1. Kaderbrief Regio Foodvalley 2023-2026 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

24 februari 2022 1921229 11 januari 2022 Kaderbrief Regio Foodvalley 20232026 Burger & Bestuur

Agendapunt

Afdeling

Strategie

A.G.T. Westerhof (0318) 538322 Ton.Westerhof@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Geen wensen en/of bedenkingen in te dienen met betrekking tot de Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley. Waarom naar de raad? De kaderbrief is bedoeld om de gemeenteraad vanuit de kaderstellende rol aan de voorkant van de totstandkoming van de begroting voor Regio Foodvalley via een wensen/bedenkingen-procedure de gelegenheid te bieden een oordeel te geven over de bouwstenen daarvan. Na eventuele wensen en bedenkingen op de kaderbrief volgt de uitwerking en detaillering in de begroting. De thans voorliggende Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley vereist dus besluitvorming door uw raad. Samenvatting Bij de behandeling van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling Regio Foodvalley begin 2016 hebben de 8 betrokken gemeenteraden o.a. bepaald in januari van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar een brief van het regiobestuur te krijgen ter voorbereiding van de begroting van het daaropvolgende jaar. Aan de hand van deze brief zouden de betrokken raden al dan niet wensen en/of bedenkingen in kunnen brengen, die dienen als bouwstenen voor de op te stellen ontwerpbegroting. Thans ligt de Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley voor. De Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley is te splitsen in twee delen. Ten eerste de kosten voor het regiokantoor.

Dit zijn alle kosten die te maken hebben met raadsinformatiebijeenkomsten, huur, salarissen, communicatie (zoals website en rapportages) en ondersteuning van de regiocommissie. Het tweede deel bevat de kosten voor de programma's van de zeven regionale thema's zoals deze verwoord zijn in de Strategische Agenda. Dit tweede deel biedt een integraal inzicht in de kosten van de projecten binnen de onderscheiden programma's inclusief de kosten van de programmamanagers en de benodigde middelen voor het zogenaamde Mobiliteitsfonds. De raden wordt gevraagd om in te stemmen met de kosten die te maken hebben met het regiokantoor. De kosten die betrekking hebben op de programma’s zullen door de colleges in de eigen conceptbegroting worden meegenomen. Deze kosten worden wel in de kaderbrief en de begroting van de regio opgenomen, om daarmee raden een

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1921229

totaaloverzicht van de regionale kosten te bieden. De programmakosten maken wel formeel onderdeel uit van de regiobegroting, zodat in de jaarrekening de accountant ook de volledige kosten van de regio controleert. Dit is mede ingegeven door het rekenkameronderzoek enkele jaren geleden, dat concludeerde dat een totaaloverzicht ontbrak en raden daarmee onvoldoende zicht op de daadwerkelijke bestedingen van de regio hebben. Nu alle kosten over de regiobegroting lopen en daar de accountantscontrole op wordt toegepast, is dat opgelost. Het regiobestuur vraagt in de bijgevoegde aanbiedingsbrief de gemeenteraden uiterlijk 1 maart 2022 hun wensen en bedenkingen aan het regiobestuur kenbaar te maken, zodat hier rekening mee gehouden kan worden bij de opstelling van de begroting 2023-2026 die voor 1 april 2022 aan de gemeenten aangeboden wordt. Inleiding Met de gemeenteraden en de regiocommissie is bij de behandeling van de gemeenschappelijke regeling Regio Foodvalley 2016 door het regiobestuur afgesproken dat jaarlijks voor 15 januari de kaderbrief wordt aangeboden voor het daaropvolgende begrotingsjaar. Het regiobestuur Regio Foodvalley biedt u nu de (meerjarige) Kaderbrief Regio Foodvalley 2023-2026 aan. In deze kaderbrief worden de inhoudelijke en financiële kaders beschreven waarbinnen het regiobestuur de regionale samenwerking vorm wil geven.

Daarmee voorziet Regio Foodvalley in de behoefte van raden om te weten wat er op hen af komt en wat dit financieel betekent. De inhoudelijke kaders zijn volledig ontleend aan de Strategische Agenda waarmee alle gemeenteraden in 2020 hebben ingestemd. Tot voor kort was er sprake van een kaderbrief van Regio Foodvalley die onderscheid maakte in de kosten van het regiokantoor en de kosten voor de inhoudelijke programma’s, die de regio niet inde, maar via de trekkende gemeente liepen. Het onderscheid tussen de kosten van het regiokantoor en de programmakosten wordt nog steeds gemaakt, maar vanaf 2022 geldt dat al deze kosten via de begroting van de regio lopen. Dat zorgt voor transparantie in regionale financiële processen, een belofte van het regiobestuur aan de raden. Deze verbetering is mede het gevolg van het in 2019 gehouden rekenkameronderzoek van de rekenkamers van Ede, Rhenen, Veenendaal en Wageningen die op basis van dat onderzoek onder andere aandrongen op meer transparantie in de financiële processen van Foodvalley. Het regiokantoor wordt als kassier ingezet voor de middelen die gemeenten samen inleggen. Belangrijk is te benadrukken dat dit niets verandert aan het budgetrecht van de raden en de bevoegdheden van de colleges. Alleen de financiële afwikkeling van regionale projecten waar raden en colleges mee hebben ingestemd, worden door het regiokantoor verwerkt.

Hierdoor wordt de financiële rapportage aan de raden sterk verbeterd. Vanaf 2022 is de regio ook in staat te rapporteren over het daadwerkelijke financiële verloop. Onderstaande tabel geeft voor 2023 een overzicht van de vier financiële posten die de regio in de kaderbrief onderscheidt. Hierbij dient nog wel aangetekend te worden dat in dit overzicht nog geen rekening is gehouden met de verrekening van de kosten van de programmamanagers: gemeenten die in 2023 één of meerdere programmamanagers leveren voor regionale werkzaamheden krijgen de kosten daarvan vergoed uit de regionale post voor programmamanagers waaraan alle gemeenten in eerste instantie naar rato van inwonertal bijdragen. Momenteel levert Veenendaal de programmamanager voor mobiliteit, als dit in 2023 ook nog het geval is krijgt Veenendaal de kosten daarvan dus vergoed. 2

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1921229

Gemeente

Regiokantoor

Mobiliteitsfonds

Progr.man.

Strategische agenda

Totaal

Barneveld

€203.063

€ 62.038

€ 58.747

€226.346

€ 550.194

Ede

€401.225

€122.579

€116.076

€407.557

€1.047.437

Nijkerk

€147.570

€ 45.084

€ 42.692

Putten €

€136.791

€ 372.137

€ 19.672

€ 19.672

Renswoude

€ 18.809

€5.746

5.442

€ 25.202

€ 55.199

Rhenen

€ 68.383

€ 20.892

€ 19.783

€ 62.852

€ 171.909

Scherpenzeel

€ 34.284

€ 10.474

€

9.919

€ 32.663

€ 87.341

Veenendaal

€226.483

€ 69.193

€ 65.522

€188.179

€ 549.377

Wageningen €134.183 € 40.994 € 38.820 Bron: Bestuursbesluit Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley

€113.738

€ 327.734

Met deze in de laatste kaderbrieven doorgevoerde veranderingen is het al met al veel transparanter wat regionale samenwerking nou precies kost: kosten die eerder versnipperd waren over de verschillende gemeentelijke begrotingen staan nu helder op één begroting, waardoor ook veel gemakkelijker een goede integrale afweging kan worden gemaakt. Naast de financiële kaders geeft deze kaderbrief ook inzicht in de inhoudelijke kaders die worden voorgesteld. Beoogd resultaat Een in samenspraak met de raden ontwikkelde en dus breed gedragen meerjarenbegroting 20232026 van de Regio Foodvalley. Argumenten 1.1 Met het instrument van kaderbrief hebben de gemeenten steeds meer de gewenste grip op verbonden partij Regio Foodvalley Om meer grip te krijgen op de verbonden partijen, zoals Regio Foodvalley, hebben de gemeenteraden van de acht betrokken gemeenten in 2016 onder andere bedongen dat de Regio Foodvalley jaarlijks per 15 januari een brief aanbiedt ter voorbereiding van de begroting van volgend jaar. Aan de hand van deze brief kunnen de raden dan wensen en/of bedenkingen inbrengen, die als bouwstenen dienen bij de door de regio op te stellen ontwerp-meerjarenbegroting. De kaderbrief heeft inmiddels de vorm van een meerjarenprogramma gekregen, wat moet leiden tot meer transparantie en meerjarig inzicht in de ontwikkelingen binnen Foodvalley.

2.1 Er zijn geen ingrijpende financiële wijzigingen ten opzichte van 2022 In hoofdlijnen richt de begroting van de Regio Foodvalley zich op dezelfde te financieren onderdelen als de afgelopen jaren, waaraan u in het verleden uw instemming verleende. Net als de voorgaande Kaderbrief 2022-2025 biedt ook deze kaderbrief inzicht in alle gemeentelijke programmakosten die onder de vlag van Regio Foodvalley worden uitgevoerd. Hiermee krijgen raden een integraal overzicht van de met de regio gemoeide kosten. Dit leidt niet tot een verhoging van kosten, wel tot inzicht in en overzicht van regionale kosten. Vanuit deze optiek is er thans dan ook geen aanleiding bedenkingen in te brengen. Alternatieven Niet van toepassing.

3

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1921229

Kanttekeningen 1.1. In de voorliggende kaderbrief is de verrekening van de kosten van de programmamanagers nog niet separaat uitgelicht Zoals in de inleiding is aangegeven is er in de kaderbrief nog geen inzicht geboden in de verrekening van de kosten voor de gemeenten die in 2023 programmamanagers uitlenen aan de regio: gemeenten die in 2023 een of meerdere programmamanagers leveren voor regionale werkzaamheden krijgen de kosten daarvan vergoed uit de regionale post voor programmamanagers waaraan alle gemeenten in eerste instantie naar rato van inwonertal bijdragen. Op basis van de huidige inzet van programmamanagers is voor 2023 wel een raming gemaakt van de vergoeding die hiervoor aan de gemeenten gevraagd gaat worden, deze is ook opgenomen in het in de inleiding opgenomen overzicht. Op dit moment is echter nog niet bekend welke gemeenten in 2023 programmamanagers leveren, zodat verrekening daarvan nu nog niet plaats kan vinden. Zoals aangegeven levert Veenendaal momenteel één programmamanager, als dit in 2023 ook nog het geval is, krijgt Veenendaal de kosten daarvan dus vergoed. Participatie Het bestuur van de Regio Foodvalley heeft de Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley besproken in haar vergadering van 10 december 2021. Vervolgens is de kaderbrief door het regiobestuur aangeboden aan de colleges om voorgelegd te worden aan de raden.

Op 19 januari 2022 vindt er een raadsinformatieavond plaats met als oogmerk de raden vroegtijdig en gezamenlijk in positie te brengen om kaders aan het regiobestuur mee te geven over doelen en inzet. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Deze kaderbrief heeft geen directe gevolgen voor de inwoners van Veenendaal. Aanpak / uitvoering Uw besluit op de Kaderbrief 2023-2026 wordt per brief aan het regiobestuur meegedeeld. Op 19 januari 2022 is er een raadsinformatiebijeenkomst om de kaderbrief verder te verduidelijken. De door de betrokken gemeenten gegeven reacties op deze kaderbrief vormen voor het Regiobestuur bouwstenen voor de opstelling van de ontwerpbegroting 2023, die volgens planning uiterlijk 1 april 2022 aan de raden wordt aangeboden. In de toelichting bij de begroting verantwoordt het bestuur tevens hoe met de ingediende wensen en/of bedenkingen is omgegaan. Communicatie over dit besluit Het besluit van de raad zal desgewenst mondeling worden toegelicht tijdens het wekelijkse persgesprek. Evaluatie Evaluatiemomenten die in dit kader volgens de gemeenschappelijke regeling Regio Foodvalley 2016 voor het komende jaar in het verschiet liggen zijn: • Voorjaar 2022 besluitvorming over de begroting en jaarrekening van Foodvalley, aan de raden aan te bieden vóór 1 april; • Vóór 1 oktober 2022: aanbieding voortgangsrapportage Regio Foodvalley aan de raden.

Deze afspraak is inmiddels vervangen door de halfjaarlijkse publicatie van het magazine ‘Groei’.

4

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1921229

Kosten, baten, dekking De inwonerbijdrage voor Foodvalley bedraagt momenteel € 3,41 per inwoner. Dit betreft enkel de kosten voor het regiobureau. In de voorliggende kaderbrief wordt het aandeel voor Veenendaal in deze bureaukosten voor 2023 geraamd op € 226.483,- oftewel € 3,38 p/inw. (o.b.v. inwonertal 1 januari 2021: 66.912). De bureaukosten zijn hiermee nagenoeg gelijk gebleven, hetgeen mede het gevolg is van de bijdrage van de provincie Gelderland aan het regiokantoor van Foodvalley. Daarnaast betaalt elke gemeente mee aan de projecten die er gezamenlijk in de diverse werkprogramma’s van Foodvalley worden uitgevoerd. Voor 2023 wordt het totaal aan projectkosten voor de werkprogramma’s waar Veenendaal in participeert inclusief de kosten van het programmamanagement op € 253.701,- geraamd (€ 3,79 p/inw.) Tot slot wordt ook voor 2023 uitgegaan van een storting in het Mobiliteitsfonds. Deze is in 2014 ingesteld en werd destijds bepaald op 1 euro per inwoner. Deze is jaarlijks geïndexeerd en bedraagt nu € 1,03 per inwoner. In totaal komt de bijdrage van Veenendaal voor 2023 hiermee uit op € 8,20 per inwoner, waarop zoals eerder is aangegeven wellicht nog een vergoeding voor de levering van een programmamanager in mindering gebracht moet worden. Naar schatting komt de totale bijdrage van Veenendaal voor 2023 dan ongeveer overeen met die van 2022: € 7,59 per inwoner.

Voor de gevraagde bijdragen uit de Kaderbrief 2023-2026 is er dekking binnen de begroting 2023 e.v. van Veenendaal, zij het dat deze ook nog over diverse posten verdeeld zijn. Er wordt aan gewerkt om de kosten voor Foodvalley ook direct inzichtelijk te maken in de begroting van Veenendaal. Tot op heden is het niet altijd direct mogelijk in de begroting te herleiden wat bijvoorbeeld de kosten voor Veenendaal zijn van de diverse projecten in de werkprogramma’s van Foodvalley. Reden hiervoor is o.a. dat het hier per project vaak gaat om relatief geringe bedragen (enkele honderden tot paar duizend euro per project), zodat deze niet als afzonderlijk project in de begroting opgenomen worden. Bij elkaar opgeteld is er per werkprogramma echter steeds meer sprake van substantiële bedragen en het wordt dan ook steeds zinvoller om hier inzicht in te bieden. Hierbij speelt ook een rol dat het gewicht van de samenwerking binnen Foodvalley sinds de start van Foodvalley in 2010 gestaag is toegenomen en dat er ook sprake is van een groei van het aantal projecten dat onder de vlag van Foodvalley wordt uitgevoerd. Dit heeft ook geleid tot een toename van de financiën die er met Foodvalley gepaard gaan. Al met al steeds meer reden om inzicht te gaan bieden in de specifieke bedragen die er binnen Foodvalley omgaan.

Gunstige bijkomstigheid is dat de samenwerking binnen Foodvalley in de afgelopen jaren niet onopgemerkt is gebleven en dat steeds meer partijen ook graag in Foodvalley willen investeren. De MKB Deal en de Regio Deal zijn daar goede voorbeelden van: dit soort samenwerkingen met andere overheden en triple helixpartners zullen in de komende jaren vaker voorkomen. De bijdragen vanuit de gemeenten zullen daarbij in toenemende mate gaan functioneren als cofinancieringsmiddelen.

Burgemeester en wethouders,

de heer K.J.G. Kats burgemeester

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

5

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1921229

Bijlagen 1. Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley d.d. 10 december 2020 met aanbiedingsbrief regiobestuur Regio Foodvalley d.d. 10 december 2021 2. Bestuursbesluit Kaderbrief 2023-2026 Regio Foodvalley 3. Brief aan het regiobestuur Regio Foodvalley inzake de Kaderbrief 2023-2026 Ter inzage

6