingezet worden. De Rehobothschool ligt op een redelijke afstand en kan op een veilige manier bereikt worden. Daarnaast wijkt het inzetten van tijdelijke huisvesting af van de door de raad vastgestelde Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (VVHO). De verordening is de praktische vertaling van de Wet op het primair onderwijs (WPO). Bij een tekort aan ruimte kan het schoolbestuur een aanvraag doen. Deze aanvragen worden jaarlijks opgenomen in het huisvestingsprogramma. Het huisvestingsprogramma wordt beoordeeld op basis van de verordening en vastgesteld door het college. Het realiseren van tijdelijke huisvesting wijkt af van de verordening en ook van de behandeling van vergelijkbare aanvragen in het (recente) verleden. Afwijken van de verordening kan alleen goed onderbouwd en gemotiveerd plaatsvinden om precedentwerking te voorkomen. Ook is er voor tijdelijke huisvesting nog geen locatie beschikbaar. Tijdelijke huisvesting biedt alleen meerwaarde indien het in de directe nabijheid van het Ontmoetingshuis gelegen is. Voor alle locaties geldt dat de ontwikkeling niet binnen het bestemmingsplan passen, waardoor er een procedure doorlopen moet worden.

Er is een grote kans dat de tijdelijke huisvesting de beoogde bouwrouting doorkruist, hierdoor hebben toekomstige bewoners meer (bouw)overlast. Participatie De uitwerking is samen met de schoolbesturen opgepakt. Daarnaast zijn ook gesprekken gevoerd met een delegatie van ouders van de vier scholen. Graag verwijzen wij u naar bijlage 1 in dit raadsvoorstel “Proces tot raadsvoorstel”. In de verdere projectuitwerking zal er participatie met de bewoners uit de buurt plaatsvinden. Hierbij passen we het Veens Stappenplan toe. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Voor de huidige populatie is er onvoldoende ruimte in het Ontmoetingshuis aanwezig, waardoor er leerlingen elders gehuisvest moeten worden. Tamim maakt daarom gebruik van Tweespan 39. ’t Speel-Kwartier maakt gebruik van De Windroos. Dit medegebruik wordt voortgezet totdat IKC

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

Dragonder-Zuid gereed is. Indien er in de tussenliggende periode aanvullende ruimtebehoefte is, zal er aanvullende capaciteit beschikbaar gesteld worden. Dit is conform de beleidsdoelstellingen en de verordening. Voor de lange termijn kan het zijn dat ouders andere schoolkeuzen maken, waardoor medegebruik niet langer noodzakelijk is. In het gesprek met een aantal ouders is gebleken dat een scenario waarbij er op een eerlijke manier recht gedaan wordt aan de verschillende belangen van de schoolbesturen bespreekbaar is. Zij begrijpen ook dat daarmee niet alle individuele belangen ingevuld kunnen worden. Tevens hebben we toegezegd dat we separaat gaan kijken naar de schoolroutes vanuit de wijk. Aanpak / uitvoering Het raadsbesluit brengt een aantal projecten met zich mee. • IKC Dragonder-Zuid: er dient een samenwerkingsovereenkomst opgesteld te worden, deze dient als basis voor de aanvraag van het investeringsbudget. • IKC SO/SBO/PO: locatie-onderzoek uitvoeren. • IKC Engelenburg: locatie-onderzoek uitvoeren. Aandacht voor een veilige fietsroute via het Gelders Benedeneind. • Ontmoetingshuis: voorstel om de effectiviteit van het Ontmoetingshuis te verbeteren. Als uitgangspunt dient de rapportage van HEVO en een sluitende exploitatieberekening. Communicatie over dit besluit Er komt over het besluit een persbericht, zodat de informatie over het besluit eenduidig is.

Evaluatie Dit raadsvoorstel is onderdeel van het IHP. Het IHP heeft een looptijd tot en met 2024. Op dat moment wordt bekeken in hoeverre de doelstellingen van dit plan nog actueel zijn en eventueel moeten worden bijgesteld. Kosten, baten, dekking In de Programmabegroting 2023; Meerjarenraming 2024-2026 is momenteel het raadsbesluit van 24 juni 2021 verwerkt. De financiële consequenties van het voorliggende raadsvoorstel moet in de komende kadernota verwerkt worden. In de onderstaande tabellen is weergegeven welke lasten er in de Programmabegroting 2023; Meerjarenraming 2024-2026 zijn opgenomen. Wat de lasten zijn van dit raadsvoorstel en het verschil. Tijdens de behandeling van de kadernota op 3 juli 2023 kan er een zorgvuldige, integrale afweging tussen de gemeentelijke middelen en doelen:

Raadsvoorstel Onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost, nr. 2081045

Programmabegroting 2023; Meerjarenraming 2024-2026 Scenario IKC Groenpoort IKC SO/SBO/PO (onderwijshuisvesting) IKC SO/SBO/PO (kindgerelateerde functies) IKC SO/SBO/PO (terreinkosten)

m² Investering 2.683 € 6.809.894 1.265 € 3.599.787 € 913.544

€ € €

2023 € € €

2024 170.247 € 89.995 € 22.839 €

2025 340.495 € 179.989 € 45.677 €

2026 336.238 € 177.739 € 45.106 €

2027 331.982 € 175.490 € 44.535 €

2028 327.726 173.240 43.964

IKC Groenpoort (onderwijshuisvesting) IKC Groenpoort (kindgerelateerde functies) IKC Groenpoort (terreinkosten) IKC Groenpoort (grondkosten)

2.990 € 410 € € €

7.589.110 1.040.647 622.978 3.484.800

€ € € €

€ € € 87.120 €

189.728 € 26.016 € 15.574 € 87.120 €

379.455 € 52.032 € 31.149 € 87.120 €

374.712 € 51.382 € 30.760 € 87.120 €

369.969 € 50.732 € 30.370 € 87.120 €

365.226 50.081 29.981 87.120

TOTAAL

7.348 €

24.060.759

€

87.120 €

601.519 € 1.115.918 € 1.103.058 € 1.090.198 € 1.077.338

2.683 € 560 € € €

6.809.894 1.421.372 622.978 3.484.800

€ € € €

€ € € 87.120 €

170.247 € 35.534 € 15.574 € 87.120 €

340.495 € 71.069 € 31.149 € 87.120 €

336.238 € 70.180 € 30.760 € 87.120 €

331.982 € 69.292 € 30.370 € 87.120 €

327.726 68.404 29.981 87.120

IKC Dragonder-Zuid (onderwijshuisvesting) 1.975 € IKC Dragonder-Zuid (kindgerelateerde functies) 1.115 € IKC Dragonder-Zuid (terreinkosten) €

5.012.874 3.219.062 913.544

€ € €

-

€ € €

125.322 € 80.477 € 22.839 €

250.644 € 160.953 € 45.677 €

247.511 € 158.941 € 45.106 €

244.378 € 156.929 € 44.535 €

241.245 154.917 43.964

IKC Engelenburg (onderwijshuisvesting) IKC Engelenburg (kindgerelateerde functies) IKC Engelenburg (terreinkosten)

2.522 € 410 € €

6.793.057 1.517.163 661.109

€ € €

-

€ € €

-

-

-

169.826 € 37.929 € 16.528 €

339.653 75.858 33.055

TOTAAL

9.265 €

30.455.852

€ 87.120,00 €

537.113 €

Verschil

1.917 €

6.395.093

€

-64.406 € -128.812 € -127.202 €

Raadsvoorstel Scenario (IKC Dragonder-Zuid) IKC SO/SBO/PO (onderwijshuisvesting) IKC SO/SBO/PO (kindgerelateerde functies) IKC SO/SBO/PO (terreinkosten) IKC SO/SBO/PO (grondkosten)

-

€

€ € €

€ € €

987.106 €

€ € €

975.856 € 1.188.890 € 1.401.923 98.692 €

324.585

Door de onderwijshuisvestingsproblematiek in Veenendaal-Oost is de besluitvorming rondom IKC Dragonder-Noord, IKC SO/SBO/PO en de Joh. Calvijnschool opgeschort. Deze projecten en de in dit raadsvoorstel genoemde ontwikkelingen (IKC Dragonder-Zuid, IKC Engelenburg, Ontmoetingshuis) zullen opgepakt moeten worden. Hiermee wordt er extra druk op de gemeentelijke organisatie gelegd. Er zal voor een aantal projecten extra capaciteit ingehuurd moeten worden.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Proces tot raadsvoorstel d.d. 28 februari 2023 2. Uitwerking scenario’s onderwijshuisvesting Veenendaal-Oost d.d. 1 februari 2023 3. Brieven voorkeur schoolbesturen a) CPOV b) WereldKidz c) Onderwijsgroep GAVE 4. Voorkeursscenario 5. Gewijzigde uitvoeringsagenda 6. Stedenbouwkundige Impressie d.d. 8 februari 2023 7. RIB2022.92 8. RIB2022.122 Ter inzage Niet van toepassing