1. Initiatiefvoorstel Stem van de woningzoekenden - raadsvoorstel

Initiatiefvoorstel Stem van de Woningzoekenden Dossiernummer

2273397

Programma

1. Fysieke leefomgeving

Fractie

D66 Veenendaal

Datum

10 oktober 2025

Robin Palma

Datum Raad

20 november 2025

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. Kennis te nemen van de nota ‘’De stem van de woningzoekenden’ en in te stemmen met de doelstelling van de nota om woningzoekenden een specifieke plek te geven bij de ontwikkeling van ruimtelijk beleid en in participatieprocessen voor woningbouwprojecten om daarmee de participatie vollediger te maken. 2. Het college de opdracht te geven om een driejaarlijkse pilot te starten waarin: a. met inachtneming van de blueprint ‘Raad van woningzoekenden’ in de nota (blz.6) een raad van woningzoekenden wordt ingesteld; b. met inachtneming van de blueprint ‘Woningzoekenden database’ in de nota (blz.7) een database met woningzoekers wordt opgezet. 3. Het college de opdracht te geven om: a. de raad gedurende de looptijd van de pilot jaarlijks in Q4 te informeren over de voortgang van de pilot; b. de raad in Q2 van 2028 van een eindrapportage te voorzien over de resultaten van de pilot inclusief een concreet voorstel t.a.v. het eventuele vervolg op de pilot. 4. Voor de driejaarlijkse pilot jaarlijks een budget van €25.000,- beschikbaar te stellen en deze te dekken uit de algemene reserve. 5. Het college te verzoeken de overige aanbeveling (blz.

8) uit de nota nader te verkennen door met de woningcorporatie in gesprek te gaan over de wijze waarop ook de stem van woningzoekenden, die op de wachtlijst voor een sociale huurwoning staan, beter gehoord kan worden door de woningcorporatie en de raad, conform beslispunt 3, over het resultaat te informeren.

Waarom naar de raad? Artikel 147a, eerste lid, van de Gemeentewet geeft een raadslid het recht een voorstel voor een verordening of een ander voorstel ter behandeling in de raad in te dienen; het zogenaamde initiatiefvoorstel. Dit is vastgelegd in artikel 40 in het Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van Veenendaal

Raadsvoorstel: Initiatiefvoorstel Stem van de woningzoekenden

De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het stellen van de beleidskaders die van invloed zijn op toekomstige woningbouwprojecten. Ook is de gemeenteraad verantwoordelijk voor de kaders waarop participatie wordt ingericht bij ruimtelijke processen. Dit initiatiefvoorstel stelt de raad voor om de stem van woningzoekenden een specifieke plek te geven in deze processen.

Inleiding Tijdens de nationale Woontop 2024 hebben gemeenten, provincies, woningcorporaties, marktpartijen en maatschappelijke organisaties de afspraak gemaakt om de woningzoekenden centraal te zetten. Dit door meer woningen te gaan bouwen, een betere doorstroming op de woningmarkt te realiseren en focus op betaalbaarheid te houden. Ook is afgesproken om woningzoekenden een stem te gaan geven wanneer juridische procedures worden aangespannen tegen een woningbouwproject. Daarbij is besloten om te stimuleren dat alle gemeenten een eigen raad van woningzoekenden oprichten die geconsulteerd wordt en advies mag geven over woningbouw. Dit laatste in lijn met de aangenomen motie die op initiatief van D66-Kamerlid Vijlbrief is ingediend. Bovenstaande is hard nodig. Ook in Veenendaal is de vraag naar woningen groot. Er wordt dan ook stevig ingezet om woningen aan de woningvoorraad in Veenendaal toe te voegen. In de praktijk blijkt dat bij de participatie van nieuwbouwprojecten de doelgroep woningzoekenden niet aan tafel zit. Het gebrek aan directe input van deze cruciale groep maakt dat de belangenafweging niet altijd in balans is. Voor goede besluitvorming is dit echter wel van groot belang. Het is belangrijk dat hier een betere balans in wordt aangebracht en dat woningzoekenden actief (en als specifieke doelgroep) worden betrokken bij de participatie.

In dit voorstel wordt heel concreet voorgesteld op welke wijze de stem van de woningzoekenden beter gehoord kan worden.

Samenvatting Woningbouwprojecten vragen om een zorgvuldige participatie. Omwonenden, ondernemers en diverse andere belanghebbenden worden steeds beter betrokken bij deze participatietrajecten. Het valt echter op dat er een groep is die gedurende de participatie structureel ontbreekt. Het betreft de woningzoekenden zelf. Dit terwijl woningzoekenden juist gebaat zijn bij de bouw van nieuwe woningen. Met dit voorstel wordt er concreet invulling gegeven aan het laten horen van de stem van de woningzoekenden. Dit door woningzoekenden op beleidsmatig niveau mee te laten praten over het gemeentelijke ruimtelijke beleid in een raad van woningzoekenden èn door woningzoekers actief te kunnen benaderen bij concrete woningbouwprojecten door een database van woningzoekenden op te zetten.

Hiervoor worden de komende drie jaar twee pilots ingericht waarvan de resultaten tussentijds gemonitord en aan de raad gerapporteerd. Na afloop van de pilotfase ontvangt de raad een eindrapportage en wordt de raad gevraagd een besluit te nemen over de structurele inbedding van beide producten. Naast het vormgeven van de twee pilots wordt het college ook verzocht aan de slag te gaan met de aanbeveling om te verkennen hoe mensen die op de wachtlijst staan voor een sociale huurwoning beter gehoord kunnen worden. Dit in samenspraak met de woningbouwcorporatie.

2 van 6

Raadsvoorstel: Initiatiefvoorstel Stem van de woningzoekenden

Bovenstaande met het doel om bij de besluitvorming over woningbouwprojecten een evenwichtigere belangenafweging te kunnen maken.

Beoogd resultaat De stem van woningzoekenden een specifieke plek te geven bij de ontwikkeling van ruimtelijk beleid en in participatieprocessen voor woningbouwprojecten en daarmee de participatie te verbreden, het NIMBY-effect in balans brengen, polarisatie tegengaan en een evenwichtigere belangenafweging mogelijk maken.

Proceshistorie en eerdere besluitvorming Op 17 oktober 2019 stelde de raad de visie op participatie vast. Dit onder de titel ‘Samen maken we de stad’. Dit initiatiefvoorstel sluit aan bij de doelen gesteld in deze visie.

Argumenten 1.1 Bij het initiatiefvoorstel ‘Stem van de Woningzoekenden’ is een nota gevoegd. De nota is opgesteld op basis van gesprekken met verschillende (professionele) stakeholders en een enquête onder woningzoekenden. Hieruit blijkt dat stakeholders meerwaarde zien in de stem van woningzoekenden. Woningzoekenden zelf geven aan bereid te zijn om een bijdrage te leveren aan de participatie. 1.2 Door het onderkennen van de stem van woningzoekenden kan er een evenwichtigere belangenafweging gemaakt worden bij de besluitvorming over woningbouwprojecten Omwonenden, ondernemers uit de buurt en diverse andere belanghebbenden worden steeds beter betrokken bij de participatietrajecten over woningbouwprojecten. Om bij de uiteindelijke besluitvorming een goede belangenafweging te kunnen maken is het belangrijk dat het participatietraject een stem geeft aan alle belanghebbenden. Dat is op dit moment nog onvoldoende het geval. Woningzoekenden hebben op dit moment in de participatietrajecten nog geen stem. Door het ontbreken van input tijdens het participatieproces van de doelgroep woningzoekers bestaat het risico van een onvolledige belangenafweging. Met het onderkennen van de stem van de woningzoekenden wordt de balans hersteld. 1.3 Het initiatiefvoorstel is in lijn met de ambities van het raadakkoord 2022 - 2026 ‘Samen werken in vertrouwen’.

In het raadsakkoord zijn de belangrijkste thema’s en ambities voor de huidige bestuursperiode voor Veenendaal opgenomen. Dit voorstel sluit aan bij de volgende ambities: - het in kaart te brengen van de mogelijkheden voor inwoners, voor het indienen van klachten, vragen van ondersteuning - het behartigen van belangen en doelgroepen en hun (diversiteit aan) behoeften scherp in beeld te hebben. 1.4 Het voorstel is in lijn met de landelijke afspraken die zijn gemaakt op de Woontop 2024

3 van 6

Raadsvoorstel: Initiatiefvoorstel Stem van de woningzoekenden

Op de Woontop 2024 hebben gemeenten, provincies, woningcorporaties, marktpartijen en maatschappelijke organisaties zich uitgesproken om woningzoekenden centraal te stellen. Dit o.a. door aandacht te hebben van de positie van woningzoekenden in het participatieproces. Dit voorstel sluit aan bij de afspraak om te stimuleren dat alle gemeenten een eigen raad van woningzoekenden oprichten die geconsulteerd wordt en advies mag geven over woningbouw. 2.1 Door de keuze voor een pilot kan ervaring opgedaan worden Voordat er een besluit genomen wordt over het structureel inbedden van de beide producten kan er door middel van de pilot gevolgd worden of de beoogde resultaten daadwerkelijk behaald worden. Hierdoor behouden we flexibiliteit. 2.2 Een raad van woningzoekenden borgt de stem van woningzoekenden bij beleidsontwikkelingen op thema’s als woningbouw en volkshuisvesting. De raad van woningzoekenden bestaat uit een evenwichtige afvaardiging van diverse groepen woningzoekenden uit Veenendaal, zoals in de nota ‘De stem van de woningzoekenden’ voorgesteld, te weten jongeren, starters, doorstromers en senioren. De taak van de raad van woningzoekenden is om te participeren bij relevante beleidsontwikkelingen zoals omgevingsprogramma’s en de volgende omgevingsvisie.

2.3 Een database van woningzoekenden faciliteert dat woningzoekenden gericht uitgenodigd kunnen worden bij concrete participatietrajecten behorend bij woningbouwprojecten. De database kan tijdens het participatieproces op verzoek van de initiatiefnemer heel gericht worden ingezet om woningzoekenden uit te nodigen. Belangrijk hierin is dat de privacy van de woningzoekers altijd gewaarborgd blijft. Dit wordt geborgd doordat de database en persoonlijke gegevens in beheer van de gemeente blijven. 3.1 Door structureel te rapporteren over de voortgang kan de raad de resultaten van de pilot goed volgen Door afspraken te maken over de wijze waarop de resultaten van de pilot worden teruggekoppeld aan de raad kan de raad de voortgang van de pilot goed volgen. 4.1 Voor het inrichten van de pilot zijn financiële middelen nodig. Om de pilot te kunnen uitvoeren is budget noodzakelijk. Er wordt voor de jaren 2026, 2027 en 2028 jaarlijks een bedrag van €25.000,- gevraagd. De inschatting is dat daarmee de raad van woningzoekenden en de woningzoekenden-database financieel gefaciliteerd kunnen worden. Voor de database wordt jaarlijks een bedrag van €10.000,- begroot. Voor de raad van woningzoekenden wordt een jaarlijks bedrag van €15.000,- begroot op basis van de ervaringen met de verschillende andere adviesorganen van het college.

5.1 Naast de concrete pilot wordt het college voorgesteld nog een andere mogelijkheid te onderzoeken om de stem van de woningzoekenden beter te borgen. In de nota ‘De stem van de woningzoekenden’ is ook een aanbeveling opgenomen die een bijdrage kan leveren aan het versterken van de stem van de woningzoekenden. De concrete aanbeveling is om met de woningcorporatie in gesprek te gaan om te verkennen hoe de grote groep woningzoekenden op de wachtlijst naar een sociale huurwoning beter gehoord kan worden door de woningcorporatie. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om deze aanbevelingen verder te verkennen en deze in lijn met de pilots ook aan de raad terug te koppelen.

4 van 6

Raadsvoorstel: Initiatiefvoorstel Stem van de woningzoekenden

Alternatieven Een alternatief is om een deel van het voorstel over te nemen en een keuze te maken voor één van beide producten of de overige aanbeveling te schrappen. Een alternatief is om niet voor een driejaarlijkse pilot te kiezen, maar de inrichting van zowel de raad van woningzoekenden als de woningzoekenden database direct structureel te faciliteren.

Kanttekeningen 1.1 Het oprichten van een lokale woningzoekendenraad is in lijn met afspraken die zijn gemaakt op de nationale Woontop 2024 Tijdens de nationale Woontop hebben gemeenten, provincies, woningcorporaties, marktpartijen en maatschappelijke organisaties de afspraak gemaakt om de woningzoekenden centraal te zetten. Daarbij is besloten om te stimuleren dat alle gemeenten een eigen raad van woningzoekenden oprichten die geconsulteerd wordt en advies mag geven over woningbouw. Voorgaande is landelijk echter nog niet heel concreet gemaakt, maar mocht dit snel vorm krijgen dan heeft Veenendaal al ervaring opgedaan. 1.2 In Veenendaal is ook de Woon Advies Commissie (WAC) actief De WAC is al vele jaren actief in de gemeente Veenendaal. De WAC adviseert gevraagd en ongevraagd over woningbouwprojecten en de directe leefomgeving rondom deze bouwprojecten. Dit alles vanuit de positie als woonconsument. De rol van de raad van woningzoekenden richt zich specifiek op het feit dat het woningzoekenden betreft. De WAC geeft advies vanuit hun inhoudelijke expertise terwijl de raad van woningzoekenden bestaat uit inwoners die dit doen vanuit hun persoonlijke situatie.

Participatie Er is een enquête uitgezet onder inwoners en er zijn gesprekken gevoerd met diverse stakeholders, waaronder makelaars, projectontwikkelaars en de woningbouwcorporatie. Zie bijlage 2 voor de resultaten van de enquête onder woningzoekenden in Veenendaal. Aan dit voorstel, en de mogelijkheid om daarop in te spreken, wordt via de communicatiekanalen van de raad en de fractie bekendheid gegeven. Het college wordt, conform artikel 147a, lid 4, van de Gemeentewet en artikel 40, lid 3, van het Reglement van orde gemeenteraad, gevraagd binnen 10 werkdagen schriftelijk zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken. De eventuele wensen en bedenkingen van het college worden na ontvangst toegevoegd bij het initiatiefvoorstel.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Inwoners van Veenendaal profiteren van een volledigere participatie rondom woningbouw. Inwoners die op zoek zijn naar een woning merken dat ze meer inspraakmogelijkheden krijgen bij de woningen die in de stad gebouwd worden. Veenendaal breed profiteert ervan dat groepen die soms toch andere belangen hebben (omwonenden en woningzoekenden) elkaar vaker ontmoeten tijdens participatieavonden. Dit kan de saamhorigheid van Veenendaal ten goede komen.

5 van 6

Raadsvoorstel: Initiatiefvoorstel Stem van de woningzoekenden

Aanpak / uitvoering Het college is belast met de uitvoering van dit besluit. De producten worden ingericht op basis van de blueprints zoals deze zijn opgenomen in de nota bij dit initiatiefvoorstel.

Communicatie over dit besluit Over dit besluit wordt via de reguliere gemeentelijke kanalen gecommuniceerd.

Evaluatie Conform beslispunt 3 wordt de gemeenteraad jaarlijks geïnformeerd over de resultaten en de voortgang. In Q2 2028 volgt er een eindevaluatie. De eindevaluatie zal ook een richtinggevend advies bevatten t.a.v. een eventueel vervolg op de pilots en de aanbevelingen, zoals opgenomen in de nota ‘De stem van de woningzoekenden'.

Kosten, baten, dekking Jaarlijks (2026, 2027 en 2028) in totaal €25.000,- te dekken uit de algemene reserve. Voor de database met woningzoekers wordt jaarlijks een bedrag van €10.000,- begroot. Voor de raad van woningzoekenden wordt een jaarlijks bedrag van €15.000,- begroot

Fractie D66 Veenendaal, Robin Palma

Bijlagen 1. Nota ‘De stem van de woningzoekenden’ 2. Enquête onder Woningzoekenden in Veenendaal

6 van 6