1. Nota Grondbeleid 2024-2028 - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad

Team

Programma

2202452 25 september 2024 Nota grondbeleid 2024 – 2028 Fysieke leefomgeving

Inlichtingen bij

K. Meijer

Zaaknummer Datum Onderwerp

Programma’s en Projecten

Telefoonnummer E-mailadres

klaas.meijer@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Nota Grondbeleid 2024-2028 vast te stellen. Waarom naar de raad? Vaststelling van grondbeleid hoort bij de kaderstellende rol van de raad. Bij de vaststelling van de Nota Grondbeleid 2020-2024 is afgesproken deze in 2024 te herzien. Deze nota is herzien op een aantal inhoudelijke en technische aspecten. Inhoudelijk is de nota aangepast om in te spelen op marktontwikkelingen en uitdagingen. De gemeente zal hierbij steeds vaker een actieve houding aannemen, met als doel de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. Bij toepassing van actiever grondbeleid raakt dit het budgetrecht van de raad. Technisch is de nota aangepast aan de nieuwste wet- en regelgeving zoals het BBV grondexploitaties (2023), de Omgevingswet en het Didam-arrest. Samenvatting De Nota Grondbeleid 2024-2028 is een herziening van de huidige Nota Grondbeleid (2020 – 2024). Het is aangepast op de huidige wet- en regelgeving en er is een verdiepingsslag gemaakt voor de betekenis van situationeel grondbeleid. Inleiding Veenendaal is sterk in ontwikkeling, en dat resulteert in veel bouwactiviteiten, met name woningbouw. De toevoeging van woningen heeft effect op de leefbaarheid in Veenendaal. Het is belangrijk om niet alleen de kwantiteit maar ook de kwaliteit te waarborgen.

Hierbij richten we ons vooral op duurzaamheid, vergroening en klimaatadaptatie, hoogwaardige verbindingen en een gezonde leefomgeving. Grondbeleid is geen doel op zich, maar zorgt ervoor dat de gemeentelijke ruimtelijke ambities gerealiseerd kunnen worden. In de Nota Grondbeleid 2024-2028 blijft situationeel grondbeleid de norm, maar dit zal steeds vaker een actieve kleuring hebben. Het beleid zal actiever zijn door de doelstellingen op het gebied van het aantal woningen en de eisen aan de kwaliteit van de leefomgeving. De ruimte in Veenendaal wordt steeds schaarser, en daarom kan het nodig zijn om zelf actiever posities in te nemen. Maar dat hoeft niet altijd. Het kan zijn dat de gemeente een verbindende

Raadsvoorstel van 1 oktober 2024, zaaknummer 2202452

of regisserende rol heeft, waarbij zij proactief faciliterend te werk gaat. Het geactualiseerde afwegingskader helpt bij het bepalen van de strategie. Het gevoerde grondbeleid heeft financiële gevolgen voor de gemeente, zowel in het geval van actieve grondexploitaties als facilitaire projecten. In het grondbeleid wordt ingegaan op de beheersing en verantwoording van de ruimtelijke projecten. Beoogd resultaat Een geactualiseerde Nota Grondbeleid draagt er aan bij dat de gemeentelijke ruimtelijke ambities gerealiseerd kunnen worden. Argumenten 1. 1 Eenmaal per vier jaar stelt de raad een geactualiseerde Nota Grondbeleid vast Bij de vaststelling van de Nota Grondbeleid 2020-2024 heeft de raad besloten dat deze na vier jaar wordt herzien. 1.2 De nieuwe nota speelt in op de huidige marktomstandigheden De afgelopen periode heeft veel in het teken gestaan van het woningtekort in Nederland. Met bijvoorbeeld de GWG-locaties (Novex) worden grotere doelen gesteld voor het aantal nieuwbouwlocaties. Tegelijkertijd heerst er onzekerheid door de problemen met netcongestie en de stikstofeisen. Er blijft behoefte aan grondbeleid dat meebeweegt met de conjunctuur. De bedoeling is om werkbare principes vast te stellen in de Nota Grondbeleid, zodat de gemeentelijke (beleids)doelen zo goed mogelijk kunnen worden verwezenlijkt.

Het grondbeleid blijft daarom situationeel, maar met een actieve kleuring. Door het kiezen voor maatwerk per project kan ingespeeld worden op maatschappelijke ontwikkelingen en de lokale context. De actieve kleuring speelt in op het hoge ambitieniveau. 1.3 In de nieuwe nota is nieuwe wet- en regelgeving opgenomen De Nota Grondbeleid is aangepast aan de Omgevingswet. De grondinstrumenten zijn op de nieuwe wetgeving aangepast, bijvoorbeeld de planologische instrumenten, zoals de toevoeging van de buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Het uitgiftebeleid is aangepast aan het Didam-arrest, maar blijft onderhevig aan toekomstige jurisprudentie. De Nota is ook aangepast aan de nieuwste regelgeving van het BBV voor grondexploitaties (2023).

Alternatieven Een nieuwe Nota Grondbeleid is noodzakelijk vanwege de termijn waarop de huidige Nota afloopt. Hierbij is de nieuwste wet- en regelgeving verwerkt. Door te werken vanuit een situationeel grondbeleid legt de gemeente zich niet bij voorbaat vast welk type grondbeleid zij hanteert. Een alternatief is te kiezen voor óf faciliterend grondbeleid óf actief grondbeleid. Dit heeft consequenties voor ofwel de sturingsmogelijkheden (laag bij faciliterend grondbeleid) of het risicoprofiel (hoog bij actief grondbeleid). Daarnaast zullen er afwegingen moeten worden gemaakt met betrekking tot gemeentelijke middelen en capaciteit voor het voeren van actief grondbeleid en de afweging of er genoeg markinitiatief is bij faciliterend grondbeleid. Kanttekeningen 1.1 Een ‘actievere kleuring’ van het grondbeleid heeft gevolgen voor de risicopositie van de gemeente

Raadsvoorstel van 1 oktober 2024, zaaknummer 2202452

Voor de realisering van voldoende woningbouw in Veenendaal is het nodig dat de gemeente zich actiever in het grondbeleid opstelt. Het gevaar is dat er anders onvoldoende voortgang plaats vindt bij voor de gemeente strategisch belangrijke projecten zoals het Ambacht in de Spoorzone. Actief grondbeleid is niet zonder financiële risico’s. Gebiedsontwikkeling zijn veelal langdurige trajecten waardoor niet voorkomen kan worden dat het onderhevig is aan conjuncturele economische omstandigheden. Een strategische aankoop kan in de loop der tijd meer én minder waard worden. Het is bij gebiedsontwikkeling van groot belang om ‘koers te houden’ in goede èn slechte economische omstandigheden. Ondanks de moeilijke omstandigheden is de bouw in Veenendaal tussen 2008 en 2016 wel doorgegaan, tegen de landelijke trends in. Terugkijkend is dit voornamelijk te danken aan gedegen risicomanagement met een voldoende weerstandsvermogen in de risicoreserve grondexploitaties. Het project Brouwerspoort met een looptijd van over de 20 jaar is een goed voorbeeld waar dit plaats heeft gevonden. Ook kan gedacht worden aan hoe het Ontwikkelbedrijf Veenendaal-oost de bouw in Veenendaal-oost ook in moeilijke periodes aan de gang heeft gehouden.

De risicoreserve grondexploitaties is er voor bedoeld dat de financiële positie van de gemeente ook op lange termijn in evenwicht blijft met de ruimtelijke en beleidsmatige ambities van de gemeente. 1.2. Voor actiever grondbeleid is snel handelen door het college wenselijk. Dit is momenteel nog niet in alle gevallen mogelijk. Het college heeft al mandaat om grondaankopen te doen wanneer deze geraamd zijn onder een vastgestelde grondexploitatie. Maar soms dient zich een kans voor waarbij het belangrijk is dat het college in staat is om snel te handelen, ook als er nog geen grondexploitatie beschikbaar is. Wanneer deze mogelijkheid zich voordoet om tot een strategische aankoop over te gaan wil het college snel en discreet kunnen handelen. Het is daarom van belang om een budget vast te stellen waarbinnen het college kan opereren. Hiervoor wordt op een later moment een voorstel gemaakt om te zorgen dat deze mogelijkheden op een goede manier geborgd kunnen worden met inachtneming van het budgetrecht van de raad. Participatie Een Nota Grondbeleid is voornamelijk een intern koersdocument en legt de verhoudingen tussen de raad en het college vast. Externe participatie heeft niet plaatsgevonden (trede 0).

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Met dit besluit wordt gezorgd dat er weer een actuele Nota Grondbeleid is waarmee de gemeente kan werken aan haar ruimtelijke doelstellingen en volkshuisvestingsopgave. Aanpak / uitvoering De Nota Grondbeleid 2024-2028 wordt gepubliceerd op de website overheid.nl. Met de vaststelling van de Nota Grondbeleid hebben zowel de raad als het college heldere kaders waarbinnen uitvoering gegeven kan worden aan het grondbeleid in gebiedsontwikkeling. Omdat het voor een actiever grondbeleid wenselijk kan zijn om sneller tot aankopen over te gaan, zal gekeken worden hoe de mogelijkheid voor het college om tot aankopen over te gaan verruimd kan worden, passend in het budgetrecht van de raad. Een passend voorstel hiertoe zal dan aan de raad voorgelegd worden. Communicatie over dit besluit Bij de vaststelling van de Nota Grondbeleid 2020 - 2024 is afgesproken deze in 2024 te herzien. Dit voorstel voorziet in de vaststelling van de Nota Grondbeleid 2024 – 2028. Hierin zijn een aantal

Raadsvoorstel van 1 oktober 2024, zaaknummer 2202452

aanpassingen doorgevoerd, zoals de verwerking van de laatste wet- en regelgeving en een uitwerking van het situationeel grondbeleid. Evaluatie De Nota Grondbeleid 2024 – 2028 wordt in principe in 2028 herzien. Gelet op de landelijke trends en discussies over grondbeleid en mogelijke gevolgen die dit kan hebben op wetgeving kan het noodzakelijk zijn om eerder aanpassingen in het grondbeleid toe te passen. Het college zal in dat geval de raad om een nieuw besluit vragen via een voorstel met noodzakelijke aanpassingen. Kosten, baten, dekking De Nota Grondbeleid 2024 – 2028 heeft geen directe gevolgen voor de begroting. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

Bijlagen 1.Nota Grondbeleid 2024 - 2028

Gert Jan Kats burgemeester