1. Geloofsbrievenonderzoek en toelating raadsleden 2026 (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel Geloofsbrievenonderzoek 2026 nieuwe gemeenteraad Dossiernummer

6779

Programma

4. Burger en bestuur

Van

Peter van Vugt

Datum raad

30 maart 2026

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De navolgende benoemden als lid van de gemeenteraad toe te laten: (Zie hiervoor het raadsbesluit.) 2. a. Vast te stellen dat er met betrekking tot de overgelegde geloofsbrieven en het verloop van de verkiezingen geen geschillen rijzen als bedoeld in artikel V4, lid 1, Kieswet die tot hertelling of herstemming zouden moeten leiden. b. Daarmee de verkiezingen gehouden op 18 maart 2026 rechtmatig en geldig te verklaren.

Waarom naar de raad? Op grond van de bepalingen in de Kieswet besluit de gemeenteraad tot de toelating van de benoemde raadsleden die bij de afgelopen raadsverkiezingen gekozen zijn. Daarbij vindt een onderzoek naar de geloofsbrieven plaats. Tevens beslist de gemeenteraad de geschillen welke met betrekking tot de geloofsbrief of de verkiezing zelf rijzen. Alleen na het moment van de gehouden verkiezingen strekt het onderzoek van de gemeenteraad zich uit tot punten die het verloop van de verkiezing of de vaststelling van de uitslag betreffen. (Zie: artikel V4 Kieswet.) De juridische grondslag hiervoor is te vinden in de Kieswet (art. V4); de werkzaamheden van de commissie van onderzoek geloofsbrieven zijn beschreven in artikel 5 van het Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van Veenendaal.

Inleiding Na de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart 2026 heeft het Centraal Stembureau op donderdag 26 maart 2026 de uitslag vastgesteld en de gekozen raadsleden benoemd, conform de wettelijke voorschriften zoals opgenomen in hoofdstuk V van Afdeling IV van de Kieswet (artikelen V1 tot en met V8). (Zie voor het proces-verbaal P22-2: bijlage 1.) Eerder heeft de gemeenteraad een commissie onderzoek geloofsbrieven ingesteld , als bedoeld in artikel 5 van het ‘Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van Veenendaal’. Deze commissie heeft op basis van artikel V4 van de Kieswet de taak om, direct na de bekendmaking van de verkiezingsuitslag, een geloofsbrievenonderzoek uit te voeren. Dit onderzoek omvat twee onderdelen: 1. Beoordeling van geschillen met betrekking tot het verloop van de verkiezing

Raadsvoorstel: Geloofsbrievenonderzoek 2026 nieuwe gemeenteraad

De commissie geloofsbrieven beoordeelt op basis van het proces-verbaal van het Centraal Stembureau of er geschillen rijzen met betrekking tot het verloop van de verkiezingen. Zo ja? Dan adviseert de commissie de raad over de vraag hoe het geschil beslist moet worden. 2. Beoordeling van de geloofsbrieven van de benoemde leden De commissie geloofsbrieven beoordeelt of de door het Centraal Stembureau benoemde personen voldoen aan de wettelijke vereisten voor het lidmaatschap van de raad en of de benoemden als lid van de raad kunnen worden toegelaten. Indien er een geschil ten aan zien van de geloofsbrieven rijst, adviseert de commissie de raad hoe het geschil beslist moet worden.

Samenvatting De commissie heeft het onderzoek naar beide onderdelen uitgevoerd en daarbij geconcludeerd dat er wat haar betreft geen geschillen zijn gerezen met betrekking tot het verloop van de verkiezingen. Tevens heeft de commissie geconcludeerd dat de geloofsbrieven van de benoemde raadsleden na onderzoek in orde zijn bevonden en adviseren de raad tot toelating van de betreffende raadsleden. Het advies van de commissie is als bijlage 2 bij dit raadsvoorstel gevoegd. De zittende raad beslist in zijn laatste vergadering op maandag 30 maart 2026 over het voorliggend voorstel. Bij een positief besluit worden de toegelaten raadsleden geïnformeerd over hun toelating zoals beschreven in artikel V11 van de Kieswet. In de eerstvolgende raadsvergadering op woensdag 1 april 2026 worden de nieuwe leden opgeroepen om aldaar de eed of belofte af te leggen. Na het afleggen van de eed of belofte kunnen de raadsleden hun functie uitoefenen.

Beoogd resultaat Het beoogde effect is de benoemde personen toe te laten als lid van de gemeenteraad op basis van een geldige stemuitslag, zodat de nieuw gekozen raad op 1 april 2026 geïnstalleerd kan worden.

Argumenten 1.1 De Kieswet schrijft voor dat de raad de geloofsbrieven onderzoekt van de benoemde leden. Nagegaan wordt of de benoemde aan de vereisten voor het lidmaatschap voldoet en geen met het lidmaatschap onverenigbare betrekking(en) vervult. In dit verband zijn artikel 10, artikel 12, artikel 13 en artikel 15 van de Gemeentewet van belang. 2.1 De Kieswet schrijft voor dat de raad eventuele geschillen die met betrekking tot de geloofsbrieven of de verkiezing zelf rijzen, beslist. De gemeenteraad heeft de taak om het verloop van de verkiezingen te onderzoeken. De organisatie en het verloop van de verkiezingen moeten op correcte wijze plaatsvinden. De gemeenteraad geeft daarover zijn oordeel op basis van de proces-verbalen van de stembureaus, eventuele waarnemersverslagen en het proces-verbaal van het centraal stembureau (bijlage 1). Daarbij vraagt de raad zich af of de stemming inderdaad op wettige wijze is geschied en of de uitslag van de stemming juist is vastgesteld. Na de bekendmaking van de uitslag door het centraal stembureau kan de gemeenteraad, in het kader van het geloofsbrievenonderzoek, besluiten tot een hertelling. De hertelling wordt dan uitgevoerd door het centraal stembureau onder toezicht van de gemeenteraad. Hiervoor geldt dezelfde procedure als wanneer het centraal stembureau besluit dat er een hertelling moet worden gedaan.

Een hertelling komt nog wel eens voor, maar een herstemming is zeldzaam. Een herstemming voor de gemeenteraad heeft zich nagenoeg nooit voorgedaan. In geval van een herstemming wordt een

2 van 4

Raadsvoorstel: Geloofsbrievenonderzoek 2026 nieuwe gemeenteraad

nieuwe gemeenteraadsverkiezing georganiseerd. Deze herstemming kan beperkt blijven tot een of enkele stembureaus. Het proces-verbaal vormt de aanleiding tot een besluit tot hertelling of herstemming. Dit dient concrete aanwijzingen te bevatten waarop de raad een dergelijk besluit kan baseren. De uitslag van de gemeenteraadsverkiezing is onherroepelijk als de raad de nieuwe leden heeft toegelaten. Er kan in Nederland geen beroep bij een rechter worden ingesteld tegen de vaststelling van de uitslag. (Zie artikel V 4 en V 4a van de Kieswet; zie ook voor info Kiesraad: Taken uitslagvaststelling.)

Alternatieven Niet van toepassing.

Kanttekeningen Niet van toepassing.

Participatie Niet van toepassing.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Dit besluit geeft duidelijk aan dat er op basis van een correcte verkiezingsuitslag een nieuwe gemeenteraad wordt geïnstalleerd.

Aanpak / uitvoering Niet van toepassing.

Communicatie over dit besluit Het besluit zal op de gebruikelijke wijze worden gecommuniceerd.

Evaluatie Niet van toepassing.

Kosten, baten, dekking Niet van toepassing Met vriendelijke groet,

Peter van Vugt griffier

Gert-Jan Kats burgemeester

3 van 4

Raadsvoorstel: Geloofsbrievenonderzoek 2026 nieuwe gemeenteraad

Bijlagen 1. P22-2 Proces-verbaal van de verkiezingsuitslag van de gemeenteraad. 2. Rapport Commissie Onderzoek Geloofsbrieven met betrekking tot de toelating van de benoemde raadsleden. 3. Afbericht Rapportage van Bevindingen Kiesraad (27 maart 2026).

Ter inzage 4. De geloofsbrieven van de benoemde kandidaten zijn bij de griffie in te zien. 5. Proces-verbalen van de stembureaus en andere informatie zijn gepubliceerd op Uitslag Gemeenteraadsverkiezing 2026 in Veenendaal | Gemeente Veenendaal.

4 van 4