1. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2023 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

20 april 2023 2080239 7 maart 2023 Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen 2023 Sociale Leefomgeving

Agendapunt

Team

E.J.W. Otten 0318-538007 eef.otten@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Veenendaal vast te stellen conform bijgevoegd ontwerpbesluit. 2. De regeling ‘Verruiming voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen voor natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig een beroep uitoefenen’ in te trekken. 3. De financiële consequenties voor 2023, afgerond € 97.000, te verwerken in de 1 e Bestuursrapportage 2023 en de structurele gevolgen te verwerken in de Programmabegroting 20242027.

Waarom naar de raad? Lokale overheden kunnen kwijtschelding verlenen als de belastingschuldige onvoldoende vermogen en/of betalingscapaciteit heeft om de belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. De wettelijke bepalingen hiervoor zijn opgenomen in de Gemeentewet, het besluit Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschap belastingen en de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. In artikel 255, vierde lid, van de Gemeentewet is bepaald dat er ruimere regels vastgesteld mogen worden. De raad beslist over het al dan niet toepassen van de beleidskeuzes. Samenvatting Sinds september 2022 heeft de minister de mogelijkheid geboden om ruimere normen te hanteren voor het vermogen van de belastingplichtige bij de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Hierdoor krijgen meer mensen met een laag inkomen en een klein vermogen ook recht op kwijtschelding. In Veenendaal gaat het om circa 250 inwoners. De extra last van circa € 97.000,- die de toepassing hiervan veroorzaakt in 2023 brengen we voor het overgrote deel ten laste van de egalisatiereserve afvalstoffenverwijdering en -verwerking en de voorziening riolering. Vanaf 2024 kunnen we de extra lasten dekken door deze in de tarieven te verwerken. Inleiding Op 28 januari 2020 heeft de Tweede Kamer de motie Krol c.s.

aangenomen waarin de regering is verzocht de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen zo aan te passen, dat AOW-gerechtigden die qua inkomen recht zouden hebben op kwijtschelding van gemeentelijke

Raadsvoorstel Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen 2023 van 7 maart 2023, nr 2080239.

belastingen, dit recht niet verspelen door het hebben van een kleine vermogensbuffer. Op basis van het rapport Knellende schuldenwetgeving – dat is opgesteld in opdracht van de vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid – heeft het kabinet Rutte III daarom besloten de mogelijkheid te creëren om voor AOW-gerechtigden de vermogensnorm met maximaal € 2.000,- te verhogen. Daarnaast heeft het toenmalige kabinet besloten om deze verhoging niet alleen mogelijk te maken voor AOW-gerechtigden, maar ook voor duurzaam arbeidsongeschikten. Naar aanleiding van de consultatiereacties is besloten om de verhoging van de vermogensnorm niet te beperken tot enkel AOW-gerechtigden en duurzaam arbeidsongeschikten, maar een algemene verhoging van de vermogensnorm mogelijk te maken. Ter uitvoering van de motie is de Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden op 16 september 2022 vastgesteld, waarin is geregeld dat de gemeente de beleidsvrijheid heeft om het totale bedrag aan financiële middelen dat wordt gehanteerd bij de kwijtscheldingstoets van gemeentelijke belastingen te verhogen. Het gaat niet om een verplichting maar om een keuze.

Volgens artikel 4 van de Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden kan bij verordening in afwijking van artikel 12, tweede lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling het totale bedrag aan financiële middelen, bedoeld in dat onderdeel, worden verhoogd, mits: a. de verhoging voor de belastingschuldige en zijn echtgenoot ten hoogste € 2.000,- bedraagt; b. de verhoging voor een alleenstaande 75 procent bedraagt van de verhoging, bedoeld in onderdeel a (€ 1.500); c. de verhoging voor een alleenstaande ouder 90 procent bedraagt van de verhoging, bedoeld in onderdeel a (€ 1.800). De bedragen betreffen 2023 en worden in de toekomst mogelijkerwijs aangepast via ministeriële wijziging. In dat geval bewegen de bedragen voor Veenendaal mee. Beoogd resultaat Inwoners met een klein vermogen in aanmerking laten komen voor kwijtschelding van de genoemde gemeentelijke belastingen. Het betreft in Veenendaal circa 250 belastingplichtigen. Argumenten 1.1 We brengen de vermogensnormen voor de kwijtschelding in lijn met het advies van NIBUD De huidige bedragen, die ook door gemeente Veenendaal worden gehanteerd, liggen beduidend lager dan de vrijstellingen uit de Participatiewet (bijstand) en ook lager dan wat het Nibud deze doelgroep adviseert om als buffer aan te houden.

Door de verhoging toe te passen brengen we de vermogensnormen van kwijtschelding meer in lijn met het advies van het Nibud. Er zijn nu situaties waarbij inwoners met een laag inkomen door o.a. bewindvoerders, budget coaches en inkomensconsulenten van de gemeenten geadviseerd wordt om een buffer op te bouwen voor als het financieel tegen zit bijvoorbeeld door de hoge energielasten. In de gevallen dat inwoners dit advies opvolgen moet de gemeente het kwijtscheldingsverzoek meestal afwijzen omdat het vermogen boven de vermogensnorm uitkomt. Hierdoor wordt het voor deze doelgroep nog moeilijker gemaakt om een buffer op te bouwen. Dit leidt logischerwijs ook tot onbegrip bij inwoners. De voorgestelde verhoging naar de door de Minister vastgestelde maximum bedragen van € 2.000,- voor gehuwden/samenwonenden, € 1.800,- voor alleenstaande ouders en € 1.500,- voor alleenstaanden lost dit probleem grotendeels op. 1.2 Een verhoogde norm leidt tot minder invorderingsactiviteiten Onder het huidige kwijtscheldingsbeleid resulteert een afwijzing op vermogen van de inwoner niet altijd tot betaling door de inwoner. Met als gevolg dat er een invorderingsproces opgestart moet

Raadsvoorstel Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen 2023 van 7 maart 2023, nr 2080239.

worden met kosten voor de inwoner en de gemeente. Ondanks het invorderingsproces wordt er door deze doelgroep vaak niet betaald wat vervolgens resulteert in oninbare belastingvorderingen. Dit voorstel zal het aantal invorderingsprocessen dat opgestart moet worden en het aantal aanslagen dat oninbaar verklaard wordt verlagen. 1.3 Terugwerkende kracht is mogelijk Bij de overweging om terugwerkende kracht te verlenen is met een aantal uitgangspunten rekening gehouden. • Aan een regeling wordt alleen terugwerkende kracht verleend, als daarvoor een bijzondere reden bestaat. Dat is hier het geval, aangezien de belastingaanslagen van de gemeente betrekking hebben op het hele kalenderjaar. • Door het verlenen van terugwerkende kracht aan een regeling worden de in die regeling voorziene rechtsgevolgen gerekend te zijn ingetreden vanaf een nader aangeduid tijdstip voorafgaande aan de inwerkingtreding van die regeling. Daarmee kunnen dus de besluiten gedaan in het interim tussen 1 januari en 20 april 2023 worden 'gelegaliseerd'. • Aan belastende regelingen wordt, behoudens in uitzonderlijke gevallen, geen terugwerkende kracht toegekend. In de verordening zijn ‘verruimende’ bepalingen opgenomen. Daarom stuit terugwerkende kracht hier niet op weerstand. • Bij een regeling mag een feit dat vóór haar inwerkingtreding is geschied, niet strafbaar of zwaarder strafbaar worden gesteld.

Van strafbaarstelling is in deze verordening geen sprake. 1.4 De verruiming heeft betrekking op kwijtscheldingen vanaf belastingjaar 2023 Inwoners kunnen kwijtschelding aanvragen over oude belastingjaren. In de verordening is door middel van de overgangsbepaling gezorgd dat kwijtscheldingsverzoeken over oude jaren (2022 en voorgaand) worden behandeld volgens de in die jaren geldende normen voor kwijtschelding. 2.1 De artikelen uit dit besluit zijn opgenomen in de nieuwe verordening De verruiming zoals opgenomen in deze verordening bevat de artikelen welke in de regeling uit 2012 zijn opgenomen. Om verwarring te voorkomen wordt de oude regeling ingetrokken. 3.1 In de huidige (meerjaren-) begroting is geen rekening gehouden met deze financiële consequenties Onder Kosten, baten en dekking wordt toegelicht welke financiële consequenties het verruimen van de kwijtscheldingsbedragen heeft. Voor de dekking in 2023 wordt voorgesteld om het overgrote deel van de lasten te dekken uit de reserve Afval en de voorziening Riool. Vanaf 2024 kunnen de lasten via de tarieven afvalstoffenheffing en rioolheffing gedekt worden. Alternatieven De raad heeft de mogelijkheid om de verruiming niet in te voeren. Hierdoor komen circa 250 inwoners niet in aanmerking voor kwijtschelding en ontvangen zij wel een aanslag.

Kanttekeningen 1.1 Vanaf 2024 nemen de lasten voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing toe Het vaststellen van de verruiming betekent dat de last van de kwijtschelding bij het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing gedekt moet worden door de inwoners die geen recht op kwijtschelding hebben. Indien de lasten in het tarief worden verwerkt

Raadsvoorstel Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen 2023 van 7 maart 2023, nr 2080239.

betekent dit een structurele verhoging van circa € 3,40 per huishouden per jaar. Naar schatting € 3,10 hiervan komt ten laste van de afvalstoffenheffing, circa € 0,30 bij de rioolheffing. 1.2 Voor 2023 is het niet meer mogelijk om de extra lasten in de tarieven te verwerken De extra lasten in 2023 die uit dit voorstel volgen brengen we ten laste van de egalisatiereserve afvalverwijdering en -verwerking en de voorziening riolering omdat we deze niet meer in de tarieven kunnen verwerken. 1.3 Voor de Participatiewet gelden onveranderd hogere vermogensgrenzen Bij het vaststellen van de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Veenendaal zal de vermogensgrens die door het Inlichtingenbureau wordt gehanteerd met een verhoging van € 2.000,(zie Tabel 1. onder Aanpak/Uitvoering) aanhoudend lager zijn dan de volgens artikel 34, tweede lid, onderdeel b, bedoelde vermogensgrens binnen de Participatiewet. Volgens artikel 34, tweede lid, onderdeel b, bedoelde vermogensgrens binnen de Participatiewet bedraagt: a. voor een alleenstaande: € 6.505,-; b. voor een alleenstaande ouder: € 13.010,-; c. voor de gehuwden tezamen: € 13.010,-. Deze verruiming voor gemeentelijke belastingen heeft daardoor geen effecten voor de te hanteren vermogensgrenzen binnen de participatiewet. Participatie Voor de voorgestelde aanpassingen is geen overleg gevoerd met inwoners of adviesorganisaties.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Een grotere groep inwoners komt in aanmerking voor kwijtschelding. Voor inwoners die niet in aanmerking komen voor kwijtschelding betekent dit dat zij vanaf 2024 circa € 3,40 meer gaan betalen voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing als gevolg van de 100% kostendekkendheid van deze heffingen. Aanpak / uitvoering Het Inlichtingenbureau beoordeelt de kwijtscheldingsaanvragen binnen gemeente Veenendaal met behulp van hun geautomatiseerde kwijtscheldingstoets. Het totale bedrag aan financiële middelen, bedoeld in artikel 12, tweede lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling, dat door het Inlichtingenbureau wordt gehanteerd bij de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen is opgesteld door de werkgroep kwijtschelding (bestaande uit gemeenten en waterschappen) en gevalideerd door de VNG en de Unie van Waterschappen. Het Inlichtingenbureau maakt het mogelijk om de verhoging hiervan door te voeren in hun geautomatiseerde kwijtscheldingstoets. Bij een verhoging van € 2.000,komen de vermogenstoetsnormen binnen het Inlichtingenbureau, afhankelijk van de gezinssituatie (leefvorm), uit op de vermogenstoetsnormen zoals weergegeven in de laatste kolommen van Tabel 1. De bedragen zijn gebaseerd op de bestaande normen conform de normenbrief van september 2022.

Bij het verhogen van de vermogensnorm in het kader van gemeentelijke belastingen gaat het overigens niet om alle gemeentelijke belastingen. Het gaat uitsluitend om de Verordening op de heffing en invordering van rioolheffing gebruikersdeel, de Verordening op de heffing en invordering van afvalstoffenheffing, met toepassing van de regels, welke in artikel 9 van de verordening

Raadsvoorstel Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen 2023 van 7 maart 2023, nr 2080239.

afvalstoffenheffing zijn opgenomen en de Verordening op de heffing en invordering van Hondenbelasting. Tabel 1. Weergave Vermogenstoetsnorm Inlichtingenbureau

Bij het vaststellen van de Verordening Kwijtschelding gemeentelijke belastingen zal de vermogensgrens die door het Inlichtingenbureau wordt gehanteerd met een verhoging van € 2.000,(Tabel 1.) aanhoudend lager zijn dan volgens artikel 34, tweede lid, onderdeel b, bedoelde vermogensgrens binnen de Participatiewet. Volgens artikel 34, tweede lid, onderdeel b, bedoelde vermogensgrens binnen de Participatiewet is: a. voor een alleenstaande: € 6.505,-; b. voor een alleenstaande ouder: € 13.010,-; c. voor de gehuwden tezamen: € 13.010,-. Bij de automatische kwijtscheldingstoets voor de aanslag van 2023 zal na besluitvorming rekening worden gehouden met de verhoogde vermogensnorm. Dat betekent dat inwoners waarvan uit de automatische toetsing blijkt dat zij in aanmerking komen voor kwijtschelding de aanslag later opgelegd krijgen dan de meerderheid van de inwoners, zodat de kwijtschelding voor hen direct op de aanslag verwerkt kan worden. Bij verzoeken die handmatig ingediend en beoordeeld worden zal de verhoogde norm toegepast worden bij de beoordeling van het vermogen. Communicatie over dit besluit Als u dit voorstel vaststelt publiceren wij deze op de gebruikelijke wijze op overheid.nl. Tevens zullen we deze wijziging via de gangbare kanalen communiceren naar de inwoners. Evaluatie Via de reguliere rapportages zullen wij u informeren over de voortgang en gevolgen van de invoering.

Kosten, baten, dekking Wij verwachten dat door het toepassen van deze beleidskeuze circa 250 kwijtscheldingsverzoeken meer worden toegekend. Dit brengt de volgende kosten met zich mee: Afvalstoffenheffing: - Vastrecht: € 62.500,- Diftar: € 24.000,Rioolheffing:

Raadsvoorstel Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen 2023 van 7 maart 2023, nr 2080239.

- Gebruiker woning: Hondenbelasting: - Eerste hond: Totaal:

€ 8.520,€ 2.433,€ 97.453,-

+

Normaal gesproken worden de lasten van kwijtschelding verwerkt in de tarieven afvalstoffen- en rioolheffing. Voor 2023 is dit echter niet meer mogelijk omdat de tarieven voor 2023 al zijn vastgesteld en niet verhoogd kunnen worden. Zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing beschikken over een egalisatiereserve respectievelijk een egalisatievoorziening. De stand van deze buffers zijn zodanig dat de eenmalige last hieruit gedekt kan worden. De financiële consequenties voor 2023 zullen meegenomen worden bij de opstelling van de 1e Bestuursrapportage 2023. Voor toekomstige jaren zullen de kosten voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing gedekt worden via het tarief, op basis van 100% kostendekkendheid. Dit zal verwerkt worden in de Programmabegroting 2024-2027. Het deel hondenbelasting zal ten laste van de algemene middelen komen.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Raadsbesluit Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen gemeente Veenendaal 2. Toelichting op Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen gemeente Veenendaal