1. Legesverordening 2024 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

14 december 2023 2133698 31 oktober 2023 Legesverordening 2024 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Eef Otten (0318) 538007 Eef.Otten@veenendaal.nl

Agendapunt

Team

Belastingen en basisregistraties

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De Verordening op de heffing en de invordering van leges Veenendaal 2024 (Legesverordening 2024) vast te stellen conform bijlage 1.

Waarom naar de raad? De gemeente kent verschillende belastingverordeningen. Het vaststellen van een belastingverordening is een bevoegdheid van de raad (art. 216 e.v. Gemeentewet). Dit geldt daarmee tevens voor het aanpassen van de tarieven. Samenvatting Zoals in 2022 met u afgestemd moet er als gevolg van de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 een nieuwe legesverordening worden vastgesteld. In dit raadsvoorstel treft u de Verordening op de heffing en de invordering van leges Veenendaal 2024 (Legesverordening 2024). De legesverordening bepaalt en borgt de tarieven voor de individuele dienstverlening aan inwoners en bedrijven in het kader van burgerzaken en algemene dienstverlening (hoofdstuk 1), dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet (hoofdstuk 2) en de dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn (hoofdstuk 3). Inleiding De tarieven van de gemeentelijke leges worden jaarlijks geïndexeerd. Voor 2024 is deze indexatie vastgesteld op 3,1%. Om op basis van de nieuwe tarieven de leges in rekening te kunnen brengen wordt de raad voorgesteld de gewijzigde Legesverordening 2024 vast te stellen. Beoogd resultaat Zorgdragen dat er in 2024 leges geheven worden op basis van de voorgestelde tarieven om de gewenste opbrengsten te realiseren.

Argumenten 1.1 Met de tarieven in de nieuwe legesverordening behalen we 3,1% hogere opbrengst In de Programmabegroting 2024-2027 is voor de legesopbrengsten een trendmatige verhoging van 3,1% voorgesteld.

Raadsvoorstel van 31 oktober 2023, nr. 2133698

1.2 Leges mogen maximaal 100% kostendekkend zijn Bestemmingsheffingen en retributies zijn bedoeld om met de inkomsten uit de heffing specifieke gemeenteactiviteiten te bekostigen. Om te voorkomen dat gemeenten met deze specifieke heffingen ook andere activiteiten financieren, verbieden de wettelijke bepalingen (Gemeentewet) dat de geraamde baten de geraamde lasten mogen overschrijden. Door dit vereiste mogen de opbrengsten hooguit kostendekkend zijn. In de praktijk spreekt men dan ook wel van kostendekkende tarieven. Als de opbrengsten minder dan kostendekkend zijn, zullen de lasten uit andere inkomsten worden betaald, bijvoorbeeld uit de algemene middelen. Als de gemeente niet voor 100% kostendekkende tarieven kiest betekent dit dat niet alleen de kostenveroorzakers, maar alle belastingplichtigen meebetalen. 1.3 Vanaf 2024 heffen we leges voor vergunningen Milieu Belastende Activiteiten Vanaf 2024 maakt de invoering van de Omgevingswet het voor gemeentes mogelijk om leges te heffen voor vergunningen in het kader van milieubelastende activiteiten. Omdat er sprake is van individuele dienstverlening heeft Veenendaal ervoor gekozen om dit ook in te voeren. Deze vergunningverlening verloopt in hoge mate van samenwerking met de Omgevingsdienst ODRU en zijn arbeidsintensieve trajecten. Het jaarlijkse aantal vergunningen voor milieubelastende activiteiten zal gering zijn.

1.4 De invoering van de Wet Kwaliteitsborging Bouw is in de verordening verwerkt Tegelijk met de invoering van de Omgevingswet is het de bedoeling dat de Wet Kwaliteitsborging Bouw wordt ingevoerd. Door invoering van deze wet wil de rijksoverheid de kwaliteit van het bouwen verbeteren. Dit beoogt men door een private kwaliteitsborger verantwoordelijk te maken voor het bouwtechnische deel van de bouwactiviteiten. In eerste instantie is de invoering van de wet WKB alleen voor bouwobjecten in de zogenaamde risicoklasse I. Dit betreffen bijvoorbeeld grondgebonden woningen, kleine bedrijfspanden en verbouwingen. Het is nog niet bekend wanneer de hogere risicoklassen onder de WKB gaan vallen. Indien er sprake is van een bouwactiviteit welke valt onder de Wet WKB dan is er uitsluitend een ruimtelijke vergunning nodig in alle andere gevallen zijn beide vergunningen nodig voordat men kan gaan bouwen. Onder de wet WKB blijft de gemeente verantwoordelijk voor het bouwproces, ondanks dat de controle en het toezicht bij de private kwaliteitsborger komt te liggen. De gemeente wordt geïnformeerd door middel van meldingen. Voor de werkzaamheden gerelateerd aan deze meldingen kunnen geen leges in rekening worden gebracht.

1.5 Vanaf 2024 werken we met Bouwkompas voor de bepaling van de bouwsom Tot en met 2023 bevatte de tarieventabel van de Legesverordening ook een beschrijving voor de bepaling van de bouwsom. Vanaf 2024 stappen we hiervan af en gaan we werken met ‘Het Bouwkompas’ voor de bepaling van de bouwsom. Deze applicatie wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de marktontwikkeling in de bouw en geeft daarmee een representatiever en voor de aanvrager logischere bouwsom dan de bepaling van de bouwsom in de huidige verordening. Als gevolg van deze wijziging verandert de grondslag voor de tarieven. Dit veroorzaakt dat in de tarieventabel een gewijzigde tabel voor de leges is opgenomen. Immers, indien de grondslag verandert moet ook de staffel en de daaraan gekoppelde percentages aangepast worden. Uitgangspunt voor deze aanpassingen is een zo gering mogelijke wijziging in de kosten voor de vergunning aanvragers. 1.6 De bestaande kruissubsidiëring wordt gehandhaafd In het kader van het handhaven van bestaand beleid blijft de bestaande kruissubsidiering in hoofdstuk 2 ongewijzigd.

Raadsvoorstel van 31 oktober 2023, nr. 2133698

Alternatieven Indien uw raad besluit deze verordening niet vast te stellen kan in 2024 voor een overgroot deel van de dienstverlening geen leges in rekening gebracht worden. Dit komt omdat door de invoering van de omgevingswet de grondslag voor het heffen van leges niet meer aanwezig in de bestaande legesverordening. Dit geldt met name voor de leges van hoofdstuk 2, die het overgrote deel van de legesopbrengsten vormen. Dit impliceert een lagere opbrengst en daarmee een nadeel voor de Programmabegroting 2024-2027. Kanttekeningen 1.1 Kostendekkendheid mogelijkerwijs niet 100% Voor het berekenen van de tarieven is het noodzakelijk dat er inzicht bestaat in de oorzaak van de kosten. Omdat we tegelijk met de invoering van de Omgevingswet met een geheel nieuwe werkwijze en automatiseringsomgeving gaan werken is het op dit moment niet mogelijk om een goed inzicht te maken van het tijdsbeslag van de dienstverlening in het kader van de omgevingswet. Daarnaast speelt de invoering van de Wet Kwaliteitsborging Bouw een belangrijke rol voor alle bouwobjecten in risicoklasse 1. Hier zal een private kwaliteitsborger het bouwtechnische toezicht gaan voeren. De benodigde tijd in dit scenario van vergunningverlening is ongunstig voor de kostendekkenheid omdat hier geen leges meer in rekening mogen worden gebracht.

Daarnaast is het uitgangspunt geweest dat bestaand beleid en kostenniveau voor de inwoners en bedrijven gehandhaafd wordt. 1.2 Werkvoorraad vergunningverlening tot 1 januari 2024 De invoering van de Omgevingswet is per 1 januari 2024. Alle vergunningsaanvragen die voor deze datum ingediend worden, worden afgehandeld op basis van de wet- en regelgeving van 2023. Voor de in rekening te brengen leges geldt dat deze gebaseerd moeten zijn op de legesverordening van 2023. 1.3 Voortgang vergunningverlening na 1 januari 2024 onder de WKB Zoals gemeld zal vanaf 1 januari een private kwaliteitsborger nodig zijn bij bouwactiviteiten in de risicoklasse 1. De minister heeft laten onderzoeken of er voldoende kwaliteitsborgers zijn en dit is positief aan hem bevestigd door de Vereniging Kwaliteitsborgers Nederland. Er zijn dus voldoende kwaliteitsborgers ook omdat er in de eerste maanden na inwerkingtreding nog niet op volle capaciteit gedraaid hoeft te worden. Participatie Voor de voorgestelde aanpassingen van de legesverordening is geen overleg gevoerd met inwoners of adviesorganisaties. Wat betekent dit besluit voor inwoners? De burger krijgt te maken met een stijging van de tarieven van 3,1 % (conform beleid). Voor alle andere veranderingen geldt dat uitgangspunt is geweest dat er voor de inwoners zo weinig mogelijk verandering optreedt.

Dit geldt ook voor de leges welke in rekening worden gebracht. Inwoners krijgen wel vanaf 2024 te maken met de Wet WKB. Dit is niet door de gemeente te beïnvloeden. Aanpak/ uitvoering Aan de hand van de modelverordening van de VNG is in 2023 de nieuwe verordening opgesteld. Voor de legesberekeningen voor 2024 gaan we voor alle dienstverlening die aangevraagd wordt vanaf 1 januari 2024 uit van de nieuwe tarieven. Communicatie Als u deze verordeningen vaststelt, publiceren wij de verordeningen en tarieven op de gebruikelijke wijze. Dit is een voorwaarde voordat een verordening geldig wordt. Publicatie moet voor 1 januari 2024 gebeuren.

Raadsvoorstel van 31 oktober 2023, nr. 2133698

Evaluatie Bij sterk afwijkende opbrengsten infomeren wij u via de bestuursrapportages. Zoals vermeld is de verordening opgesteld met het uitgangspunt dat de veranderingen voor de inwoners zo gering mogelijk blijven. Van belang is dat er sprake zal zijn van een leerproces met betrekking tot de kosten die gerelateerd zijn aan de nieuwe manier van werken als gevolg van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouw. Dit leerproces zal gedurende enkele jaren plaats vinden om op die wijze voldoende ervaringscijfers op te bouwen over de nieuwe processen. Dit kan van invloed zijn op de te realiseren kostendekkendheid van met name hoofdstuk 2. Het is mogelijk om gedurende een boekjaar legestarieven naar beneden aan te passen. Verhogen van tarieven kan alleen plaats vinden bij aanvang van een nieuw boekjaar. Kosten, baten, dekking De opbrengsten zijn in de Programmabegroting 2024 opgenomen.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Raadsbesluit Verordening op de heffing en de invordering van leges Veenendaal 2024 (legesverordening Veenendaal 2024).