1. Huisvestingsverordening gemeente Veenendaal 2024-2027 - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

14 december 2023 2129266 24 oktober 2023 Huisvestingsverordening gemeente Veenendaal 2024-2027 Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Team

Leefbaarheid en Veiligheid

S. de Boer 0318-538939 scott.de.boer@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Huisvestingsverordening gemeente Veenendaal (hierna: Huisvestingsverordening Veenendaal) 2024-2027 vast te stellen (bijlage 1A). Waarom naar de raad? Het vaststellen van een verordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad (artikel 147 en 149 Gemeentewet). Conform de Huisvestingswet 2014 (verder: Huisvestingswet) kan de raad een Huisvestingsverordening voor de duur van maximaal vier jaar vaststellen. De raad bepaalt hiermee de criteria hoe de sociale woningvoorraad binnen Veenendaal wordt verdeeld. Op 17 september 2020 heeft u de huidige Huisvestingsverordening gemeente Veenendaal 2020-2024 vastgesteld. Hoewel de geldigheid van de huidige Huisvestingsverordening nog niet is verlopen, sluit u hiermee aan op de regionaal afgestemde modelverordening met voorgenomen ingangsdatum per 1 januari 2024. Samenvatting De Huisvestingswet biedt de mogelijkheid om als gemeente regels vast te stellen op grond waarvan bepaald kan worden welke woningzoekende in welke woning mag wonen. Pas bij aangetoonde schaarste in de woningmarktregio waarin de gemeente is gelegen, kan een gemeente voor vier jaar een Huisvestingsverordening vaststellen. Daarvan is in deze woningmarktregio en gemeente sprake.

In de nieuwe verordening betreft de voornaamste wijziging het opnemen van een urgentiecategorie om cliënten die in (overige) instellingen verblijven te laten uitstromen naar sociale huurwoningen (artikel 23) en het opnemen van een urgentiecategorie om mensen uit aangepaste woonruimte te laten uitstromen (artikel 28). Daarnaast is de urgentieregeling geactualiseerd en eenduidiger opgesteld. Inleiding Op basis van de Huisvestingswet heeft de raad op 17 september 2020 de Huisvestingsverordening gemeente Veenendaal 2020-2024 (hierna: de Huisvestingsverordening) vastgesteld. De huidige Huisvestingsverordening bevat regels over de reguliere toewijzing van sociale woningen aan de sociale doelgroep. De meest kwetsbare groepen krijgen voorrang op de toewijzing van de woningen via woonurgenties. Voor uitvoering van de urgentieregels wordt samengewerkt met de gemeenten

Raadsvoorstel van 14 december 2023, nr. 2129266

Ede en Rhenen door middel van een gemeenschappelijke urgentiecommissie. De gemeenten Ede en Rhenen hebben in 2019 (evenals tijdelijke verlengingen in 2023) vergelijkbare Huisvestingsverordeningen vastgesteld. De regio Foodvalley gemeenten, woningcorporaties en huurdersverenigingen hebben gekeken naar het functioneren van de huidige Huisvestingsverordeningen. Daarnaast is er onderzoek gedaan naar schaarste op de sociale huurwoningmarkt (bijlage 1B). Naar aanleiding hiervan hebben de regio Foodvalley gemeenten gezamenlijk een modelverordening opgesteld die als basis dient voor de lokale Huisvestingsverordening. Het is gezamenlijk opgepakt omdat de toewijzing van woningen regionaal is georganiseerd via Huiswaarts.nu. Omdat de regio Foodvalley gemeenten onderdeel uitmaken van dezelfde woningmarktregio, bestaat de wens om voor het functioneren van de woonruimte verdeling de lokale verordeningen zoveel mogelijk conform de opgestelde modelverordening vast te stellen. Dit neemt niet weg dat u als raad de mogelijkheid heeft om hiervan lokaal af te wijken. Daarbij bestaat er op dit moment reeds verschil tussen de diverse lokale Huisvestingsverordeningen. Zo heeft Veenendaal vooralsnog als enige gemeente in de woningmarktregio reeds alle verhuurders met meer dan 50 sociale huurwoningen opgenomen onder het bereik van de Huisvestingsverordening.

NB: Omdat het huurwoningen met een huur tot de huurtoeslaggrens betreft (de zogeheten liberalisatiegrens), gaat het over sociale huurwoningen van toegelaten instellingen en gereguleerde huurwoningen van overige verhuurders. Voor de leesbaarheid wordt in dit raadsvoorstel de meest gebruikte term sociale huurwoningen gehanteerd. Beoogd resultaat Een Huisvestingsverordening die voorziet in een actuele juridische regeling voor de verdeling van de sociale woningvoorraad in eigendom van de toegelaten instellingen en overige verhuurders. Argumenten 1.1 Er is sprake van schaarste van de goedkoopste woningvoorraad. De Huisvestingswet stelt als voorwaarde dat alleen een verordening mag worden vastgesteld als er sprake is van schaarste. Om die reden wordt iedere vier jaar opnieuw onderzocht of er sprake is van schaarste. In 2023 is daarom per gemeente in regio Foodvalley door bureau RIGO onderzoek gedaan naar schaarste. De schaarste doet zich het meest voor in het woningmarktsegment tot de huurliberalisatiegrens (€ 808,06 per maand). Voor de reikwijdte van de verordening blijven we dan ook vasthouden aan de liberalisatiegrens. 1.2 De verordening voorziet in regionaal eenvormige criteria. In een regionale woningmarkt bieden eenvormige criteria een goede toegankelijkheid tot het regionale aanbod.

Dit is niet alleen van belang voor de individuele woningzoekende, maar ook voor een beter functioneren van de woningmarkt in het algemeen. Gemeente Veenendaal werkt daarbij met de gemeenten Ede en Rhenen samen op het gebied van de urgentieregels; de regels zijn voor deze gemeenten hetzelfde en er wordt gewerkt met een gemeenschappelijke urgentiecommissie. Het werken met een gemeenschappelijke urgentiecommissie en -regels draagt bij aan de efficiënte uitvoering van de woonurgenties. 1.3 Met deze Huisvestingsverordening kan een goede verdeling van sociale huurwoningen in Veenendaal plaatsvinden. De Huisvestingsverordening regelt de woonruimteverdeling. Dit zijn regels op grond waarvan bepaald kan worden welke woningzoekende welke woning krijgt toegewezen. De verordening bevat regels over de reguliere toewijzing van sociale huurwoningen aan de sociale doelgroep.

Raadsvoorstel van 14 december 2023, nr. 2129266

De meest kwetsbare groepen krijgen voorrang op de toewijzing van de woningen via diverse urgentie categorieën. Hierdoor komen degenen die het snelst een woning nodig hebben het eerst aan de beurt. 1.4 De Huisvestingsverordening regelt de verdeling van sociale huurwoningen bij alle verhuurders De bepalingen over inschrijving, huisvestingsvergunning, aanbod van huurwoonruimte, toelatingseisen en urgentieverklaring zijn in Veenendaal van toepassing op vrijwel alle huurwoningen tot de liberalisatiegrens (in 2023: € 808,06). In veel gemeenten, waaronder de overige gemeenten in regio Foodvalley, zijn de bepalingen alleen van toepassing op toegelaten instellingen. Onder de huidige Huisvestingsverordening vallen reeds alle overige (grote) verhuurders met meer dan vijftig sociale huurwoningen in bezit onder de verordening. Hiermee blijven voor alle (grote) verhuurders met meer dan vijftig sociale huurwoningen dezelfde regels gelden en weten we zeker dat de woningen bij de juiste inkomens terecht komen. Dit is ook wat we in de prestatieafspraken met de corporaties en huurdersverenigingen tot doel houden: een zo eerlijk en gelijk mogelijk speelveld. 1.5 In de Huisvestingsverordening is opgenomen welke urgentie categorieën er in Veenendaal zijn.

Allereerst zijn dit de wettelijke doelgroepen: woningzoekenden die mantelzorg verlenen of ontvangen en woningzoekenden die verblijven in een voorziening voor tijdelijke opvang; omdat zij hun woning hebben moeten verlaten in verband met relationele problemen, geweld of gedragsproblemen. Voor vergunninghouders geldt dat zij niet tot een wettelijk verplichte urgentie categorie behoren. Zij blijven echter als lokale urgentie categorie opgenomen in de Huisvestingsverordening, omdat de gemeente een wettelijk verplichte taakstelling heeft. Verder is geregeld wanneer woningzoekenden met medische, sociale en/of financiële problemen of vanwege relatie beëindiging tot een urgentie categorie behoren. Ook is een (nieuwe) urgentiecategorie opgenomen die gaat over uitstroom uit (overige) instellingen. Die urgentiecategorie betreft personen die nu o.a. in een instelling voor beschermd wonen of de maatschappelijke opvang verblijven. Uitstroom van deze urgentiecategorie was in Veenendaal reeds geregeld middels een set afspraken tussen gemeente, instellingen en woningcorporatie. Dit wordt nu formeel geregeld in de Huisvestingsverordening. Verder is een (nieuwe) urgentiecategorie opgenomen voor uitstroom uit aangepaste woonruimte.

1.6 De regels rondom het verstrekken van een huisvestingsvergunning, regels inzake woonruimteverdeling en urgentieregels in de Huisvestingsverordening zijn geactualiseerd. Alle regels met betrekking tot het verstrekken van een huisvestingsvergunning, het verdelen van woonruimte en het verstrekken van urgenties zijn nagelopen. Dit was nodig omdat bij de lokale vaststelling van de Huisvestingsverordening in de diverse gemeenten toch tekstuele of inhoudelijke verschillen zijn ontstaan. Hoewel deze verschillen veelal niet noemenswaardig zijn, is ervoor gekozen om met een schone lei te beginnen en een geheel nieuwe modelverordening op te stellen. In de basis berust de voorgestelde Huisvestingsverordening inhoudelijk grotendeels op de huidige Huisvestingsverordening. Dit neemt niet weg dat er op onderdelen kleine aanpassingen gedaan zijn. In de artikelsgewijze toelichting staat specifiek per urgentiecategorie een nadere toelichting op het betreffende artikel.

Raadsvoorstel van 14 december 2023, nr. 2129266

Alternatieven Een gemeente is vooralsnog niet verplicht om een Huisvestingsverordening te hebben. Wanneer de ‘Wet versterking regie op de volkshuisvesting’ wordt aangenomen, worden gemeenten verplicht om een Huisvestingsverordening met tenminste een urgentieregeling vast te stellen. Deze en andere wetswijzigingen kunnen aanleiding vormen om de Huisvestingsverordening (wellicht eerder dan de beoogde termijn van vier jaar) te herzien. Er is in deze woningmarktregio en in gemeente Veenendaal sprake van schaarste van de goedkoopste woningvoorraad en van inwoners die met spoed een (andere) woning nodig hebben. Voor het goed laten functioneren van het regionale toewijzingssysteem Huiswaarts.nu en de gezamenlijke urgentiecommissie is daarom ook in Veenendaal een Huisvestingsverordening van groot belang. Kanttekeningen Niet van toepassing. Participatie De voorgestelde Huisvestingsverordening is tot stand gekomen in samenwerking met alle gemeenten in regio Foodvalley en de corporaties die werkzaam zijn binnen deze woningmarktregio. Ook de huurdersorganisaties van de in deze gemeenten werkzame toegelaten instellingen hebben geparticipeerd in het proces. Ook is de regionale Woonbond betrokken in dit proces. Alle genoemde partijen hebben hun inbreng geleverd en kunnen zich vinden in de opgestelde modelverordening.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? De verordening zorgt ervoor dat sociale huurwoningen op een transparante en eerlijke wijze worden toegewezen: inwoners die op zoek zijn naar een sociale huurwoning weten waar zij aan toe zijn. Aanpak / uitvoering De Huisvestingsverordening treedt in werking op 1 januari 2024. De uitvoering vindt plaats conform de bepalingen uit de nieuwe Huisvestingsverordening. Communicatie over dit besluit De toegelaten instellingen, overige verhuurders, huurdersorganisaties en de regiogemeenten worden geïnformeerd over de vaststelling van de Huisvestingsverordening. Daarnaast zal de Huisvestingsverordening op de voor gemeente Veenendaal gebruikelijke wijze worden bekendgemaakt. Evaluatie Het is belangrijk dat de werking van de Huisvestingsverordening wordt gemonitord. Op regelmatige basis komen de gemeenten, woningcorporaties, overige verhuurders en huurders(organisaties) bijeen om diverse onderwerpen rond het thema wonen te bespreken. In dit kader zal ook het functioneren van de Huisvestingsverordening worden besproken. Huiswaarts.nu is tevens een geschikt instrument om de woningmarkt te monitoren. Indien uit de monitoring blijkt dat bepaalde groepen worden verdrongen kan hier op worden ingespeeld. Ook input vanuit de huurdersorganisaties en de Woonbond draagt bij aan een goede monitoring van de Huisvestingsverordening.

Raadsvoorstel van 14 december 2023, nr. 2129266

Kosten, baten, dekking Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. A) Huisvestingsverordening gemeente Veenendaal 2024-2027 B) Schaarste onderzoek sociale huursector Veenendaal