1. Herverkiezing BIZ 2023-2027 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad

15 september 2022

Voorstelnummer

2003070

Datum

2 augustus 2022

Onderwerp

Herverkiezing BIZ 2023-2027

Programma

Economie Werk en Ontwikkeling

Inlichtingen bij

S.M. Scholten

Telefoonnummer

(0318) 538949

E-mailadres

sonja.scholten@veenendaal.nl

Agendapunt

Team

BEWI

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De Verordening Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Winkelstad Veenendaal 2023-2027 vast te stellen en de Verordening BIZ Winkelstad Veenendaal in te trekken. 2. De financiële consequenties te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2023. Waarom naar de raad? Vijf jaar geleden heeft de gemeenteraad op verzoek van ondernemers en pandeigenaren een Bedrijveninvesteringszone (verder: BIZ) ingesteld. Deze BIZ heeft goede resultaten opgeleverd, zoals leuke evenementen, goede promotie en samenwerking in de binnenstad van Veenendaal. De BIZ kan voor maximaal vijf jaar ingesteld worden, waarna een nieuw besluit nodig is voor verlenging. De ondernemers en pandeigenaren in de binnenstad hebben de gemeente verzocht opnieuw een BIZ voor de binnenstad voor de duur van vijf jaar in te stellen (periode 2023-2027). Een BIZ is een afgebakend gebied waar ondernemers samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De gemeenteraad wijst via een verordening een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) aan (zie bijlage 1). De gemeente stelt daarvoor een bestemmingsheffing in die alle ondernemers en pandeigenaren voor de BIZ moeten betalen. De gemeenteraad kan dat alleen doen op verzoek van betrokken ondernemers en pandeigenaren. De omvang van de BIZ zone, maar ook de categorieën deelnemers en de hoogte van de heffing worden door de BIZ organisatie zelf bepaald.

Samenvatting In de binnenstad van Veenendaal is een BIZ van kracht. De ondernemers en pandeigenaren werken samen binnen de BIZ Winkelstad Veenendaal aan de marketing, veiligheid en beleving van het kernwinkelgebied. De huidige BIZ is gestart op 1 januari 2018 en loopt 31 december 2022 af. De huidige wijze van samenwerking is door het BIZ-bestuur Winkelstad Veenendaal als positief ervaren

Raadsvoorstel 2003070, 15 september 2022

en samen met de ondernemers en pandeigenaren in de binnenstad heeft het BIZ-bestuur een projectplan uitgewerkt voor de BIZ-periode 1 januari 2023 - 31 december 2027. De wijze waarop een BIZ functioneert is vastgelegd in de Wet op de bedrijveninvesteringszones. Indien de deelnemers een BIZ willen continueren zullen opnieuw afspraken moeten worden gemaakt over de wijze waarop de BIZ de komende vijf jaar gaat functioneren. Deze afspraken zijn vastgelegd in het BIZ-projectplan 2023-2027, de BIZ-uitvoeringsovereenkomst 2023-2027, een nieuw BIZdraagvlakreglement en een nieuwe BIZ-verordening. Het vaststellen van de BIZ-verordening geschied door de raad, de overige stukken zijn in het college van B&W 2 augustus 2022 vastgesteld (zie verder bijlage 2 t/m 5). Wettelijk is bepaald dat een gemeenteraad de verordening vast moet stellen vóórdat de officiële draagvlakmeting onder ondernemers wordt gehouden. Een draagvlakmeting vindt schriftelijk plaats. De BIZ treedt pas in werking wanneer er voldoende draagvlak is en de, bij wet bepaalde, meerderheid is behaald. De regels hiervoor zijn vastgelegd in het BIZ-draagvlakreglement. De draagvlakmeting wordt in oktober 2022 georganiseerd. Bij een positieve uitkomst daarvan, wordt een nieuwe BIZ ingesteld (maximaal vijf jaar) en gaat de gemeente deze BIZ faciliteren door de BIZbijdragen te innen en deze via een subsidie beschikbaar te stellen.

Inleiding In de binnenstad van Veenendaal is een bedrijveninvesteringszone (BIZ) van kracht met een looptijd van vijf jaar. Op 31 december 2022 loopt de huidige BIZ af. Ondernemers en pandeigenaren in de binnenstad hebben de gemeente verzocht opnieuw een BIZ in te stellen voor de binnenstad van Veenendaal. De lopende BIZ (2018-2022) is gerelateerd aan het kernwinkelgebied en is als BIZ zone vastgesteld in 2017. Aan de komende BIZ (2023-2027) zijn nieuwe deelnemers toegevoegd: De nieuwe BIZ zone bestrijkt ook de gebieden die in 2017 nog niet voldoende als centrumgebied waren ontwikkeld maar inmiddels onderdeel uitmaken van het centrum (onder ander overzijde Brouwersgracht, laatste gedeelte). Daarnaast zijn ook cultuurpartijen en de gemeente zelf aan de nieuwe BIZ toegevoegd. Waar voor de BIZ 2018-2022 nog de nadruk lag op het kernwinkelgebied (en daarmee met name op winkel- en horecapanden) richt de nieuwe BIZ zich op een veel bredere groep gebruikers van het centrumgebied. Daarmee volgt de BIZ feitelijk ook de beweging van het programma binnenstad (dat zich heeft bewogen van Vitale Winkelstad naar Vitale Binnenstad). Beoogd resultaat Ondernemers en pandeigenaren en overige gebruikers binnenstad in staat stellen om gezamenlijk te investeren in de kwaliteit van de binnenstad van Veenendaal.

Argumenten 1.1 Het vaststellen van de verordening in een bevoegdheid van de raad Om deze BIZ voor ondernemers en pandeigenaren mogelijk te maken dient de raad de BIZverordening vast te stellen. Wettelijk is bepaald dat de gemeenteraad de verordening vast moet stellen vóórdat de officiële draagvlakmeting onder ondernemers en pandeigenaren wordt gehouden. Na vaststelling van de verordening wordt een formele draagvlakmeting uitgevoerd in oktober 2022. De BIZ en de BIZ-verordening treden pas in werking wanneer er voldoende draagvlak is en de, bij wet bepaalde, meerderheid is behaald.

Raadsvoorstel 2003070, 15 september 2022

1.2 De binnenstad beweegt zich van Vitale Winkelstad naar Vitale Binnenstad. Waar het in 2017 nog voor de hand lag met name de focus te leggen op het detailhandelsgebied, wordt voor samenwerking in de binnenstad inmiddels veel breder gekeken. Naast detailhandel en horeca houden ook de andere gebruikers van de binnenstad het centrum vitaal. De stakeholders van het programma Vitale Binnenstad zijn nu ook onder gebracht in de nieuwe BIZ. Met uitzondering van de Warenmarkt. Omdat het hier gaat om een ambulante functie, kan deze partij juridisch gezien, geen BIZ heffing worden opgelegd. Wel is in het BIZ projectplan de mogelijkheid opgenomen dat de Warenmarkt desgewenst mee kan doen met de BIZ door het betalen van een nader te bepalen bijdrage. Doordat deze partners meedoen met de BIZ kan er ook wervingskracht uitgaan naar de huidige deelnemers. We staan gezamenlijk voor een grote, maar ook mooie uitdaging en pakken deze ook gezamenlijk op. 1.3 Een goede en financieel gezonde binnenstadorganisatie is nodig voor een vitale binnenstad Het opnieuw instellen van een BIZ voor de binnenstad biedt een organisatorisch en financieel kader om verder te werken aan een vitale binnenstad. In het programmaplan Vitale Binnenstad 2021-2024 zijn de ambities en doelstellingen voor de binnenstad vastgelegd. Het opnieuw inrichten van de BIZ is één van deze doelstellingen.

De uitbreiding van de BIZ en de bijbehorende werkwijze past goed bij de in het programma Vitale Binnenstad ingezette lijn om de samenwerking concreet te versterken. Ook in de raadsvergadering is daar bij de behandeling van het programmaplan terecht aandacht voor gevraagd. Het aantal partners dat financieel, organisatorisch en inhoudelijk bijdraagt aan een complete binnenstad groeit. 2.1 De nieuwe BIZ-verordening leidt naar verwachting tot lagere inkomsten en hogere uitgaven voor de gemeente De kosten voor de heffing en inning van de jaarlijkse BIZ-bijdragen worden gedekt vanuit de perceptiekosten die deel uitmaken van de heffing. Het voor de perceptiekosten te hanteren percentage wijzigt van 3% naar 2%: De perceptiekosten zijn bij de voorbereiding van de BIZ in 2017 ingeschat op 3%. Dit percentage lijkt bij nader inzien aan de hoge kant. Veel gemeenten hanteren een percentage van om en nabij de 2%. Ook het adviesbureau Stad&Co adviseert een percentage van 2% aan te houden. Dit percentage is voor de periode 2023-2027 in de verordening vastgelegd. Wij verwachten als gemeente dat we onze werkzaamheden voor deze 2% kunnen uitvoeren. Het BIZ gebied is uitgebreid ten opzichte van de vorige periode en ook is de heffing per pand en gebruiker verhoogd. Door de uitbreiding van het BIZ vallen nu ook enkele panden onder de BIZ die in gemeentelijk eigendom zijn.

Over deze panden gaat de gemeente een pandbijdrage en/of gebruikersbijdrage betalen. Voor de gemeente gaat het als pandeigenaar om een BIZ heffing voor de adressen Keesstipplein 72, 74, 76 en 78 (cultuurpartijen) en de panden Kerkewijk 10 (cultuur) en Kerkewijk 10b (pand dat door Bombardon wordt gehuurd). Wat betreft de Raadhuisplein 1 en Suikervat 6 gaat het om een pandeigenaren en gebruikersheffing. De wijzigingen leiden in zijn totaliteit tot een beperkte stijging van onze kosten. Zie kosten baten dekking. Alternatieven Het instellen van reclamebelasting kan een alternatief zijn. Echter, de ondernemers in de binnenstad hebben in 2017 aangegeven in te willen zetten op de BIZ in plaats van de reclamebelasting. In 2017 is daarom besloten een BIZ voor de periode 2018-2022 in te stellen (vijf jaar is de maximale BIZ termijn). Bij een BIZ kunnen alle ondernemers en ook de pandeigenaren worden betrokken en worden de

Raadsvoorstel 2003070, 15 september 2022

lasten gezamenlijk gedragen. Bij reclamebelasting investeren vastgoedeigenaren niet mee en komen de lasten op een beperkter aantal schouders terecht. Kanttekeningen 1.1 Het faciliteren van een nieuwe BIZ-periode brengt hogere kosten met zich mee. De BIZ is een instrument van, voor en door ondernemers en pandeigenaren. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Aan het faciliteren van de BIZ zijn kosten verbonden. De heffing en inning van de BIZ-bijdragen vraagt ureninzet, portokosten, invorderingskosten en software-aanpassingen. Hiervoor zijn perceptiekosten opgenomen in de BIZ-verordening ter hoogte van 2%. Beleidsmatige kosten zoals overleg tussen beleidsmedewerkers van de gemeente en BIZ Winkelstad Veenendaal over de uitwerking van plannen voor de binnenstad en de uren die benodigd zijn voor het verstrekken van eventuele subsidies aan de BIZ winkelstad Veenendaal vallen niet onder de perceptiekosten. Participatie De BIZ Winkelstad Veenendaal is een instrument voor en door ondernemers en pandeigenaren in de binnenstad. De wet op de bedrijveninvesteringszones ziet erop toe dat alle betrokken deelnemers in de gelegenheid worden gesteld hun stem uit te brengen. Daartoe wordt een draagvlakmeting georganiseerd in oktober.

Voorafgaand aan het opstellen van het nieuwe BIZ projectplan 2023-2027 (vastgesteld door het bestuur BIZ op 19 juli 2022) zijn de deelnemers aan de BIZ via de winkeliersverenigingen (open gebied, Corridor en Scheepjeshof), de Vereniging van Pandeigenaren, de Stichting Horeca en berichtgeving op Chainels Winkelstad Veenendaal in de periode april – medio mei van dit jaar uitgenodigd deel te nemen aan een enquête (evaluatie huidige BIZ en kenbaar maken wensen en verwachtingen nieuwe BIZ). Via dezelfde kanalen zijn de deelnemers aan de BIZ uitgenodigd de informatieavond van 23 mei 2022 bij te wonen voor het bespreken van de uitslag van de enquête (zie bijlage 5) en het met elkaar verkennen van wensen voor de nieuwe BIZ periode. Deze input is door het bestuur BIZ meegenomen in het opstellen van het definitieve projectplan. De BIZ 2018-2022 wordt bepaald door het kernwinkelgebied, de BIZ 2023-2027 is gericht op de complete binnenstad. In het nieuwe BIZ plan zijn zones toegevoegd, waardoor de BIZ wordt uitgebreid met nieuwe deelnemers, waaronder ook cultuurpartijen. Zie verder ook de argumenten. Het BIZ-bestuur heeft nagenoeg alle nieuwe deelnemers in de toegevoegde gebieden in de periode 1 juni – 15 juli 2022 geïnformeerd via een persoonlijk gesprek, via de telefoon of mail over het nieuwe BIZ plan.

Op 6 september 2022 wordt voor alle nieuwe deelnemers een informatiebijeenkomst georganiseerd waarin zij uitgebreid worden geïnformeerd over de werking van de BIZ en kunnen zij hun wensen en verwachtingen bespreken. De participatie is in de wet op de bedrijventerreinenzones goed geregeld. Vanuit het Veens Stappenplan Participatie is dit traject een mooi voorbeeld van de participatievorm Samen doen. Het BIZ bestuur doet het voorstel tot instellen van de BIZ, de gemeente bekrachtigd dit en het is uiteindelijk aan de betrokken deelnemers om via de draagvlakmeting een definitief besluit te nemen. Alle huidige en nieuwe deelnemers kunnen een stem uitbrengen. De nieuwe BIZ gaat per 1 januari 2023 van start als er voldoende draagvlak is en de, bij wet bepaalde, meerderheid tijdens de draagvlakmeting is behaald. De gemeente zal zich in goed overleg met het BIZ-bestuur voor het behalen van deze meerderheid inzetten. Het voortzetten van de BIZ is voor onze binnenstad en daarmee voor Veenendaal van groot belang.

Raadsvoorstel 2003070, 15 september 2022

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Een goede samenwerking in de binnenstad van Veenendaal, waar de instelling van een BIZ financiële ruimte voor schept, zorgt voor een aantrekkelijker centrum waar het goed winkelen, recreëren en werken is. Aanpak / uitvoering Ten opzichte van de eerste BIZ-periode zijn door het BIZ bestuur een aantal wijzigingen in het BIZprojectplan opgenomen: 1. De tariefstelling met ingang van 2023: Het BIZ tarief 2023 ligt 10% hoger dan het tarief van 2022. 2. In de afgelopen periode is de heffing met 2% geïndexeerd. In de nieuwe BIZ-periode zal de heffing jaarlijks met 5% worden geïndexeerd. 3. In de nieuwe BIZ-periode wordt naast de bestaande categorieën (overdekt en niet overdekt) een nieuwe categorie geïntroduceerd: panden behorende tot de categorie ‘niet overdekt’ die minder gunstig in het BIZ-gebied liggen en daardoor minder aanloop kennen (dit betreft de Tuinstraat en panden aan de randen van het BIZ gebied (zie kaartblad bij de verordening). 4. Het BIZ-gebied is uitgebreid met een aantal nieuwe zones en daarmee met een aantal nieuwe deelnemers (zie kaartblad bij de verordening). 5. Naast de bestaande categorieën deelnemers is ook een nieuwe categorie deelnemers toegevoegd: cultuur. 6. De perceptiekosten worden vastgesteld op 2%.

Draagvlakmeting Via een draagvlakmeting (oktober 2022) onder alle deelnemers wordt gepeild of er voldoende draagvlak bestaat voor het instellen van de nieuwe BIZ. Wanneer voldaan wordt aan de draagvlakcriteria, zoals vastgelegd in het BIZ-draagvlakreglement, treedt de nieuwe BIZ in werking per 1 januari 2023. Besluitvorming Voorafgaand aan de draagvlakmeting dienen de volgende stukken te worden opgesteld/herzien en vastgesteld. 1. 2. 3. 4.

Opstellen BIZ-Projectplan 2023-2027 Opstellen BIZ-Uitvoeringsovereenkomst 2023-2027 Aanpassing BIZ-draagvlakreglement Aanpassing BIZ-verordening

De stukken 1, 2 en 3 zijn op 2 augustus 2022 door het college van B&W vastgesteld. De BIZverordening ligt nu voor ter vaststelling door de raad. Planning van het totale proces Maart-juli: Opstellen BIZ-projectplan 2023-2027 Maart-juli: Opstellen BIZ-uitvoeringsovereenkomst 2023-2027 en aanpassen BIZ-verordening en BIZ-draagvlakreglement April-mei: Enquête BIZ onder deelnemers. Evaluatie afgelopen periode en wensen toekomst. Mei: Informatieavond BIZ voor huidige deelnemers BIZ (23 mei). Juli: Informeren deelnemers in de nieuwe toegevoegde BIZ gebieden Juli: Vaststellen definitief BIZ-projectplan door het bestuur BIZ Winkelstad Veenendaal

Raadsvoorstel 2003070, 15 september 2022

Augustus: Augustus: September: September: Oktober: November: Nov-dec: Jan:

Vaststellen BIZ-uitvoeringsovereenkomst en BIZ-draagvlakreglement door college B&W Ondertekenen BIZ-uitvoeringsovereenkomst door gemeente en BIZ-bestuur Rondetafelgesprekken met de nieuw toegevoegde BIZ-deelnemers (6 september) Vaststellen BIZ-verordening door de raad Formele draagvlakmeting onder de BIZ-deelnemers Vaststellen uitslag draagvlakmeting Definitief inrichten en voorbereiden start nieuwe BIZ Start BIZ 2023-2027 per 1 januari

Communicatie over dit besluit Het raadsbesluit met betrekking tot de verordening en de uitkomst van de draagvlakmeting communiceren we middels het Twitter-kanaal van de gemeente en de portefeuillehouder om hiermee het belang van en onze betrokkenheid bij de BIZ te tonen. Evaluatie Het BIZ-bestuur legt jaarlijks verantwoording af aan haar leden over de uitgevoerde projecten en ingezette gelden. Aan de hand van het door het BIZ-bestuur opgestelde inhoudelijke jaarverslag en financiële verantwoording zal jaarlijks de definitieve BIZ-subsidie door de gemeente worden vastgesteld. De BIZ-periode 2023-2027 wordt in 2027 in samenspraak met het BIZ-bestuur geëvalueerd. Kosten, baten, dekking De kosten voor de heffing en inning van de jaarlijkse BIZ-bijdragen worden gedekt vanuit de perceptiekosten die deel uitmaken van de heffing. De regels hiervoor zijn vastgelegd in de BIZverordening. Het te hanteren percentage perceptiekosten wijzigt in de nieuwe verordening van 3% naar 2%. Deze wijziging is besproken met het team belastingen en financiën. In de nieuwe verordening is tegelijk sprake van een hogere heffing waarover perceptiekosten in rekening worden gebracht (de verwachte opbrengst voor de nieuwe BIZ ligt voor het startjaar 2023 rond de € 300.000,-) en ook is de jaarlijkse indexering hoger dan in de huidige BIZ-periode.

Het financiële effect van bovenstaande wijzigingen is daarmee voor de gemeente naar verwachting zeer beperkt, (de perceptiekosten zijn dan wel lager, maar worden over een groter totaal heffingsbedrag berekend) en vallen daarmee maximaal € 1.500,- nadelig uit. Het BIZ gebied is tevens uitgebreid ten opzichte van de vorige periode waardoor nu ook enkele panden onder de BIZ zone vallen die in gemeentelijk eigendom zijn. Deze panden vallen onder de categorie kantoren of betreffen cultuurinstellingen. Over deze panden gaat de gemeente een pandbijdrage en/of gebruikersbijdrage betalen. De heffingskosten voor het eerste jaar worden geraamd op € 3.100,-. Deelname van de cultuursector aan de BIZ kan mogelijk leiden tot een iets hogere subsidieaanvraag, indien de cultuurinstellingen de BIZ-gebruikersheffing zouden willen betrekken in hun subsidieaanvraag. De heffingskosten voor cultuurinstellingen voor het eerste jaar worden geraamd op € 1775,- (betreft € 355,- per gebruiker), bedragen afgerond. In totaliteit leiden de wijzigingen tot een beperkte stijging van onze kosten. De financiële consequenties worden verwerkt in de eerste bestuursrapportage 2023.

Raadsvoorstel 2003070, 15 september 2022

De kosten voor de formele draagvlakmeting onder alle deelnemers (versturen brief en stemformulier inclusief retourenveloppen met antwoordnummer) wordt ingeschat op € 2.000,- en deze worden gedekt vanuit het budget Economische ontwikkeling. Daarnaast zijn er arbeidsuren verbonden aan het begeleiden van de formele draagvlakmeting, ureninzet voor het ambtelijk begeleiden van het gehele proces van herverkiezing en tot stand komen van een nieuwe BIZ en het gedurende vijf jaar toetsen van de jaarlijkse subsidie aanvraag. Deze kosten en ureninzet zijn een investering in een vitale en toekomstbestendig organisatie- en financieringsmodel voor de binnenstad en worden gezien als reguliere ureninzet vanuit de ambtelijke organisatie.

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Verordening Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Winkelstad Veenendaal 2023-2027 Projectplan: BIZ Winkelstad Veenendaal plan van aanpak 2023-2027 Uitvoeringsovereenkomst Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Winkelstad Veenendaal 2023-2027 Reglement Draagvlakmeting Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Winkelstad Veenendaal 20232027 5. Uitslag BIZ-enquête voorjaar 2022.