1. Memo raadsconsultatie verlaging budget Energietoeslag 2023

MEMO RAADSCONSULTATIE Zaaknummer Aan

2023/2135366 de raad

Kopie aan Van

Team Datum Onderwerp

college van burgemeester en wethouders BEWI 26 oktober 2023 Verlaging rijksbudget energietoeslag 2023

Doel consulatie In oktober 2023 ontvingen we bericht over de hoogte van het budget van de Energietoeslag 2023. Dit is aanzienlijk lager dan waar vooraf rekening mee is gehouden. Wanneer het college de huidige beleidsregel “Eenmalige energietoeslag 2023” uitvoert ontstaat een tekort van € 738.000,-. Het college wil de raad consulteren over de opties om het huidige beleid uit te voeren en daarmee in te stemmen met een tekort of om de huidige beleidsregel aan te passen zodanig dat de uitvoering van de energietoeslag past binnen het toegekende budget. Inleiding Vanuit de Miljoenennota 2023 en andere berichtgeving in 2022 en de eerste helft van 2023 heeft het Rijk aangegeven dat het budget dat gemeenten zouden krijgen voor de uitvoering van de energietoeslag 2023 nagenoeg gelijk zou blijven aan dat van 2022. Dit bleek ook uit de eerste tranche die we hebben ontvangen tijdens de decembercirculaire 2022. In 2022 kwamen we met dit budget uit. Op basis van deze informatie heeft het college 28 maart 2023 besloten de doelgroep en het bedrag voor de energietoeslag 2023 gelijk te houden middels de vaststelling van de Beleidsregel Eenmalige energietoeslag 2023. Het Rijk heeft echter recent een nieuwe verdeelsleutel toegepast waardoor de gemeente Veenendaal een lager budget ontvangt van het Rijk ten opzichte van 2022.

De nieuwe verdeelsleutel gaat uit van het gemiddeld aantal huishoudens dat moest rondkomen van een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm tussen 2019-2021. Op basis van deze verdeelsleutel ontvangt de gemeente Veenendaal € 738.000,- minder budget van het Rijk. Waarom krijgen we minder geld van het Rijk? Het budget voor de energietoeslag 2022 werd uitgekeerd via de algemene uitkering middels het verdeelmodel cluster minimabeleid. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een vaste verdeelsleutel gebaseerd op aantal lage inkomens met drempel, eenpersoonshuishoudens, klantenpotentieel regionaal en omgevingsadressendichtheid (oad). Deze verdeelsleutel viel voor Veenendaal gunstig uit maar voor andere gemeenten juist ongunstig. Deze gemeenten hebben dit het afgelopen half jaar aangekaart bij het Rijk. Op basis hiervan kregen we in de zomer informatie dat het Rijk de verdeelsleutel zou gaan aanpassen. De gevolgen van deze aanpassing waren toen nog niet bekend. Na publicatie van de verdeelsleutel werd via een doorrekening op 3 oktober jl. duidelijk dat de gewijzigde verdeelsleutel ongunstig uitvalt voor Veenendaal. Dit gegeven is bestuurlijk besproken en er is besloten om dit aan de raad voor te leggen.

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • info@veenendaal.nl

Rijksbudget is niet toereikend Omdat de doelgroep en het bedrag voor de energietoeslag 2023 gelijk is aan 2022 verwachten we met dit lagere rijksbudget niet uit te komen. De beleidsregel Eenmalige energietoeslag 2023 is in maart 2023 vastgesteld door het college. In deze beleidsregel is vastgelegd dat huishoudens met een inkomen tot 150% van de toepasselijke bijstandsnorm in aanmerking komen voor de energietoeslag voor 2023. De hoogte van de energietoeslag voor 2023 is vastgesteld op € 800,- voor huishoudens die al voor 2022 energietoeslag hebben ontvangen en op € 1.300 voor huishoudens die géén energietoeslag voor 2022 ontvangen hebben. In mei 2023 hebben wij de huishoudens die recht hadden op de energietoeslag voor 2022 per brief geïnformeerd dat wij voornemens waren om de energietoeslag voor 2023 uit te keren tussen juli en november 2023, mits men nog aan de voorwaarden voldeed. Doordat vaststelling van de Wet Energietoeslag 2023 lang op zich liet wachten en we daardoor niet konden overgaan tot uitbetaling, zijn begin september al deze huishoudens persoonlijk aangeschreven dat de uitbetaling vertraging heeft opgelopen en dat zij nog nader geïnformeerd gaan worden. We hebben nu 2 opties: 1. Voortzetting van de vastgestelde beleidsregel en in de derde bestuursrapportage een tekort van € 738.000,- opnemen.

Dit tekort kan deels worden gedekt doordat in deze derde bestuursrapportage wordt aangegeven dat er voordelen zijn binnen hetzelfde taakveld bij schulddienstverlening (€ 225.000,-) en het Buig-budget (€ 100.000,-). Dit resulteert uiteindelijk in een nadelig effect op dit taakveld van € 413.000,-. 2. De eerder vastgestelde beleidsregel aanpassen met als doel de uitgaven te verlagen. De doelgroep kan teruggebracht worden naar 120% en/of het bedrag voor nieuwe aanvragen kan verlaagd worden van € 1.300,- naar € 800,-. Ondanks dat de beleidsregel al is vastgesteld en gepubliceerd, is het juridisch mogelijk om deze met terugwerkende kracht aan te passen. Hiervoor dient het college dan een nieuw besluit te nemen. Consultatievragen/stellingen Het vaststellen van de beleidsregel met daarin de benoemde doelgroep is een collegebevoegdheid. Gelet op de financiële impact van het verwachte tekort en dat de raad over de budgetten gaat willen we dit tekort niet zomaar terug laten komen in de derde bestuursrapportage zonder vooraf afstemming te hebben gehad met uw raad. Dit willen we tijdig doen omdat de behandeling van deze bestuursrapportage ongeveer in dezelfde periode plaatsvindt als de aanvraagperiode van de energietoeslag. We willen u daarom via dit consultatiememo het volgende voorleggen: 1. Kiest u voor optie 1 of voor optie 2 zoals genoemd in dit consultatiememo.

Financiële paragraaf De keuze voor optie 1 leidt tot een tekort van € 738.000,-. In de derde bestuursrapportage is rekening gehouden met deze optie. Binnen het betreffende taakveld valt incidenteel budget vrij voor schulddienstverlening en de Buig. Binnen dit taakveld ontstaat daarmee een nadeel van € 413.000,-. (zie ook de toelichting hierboven onder optie 1). De keuze voor optie 2 leidt ertoe dat de uitvoering budgetneutraal plaatsvindt.

2

Communicatie: Afhankelijk van de gekozen optie varieert het communicatieproces. Bij optie 1 is geen aanvullende communicatie nodig aangezien de betreffende doelgroep eerder is geïnformeerd. Bij optie 2 wordt de doelgroep die niet in aanmerking komt voor de energietoeslag separaat geïnformeerd. Vervolg Afhankelijk van de gekozen optie varieert het vervolgproces. • Bij optie 1 gaat het proces van aanvraag van de energietoeslag lopen conform planning. Dit betekent dat de beleidsregel Eenmalige energietoeslag 2023 door het college moet worden aangepast op een aantal technische punten zoals o.a. de aanvraag- en peildatum. Overige voorwaarden met betrekking tot het inkomen en bedrag blijven ongewijzigd. Dit besluit wordt dan 14 of 21 november 2023 genomen. •

Bij optie 2 moet het college, naast bovengenoemde wijzigingen ook een besluit nemen over het aanpassen van de inkomensgrenzen en/of bedragen in de Beleidsregel Eenmalige energietoeslag 2023. Dit besluit wordt dan 14 of 21 november 2023 genomen.

Bijlagen: Geen

3