1. Kadernota VRU 2026 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Onderwerp

2215180 Kadernota VRU 2026

Datum raadsvergadering

Leefbaarheid en Veiligheid 20 februari 2025

Programma

Samenleving

Inlichtingen bij

Xander Bult

Team

behandelaar Telefoonnummer E-mailadres

+31318538321 xander.bult@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1

Een zienswijze over de Kadernota 2026 en geactualiseerde begroting 2025 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) kenbaar te maken, zoals verwoord in bijgevoegde brief.

2

De financiële consequenties als volgt te verwerken: a. Het incidentele voordeel voor 2025 a € 87.406,- te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2025 b. De verwachte storting in de algemene reserve van de VRU a € 30.000 en ten behoeve van de risicoparagraaf incidenteel – en enkel indien de storting noodzakelijk blijkt- te verwerken in de jaarrekening 2024. c. De hogere jaarlijkse lasten als gevolg van loon- en prijsstijgingen a € 115.742,structureel te betrekken bij het opstellen van de kadernota 2026.

Waarom naar de raad? In overeenstemming met de geldende procedure van de gemeenschappelijke regeling VRU worden gemeenten tweemaal in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze (medesturing) te geven op de begrotingskaders, ten eerste bij de behandeling van de kaders voor de begroting VRU 2026 en ten tweede bij de behandeling van de Programmabegroting 2026 VRU, welke in het voorjaar van 2025 aan gemeenten wordt aangeboden. Ook ten aanzien van begrotingswijzigingen worden gemeenten in de gelegenheid gesteld een eventuele zienswijze kenbaar te maken. Inleiding Aan de hand van de kadernota 2026 VRU informeert de VRU de gemeenten over de financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting 2026 die in het voorjaar van 2025 wordt opgesteld. In de kadernota ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage. In overeenstemming met de gemeenschappelijke regeling VRU wordt de kadernota voor zienswijzen voorgelegd aan de gemeenteraden. De kadernota 2026 VRU bevat naast de reguliere

Pagina 1 van 7

Raadsvoorstel, Onderwerp: Kadernota VRU 2026 zaaknummer 2215180

bijstelling van het financiële kader een overzicht van ontwikkelingen en risico’s die op termijn mogelijk van invloed zijn op de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage. In de voorliggende versie zijn de adviezen van respectievelijk de Adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid en de Bestuurlijke Adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën verwerkt. De kadernota VRU 2026 is op 2 december 2024 unaniem vastgesteld door het algemeen bestuur. Samenvatting De voorliggende kadernota VRU 2026 en geactualiseerde begroting VRU 2025 VRU hebben betrekking op het tweede en derde jaar van de nieuwe beleidsperiode 2024-2027. Binnen de kaders ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de bijdrage voor het (collectieve) gemeentelijk basistakenpakket (GBTP). Het gaat hierbij onder om beleidsontwikkelingen vanuit de Bestuursagenda VRU 2024- 2027 en de daaraan gerelateerde toekomstscenario’s. Beoogd resultaat Veenendaal heeft een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie. De gemeente participeert in de gemeenschappelijke regeling VRU. Het doel van deze regeling is het door de VRU realiseren van een gelijkwaardig kwaliteitsniveau voor de beheersing van rampen en crises in de Utrechtse gemeenten. Proceshistorie en eerdere besluitvorming In de zienswijze van de gemeente Veenendaal (d.d.

20 juni 2024) op de ontwerpbegroting VRU 2025/geactualiseerde begroting VRU 2024 heeft uw raad aan de VRU meegegeven dat, gelet op de financiële situatie van de gemeente, Veenendaal bezig is met een gemeentelijke heroverweging om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief. Uw raad is akkoord gegaan met de ontwerpbegroting 2025 en de geactualiseerde begroting 2024 onder voorbehoud van eventuele gevolgen van de gemeentelijke heroverweging. Wij hebben toen in onze zienswijze het volgende gezegd; “Net als in andere deelnemende gemeenten, wordt ook de gemeente Veenendaal komende jaren geconfronteerd met een forse financiële uitdaging. Om die reden willen wij nogmaals benadrukken dat de VRU actief blijft zoeken naar mogelijkheden om – binnen de bestuurlijk vastgestelde kaders – de gemeentelijke bijdrage voor de resterende beleidsperiode (2024-2027) zoveel mogelijk te beperken. Zoals u zelf ook aangeeft wordt 2026 een jaar vol uitdagingen waarbij de bijdrage vanuit het gemeentefonds voor gemeenten over het algemeen lager zal zijn. Wij benadrukken daarom het uitgangspunt dat toekomstige risico’s en ontwikkelingen binnen de eigen begroting van de VRU worden opgevangen. We willen u meegeven dat we, gezien de financiële situatie, bezig zijn met een gemeentelijke heroverweging om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief.

Mocht dit mogelijke gevolgen hebben voor de gemeenschappelijke regeling VRU, dan zullen we daarover met u in gesprek gaan.” Naast Veenendaal hebben ook andere deelnemende gemeenten gevraagd om rekening te houden met de financiële situatie van de gemeenten door de stijging van de gemeentelijke bijdrage te beperken en/of om besparingsopties in kaart te brengen. Argumenten 1.1 Het kenbaar maken van een zienswijze over de Kadernota VRU 2026 is een bevoegdheid van de raad. De VRU heeft ons via de aanbiedingsbrief bij de Kadernota VRU 2026 verzocht om een zienswijze kenbaar te maken. Die bevoegdheid ligt bij de raad. De zienswijzen van alle gemeenten worden

Pagina 2 van 7

Raadsvoorstel, Onderwerp: Kadernota VRU 2026 zaaknummer 2215180

besproken in de vergadering van het algemeen bestuur bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 van de VRU. 1.2 Ontwikkelingen en toekomstscenario’s leiden nu nog niet tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage De regio Utrecht heeft de afgelopen jaren een aanzienlijke groei doorgemaakt en blijft zich verder ontwikkelen. Tegelijkertijd worden de risico’s waarmee we te maken hebben steeds groter en complexer. Deze groei heeft tot op heden niet geleid tot een hogere bijdrage aan de veiligheidsregio dankzij schaalvoordelen, voortdurende verbeteringen en slimme samenwerkingen steeds meer te doen met dezelfde of minder middelen. De VRU-organisatie wordt steeds vaker en langduriger ingezet, met name bij crises, terwijl wettelijke verplichtingen en veiligheidseisen toenemen. Daarnaast geeft de VRU aan voor grote uitdagingen te staan door technologische en maatschappelijke veranderingen, krapte op de arbeidsmarkt, hoge inflatie, lange levertijden voor materieel en nieuwe risico’s zoals netcongestie, klimaatverandering, verduurzaming en geopolitieke spanningen. De centrale vraag welke de VRU stelt: “hoe kan de veiligheidsregio in de toekomst meegroeien met de toenemende risico’s en veranderende behoeften van onze gemeenten, en tegelijkertijd rekening houden met de financiële draagkracht van de gemeenten?” De VRU zegt hierover het volgende.

Om de taken te blijven uitvoeren en te anticiperen op nieuwe uitdagingen, zijn investeringen noodzakelijk. Sommige risico’s vragen nu en in de toekomst om een intensievere of andere aanpak. Na jaren van bezuinigen zijn de mogelijkheden om dit binnen de huidige begroting te realiseren beperkt. Veel ontwikkelingen zijn opgevangen binnen de begroting, zoals recent € 1 miljoen aan weggevallen opbrengsten uit het openbaar meldsysteem. De VRU is de veiligheidsregio met de meeste inwoners en vrijwilligers en de brandweerzorg is robuust, maar ook efficiënt georganiseerd. Uit een benchmark van Berenschot blijkt dat ten aanzien van de repressieve brandweerzorg de VRU de op één na laagste personeelskosten per inwoner heeft. 1.3 Er is meer tijd nodig om investeringen en besparingsopties te onderzoeken, ook met een beperkte stijging van gemeentelijke bijdragen Op verzoek van gemeenten en het bestuur is gevraagd de benodigde investeringen en besparingsopties in kaart te brengen. De toekomstscenario’s zijn ambtelijk opgesteld en er heeft nog geen bestuurlijke besluitvorming over plaatsgevonden. In deze scenario’s wordt daarom onderscheid gemaakt tussen; • Scenario ‘op orde’: Investeringen om huidige taken te blijven uitvoeren. • Scenario ‘op koers’: Extra investeringen om de bestuursagenda 2024-2027 uit te voeren.

Waar mogelijk zijn besparingsopties gekoppeld aan investeringen om de stijging van de gemeentelijke bijdrage zo veel mogelijk te beperken. Het algemeen bestuur VRU heeft besloten meer tijd te nemen voor de bespreking en onderbouwing van de voorliggende scenario’s. Daarnaast heeft het bestuur opdracht gegeven een aanvullend scenario te ontwikkelen dat zich richt op een beperktere stijging van de gemeentelijke bijdrage, met als doel de nullijn de komende jaren zoveel mogelijk te handhaven. Volgens de VRU zijn toekomstige investeringen door externe factoren onvermijdelijk en zal dit scenario ingrijpende voorstellen bevatten die impact hebben op de primaire taken van de VRU. De VRU geeft aan dat het daarom onvermijdelijk is om ook het dekkingsplan voor de brandweerzorg te heroverwegen. Daarnaast worden in de komende periode de volgende onderzoeken uitgevoerd op verzoek van het algemeen bestuur: • Onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de waterongevallenbestrijding. • Analyse naar de maatschappelijke en financiële kosten en baten van de AED-taak. • Verkenning doorbelasten dienstverlening ambulancezorg. • Verkenning doorbelasten dienstverlening liftopsluitingen. • Verkennen samenwerkingsmogelijkheden.

Pagina 3 van 7

Raadsvoorstel, Onderwerp: Kadernota VRU 2026 zaaknummer 2215180

In afwachting van de verdere bespreking van de toekomstscenario’s is in de voorliggende kadernota 2026 geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage opgenomen op basis van deze scenario’s. 2.1 Effecten van aanpassing loon en prijs leiden in 2025 tot een verlaging van de gemeentelijke bijdrage en in 2026 tot een verhoging In de kadernota VRU 2026 (zie bijlage A) zijn de financiële effecten van de loon- en prijsaanpassing en de actualisatie van de verdeelsleutel (ijkpuntscores gemeentefonds) opgenomen. De loonontwikkeling voor 2025 leidt tot een verlaging van € 453.000. De loonontwikkeling voor 2026 bedraagt € 2.810.000. Per saldo leidt het tot een toename van € 2.357.000.Voor 2025 bedraagt de prijsbijstelling voor de investeringsbudgetten 0,4% en voor 2026 is de prijsontwikkeling op 2,2% geraamd. Dit leidt voor 2025 tot een prijsbijstelling van € 572.000 en voor 2026 tot een prijsbijstelling van € 1.496.000. Per saldo een prijsbijstelling van € 2.068.000. Samengevat leidt bovenstaande tot een verlaging van de gemeentelijke bijdrage in 2025 voor Veenendaal van € 87.406, - ten opzichte van primitieve begroting van Veenendaal (GBTP en IGPP taken) Voor 2026 leidt de reguliere loon- en prijsaanpassing tot een stijging van de bijdrage met € 227.594, - ten opzichte van de meerjarenraming van Veenendaal (GBTP en IGPP taken).

Na verwerking van de beschikbare middelen voor indexering resteert nog een tekort van € 115.742, - ten opzichte van de gemeentelijke meerjarenraming. 2.2 Een extra storting ten behoeve van het weerstandsvermogen VRU is noodzakelijk gezien toename van risico’s Uit de recente risico-inventarisatie blijkt dat de risico’s zijn toegenomen, wat resulteert in een grotere behoefte aan weerstandscapaciteit (€ 2,6 miljoen). Een belangrijke factor hierbij is het risico op een korting van 10% op de rijksbijdrage vanaf 2026, waarbij deze bijdrage mogelijk wordt overgeheveld naar het gemeentefonds. Daarnaast is het bestaande risico met betrekking tot de vrijwilligheid (verplichtend karakter) nader gekwantificeerd. Deze ontwikkelingen tonen aan dat het huidige weerstandsvermogen van € 1,4 miljoen ontoereikend is om de risico’s volledig af te dekken. Om het weerstandsvermogen op het gewenste niveau te brengen, is een storting van € 1,2 miljoen noodzakelijk. Het aandeel voor Veenendaal zal hiervoor ongeveer € 30.000 bedragen. 2.3 Verschillen in de indexeringssystematiek tussen de VRU en de gemeente leiden tot een hogere structurele bijdrage. De raad heeft bij de behandeling van de Programmabegroting 2025 besloten om met ingang van 2026 in onze gemeentelijke begroting de budgetten te indexeren conform de PBBP systematiek.

De VRU gaat in haar kadernota uit van de loonontwikkelingen op basis van het Centraal Planbureau (CPB). Ter illustratie: de verwachte PBBP index bedraagt 2,6%, de verwachte CPB index bedraagt 3,4%. In onze meerjarenraming hebben wij dus onvoldoende middelen beschikbaar, en moet nader worden onderzocht en bepaald of de VRU dit nadeel zelf moet opvangen of dat we als gemeente nadere keuzes moeten maken of taken moeten prioriteren. We treden hier over in overleg met de VRU. Het kan in het geval van een GR zo zijn dat door een besluit van het AB van de GR onze gemeente gehouden is een hogere indexering te vergoeden dan in onze systematiek beschikbaar is. Om die reden wordt voorgesteld de structurele hogere bijdrage te betrekken bij het opstellen van de gemeentelijke kadernota 2026. Zie ook kanttekening 2.1. Alternatieven Een alternatief kan zijn om geen zienswijze in te brengen.

Pagina 4 van 7

Raadsvoorstel, Onderwerp: Kadernota VRU 2026 zaaknummer 2215180

Kanttekeningen 1.1 Effecten van toekomstscenario’s zijn nog niet bekend maar wel invloed op toekomstige gemeentelijke bijdragen In de bijlage “Toekomstscenario’s VRU” worden de scenario’s “Op orde” en “Op koers” nader uitgewerkt op verschillende onderdelen en zijn de meerkosten voor gemeenten weergegeven in de tabellen 9.2 en 9.3. op blz. 69 en 70. Voor de bestuurlijke besluitvorming in dit traject wordt meer tijd genomen en zullen effecten van bestuurlijke keuzes ten aanzien van de gemeentelijke bijdrage zichtbaar worden bij de behandeling van de begroting VRU 2026. 2.1 Het is – gezien de financiële uitdagingen van gemeenten- wenselijk dat verbonden partijen ook een bijdrage leveren aan financiële ombuigingen. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2025 besloot de raad te onderzoeken op welke wijze verbonden partijen een financiële bijdrage kunnen leveren aan de uitdagingen waar gemeenten de komende jaren mee worden geconfronteerd: gemeenten staan voor de uitdaging om 3% tot 4% te bezuinigen door het ravijnjaar. In de kadernota en onder de argumenten in dit voorstel is ingegaan op het onderzoek naar investeringen en toekomstscenario’s. hieruit komt naar voren dat het noodzakelijk is om te investeren, ook om huidige taken te kunnen blijven uitvoeren (scenario ‘op orde’).

Het is van belang om de komende periode hierover -zowel ambtelijk als bestuurlijk- nadrukkelijk het gesprek te voeren met de VRU. Participatie Stap 0 van de participatieladder is gebruikt. Bij dit beleidsstuk is er geen sprake van participatie van inwoners. • In de voorliggende kaders voor de begroting 2026 zijn de adviezen van de Bestuurlijke Adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën van de VRU en de Adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid verwerkt; • Op 25 november jl. heeft een bijeenkomst plaatsgevonden voor accounthouders VRU en ambtenaren financiën van de gemeenten, waarin de voorliggende kaders nader zijn toegelicht; • Op 13 januari 2025 is door de VRU een webinar georganiseerd voor alle raadsleden van de 26 deelnemende gemeenten. In dit webinar is nader ingegaan op de Kadernota 2026, de toekomstscenario’s VRU en het programma veerkracht/weerbaarheid. Wat betekent dit besluit voor inwoners? De inwoners van Veenendaal beschikken over een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie. De gemeente participeert in de gemeenschappelijke regeling VRU. Het doel van deze regeling is het door de VRU realiseren van een gelijkwaardig kwaliteitsniveau van de beheersing van rampen en crises in de Utrechtse gemeenten.

Aanpak/ uitvoering De zienswijzen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025 bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025 VRU. De ontwerpbegroting 2026 wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2026 op 7 juli 2025 vaststelt.

Pagina 5 van 7

Raadsvoorstel, Onderwerp: Kadernota VRU 2026 zaaknummer 2215180

Communicatie over dit besluit • De ontvangen zienswijzen worden besproken in aanloop naar de Programmabegroting VRU 2026 in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025. • De ontwerpbegroting wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2025 op 7 juli 2025 vaststelt.

Evaluatie Sturing op de P&C-cyclus van de VRU vindt plaats via de begroting 2026, begrotingswijziging(en), bestuursrapportages en uiteindelijk ontvangt de raad de jaarrekening ter kennisname.

Kosten, baten, dekking 2025 Op basis van de gewijzigde begroting 2025 van de VRU bedraagt bijdrage voor Veenendaal € 3.987.000 -. Deze wijziging levert Veenendaal een voordeel op van € 87.406.Hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat verwacht wordt dat bij de bij jaarrekening 2024 een bedrag van € 1,2 miljoen via de resultaatbestemming in de algemene reserve gestort moet worden voor de risicoparagraaf. Voor Veenendaal betekent deze storting een bijdrage van € 30.000.-. Voorgesteld wordt het incidentele voordeel voor 2025 te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2025 en het verwachte incidentele nadeel door een storting in de reserve te verwerken in de gemeentelijke jaarrekening 2024. 2026 Voor 2026 wordt de gemeentelijk bijdrage voor Veenendaal € 4.302.000, - Dit is € 227.594, - hoger dan de primitieve begroting 2026 van Veenendaal. Dit betreffen vooral loon- en prijsbijstellingen welke voor 2,6% gedekt kunnen worden vanuit de vergoeding welke Veenendaal bij de septembercirculaire 2024 heeft ontvangen voor loon- en prijsindexeringen. Deze vergoeding bedraagt € 111.852, waardoor het tekort nog € 115.742, - bedraagt ten opzichte van de eigen begroting. Voorgesteld wordt het structurele nadeel vanaf 2026 te betrekken bij het opstellen van de gemeentelijke kadernota 2026.

Pagina 6 van 7

Raadsvoorstel, Onderwerp: Kadernota VRU 2026 zaaknummer 2215180

Hieronder vindt u de financiële gevolgen in een overzicht. 2025a (primitieve begroting) Meerjarenbegroting 2024-2027 Veenendaal Bijdrage aan VRU voor GBTP en IGPP

3.998.000

2025b (na bijstelling)

2026

2027

4.074.406

4.074.406

4.074.406

3.987.000

4.302.000

4.302.000

- 227.594

- 227.594

Saldo (tekort) Voordeel

87.406

Dekking vanuit stelpost loon- en prijsstijgingen

111.852

Nog te dekken

115.742

College van burgemeester en wethouders, verzonden namens

Sjoukje Deelstra secretaris

Bijlagen Raadsbesluit 1. Aanbiedingsbrief Kadernota VRU 2026 2. Kadernota VRU 2026 3. Toekomstscenario’s VRU 4. Concept zienswijze

Pagina 7 van 7

Gert-Jan Kats burgemeester

111.852

115.742