1. Initiatiefvoorstel GroenLinksPvdA Invulling zorgplicht bij houtstook - raadsvoorstel

INITIATIEFVOORSTEL Zaaknummer Onderwerp Fractie Datum Datum raadsvergadering Programma Inlichtingen bij E-mailadres

2239439 Invulling zorgplicht bij houtstook GroenLinksPvdA 11 april 2025 27 mei 2025 Fysieke leefomgeving Hans van de Braak Hans.van.de.braak@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Vast te stellen dat aan de zorgplicht van artikel 22.18, lid 2, sub a van het Omgevingsplan gemeente Veenendaal in ieder geval niet wordt voldaan als: a. in een woning hout wordt gestookt gedurende code rood of oranje afgegeven door de landelijke Stookwijzer voor de betreffende postcode; en b. een andere hoofdbronverwarming beschikbaar is, zoals vloerverwarming, radiatoren, gas- en kolenkachels of airconditioning. 2. Het college voor te stellen de hierboven genoemde kaders en de bijbehorende uitwerking ten aanzien van het handhavend optreden op te laten nemen in een door het college vast te stellen beleidsregel, en deze voor het stookseizoen 2025 (1 september) vast te stellen. Waarom naar de raad? Artikel 147a, eerste lid, van de Gemeentewet geeft een raadslid het recht een voorstel voor een verordening of een ander voorstel ter behandeling in de raad in te dienen; het zogenaamde initiatiefvoorstel. Dit initiatiefvoorstel is kaderstellend en voorziet in een nadere invulling van de zorgplicht die vanuit het Omgevingsplan geldt bij houtstook in de woning. Dit besluit kan ten behoeve van de handhaving worden uitgewerkt in beleidsregels, wat een bevoegdheid van het college is. Inleiding Houtstook is een belangrijke bron van luchtvervuiling 1.

Vooral wanneer de rook lang in de lucht blijft hangen, zoals bij mist en windstil weer, zorgt houtstook voor overlast en gezondheidsklachten. Als medeondertekenaar van het Schone Lucht Akkoord zet de gemeente Veenendaal zich - ook in samenwerking binnen de regio Foodvalley - in om de luchtkwaliteit structureel te verbeteren. De huidige aanpak ten aanzien van bewuster stookgedrag en vermindering van houtstook is voornamelijk gericht op informatievoorziening rond stoken, het wijzen op en faciliteren van technische maatregelen, en waar nodig het vervullen van een bemiddelende rol waar het gaat om overlast. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet in januari 2024 is de specifieke zorgplicht rond het gebruik van bouwwerken als regel opgenomen in het Omgevingsplan. Deze regel biedt de mogelijkheid om te handhaven op het stoken van hout wanneer niet aan deze zorgplicht wordt voldaan. Echter is de regel algemeen van aard en weinig concreet in welke gevallen er precies sprake is van overlast of hinder en wanneer dus wel of niet aan deze zorgplicht wordt voldaan.

1

https://www.rivm.nl/documenten/factsheet-effect-van-houtstook-op-luchtkwaliteit-en-gezondheid (oktober 2023)

Initiatiefvoorstel GroenLinksPvdA: Invulling zorgplicht bij houtstook Zaaknummer 2239439

Omgevingsplan Veenendaal, Specifieke zorgplicht gebruik bouwwerk Artikel 22.18, lid 2 sub a

Met dit voorstel bepaalt de raad kaders voor de duiding en nadere invulling van deze algemene regel. Veenendaal sluit hiermee aan bij een toenemend aantal gemeenten dat stappen zet rond het formuleren van lokaal beleid en reguleren van houtstook. Samenvatting In het Omgevingsplan gemeente Veenendaal is in artikel 22.18. lid 2, sub a, een specifieke zorgplicht opgenomen voor het gebruik van bouwwerken, waarbij hinder door verspreiden van rook, roet, walm, stof, stank, vocht of irriterend materiaal dient te worden voorkomen. In dit voorliggende voorstel doet de raad een specifiekere uitspraak over de invulling van die zorgplicht met betrekking tot houtstook in de woning. Zo wordt geconcretiseerd dat de hierboven bedoelde zorgplicht niet wordt nageleefd als iemand hout in een woning stookt als de landelijke Stookwijzer code oranje of rood aangeeft én een andere hoofdbronverwarming beschikbaar is. De uitwerking hiervan in een beleidsregel, waar het voorstel om verzoekt, is een bevoegdheid van het college. Beoogd resultaat Betere luchtkwaliteit in Veenendaal en een leefbaarder Veenendaal waar mensen meer rekening houden met elkaar en zorg hebben voor de omgeving. Proceshistorie en eerdere besluitvorming Op 14 december 2023 heeft de raad de 1e wijziging van het Omgevingsplan deel I vastgesteld, waarbij artikel 22.18 Specifieke zorgplicht gebruik bouwwerk is opgenomen.

Deze regel is onderdeel van de ‘bruidsschat’, waarmee de regels bedoeld worden die onder de Omgevingswet van het Rijk naar de gemeente zijn verhuisd. Dit voorstel gaat in op dit artikel uit het Omgevingsplan. Argumenten 1.1 Het tegengaan van stoken bij code rood en oranje van de Stookwijzer past bij de doelstellingen van het Schone Lucht Akkoord De gemeente is aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord, en onderschrijft daarmee de doelstelling om de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. Deelnemende partijen nemen maatregelen om de luchtverontreiniging van binnenlandse bronnen te beperken. Het tegengaan van stoken bij weersomstandigheden waarbij overlast en gezondheidsproblemen van houtstook het grootst zijn past daarbij. De landelijke Stookwijzer2 geeft (per postcode en tijdsblik van 6 uur) een advies over het stoken van hout. Code geel geeft aan: ‘Let op: stoken zorgt voor overlast en luchtverontreiniging’. Oranje betekent ‘Het is beter geen hout te stoken’, en rood houdt in: ‘Stook geen hout’. De criteria van de Stookwijzer zijn recent geactualiseerd op basis van advies van het RIVM 3. 2 https://www.atlasleefomgeving.nl/stookwijzer 3 https://www.rivm.nl/nieuws/criteria-stookwijzer-aangepast

Pagina 2 van 4

Initiatiefvoorstel GroenLinksPvdA: Invulling zorgplicht bij houtstook Zaaknummer 2239439

1.2 Een gezonde leefomgeving staat centraal in de gemeentelijke Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie is het streven naar een gezonde leefomgeving een van de leidende principes. De voorgestelde nadere invulling van de zorgplicht rond houtstook beperkt luchtvervuiling en gezondheidsklachten als gevolg daarvan. Daarmee draagt dit voorstel bij aan deze ambitie voor de fysieke leefomgeving in Veenendaal. 1.3 Als houtstook de enige mogelijkheid is voor verwarmen is een uitzondering passend Wanneer houtstook de hoofdverwarmingsbron is van een woning, en er geen alternatieve verwarmingsbronnen zijn, wordt deze houtstookactiviteit uitgezonderd van de zorgplicht zoals bedoeld in dit voorstel. Immers is dan geen alternatief mogelijk om de woning te verwarmen. 2.1 Uitwerking van de vastgestelde kaders geeft het college richting om te handhaven In het Omgevingsplan ligt al vast dat bewoners de zorgplicht hebben om overlast van houtrook te voorkomen. Omdat deze regel algemeen gesteld is, is het van meerwaarde om hiertoe kaders vast te stellen waarmee de duiding van het artikel scherper wordt gemaakt. Daarnaast wordt het voor de inwoner op deze wijze zeer duidelijk wanneer sprake is van overlast of hinder en welke maatregel de inwoner moet treffen om aan zijn zorgplicht te voldoen. Het vaststellen van beleidsregels is een bevoegdheid van het college.

Als voorbeeld voor deze werkwijze dient de gemeente Amersfoort, waar beleidsregels rond de zorgplicht bij houtstook zijn vastgesteld door het college4. Alternatieven De raad kan er voor kiezen om de algemene bepaling in het Omgevingsplan niet nader te concretiseren óf om daarbij andere keuzes te maken ten aanzien van het reguleren van houtstook. Zo kan de raad inzetten op een volledig biobrandstof (waaronder hout) stookverbod. Dit is in verband met de Europese regelgeving echter (nog) niet mogelijk. De gemeente Utrecht gaat al wel verder door ook het inbouwen van rookkanalen bij nieuwbouw in bouwbesluiten niet meer toe te staan. We kiezen in dit voorstel voor een eerste stap en geleidelijke regulering rond houtstook. Technisch gezien is het ook een alternatief om in het Omgevingsplan zelf aanvullende regels te formuleren rond houtstook. In dat geval zou er een wijziging van het Omgevingsplan moeten plaatsvinden. Dat is echter niet nodig door de bestaande regel (artikel 22.18, lid 2 sub a) op de wijze van dit initiatiefvoorstel te duiden en nader uit te werken in beleidsregels. Kanttekeningen 1.1 De praktijk moet uitwijzen wat het effect is op de (handhavings)capaciteit van de gemeente Het is lastig in te schatten hoeveel meldingen er zullen komen die vragen om (handhavings)capaciteit van de gemeente.

Dit is een aspect dat de praktijk moet gaan uitwijzen en wat in de evaluatie wordt meegenomen. Door middel van communicatie ten aanzien van de zorgplicht bij houtstook zet het voorstel in op een preventieve werking. Hiermee kan het draagvlak voor het verminderen van houtstook toenemen en inzet van de gemeente beperkt blijven. Participatie Er is geen specifiek participatietraject uitgevoerd voor dit initiatiefvoorstel. Op basis van data die bij de gemeente bekend is blijkt dat er in het afgelopen stookjaar 68 unieke meldingen van rookoverlast

4 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR720220/

Pagina 3 van 4

Initiatiefvoorstel GroenLinksPvdA: Invulling zorgplicht bij houtstook Zaaknummer 2239439

(door houtstook) zijn ontvangen; daarnaast zijn er mogelijk ook mensen die wel overlast ervaren maar dat (nog) niet melden. Deze aantallen geven een indicatie van de situatie. Aan dit voorstel, en de mogelijkheid om daarop in te spreken, wordt via de communicatiekanalen van de raad en de fractie bekendheid gegeven. Het college wordt, conform artikel 147a, lid 4, van de Gemeentewet en artikel 40, lid 3, van het Reglement van orde gemeenteraad, gevraagd binnen 10 werkdagen schriftelijk zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken. De eventuele wensen en bedenkingen van het college worden voorafgaand aan de raadsbehandeling gevoegd bij het initiatiefvoorstel. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Het besluit zal bijdragen aan een gezonde leefomgeving. Het biedt duidelijkheid aan inwoners over wanneer ze wel en niet kunnen stoken met het oog op hun zorgplicht. Inwoners die overlast ervaren en daarvan melding maken, kunnen verwachten dat er een concretere invulling wordt gegeven aan de opvolging. Aanpak / uitvoering Het college is belast met de handhaving op de zorgplicht en wordt verzocht, in lijn met dit besluit, beleidsregels rond houtstook in de woning vast te stellen en deze op de gebruikelijke wijze te publiceren. Dit gebeurt voorafgaand aan het eerstvolgende “stookseizoen” a.s. oktober.

De regelgeving heeft allereerst een preventieve werking en biedt helderheid aan inwoners wat hun rechten en plichten zijn als het gaat om houtstook in de woning. In beginsel wordt er reactief gehandhaafd binnen de huidige handhavingscapaciteit. Communicatie over dit besluit De gemeente zal inwoners actief informeren over de gewijzigde regels rond houtstook, waarbij bij bepaalde waarden van de Stookwijzer niet mag worden gestookt. Daarbij zetten we relevante gemeentelijke communicatiekanalen in, zoals pers- en nieuwsbericht, website en social media. Evaluatie Na het stookseizoen vindt een evaluatie plaats en kan het college de raad daarin meenemen en zo nodig met een bijstelling of aanvullende voorstellen komen ten aanzien van het stookbeleid. Kosten, baten, dekking Niet van toepassing.

Fractie GroenLinksPvdA Veenendaal Hans van de Braak

Bijlagen -

Pagina 4 van 4