1. Nota Bodembeheer Werkgebied ODRU + bijbehorende kwaliteitskaarten - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL

Agendapunt

Raad

Afdeling

Voorstelnummer Datum Onderwerp

Leefbaarheid en Veiligheid

1924970-2 16 september 2022 Nota Bodembeheer Werkgebied ODRU + bijbehorende kwaliteitskaarten

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

J.F. Ros (0318) 0318-538723 jan.ros@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De “Nota bodembeheer werkgebied ODRU” met de bijbehorende bodemkwaliteitskaarten voor PFAS en standaardstoffen en de bodemfunctiekaart ongewijzigd vast te stellen; 2. De bevoegdheid tot het nemen van besluiten met een uitvoerend karakter zoals opgenomen in hoofdstuk 11 van de “Nota bodembeheer werkgebied ODRU” aan het college te delegeren. Het betreft de volgende onderwerpen: Wijzigen bodemfunctiekaart; Verlengen geldigheid bodemkwaliteitskaarten; Accepteren bodemkwaliteitskaarten van andere gemeenten; Uitbreiden “bodembeheergebied ODRU” met het grondgebied van een buur- of regiogemeente. 3. De bestaande “Nota bodembeheer regio Zuidoost Utrecht” uit 2011 in te trekken op de dag van inwerkingtreding van de “Nota bodembeheer werkgebied ODRU”. Waarom naar de raad? Het vaststellen van gebiedsspecifiek grondstromenbeleid is een bevoegdheid van de gemeenteraad (Besluit bodemkwaliteit, art. 44, lid 1 en Gemeentewet, art. 147). Verder is het nodig om het voorliggende beleid vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet (verwacht 1 januari 2023) vast te laten stellen door de gemeenteraden van de ODRU-gemeenten binnen het werkgebied van de ODRU.

Alleen dan komt het vastgestelde gebiedsspecifieke beleid (deel 1 van de voorliggende Nota) namelijk automatisch, via het Overgangsrecht in het tijdelijke deel van het Omgevingsplan terecht en hoeft het gebiedsspecifieke beleid niet uitgewerkt te worden in de Omgevingsplannen van de afzonderlijke gemeenten. Samenvatting Voorliggende Nota is een voortzetting van het bestaande beleid waarbij de lokale regels voor grondverzet worden vastgelegd. Hiermee wordt aangesloten bij de maatschappelijke opgaven en ambities van de gemeente Veenendaal op het gebied van bouwen, duurzaamheid en circulaire economie. Grond en bagger zijn in Nederland de grootste circulaire materialenstromen die voor hergebruik in aanmerking komen. Bij graafwerkzaamheden en bij het baggeren van watergangen komt grond en/of baggerspecie vrij. De vrijkomende grond en baggerspecie willen we om verschillende redenen zoveel mogelijk op een doelmatige en milieuverantwoorde wijze hergebruiken. De regels voor het toepassen van grond en baggerspecie zijn vastgelegd in het Besluit bodemkwaliteit en de bijbehorende Regeling bodemkwaliteit. Pagina 1 van 7

Raadsvoorstel van 16-september-2022, zaaknummer: 1924970-2 Onderwerp: Nota Bodembeheer werkgebied ODRU+bijbehorende kwaliteitskaarten

Dit wordt het generieke kader genoemd. Artikel 44 van dit besluit biedt gemeenten beleidsruimte om voor sommige toepassingen lokale regels vast te stellen, die de landelijke regels voor die toepassingen vervangen. Dit wordt het gebiedsspecifieke kader genoemd. De Nota is geactualiseerd en aangepast aan de recente ontwikkelingen rond bijvoorbeeld lood en PFAS en voor het gehele werkgebied ODRU gelijk getrokken zodat met invoering van de Omgevingswet een éénsluidend en werkbaar beleid beschikbaar is. Dit wordt dan automatisch opgenomen in het tijdelijke deel van het Omgevingsplan. Inleiding De “Nota bodembeheer werkgebied ODRU” is opgesteld door de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) in samenspraak met alle 15 gemeenten in het werkgebied van de ODRU. Na vaststelling is er sprake van een eenduidig beleid voor het toepassen en hergebruiken van grond en baggerspecie binnen het hele werkgebied van de ODRU, dat in de nota “bodembeheergebied ODRU” wordt genoemd. De bestaande bodemkwaliteitskaart voor de standaardstoffen (BKK-S) voor Veenendaal is weliswaar recent geactualiseerd en in principe geldig tot 2024, echter is deze op onderdelen niet meer actueel (bijvoorbeeld PFAS). Verder is het van belang aan te sluiten bij de nota Bodembeheer werkgebied ODRU zodat het grondverzet niet aan gemeentegrenzen gebonden is.

Met het nieuwe gebiedsspecifieke beleid voor het grondverzet in het werkgebied van de ODRU wordt het grondverzet in de eigen gemeente en tussen de overige ODRU-gemeenten, weer kostenefficiënt en duurzaam gemaakt. Tevens worden de taken voor toezicht en handhaving door het gelijktrekken van de regels robuust gemaakt en vereenvoudigd. De concept nota heeft bij alle gemeenten ter inzage gelegen conform afdeling 3.4 Algemene Wet Bestuursrecht en er zijn geen inspraakreacties geweest die hebben geleid tot wijzigingen. In voorliggende Ontwerp Nota bodembeheer is ook de door B&W Veenendaal dd. 22-juni-2021 goedgekeurde ontgravingskaart PFAS verwerkt, aangevuld met het provincie-brede Beleidsnota PFAS Provincie Utrecht dd. 07-04-2021 (zie hoofdstuk 6 Ontwerp nota Bodembeheer). De bevoegdheid van de gemeente om gebiedsspecifiek beleid te kunnen vaststellen komt voort uit de het Besluit bodemkwaliteit, artikel 44, lid 1. Relevante voorgaande besluitvorming: Nota bodembeheer Regio Zuidoost Utrecht, B&W dd. sept-2012, inzake nota Bodembeheer incl. bodemkwaliteitskaarten voor de standaardstoffen; Actualisatie Grondstromenbeleid, B&W dd. 03-09-2019, inz. het actualiseren en verlengen van de BKK (tot 2024); Achtergrondgehaltenkaaart voor PFAS, B&W dd. 31-03-2020 inz. Tijdelijke normen PFAS voor hergebruik grond; Bodemkwaliteitskaart PFAS provincie Utrecht, B&W dd.

22-06-2021 inzake de ontgravingskaarten hergebruik PFAS-houdende grond. Beoogd resultaat Het doel van de Nota is de hergebruiksmogelijkheden van grond en bagger op een duurzame en milieuverantwoorde wijze te vergroten en met name het hergebruik van gebiedseigen grond te stimuleren en te faciliteren, terwijl tegelijk rekening wordt gehouden met risico’s voor mens en ecosysteem. Motto van het beleid is: “streng waar het moet en soepel waar het kan”. Door het beleid gezamenlijk met de andere gemeenten voor het gehele werkgebied van de ODRU vast te stellen wordt het uitwisselen grond en baggerspecie eenvoudig, duurzaam en kostenefficiënt. Argumenten 1.1 Het Besluit bodemkwaliteit maakt het mogelijk om lokaal beleid vast te stellen Het landelijk kader voor het toepassen en tijdelijk opslaan van grond en bagger, is vastgelegd in het Besluit Bodemkwaliteit (BBK). Dat besluit geeft in artikel 44, lid 1 de mogelijkheid aan gemeente om lokale regels voor grondverzet vast te stellen (“gebiedsspecifiek beleid”), die afwijken van de landelijke Pagina 2 van 7

Raadsvoorstel van 16-september-2022, zaaknummer: 1924970-2 Onderwerp: Nota Bodembeheer werkgebied ODRU+bijbehorende kwaliteitskaarten

regels (het “generieke kader”). Hiermee kan worden aangesloten bij de bodemproblematiek en de ambities op het gebied van bodem van de gemeente. De Nota bodembeheer is het instrument om die gebiedsspecifieke lokale (beleids)regels vast te leggen en verankert het lokale beleid. De bodemkwaliteitskaarten zijn bijlagen bij de Nota bodembeheer en dienen als hulpmiddel om het toepassen en tijdelijk opslaan van grond te faciliteren. 1.2 Door de Nota bodembeheer vast te stellen, heeft de gemeente weer actueel beleid voor het grondverzet. Met vaststelling van de voorliggende regionale Nota bodembeheer werkgebied ODRU en de bijbehorende kaartlagen van de bodemkwaliteitskaarten heeft de gemeente, de komende 10 jaar, weer een beleid voor het grondverzet dat aansluit bij de laatste inzichten over risico’s van verontreinigde grond voor mens en milieu en bij de gemeentelijke bodemsituatie, ambities en opgaven. Met de voorgestelde gebiedsspecifieke beleidskeuzes wordt het grondverzet in de gemeente zo goed mogelijk gefaciliteerd, zowel in doorloopsnelheid als in kosten, en wordt rekening gehouden met ecologische en humane risico’s. De Nota inhoudelijk en belangrijkste wijzigingen: a. De meeste beleidsregels worden ongewijzigd t.o.v. het bestaande beleid opnieuw vastgesteld; b. Er worden lokale maximale waarden vastgesteld voor het toepassen van grond op plaatsen waar kinderen spelen (par.

5.2.2 van de Nota, nieuw voor Veenendaal): c. Er worden restricties gesteld aan het toegestane loodgehalte bij het toepassen van grond in tuinen (par. 5.2.3 van de Nota, nieuw voor Veenendaal): d. Het toepassen van klasse Industrie-grond op industrieterreinen wordt vaker mogelijk gemaakt (par. 5.2.4 van de Nota, betreft voortzetting bestaand beleid, niet nieuw voor Veenendaal): e. De lokale waarden voor het toepassen van grond gelden ook voor de tijdelijke opslag van grond (par. 5.2.7 van de Nota, nieuw voor Veenendaal): f. Het toepassen van klasse Wonen-grond in woongebieden wordt vaker mogelijk gemaakt (par. 5.3.2 onder A van de Nota, nieuw voor Veenendaal): g. Lokale toetsingsregels voor hergebruik gebiedseigen grond met partijkeuringsrapport (par. 5.3.2 en 5.3.3 onder B van de Nota, nieuw voor alle 15 ODRU-gemeenten): h. Aangepaste toetsingsregel voor minerale olie in zandgronden bij gehalten minder dan 100 mg/kgds (par. 5.3.4 van de Nota, nieuw voor Veenendaal): i. Voor PFAS worden lokale maximale waarden en regels voor het uitwisselen van grond vastgesteld (hoofdstuk 6 van de Nota, nieuw voor alle ODRU-gemeenten). Het dd. 22-juni-2021 door het College vastgestelde PFAS-beleid inclusief kaarten is integraal opgenomen in de Nota Bodembeheer (bijlage BKK-PFAS). j. Het eigen bodembeheergebied wordt uitgebreid naar het hele werkgebied van de ODRU (par.

5.1.3 van de Nota, nieuw voor alle ODRU-gemeenten) Samengevat ten opzichte van de vorige nota heeft de “Nota bodembeheer werkgebied ODRU” de volgende wijzigingen ondergaan waarbij alleen de belangrijkste beleidsthema’s zijn in het overzicht zijn opgenomen: Beleidsthema Maximum toegestane hoeveelheid bodemvreemd materiaal in toe te passen grond differentiëren naar bodemgebruik

Voortzetting huidige beleid

Aanpassing beleid

Nieuw beleid

✓

Toepassen van uitsluitend schone grond op plaatsen waar kinderen spelen

✓

Verscherpte lood-eis bij toepassen van grond in tuinen

✓ ✓

Toepassen van klasse Industrie-grond op bedrijfs-en industrieterreinen Uitwisselen van grond tussen (spoor)wegbermen

✓

Uitwisselen van grond tussen (voormalige) boomgaardpercelen in het buitengebied

✓

Pagina 3 van 7

Raadsvoorstel van 16-september-2022, zaaknummer: 1924970-2 Onderwerp: Nota Bodembeheer werkgebied ODRU+bijbehorende kwaliteitskaarten

Lokale regels voor de tijdelijke opslag van grond en baggerspecie voorafgaande aan de toepassing

✓

Lokale toetsingswaarden voor hergebruiken van gebiedseigen grond binnen dezelfde zone zonder bodemkwaliteitskaart

✓

Toepassing en hergebruik PFAS-houdende grond

✓

Delegeren van bevoegdheden tot nemen van besluiten met een uitvoerend karakter aan het college

✓

Bij de meeste toepassingen de functie leidend maken voor het bepalen van de geldende toepassingseis Praktische regels voor het grondverzet bij aanleg en onderhoud van kabels en leidingen

✓ ✓

Door dit beluit te nemen worden de opgestelde bodemkwaliteitskaarten (voor standaardstoffen en voor PFAS) automatisch geaccepteerd als bewijsmiddel om ook grond uit een andere ODRUgemeenten toe te kunnen passen. Hierdoor zijn minder onderzoeken (o.a. partijkeuringen) nodig en worden VTH-taken vereenvoudigd. 1.3 De Nota bodembeheer en bijbehorende Bodemkwaliteitskaarten stimuleren circulair en duurzaam grondverzet. De Omgevingswet, die naar verwachting in 2023 in werking treedt, richt zich ook op het duurzaam en efficiënt beheren en gebruiken van de bodem en de ondergrond door nuttig hergebruik van grond en bagger. Uitvoering van het grondverzet volgens de voorgestelde gebiedsspecifieke beleidsregels, bevordert (her)gebruik van grond, vermindert het afvoeren van grond naar (dure) verwerkers en wordt bespaard op het gebruik van primaire grondstoffen (zand). 1.4 De Nota Bodembeheer bevat gebiedsspecifiek beleid De gemeente heeft, in deze nota en binnen de mogelijkheden van het Besluit bodemkwaliteit, gebiedsspecifiek beleid opgesteld. Bij het gebiedsspecifieke beleid is een afweging gemaakt tussen enerzijds het beschermen van kwetsbare bodemfuncties, zoals kinderspeelplaatsen en (moes)tuinen en anderzijds het optimaliseren van de mogelijkheden om grond binnen de gemeente toe te kunnen toepassen of te kunnen hergebruiken.

Voor sommige toepassingen of stoffen zijn er lokale maximale waarden ingesteld om meer gebiedseigen grond (in hetzelfde gebied) te kunnen hergebruiken. De voordelen van gebiedsspecifiek beleid zijn: - gebiedseigen grond die niet helemaal schoon is, maar wel aan de functie-eis voldoet, kan vaker hergebruikt worden; - de aankoop van primaire grondstoffen (zoals zand uit zandwinputten) en secundaire grondstoffen (zoals grond van een grondbank) vermindert; - transportkosten en –afstanden (en daarmee emissie) en verwerkingskosten worden verder teruggebracht; - er wordt beter en sneller voorzien in grondbehoefte bij locatie-ontwikkelingen (vergroten aanbod van toepasbare grond en werk met werk maken). 1.5 Voor de uitvoering van het regionale Bodemkwaliteitsbeheer, inclusief uitvoeringsaspecten Besluit Bodemkwaliteit, is het van belang aan te sluiten bij deze nota Bodembeheer voor het werkgebied van de ODRU, inclusief bijbehorende Bodemkwaliteitskaarten. De bodemkwaliteitskaart is voor alle ODRU-gemeenten samen opgesteld en geldt voor het hele werkgebied van de ODRU. Het nuttig hergebruik van grond en baggerspecie volgens de voorgestelde gebiedsspecifieke beleidsregels vereenvoudigt het regionale grondverzet en het proces rond toezicht & handhaving.

2.1 Delegeren van bevoegdheden bij beperkte aanpassingen van de nota of bij de nota behorende kaarten Het gebiedsspecifieke grondstromenbeleid en eventuele toekomstige wijzigingen op dit beleid moeten, conform artikel 44 van het Besluit bodemkwaliteit, worden vastgesteld door de gemeenteraad. Om Pagina 4 van 7

Raadsvoorstel van 16-september-2022, zaaknummer: 1924970-2 Onderwerp: Nota Bodembeheer werkgebied ODRU+bijbehorende kwaliteitskaarten

praktische redenen worden besluiten met een uitvoerend karakter gedelegeerd aan het college van burgemeester en wethouders. Het betreft besluiten voor: ▪ Wijzigen van de bodemfunctiekaart; ▪ Het tijdelijk verlengen van de geldigheid van de bodemkwaliteitskaarten, op voorwaarde dat de wijzigingen geen invloed hebben op het in de “Nota bodembeheer werkgebied ODRU” beschreven gebiedsspecifieke beleid; ▪ Het onder voorwaarden accepteren van bodemkwaliteitskaarten van gemeenten die gelegen zijn buiten het bodembeheergebied waar het beleid voor opgesteld is (bodembeheergebied ODRU); ▪ Uitbreiding bodembeheergebied ODRU met het grondgebied van buur- of regiogemeenten die buiten het “bodembeheergebied ODRU” gelegen zijn. 2.2 Voorafgaand aan uw besluit is gelegenheid geboden om zienswijzen in te dienen. Er zijn geen zienswijzen ingediend. Alternatieven Het betreft een voortzetting van het bestaand beleid dat geschikt gemaakt wordt voor de invoering Omgevingswet. Een alternatief is de bestaande Nota te handhaven, echter is deze dan niet geschikt voor de Omgevingswet en betekent dat een ernstige beperking van de toepassingsmogelijkheden voor in Veenendaal vrijkomende grond aangezien de oude nota niet aansluit op het werkgebied van de ODRU. Kanttekeningen 1.1 Toetsing afwijkingen en uitzonderingen vergt wellicht enige extra inzet door de ODRU.

Voor enkele onderdelen waar uitzonderingen gelden ten opzichte van het generieke beleid, concreet bijvoorbeeld het voorkomen van lood op kinderspeelplaatsen, is enige extra inzet te verwachten bij het beoordelen van toepassingsmeldingen (door de ODRU). 1.2 Het betreft geen saneringsbeleid. Het beleid heeft niet als doel actief de bodemkwaliteit te verbeteren. Het is geen saneringsbeleid. De grond die toegepast wordt dient echter wel minimaal te voldoen aan de toepassingseis die hoort bij een bepaalde bodemfunctie. 2.1 Kaarten moeten na maximaal 5 jaar geëvalueerd worden. Bij de inwerkintreding van de Omgevingswet blijven de bodemfunctiekaart en de bodemkwaliteitskaarten voor PFAS en de standaardstoffen geldig, via overgangsrecht. De kaarten worden maximaal 5 jaar na de bestuurlijke vaststelling geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie wordt vastgesteld of aanpassingen van (één van) de kaarten noodzakelijk is. De Raad delegeert de bestuurlijke vaststelling van de aanpassingen van de kaarten aan het College van burgemeester en wethouders, onder voorwaarde dat de wijzigingen geen invloed hebben op het in deze nota geformuleerde gebiedsspecifieke beleid. 2.2 Het bodembeheergebied kan verder worden uitgebreid. Het eigen bodembeheergebied wordt uitgebreid tot alle gemeenten in het werkgebied van de ODRU. Dit wordt het “bodembeheergebied ODRU” genoemd.

De gemeente Veenendaal kan besluiten het bodembeheergebied nog verder uit te breiden, bijvoorbeeld met het grondgebied van de Gelderse buurgemeenten, waardoor de afzetmogelijkheden van grond in de regio verder wordt vergroot. De Raad delegeert de bestuurlijke vaststelling van uitbreidingen van het “bodembeheergebied ODRU” aan het college van burgemeester en wethouders. Participatie Er heeft geen specifiek participatie-traject met inwoners plaatsgevonden. Op basis van het collegebesluit waar de instemming met de Nota Bodembeheer al voorlopig is gevestigd (dd. 11-januari-2022), zijn alle relevante en openbare stukken ter inzage gelegd en is men geïnformeerd over de mogelijkheid om hun zienswijze te geven op de Nota Bodembeheer. Pagina 5 van 7

Raadsvoorstel van 16-september-2022, zaaknummer: 1924970-2 Onderwerp: Nota Bodembeheer werkgebied ODRU+bijbehorende kwaliteitskaarten

Wat betekent dit besluit voor inwoners? In zijn algemeenheid vereenvoudigt en actualiseert de vaststelling van dit beleid het grondverzet binnen het ODRU-werkgebied. Bij initiatieven met grondverzet en projecten (bouw & infrastructuur) kan dit tijd en geld besparen en tot een verminderde regeldruk kan leiden. Het toepassen van gebiedseigen grond binnen het eigen beheergebied vermindert het aantal transportbewegingen en spaart primaire grondstoffen (duurzaamheid). Aanpak / uitvoering Uitvoering en organisatie verschillen niet van de huidige werkwijze. De ODRU heeft opdracht voor de reguliere VTH-taken Besluit Bodemkwaliteit. Communicatie over dit besluit Na vaststelling van de nota wordt deze met de bijbehorende bodemkwaliteitskaarten voor PFAS en standaardstoffen en de bodemfunctiekaart met bijbehorende kaarten bekend gemaakt op Overheid.nl. De publicatie van de door uw Raad vastgestelde “Nota bodembeheer werkgebied ODRU” wordt kenbaar gemaakt aan belanghebbenden en betrokkenen. Ook wordt de nota gepubliceerd op de website van de gemeente Veenendaal, zodat eenieder die dat wil van de Bodemkwaliteitskaarten gebruik kan maken. Verder komen de regels van het in de nota beschreven gebiedsspecifieke grondstromenbeleid (deel 1 van de nota) na vaststelling door de raad, automatisch, via het overgangsrecht in het tijdelijke deel van het Omgevingsplan terecht.

Voor de 15 ODRU-gemeenten wordt een gezamenlijk implementatieplan opgesteld om het beleid en de bodemkwaliteitskaarten te implementeren in de gemeentelijke werkprocessen. Na vaststelling van het vernieuwde en geactualiseerde gemeentelijke grond- en baggerstromenbeleid zal een brede communicatie worden opgezet om partijen die bij grondverzet in het ODRU-werkgebied betrokken zijn, op de hoogte te stellen van het nieuwe beleid. De interne en externe doelgroepen worden actief benaderd en voorgelicht over het vastgestelde beleid en het gebruik van de bodemkwaliteitskaarten. Ook zal er een populaire versie van de nota in begrijpelijke taal worden opgesteld. De kaarten die bij deze nota bodembeheer horen zijn raadpleegbaar op het Geoportaal van de ODRU (www.odru.nl). De meldingen voor het toepassen van grond en baggerspecie worden behandeld door de ODRU. Na vaststelling van de voorliggende nota zal, bij het beoordelen of een gemelde toepassing is toegestaan, tevens getoetst worden of voldaan wordt aan de lokale regels uit deze nota. Evaluatie De nota wordt vastgesteld voor een periode van maximaal 10 jaar. Aan het einde van deze periode wordt de nota geëvalueerd. Kosten, baten, dekking De kosten voor implementatie en uitvoering van de Nota Bodembeheer zijn worden gedekt binnen het uitvoeringsprogramma van de ODRU, jaarlijks vanaf 2023 en verder.

In de gemeentelijke begroting is daarvoor structureel een bijdrage aan de ODRU geraamd, welke niet wijzigt met dit voorstel. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester Pagina 6 van 7

Raadsvoorstel van 16-september-2022, zaaknummer: 1924970-2 Onderwerp: Nota Bodembeheer werkgebied ODRU+bijbehorende kwaliteitskaarten

Bijlagen - Nota bodembeheer werkgebied ODRU (ODRU, 23 mei 2022); - Rapport “Regionale bodemkwaliteitskaart van 13 gemeenten in het werkgebied van ODRU” (MARMOS Bodemmanagement, 18 oktober 2021).

Pagina 7 van 7