1. Jaarrekening en -verslag 2023 en ontwerpbegroting 2025 GR SWZOU - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum collegebesluit Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

20 juni 2024 2154655 28 mei 2024 Jaarrekening en -verslag 2023 en ontwerpbegroting 2025 Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening ZuidOost Utrecht (GR SWZOU) Sociale leefomgeving

Agendapunt

Team

BEWI

R. Rense (0318) 538 689 romy.rense@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Een zienswijze op de Ontwerpbegroting 2025 GR SWZOU te versturen, conform bijgevoegde brief. 2. Kennis te nemen van het jaarverslag en jaarrekening GR SWZOU 2023 (incl. accountantsverklaring). 3. Kennis te nemen van het jaarverslag en jaarrekening 2023 van IW4 Beheer N.V. (incl. accountantsverklaring). Inleiding De door het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening ZuidOost Utrecht (hierna te noemen GR SWZOU) vastgestelde jaarstukken, waaronder het jaarverslag en de jaarrekening 2023 GR SWZOU, en de ontwerpbegroting 2025 GR SWZOU worden aan de raden van de deelnemende gemeenten toegezonden. Om het beeld compleet te maken wordt ook het jaarverslag en de jaarrekening van IW4 Beheer N.V. meegezonden (zie bijlage 4), aangezien daar de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) plaatsvindt. Op grond van artikel 27 van de GR SWZOU wordt de raad in de gelegenheid gesteld een zienswijze te geven op de ontwerpbegroting 2025 GR SWZOU. De jaarstukken zijn getoetst door de accountant en zijn door het algemeen bestuur van de GR SWZOU d.d. 22 mei 2024 definitief vastgesteld. De begroting 2025 GR SWZOU betreft een ontwerpbegroting. Deze kan worden aangepast naar aanleiding van de zienswijze van de raden.

Het algemeen bestuur stelt vervolgens de begroting definitief vast en het dagelijks bestuur zendt haar vóór 15 september naar GS. Waarom naar de raad? Ingevolge artikel 27 en 29 van de GR SWZOU worden de jaarrekening en jaarverslag 2023 en de ontwerpbegroting 2025 aan de raden van de deelnemende gemeenten toegezonden. De door het algemeen bestuur van de GR SWZOU vastgestelde ontwerpbegroting wordt aan de raden voorgelegd die vervolgens hun zienswijze aan het algemeen bestuur van de GR SWZOU kenbaar kunnen maken.

Raadsvoorstel van 28 mei 2024, nr. 2154655

Samenvatting Dit voorstel is gericht op het geven van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2025 van de GR SWZOU en het kennis nemen van de jaarrekening en -verslag 2023 van de GR SWZOU. Het jaarverslag van de GR SWZOU geeft een sluitend resultaat aan van € 0,-. Het jaarverslag van de IW4 Beheer N.V. laat zien dat 2023 is afgesloten met een negatief resultaat van € 495.000,-, waarvan een negatief resultaat van € 354.000,- het operationeel resultaat betreft. De definitieve begroting 2025 GR SWZOU wordt door het algemeen bestuur van de GR SWZOU vastgesteld en aan de provincie Utrecht gezonden., waarbij onzekerheden waar mogelijk verder worden ingevuld. Ook worden de door de raden ingediende zienswijzen betrokken bij het vaststellen van de begroting 2025. Voorgesteld wordt om in de zienswijze het algemeen bestuur van de GR SWZOU te vragen in de definitieve begroting nader in te gaan op de ontwikkelingen rondom de kostenstijgingen, Cao Aan de Slag en vervanging reguliere functies bij uitstroom SW-medewerkers. Daarnaast wordt gevraagd om een reactie op de niet-sluitende meerjarenbegroting voor de GR SWZOU en het verder afnemen van de bestemmingsreserve komende jaren. Beoogd resultaat Het algemeen bestuur van de GR SWZOU informeren over de zienswijze van de gemeenteraad over de jaarstukken. Argumenten 1.1 De ontwerpbegroting 2025 van de GR SWZOU blijft binnen de afgesproken kaders.

Het begrote resultaat van de GR SWZOU is nihil en van IW4 Beheer N.V. bedraagt € 115.000,negatief. De GR onttrekt een bedrag van € 123.000,- uit haar bestemmingsreserve voor het jaar 2025. De IW4 Beheer N.V.-begroting is gebaseerd op het vernieuwde meerjarenbeleid IW4 en het onderliggende transitieplan vastgesteld in 2018. De evaluatie van het transitieplan is in 2023 vastgesteld met de nieuwe financiering systematiek voor de Wsw. 1.2. De ontwerpbegroting 2025 geeft aanleiding om een zienswijze te geven In de ontwerpbegroting wordt rekening gehouden met de uitwerking van de risico’s in de bedrijfsvoering; kostenstijgingen, Cao Aan de Slag en vervanging reguliere functies bij uitstroom SWmedewerkers. In de zienswijze wordt om nadere toelichting op de ontwikkelingen gevraagd. De GR heeft de langlopende aflossingsvrije lening op 12 maart 2020 omgezet naar een 5-jarige aflossingsvrije lening, het rentepercentage bedraagt -0,10%. Gedurende het begrotingsjaar 2025 dient deze verlengd te worden, waarbij we rekenen met een rentepercentage van 3%. Dit brengt een jaarlijkse kostenstijging (inschatting) voor de GR met zich mee van een bedrag ter hoogte van € 83.000,-. Waarin afgelopen jaren € 3.000,- werd ontvangen door de langlopende lening, heeft de GR vanaf 2025 een extra uitgave van € 80.000,- aan rentekosten.

In 2025 vindt de wijziging in maart plaats, maar voor de jaren daarop zal het bedrag rond de € 100.000 zijn aan rentekosten. In de definitieve begroting 2025 van de GR SWZOU, hoopt het algemeen bestuur van de GR meer inzicht te krijgen in bovenstaande risico’s en het onderzoek begeleidingskosten beschut werk. Onze gemeente wordt, net als andere gemeenten, de komende jaren geconfronteerd met financiële uitdagingen. Het is daarbij van belang om keuzes te baseren op een integrale afweging. De 2

Raadsvoorstel van 28 mei 2024, nr. 2154655

gemeentelijke meerjarenraming biedt op dit moment geen ruimte om de financiële impact van de ontwerpbegroting 2025 GR SWZOU in zijn geheel op te kunnen vangen. De gemeente verzoekt in de zienswijze de GR SWZOU dan ook om bij de begroting 2025 enkel de loon- en prijsindexering vast te stellen. Aanvullend daarop wordt voorgesteld om in de komende maanden met het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling in gesprek te gaan om zo tot gezamenlijke keuzes en afwegingen te komen. 2.1 Door de raad kennis te laten nemen van de jaarstukken 2023 voldoet het college aan de actieve informatieplicht In het jaarrapport van de GR SWZOU is een jaarrekening en jaarverslag van GR SWZOU opgenomen. De GR SWZOU heeft een deelneming van € 5.342.000,- in IW4 Beheer N.V. en heeft over 2023 een resultaat behaald van € 0,-. De jaarrekening 2023 van de GR SWZOU heeft een negatief resultaat behaald van - € 58.000,- en wordt onttrokken uit de bestemmingsreserve van de GR. Tevens is in het jaarrapport van de GR SWZOU de jaarrekening en het jaarverslag van IW4 Beheer N.V. opgenomen (zie bijlage 4). Het is immers wettelijk verplicht om inzicht te geven in de uitkomsten van 100% deelnemingen. Voor 2023 was een verlies begroot van - € 135.000,-, het gerealiseerde verlies van € 495.000,- ligt niet in lijn met de begroting, waarvan een verlies van € 354.000,- te wijten is aan het operationeel resultaat.

Het operationeel resultaat was begroot op een verlies ter hoogte van € 135.000,-. Het resultaat is € 219.000,- slechter dan begroot. Daarnaast wordt het verlies voor - € 141.000,- veroorzaakt door boekwinsten en -verliezen m.b.t. huisvesting. Tenslotte zijn er verschillen tussen de begrote en gerealiseerde omzet, waarin een omzet van € 5.425.000,- werd begroot, maar € 5.285.000,- werd gerealiseerd. Ook waren de salaris- en personeelskosten begroot op € 3.701.000,- , maar uiteindelijk bleek deze kostenpost in werkelijkheid € 3.953.000,- te bedragen. De afwijking in het gerealiseerde en begrote verlies is tevens te wijten aan de doelgroep Beschut Werk. Vanaf 2024 ontvangen gemeenten een verhoogde begeleidingsvergoeding per beschut werker, het jaarlijkse bedrag wordt verhoogd van € 8.600.- naar € 10.757,-. IW4 ontvangt vanuit het Rijk momenteel onvoldoende financiële middelen aan sociaal ontwikkelbedrijven om geen verlies te leiden op het bedrijfsonderdeel Beschut Werk. Wij ontvangen vanuit andere werkgevers waarbij Beschut Werkers in dienst zijn geen signalen over de te lage begeleidingsvergoeding. Zij leiden, naar ons weten, geen verlies op het onderdeel Beschut Werk. Dit komt vaak door de verschillende markttarieven van beroepsgroepen waarin Beschut Werkers werkzaam zijn.

Schoonmaak- en productiewerkzaamheden hebben een lager tarief en deze zijn werkzaam bij IW4, waarbij bijvoorbeeld werkzaamheden in de groenvoorziening een hoger tarief hebben. Waardoor zij waarschijnlijk geen verlies lijden op Beschut Werk. In de brief van Carola Schouten van d.d. 21 december 2023 presenteert zij diverse maatregelen in de vorm van drie scenario’s die een eerste stap kunnen zijn richting een toekomstbestendige infrastructuur. Besluitvorming over deze maatregelen en budgettaire inpasbaarheid wordt betrokken bij de voorjaarsbesluitvorming en/of worden overgelaten aan een nieuw kabinet. In het accountantsverslag van de jaarrekening 2023 van IW4 beheer N.V. is aangegeven: “Indien er geen aanvullende middelen vanuit deelnemende gemeenten, dan wel vanuit de GR worden toegezegd zal deze activiteit op zichtzelf verliesgevend zijn. In dat kader is van belang dat IW4 N.V. gezamenlijk met haar stakeholders in overleg treedt over de gevolgen die dit exploitatietekort hebben op de middellange termijn. Zolang deze verliezen stelselmatig gedragen worden door IW4 N.V. kan dit op de middellange termijn resulteren in tekorten aan werkkapitaal, liquiditeiten en vermogen.”

3

Raadsvoorstel van 28 mei 2024, nr. 2154655

Wij wachten het besluit van het Rijk af en het algemeen bestuur van de GR SWZOU blijft in gesprek met IW4 over de financiële ontwikkelingen.

2.2 De financiële bijdrage van de gemeenten is conform afspraak In het raadsbesluit d.d. 23 februari 2023 is besloten om voor de financiering van de Wsw een vernieuwd financieringsmodel te hanteren. Dit is naar aanleiding van de evaluatie van het transitieplan IW4. Hierin is afgesproken om de rijksbijdrage Wsw jaarlijks ongewijzigd in zijn geheel beschikbaar te stellen aan de GR SWZOU. Hiermee komt de jaarlijkse extra gemeentelijke bijdrage per 1 januari 2023 te vervallen. Deze bijdrage bestaat uit 3 elementen: a. De directe kosten van de GR SWZOU worden betaald uit de bestemmingsreserve van de GR SWZOU; b. De Rijksbijdrage Wsw van de gemeenten wordt via de GR SWZOU één op één doorgegeven aan de IW4 Beheer N.V.; c. Daarnaast kent de GR SWZOU sinds 2008 een langlopende lening ad € 2.650.000,- bij de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten). Deze is aangegaan om te voldoen aan de solvabiliteitsvereisten van de provincie. Ad a. De directe kosten (accountants- en advieskosten, kosten secretariaat, kosten lening) bedragen samen € 58.000,-. Voor de kosten van het ambtelijk secretariaat van de gemeente Veenendaal is een bedrag ter hoogte van € 20.000,- begroot en gerealiseerd in 2023. In de AB-vergadering van d.d. 22 september 2022 is besloten om dit bedrag ter verlagen vanaf 1 januari 2023 naar € 20.000,- per jaar voor de inzet van 0,2fte.

Dit is een realistisch bedrag voor de huidige situatie omdat het transitieplan is afgerond en geëvalueerd. Dit bedrag wordt wanneer nodig geëvalueerd of dit nog voldoende is voor de gepleegde inzet. De taken van de ambtelijk secretaris blijven verder ongewijzigd. Door onttrekking uit de bestemmingsreserve wordt het gerealiseerde resultaat nihil. Deze werkwijze is bij de besluitvorming in 2018 vooraf overlegd met de provincie en akkoord bevonden. De bestemmingsreserve is, ook op middellange termijn, ruimschoots toereikend. Ad b. De Rijksbijdrage Wsw is door de gemeenten doorgezet naar de GR SWZOU. Gemeenten ontvangen een Rijksbijdrage Wsw. Deze bedragen zijn in de mei- en septembercirculaire vanuit het Ministerie van BZK bekendgemaakt. Conform afspraak zijn deze door de deelnemende gemeenten overgemaakt aan de GR SWZOU. De GR SWZOU geeft deze vervolgens door aan de IW4 Beheer N.V. De GR SWZOU ontving op deze manier van de gemeenten € 8.478.000,-, waarvan € 6.784.443,vanuit de gemeente Veenendaal. Ad c. Zie argument 1.2 Alternatieven Er kan voor gekozen worden om geen zienswijze naar voren te brengen. Echter middels het naar voren brengen van de voorgestelde zienswijze geeft de raad aan wat er voor de gemeente Veenendaal wel en niet mogelijk is ten aanzien van de gevraagde middelen. Ook kan er voor gekozen worden een andere zienswijze naar voren te brengen.

Kanttekeningen 1.1 IW4 ontvangt momenteel vanuit het Rijk onvoldoende financiële maatregelen aan sociaal ontwikkelbedrijven om het bedrijfsonderdeel Beschut werk financieel positief af te sluiten 4

Raadsvoorstel van 28 mei 2024, nr. 2154655

Besluitvorming over eventuele maatregelen en budgettaire inpasbaarheid wordt betrokken bij de voorjaarsbesluitvorming en/of worden overgelaten aan een nieuw kabinet. Het kabinet maakt in de Voorjaarsnota extra geld vrij waarmee gemeenten sociaal ontwikkelbedrijven beter kunnen organiseren. Het gaat om een bedrag van bijna € 600 miljoen voor de periode 2025-2034. 1.2 In de ontwerpbegroting 2025 is nog geen rekening gehouden met de risico’s in de bedrijfsvoering In de zienswijze is aan het algemeen bestuur GR SWZOU gevraagd om deze risico’s en ontwikkelingen toe te lichten. Uiteindelijk wordt in september 2024 een definitieve begroting 2025 opgesteld, waarbij bovenstaande onzekerheden waar mogelijk verder worden ingevuld. 1.3 De meerjarenbegroting van de GR is niet sluitend De meerjarenraming geeft weer dat de begroting van de GR niet sluitend is. De GR behaalde normaliter een klein negatief / nihil resultaat, en onttrok een negatief resultaat aan haar eigen reserves. De bestemmingsreserve in 2023 was € 855.000,-, maar zal in 2028 naar verwachting nog omstreeks € 539.000,- bedragen. Jaarlijks wordt namelijk circa € 120.000,- van de bestemmingsreserve onttrokken. Dit geeft op de langere termijn een financieel probleem. Deze onttrekking is voornamelijk afkomstig door de rentewijziging in 2025, deze brengt een kostenpost van indicatief € 100.000,- per jaar met zich mee.

In de zienswijze is aan het algemeen bestuur GR SWZOU gevraagd om deze ontwikkeling toe te lichten. Uiteindelijk wordt in september 2024 een definitieve begroting 2025 opgesteld, waarbij onzekerheden in bedrijfsvoering waar mogelijk verder worden ingevuld. In de zienswijze vraagt de gemeenteraad om een reactie te formuleren over het sluitend maken van de begroting van de GR. Participatie Trede 0 van de participatieladder is hier van toepassing. Participatie van inwoners bij het vaststellen jaarstukken is niet aan de orde. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Inwoners hebben belang bij een efficiënte en effectieve uitvoeringsorganisatie die personen met een arbeidsbeperking goed bedient. Aanpak I uitvoering De brief met de zienswijze van de raad wordt na besluitvorming aan het algemeen bestuur GR SWZOU gezonden. In september 2024 wordt een definitieve GR SWZOU begroting 2025 opgesteld en naar de drie gemeenteraden gestuurd. Communicatie over dit besluit De accountantsverklaringen mogen niet openbaar gemaakt worden, omdat de documenten zijn ondertekend door de accountant. Zijn handtekening mag niet openbaar gemaakt worden. Evaluatie Niet van toepassing. Kosten, baten, dekking Jaarrekening 2023 De jaarstukken 2023 van de GR SWZOU leiden tot een verrekening over 2023, maar hebben geen financiële consequenties voor onze gemeente.

IW4 NV onttrekt de middelen vanuit haar reserves voor het negatieve bedrijfsresultaat van € 495.000,-. 5

Raadsvoorstel van 28 mei 2024, nr. 2154655

Begroting 2025 De ontwerpbegroting 2025 van de GR SWZOU sluit positief, maar onttrekt komende jaren haar reserves om verliezen te verrekenen. In de zienswijze is aan het algemeen bestuur GR SWZOU gevraagd om deze ontwikkeling toe te lichten. Uiteindelijk wordt in september 2024 een definitieve begroting 2025 opgesteld, waarbij ook onzekerheden in de bedrijfsvoering waar mogelijk verder worden ingevuld. De drie gemeenten betalen geen gemeentelijke bijdrage meer voor de Wsw-medewerkers. Dit is overeenkomstig de besluitvorming d.d. 23 februari 2023, waarbij is gekozen voor een andere financieringssystematiek. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Ontwerpbegroting GR SWZOU 2024 2. Zienswijze raad begroting 2024 Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor Sociale Werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht 3. Jaarverslag en jaarrekening 2023 GR SWZOU (incl. accountantsverklaring NIET OPENBAAR) 4. Jaarverslag en jaarrekening 2023 IW4 Beheer N.V. (incl. accountantsverklaring NIET OPENBAAR)

6