1. Eindevaluatie transitieplan besluit 2018 GR IW4 en financiering Wsw - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

23 februari 2023 2036971 13 december 2022 Eindevaluatie transitieplan besluit 2018 GR IW4 en financiering Wsw Sociale leefomgeving

Agendapunt

Team

BEWI

Romy Rense (0318) 538 689 romy.rense@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het nieuwe financieringsmodel voor de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) vast te stellen waarbij de rijksbijdrage Wsw jaarlijks ongewijzigd in zijn geheel beschikbaar wordt gesteld aan de Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor Werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (GR IW4) en de jaarlijkse extra gemeentelijke bijdrage komt te vervallen. 2. De bestemmingsreserve Wsw ter hoogte van € 649.000,- op te heffen en dit te verwerken in de jaarrekening 2022. Waarom naar de raad? In 2018 is gekozen voor een passend toekomstscenario voor IW4 in samenwerking en afstemming met gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude, waarbij een gezamenlijk beleids- en keuzetraject is doorlopen. Ingevolge de Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor Werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (GR IW4) worden de oplegger, eindrapportage en externe toetsing van het transitieplan besluit 2018 GR IW4 aan de raden van de deelnemende gemeenten toegezonden en wordt voorgesteld om per 1 januari 2023 een nieuw financieringsmodel voor de Wsw vast te stellen. Samenvatting Dit voorstel is gericht op het vaststellen van een nieuw financieringsmodel voor de Wet sociale werkvoorziening, waarbij de jaarlijkse extra gemeentelijke bijdrage komt te vervallen en de rijksbijdrage ongewijzigd in zijn geheel beschikbaar wordt gesteld aan de GR IW4.

Daarnaast wordt de bestemmingsreserve Wsw ter hoogte van € 649.000,- opgeheven. Inleiding Met de inwerkingtreding van de Participatiewet is een belangrijke beleidswijziging aangebracht voor het ondersteunen van mensen met een arbeidsbeperking. Het uitgangspunt hierbij is het werken aan een inclusieve arbeidsmarkt: zoveel mogelijk mensen werken bij reguliere werkgevers, ook mensen met een arbeidsbeperking. Dit heeft o.a. geleid tot het Sociaal Akkoord, met de banenafspraak voor het realiseren van uiteindelijk 125.000 banen voor mensen uit deze doelgroep. Ook is destijds besloten de instroom van nieuwe personen in de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) te beëindigen. Bestaande Wsw-medewerkers blijven werkzaam onder de regels van de oude Wsw. Voor de gemeenten is het belangrijk deze wijzigingen rond de Wsw met veel zorgvuldigheid en goede voorzieningen naar de zittende doelgroep vorm te geven. Kernpunt is het blijven bieden van passend werk en goede begeleiding voor deze (kwetsbare) doelgroep.

Raadsvoorstel van 13 december 2022, nr. 2036971

De gemeenten werken aan een inclusieve samenleving. In 2018 zijn besluiten genomen om deze transitie tot stand te brengen. Hiervoor is de uitvoeringsstructuur van de Participatiewet en de sociale werkvoorziening aangepast aan de nieuwe werkelijkheid met de focus op toekomstbestendigheid. Hierbij is het van essentieel belang dat we blijven zorgen voor passend werk en de benodigde begeleiding van inwoners die werkzaam zijn in de sociale werkvoorziening van IW4. De bijgevoegde documenten zijnde de oplegger eindevaluatie besluit 2018 (bijlage 1), de eindrapportage (bijlage 2) en de externe toetsing transitieplan IW4 (bijlage 3) geven een nadere toelichting. De beschrijving van het nieuwe financieringsmodel wordt in het bijgevoegd ‘memo financiering Wsw’ (bijlage 4) nader toegelicht. Op woensdag 16 november 2022 is een voorlichtingsavond georganiseerd in het gemeentehuis Rhenen voor de raadsleden van gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude. Tijdens deze avond is de evaluatie van het transitieplan en het nieuwe financieringsmodel Wsw toegelicht door IW4 en de verschillende beleidsmedewerkers. Beoogd resultaat Een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet waarmee positief wordt bijgedragen aan de inclusieve arbeidsmarkt en de werkgelegenheid van mensen die werkzaam zijn binnen de Wsw geborgd wordt. Argumenten 1.1.

Er is geen extra gemeentelijke bijdrage meer nodig om het subsidietekort Wsw te compenseren. In 2018 heeft Berenschot in aanloop naar de besluitvorming over de financiering van de Wsw onderzoek gedaan naar het subsidietekort binnen de Wsw. Geconcludeerd werd dat een extra gemeentelijke bijdrage nodig was, omdat de uitvoeringskosten (loon- en overige kosten) hoger waren dan de subsidie (Rijksbijdrage). Een deel van dit tekort moet IW4 zelf terugverdienen. Bij de besluitvorming in 2018 is bepaald dat dit € 1.200,- per standaardeenheid (SE) is. Deze € 1.200,- is gebaseerd op het landelijke gemiddelde resultaat per SE van de SW-bedrijven in Nederland. De rest vult de gemeente vervolgens aan door middel van de gemeentelijke bijdrage Gelet op de volumeontwikkeling Wsw die gunstiger is dan in 2018 werd voorzien, is dit tekort op de exploitatie van de Wsw afgenomen. Op basis van de huidige rekenmethodiek bedroeg deze in 2022 “slechts” € 1200 per SE. Hiermee is naar verwachting geen extra gemeentelijke bijdrage meer nodig. Naar verwachting neemt dit bedrag in de toekomst nog verder af, omdat er alleen uitstroom en geen instroom van deze doelgroep is. 1.2. Met het nieuwe financieringsmodel vervallen de negatieve prikkels op het gebied van Begeleid Werken en Handicapcode Ernstig.

Het vastgestelde rekenmodel uit het besluit 2018 brengt voor IW4 een aantal negatieve consequenties met zich mee, die vooraf niet zijn voorzien. Namelijk op het gebied van ‘Begeleid Werken’ en op het gebied van de ‘Handicapcode Ernstig’. Door in het nieuwe financieringsmodel de rekenmethodiek van de extra gemeentelijke bijdrage te schrappen, verdwijnen deze negatieve prikkels. Als we de rekenmethode ongewijzigd laten, zou dat kunnen betekenen dat de gemeentelijke bijdrage negatief wordt en IW4 voor deze doelgroep aan de gemeenten juist moet betalen. De bijgevoegde memo (bijlage 4) over de financiering Wsw geeft een toelichting op het huidige en nieuwe rekenmodel.

2

Raadsvoorstel van 13 december 2022, nr. 2036971

2.1 IW4 beheer N.V. en de GR IW4 beschikken over voldoende middelen om negatief resultaat op te vangen. Gemeente Veenendaal kent een reserve sociale werkvoorziening (Wsw). Het huidige saldo bedraagt € 649.000,-. Deze reserve is ingesteld ten behoeve van de kosten voor de ontwikkelingen op het gebied van de sociale werkvoorziening. De reserve Wsw is sinds 2018 bewust in stand gehouden, immers IW4 begon aan een transitieproces van drie jaar om zich om te vormen tot een toekomstbestendige organisatie. Deze transitieperiode is nu succesvol afgerond. In het tweede kwartaal van 2023 wordt de nieuwe duurzame en toekomstbestendige huisvesting betrokken. Naar verwachting ontwikkelt het bedrijfsresultaat zich positief. De begroting is structureel in evenwicht, waarbij de marges zowel naar boven als naar beneden beperkt zijn. Verder beschikt zowel de NV als de GR over voldoende middelen om een negatief resultaat op te vangen. Voorgesteld wordt dan ook om de reserve Wsw op te heffen en dit te verwerken in de jaarrekening 2022. Alternatieven Het alternatief is vasthouden aan het huidige financieringsmodel voor de Wsw. Hierbij blijven de negatieve financiële prikkels op het gebied van ‘Begeleid Werken’ en ‘Handicapcode Ernstig’ bestaan. De gemeentelijke bijdrage blijft dan bestaan, maar zorgt ervoor dat IW4 voor deze doelgroep aan de gemeenten moet betalen.

Kanttekeningen 1.1 en 3.1 Het nieuwe financieringsmodel leidt tot een financieel risico voor IW4 Beheer N.V. In het nieuwe financieringsmodel wordt de gehele Rijksbijdrage Wsw via de GR aan IW4 beheer N.V. verstrekt en is er geen sprake meer van een gemeentelijke bijdrage. Als het Rijk besluit de Wswbudgetten in de toekomst substantieel af te romen bestaat het risico dat er een onoverkomelijk subsidietekort ontstaat. Dan treedt IW4 weer in gesprek met de deelnemende gemeenten. De gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude zijn via de GR IW4 aandeelhouder in IW4 Beheer NV. Zowel de NV als de GR beschikken over reserves. Uiteindelijk zijn de deelnemende gemeenten wel risicodrager. Dit risico wordt binnen de P&C cyclus verwerkt in onze risico paragraaf. Momenteel wordt in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een onderzoek gedaan naar de begeleidingskosten Beschut Werken. IW4 geeft aan dat zij geen sluitende businesscase kan maken met de huidige landelijke begeleidingsvergoeding. De VNG en Cedris pleiten voor een hogere landelijke begeleidingsvergoeding mede gebaseerd op ervaringscijfers van andere SW-bedrijven. Naar verwachting wordt dit onderzoek begin 2023 afgerond, wanneer de begeleidingsvergoeding niet wordt verhoogd geeft dit een financieel risico bij IW4. De bijgevoegde oplegger eindevaluatie (zie bijlage 1) geeft toelichting.

Participatie Participatietrede 0 is van toepassing. Bij dit voorstel is geen sprake van participatie van inwoners. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Inwoners hebben belang bij een efficiënte en effectieve uitvoeringsorganisatie die personen met een arbeidsbeperking goed bedient. Aanpak I uitvoering De raden van Renswoude, Rhenen en Veenendaal wordt een gelijkluidend voorstel voorgelegd dat tussen de colleges van de drie gemeenten is afgestemd.

3

Raadsvoorstel van 13 december 2022, nr. 2036971

Communicatie over dit besluit Over het door u genomen besluit zal IW4 worden geïnformeerd. Evaluatie Niet van toepassing. Kosten, baten, dekking De gehele rijksbijdrage die de gemeenten jaarlijks ontvangen voor de uitvoering van de Wsw wordt beschikbaar gesteld aan de Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (GR IW4) en vervolgens IW4 Beheer N.V. Het opheffen van de bestemmingsreserve Wsw ter hoogte € 649.000,- wordt verwerkt in de jaarrekening 2022. Op basis van besluitvorming in 2018 zijn in de meerjarenbegroting binnen het taakveld Begeleide Participatie bedragen opgenomen voor de extra gemeentelijke bijdrage Wsw. De afgelopen jaren is gebleken dat een lagere gemeentelijke bijdrage nodig was dan in onze begroting was opgenomen. In de bestuursrapportages zijn dan ook incidenteel middelen afgeraamd. In de tweede bestuursrapportage 2021 is geconstateerd dat binnen taakveld 6.4 Begeleide participatie in de begroting meerjarig – en met name in de jaren 2024 en 2024 – te ruime budgetten waren opgenomen: deze stonden niet in meer in verhouding tot de rijksmiddelen. In de betreffende bestuursrapportage is voor de benodigde budgetten reeds meer aansluiting gezocht bij de rijksmiddelen en zijn de resterende middelen (structureel) afgeraamd.

De binnen het taakveld nu nog resterende middelen zijn naar verwachting nodig voor de uitvoering van de taken zoals Beschut Werk. In de derde bestuursrapportage 2022 zijn bij taakveld 6.4 Begeleide Participatie en 6.5 Arbeidsparticipatie in dit kader diverse ontwikkelingen benoemd. Het gaat dan bijvoorbeeld om in de komende jaren afnemende re-integratiebudgetten, benodigde inzet ten behoeve van het toenemend aantal inwoners dat valt onder de ‘nieuwe doelgroepen’ en banenafspraak, een landelijk onderzoek naar de rijksvergoeding voor Beschut Werkt etc. Hierbij is aangegeven dat in 2023 via de P&C cyclus voorstellen worden gedaan voor een structurele budgetverdeling tussen de taakvelden, waarbij onder andere ook de benodigde personeelscapaciteit wordt betrokken. De in de begroting binnen het taakveld Begeleide Participatie nog beschikbare middelen voor een gemeentelijke bijdrage IW4 worden hierbij betrokken. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Oplegger eindevaluatie besluit 2018 2. Eindrapportage transitieplan IW4 3. Toetsing eindrapportage transitieplan IW4 4. Memo financiering Wet sociale werkvoorziening 4