1. Memo raadsconsultatie Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit

MEMO RAADSCONSULTATIE Zaaknummer Aan

2023/2117776 De gemeenteraad

Kopie aan

Van Team

Datum Onderwerp

B&W Adviseurs Openbare Ruimte en Vastgoed 30-08-2023 Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM)

Doel consulatie In het raadsakkoord is afgesproken dat de raad aan de voorkant wordt betrokken bij (grotere) thema’s. Eén van deze thema’s is mobiliteit. Hiervoor heeft de raad in december 2022 een startnotitie vastgesteld om een Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM) te schrijven. In de raadsinformatiebrief van juni 2023 is het proces en de planning beschreven. Met deze consulterende memo wordt de mogelijkheid geboden aan de raad om richting te geven aan de inhoud van het OPIM. Inleiding We werken samen met Goudappel aan een integraal plan voor mobiliteit in de gemeente Veenendaal. Dit is een uitwerking van de Omgevingsvisie ‘Samen maken we de stad’ op het thema mobiliteit. Het plan streeft dan ook dezelfde ambitie na: “gezond, duurzaam en veilig wonen, werken en leven in Veenendaal”. Het opstellen gebeurt in samenhang met ontwikkelingen in andere beleidsdomeinen, zoals de klimaatopgave en de woningbouwopgave in Veenendaal en de regio. Het proces om te komen tot het OPIM bestaat uit verschillende stappen: 1. Uitgebreide inventarisatie (afgerond); 2. Vaststellen van ambities en doelen voor mobiliteit (bezig); 3. Formuleren van een toekomstbeeld; 4. Opstellen van een uitvoeringsprogramma. Consultatievragen/-stellingen Om de koers van het OPIM uit te zetten vragen wij de raadsfracties hun visie te formuleren op de volgende consultatievragen/stellingen:

Figuur 1 Groei van Veenendaal (1940 - 1980 - 2020).

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • info@veenendaal.nl

Veenendaal is vanaf de jaren ’40 fors gegroeid, met veel investeringen in infrastructuur zoals snelwegen en rondwegen. Veenendaal heeft een groeiambitie van ca. 10.000 woningen tot 2040 en ook de regio voorziet ca. 40.000 extra woningen tot 2040 (bron: Woondeal Foodvalley). Gemeente Veenendaal kan de infrastructurele investeringen uit het verleden doorzetten in de toekomst of een nieuwe koers inzetten. Stelling 1: Bent u het eens dat een mobiliteitstransitie noodzakelijk is om de groei van Veenendaal mogelijk te maken? Vanwege opgaven op het gebied van o.a. leefbaarheid, klimaatadaptatie en woningbouw is de ruimtevraag groot, terwijl de beschikbare ruimte in Veenendaal beperkt is. Stelling 2: Bent u het eens dat automobiliteit qua ruimtegebruik altijd ten koste gaat van iets anders, en dat we daarom meer prioriteit moeten geven aan andere (ruimte-efficiënte) vervoerswijzen?

Een transitie in het mobiliteitssysteem vraagt om gemeentelijk mobiliteitsbeleid dat hier op aanstuurt. De manier waarop dit gebeurt wordt bepaald in het OPIM. Stelling 3: Welke ingrediënten zijn nodig om tot een succesvolle mobiliteitstransitie te komen die bijdraagt aan de doelen van de Omgevingsvisie?

Veenendaal kent bijna 70.000 ervaringsdeskundigen op het gebied van verkeer. Leefbaarheid en verkeersveiligheid wordt door iedereen anders beleefd, maar worden wel belangrijk gevonden. Stelling 4: Bent u het eens dat gemeentelijk beleid alleen moet gaan over gemeten leefbaarheid en veiligheid?

Het mobiliteitsprofiel van Veenendaal is niet in elke wijk gelijk: de autoafhankelijkheid en de vervoersmogelijkheden zijn in het centrum anders dan in bijvoorbeeld Benedeneind. In centrumgebieden is bovendien de druk op de openbare ruimte hoger dan in woonwijken. Stelling 5: Hoewel Veenendaal een echte fietsstad is, bent u het eens dat in het kernwinkelgebied de voetganger de hoofdgebruiker moet zijn, en daarmee de fietser aan de randen blijft.

Toelichting: Veenendaal in beeld De uitgebreide inventarisatie heeft in beeld gebracht hoe de mobiliteit in Veenendaal er op dit moment voor staat. Een enquête en analyse van feiten en cijfers heeft de volgende inzichten opgeleverd:

2

Analyse van feiten & cijfers De analyse van mobiliteit in Veenendaal wijst uit dat: • Veenendaal qua inwoners harder groeit dan Nederland; • Veenendaal een bovengemiddeld jonge en praktisch opgeleide bevolking heeft; • Veenendaal verstedelijkt: de stedelijkheidsgraad (adressendichtheid) neemt toe, richting een zeer sterk stedelijk milieu; • Veenendaal uitstekend scoort als fietsstad: voor verplaatsingen onder de 4 km is het fietsgebruik hoog; • Het autogebruik bovengemiddeld is voor verplaatsingen langer dan 4 km; • Het OV-gebruik in Veenendaal achterblijft t.o.v. het Nederlands gemiddelde; • Het autobezit in Veenendaal hoog is in relatie tot de stedelijkheidsgraad (adressendichtheid). Enquête Veenendalers zijn gevraagd naar hun mening over verkeer en vervoer in Veenendaal. De digitale vragenlijst is door ruim 550 personen ingevuld en heeft geleid tot de volgende conclusies: • Leefbaarheid en verkeersveiligheid worden als grootste opgave gezien. • Voorzieningen voor voetgangers, de bereikbaarheid per auto, parkeren en de bereikbaarheid per bus verdienen extra aandacht. • Het centrum van Veenendaal, de fietsbereikbaarheid en de trein scoren goed.

Figuur 2 Uitkomsten van de enquête over hoe de kwaliteit en het belang van verschillende mobiliteitsthema’s zich tot elkaar verhouden.

3

Opgaven van Veenendaal Vandaag de dag staat Veenendaal al voor diverse opgaven op het gebied van mobiliteit en deze zullen richting de toekomst nog urgenter worden. Het OPIM is het middel om deze opgaven met concrete maatregelen te adresseren. De opgaven voor Veenendaal zijn als volgt samen te vatten: • De druk op de openbare ruimte neemt toe. Dit brengt zonder duidelijke keuzes de leefbaarheid in gevaar. • Op (gemeten) verkeersveiligheid scoort Veenendaal goed, maar het belang van dit onderwerp (veiligheidsbeleving) vraagt blijvende maatregelen. • Veenendaal heeft nog onvoldoende voorbeelden in de samenleving om de mobiliteitstransitie naar duurzame mobiliteit te versnellen. • De toekomstige groei van Veenendaal en de regio leidt zonder maatregelen tot toenemende problematiek op het verkeersnetwerk. • De autobereikbaarheid van Veenendaal is goed, er is een aantal doorstromingsknelpunten die moeilijk (structureel) op te lossen zijn. • Het beperkte OV-gebruik van Veenendaal past niet bij een stad met drie treinstations en meerdere regionale busverbindingen. • De fietsbereikbaarheid van Veenendaal is goed, maar er is winst te behalen op de verbetering van fietsparkeervoorzieningen & verminderen van conflicten met andere vervoersmiddelen. Van dorp naar stad, ook op het gebied van mobiliteit Veenendaal maakt een transitie door van een dorp naar een stad.

Dit raakt de kern van het OPIM. Deze luidt (beknopt) als volgt: • Veenendaal wil gezond, duurzaam en veilig zijn. • Veenendaal wil tegelijkertijd ook groeien. • Sterker nog: Veenendaal ís de afgelopen decennia al gegroeid: van een dorp naar een stad. • Het mobiliteitsgedrag van Veenendaal past echter nog bij een dorp. Dat levert knelpunten op, zeker gezien de voorgenomen groei. • De manier om bij te dragen aan een gezond, duurzaam en veilig Veenendaal en tegelijk ook de groei van Veenendaal te faciliteren, is een mobiliteitstransitie. • Een transitie in het mobiliteitssysteem vraagt duidelijke keuzes en prioritering. Die gaan we uitwerken in het OPIM. Financiële paragraaf Niet van toepassing Communicatie: Zie raadsinformatiebrief proces en planning Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM) (link: https://veenendaal.raadsinformatie.nl/modules/8/Berichten%20uit%20het%20college/857303). Vervolg: September – december 2023: participatietraject doorlopen; Q3 2023 – Q1 2024: opstellen en afronden concept OPIM; Q1 concept OPIM vaststellen door de raad (maart 2024); Q2 ter inzage legging OPIM (april-mei 2024); Q2-Q3 nota van beantwoording aan de hand van ingediende zienswijzen en definitief maken OPIM (juni-juli 2024); Q4 definitief OPIM vaststellen door de raad (oktober 2024).

4