1. Crisisherstelfonds - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

25 mei 2023 2080344 4 april 2023 Crisisherstelfonds Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien

Agendapunt

Team

Financiën

Erik Vogelzang (0318) 538427 Erik.vogelzang@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Een ‘stelpost Crisisherstelfonds’ in te stellen, gericht op het toegankelijk houden, in stand houden en versterken van de Veenendaalse samenleving. 2. Voor deze nieuwe stelpost Crisisherstelfonds een budget van € 585.000,- beschikbaar te stellen. 3. De kosten ten laste te brengen van de stelpost Coronagelden en dit administratief te verwerken bij de resultaatbestemming van de jaarstukken 2022. Waarom naar de raad? Gezien de bevoegdheden van de raad wordt voorgesteld om een besluit te nemen over een deel van de middelen die beschikbaar zijn binnen de stelpost Coronagelden. Voorgesteld wordt om van de ultimo 2022 nog beschikbare coronagelden (omstreeks € 1.900.000,-) € 585.000,- beschikbaar te stellen in 2023 en toe te voegen aan een nieuw te vormen stelpost Crisisherstelfonds. Met deze nieuw te vormen stelpost kan een subsidieregeling gericht op eenmalige energiecompensatie voor maatschappelijke organisaties worden vastgesteld en uitgevoerd. Samenvatting De hoge energieprijzen hebben impact op maatschappelijke organisaties. Het is wenselijk om de organisaties die in continuïteitsproblemen (dreigen te) komen financieel te ondersteunen.

Het college is voornemens om hiervoor een subsidieregeling (met een subsidieplafond van € 500.000,-) vast te stellen (bijlage 1) waarmee aan maatschappelijke organisaties eenmalig maatwerkondersteuning kan worden geboden. Formeel zijn hiervoor echter geen middelen beschikbaar. Naar verwachting worden in de jaarstukken 2022 nog beperkt kosten ten laste gebracht van de stelpost Coronagelden. Deze stelpost Coronagelden biedt vervolgens nog voldoende ruimte om bijvoorbeeld dekking te kunnen bieden voor een (subsidie)regeling gericht op eenmalige energiecompensatie voor maatschappelijke organisaties. Gezien de bevoegdheden van de raad wordt voorgesteld om een stelpost Crisisherstelfonds in te stellen en deze te vullen met een deel van de middelen op de stelpost Coronagelden. Bij positieve besluitvorming door de raad stelt het college de beoogde subsidieregeling definitief vast.

Raadsvoorstel van 4 april 2023, nr. 2080344

Een stelpost Crisisherstelfonds is tevens breder inzetbaar en biedt het college -mits door de raad op de stelpost middelen beschikbaar worden gesteld- de mogelijkheid om snel te kunnen anticiperen op ongewenste effecten die door verschillende crises in Veenendaal kunnen worden veroorzaakt. Inleiding De hoge energieprijzen hebben impact op maatschappelijke organisaties. We volgen deze ontwikkelingen al geruime tijd. Eind 2022 is een breder beeld ontstaan van (mogelijke) continuïteitsproblemen die kunnen ontstaan door de sterk gestegen energieprijzen. We zien dat een deel van de maatschappelijke organisaties een langlopend (nog goedkoper) energiecontract heeft of bijvoorbeeld over voldoende eigen middelen beschikt om de prijsstijgingen (vooralsnog) te kunnen opvangen. Er zijn naar verwachting ook organisaties die de gestegen lasten minder goed of niet langdurig kunnen dragen. Ondersteuning vanuit het Rijk Het ministerie van Financiën heeft in de Najaarsnota 2022 en de decembercirculaire 2022 aangekondigd dat bij de Voorjaarsnota 2023 een extra prijsbijstelling voor de bekostiging van scholen, culturele instellingen, verenigingen en andere organisaties in de (semi)collectieve sector wordt verwerkt. Dit is nodig omdat de reguliere indexatie had plaatsgevonden vóór de grote prijsstijgingen.

Zo komt er naar verwachting binnen de begroting van het ministerie van OCW structureel € 400 miljoen beschikbaar en binnen het gemeentefonds structureel € 300 miljoen, oplopend naar € 400 miljoen vanaf 2026. Het ministerie van OCW verkent de mogelijkheden voor een noodregeling voor uitschieters binnen de door haar bekostigde instellingen in het onderwijs, de culturele sector en de wetenschap. De middelen voor gemeenten worden door het Rijk verwerkt in de meicirculaire 2023. Lokaal worden deze middelen verwerkt in de tweede bestuursrapportage 2023. Hierbij moet worden opgemerkt dat deze middelen zijn bedoeld als compensatie voor alle gemeentelijke prijsstijgingen. Voor de Sportsector heeft het Rijk reeds een aanvullend steunpakket aangekondigd van € 213 miljoen. Hiervan is € 207 miljoen beschikbaar voor de openbare zwembaden en € 6 miljoen voor energie-intensieve verenigingen in acute continuïteitsproblemen waarvoor de generieke maatregelen, zoals mogelijke ondersteuning vanuit gemeenten, de TEK-regeling en het prijsplafond voor kleinverbruikers, niet toegankelijk of toereikend zijn (kamerbrief 30 nov. Kenmerk: 3475914-1040534S). De voorwaarden voor de noodvoorziening, evenals die voor de steun aan openbare zwembaden, wordt de komende periode samen met de sportsector en gemeenten uitgewerkt.

Definitieve besluitvorming over de hierboven genoemde middelen en noodregelingen moet dus nog plaatsvinden waardoor deze middelen en noodregelingen nu – ten tijde van het schrijven van dit voorstel- nog niet beschikbaar zijn. Daarmee is ook nog niet helder of de ondersteuning vanuit het Rijk voldoende zal zijn. Ondersteuning vanuit de provincie De provincie Gelderland besloot in november 2022 € 10 miljoen beschikbaar te stellen voor een ‘Winterfonds’. Deze middelen zijn verdeeld over de Gelderse gemeenten en bedoeld om maatschappelijke-, publieke- en sportvoorzieningen en een deel van het Gelders bedrijfsleven, dat door de sterk gestegen energieprijzen in de problemen dreigt te 2

Raadsvoorstel van 4 april 2023, nr. 2080344

geraken, bij te staan. De Gelderse gemeenten hebben vervolgens zelf (op uiteenlopende wijze) nadere invulling gegeven aan lokale regelingen. Vanuit de provincie Utrecht is vooralsnog geen initiatief voor een vergelijkbaar fonds bekend. Mogelijke ondersteuning op lokaal niveau Naar verwachting worden in de jaarstukken 2022 nog beperkt kosten ten laste gebracht van de stelpost Coronagelden. In de decembercirculaire 2022 ontvingen we daarnaast van het Rijk ook nog compensatie voor de inkomstenderving vanwege Corona in 2021. Ook deze middelen worden normaliter verwerkt op de stelpost. Op de stelpost Coronagelden is daarmee ultimo 2022 naar verwachting omstreeks € 1,9 miljoen beschikbaar. Gezien de bevoegdheden van de raad wordt voorgesteld om een stelpost Crisisherstelfonds in te stellen en van de nog beschikbare coronagelden € 585.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan een nieuw te vormen stelpost Crisisherstelfonds. Deze nieuw te vormen stelpost biedt daarmee ruimte voor het vaststellen en uitvoeren van een (subsidie)regeling gericht op eenmalige energiecompensatie voor maatschappelijke organisaties. Een stelpost Crisisherstelfonds is tevens breder inzetbaar en biedt -mits op de stelpost middelen beschikbaar worden gesteld- de mogelijkheid om snel te kunnen anticiperen op ongewenste effecten die door verschillende crises in Veenendaal kunnen worden veroorzaakt.

Subsidieregeling Na besluitvorming door de raad stelt het college de ‘Subsidieregeling eenmalige energiecompensatie maatschappelijke organisaties 2022-2023 gemeente Veenendaal’ definitief vast. Deze regeling is in concept toegevoegd aan dit voorstel (bijlage 1). Met de subsidieregeling wordt beoogd te voorkomen dat maatschappelijke organisaties in continuïteitsproblemen komen als gevolg van de stijgende energielasten. Met de regeling willen we de sociaal maatschappelijke en - culturele infrastructuur en de activiteiten die daarvoor worden uitgevoerd voor de gemeente Veenendaal behouden. In de regeling wordt onder andere gedefinieerd wat we onder een maatschappelijke organisatie verstaan, wat subsidiabele kosten zijn en welke voorwaarden we hanteren. Voor organisaties geldt hetzelfde als voor individuele burgers: eventuele betalingsproblemen hangen grotendeels samen met het contract dat is afgesloten (duur en inhoud). Met de regeling bieden we daarom maatwerk aan maatschappelijke organisaties: we kijken wat nodig is en wat de organisatie zelf (nog) kan bijdragen. Een meer generieke regeling is overwogen, maar heeft als nadeel dat ook organisaties die niet in financiële nood verkeren een bijdrage kunnen ontvangen, terwijl tegelijk een generieke bijdrage onvoldoende kan zijn voor organisaties die juist wel in financiële nood verkeren.

De regeling richt zich op een eenmalige compensatie voor de jaren 2022 en 2023. Structurele effecten van gestegen energielasten worden betrokken bij de Kadernota 2024-2027 dan wel de Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027. Ondernemers De subsidieregeling is niet bedoeld voor het MKB. Een aantal gemeenten in het land besloot een regeling in te stellen die meer generiek van aard is, voor zowel maatschappelijke organisaties als ondernemers, en waarbij een (veelal beperkter en/of maximale) bijdrage wordt gegeven over een 3

Raadsvoorstel van 4 april 2023, nr. 2080344

relatief korte periode. Het betreft met name Gelderse gemeenten. De provincie Gelderland heeft hiervoor een zogenaamd Winterfonds beschikbaar gesteld. De provincie Utrecht heeft vooralsnog geen middelen beschikbaar gesteld. Het Rijk komt ondernemers en winkeliers inmiddels tegemoet met de “Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb”. Ondernemers worden ook verwezen naar het ondernemersloket. De raad is eerder geïnformeerd over acties die de gemeente voor winkeliers onderneemt: • de actie “deuren dicht, winkel open”. De winkelier sluit de voordeur en laat met een sticker op de voordeur weten dat de winkel open is, maar vanwege energiebesparing de winkeldeur dicht is. • Aanzet tot schuldhulpverlening voor ondernemers. • Monitoren rijksmaatregelen voor tegemoetkoming van hoge energielasten voor ondernemers. • Inzet van het Energieloket waar winkeliers informatie kunnen inwinnen. • De inzet van het Van Kreelfonds voor winkeliers is een mogelijkheid. Stichting BIZ Winkelstad Veenendaal is verantwoordelijk voor de intake en afhandeling van de aanvragen. • Bijstand voor Zelfstandigen (BBZ) Beoogd resultaat Een Crisisherstelfonds, welke breed ingezet kan worden en de mogelijkheid biedt om snel te kunnen anticiperen op ongewenste effecten die door verschillende crises in Veenendaal kunnen worden veroorzaakt.

Dit draagt bij aan het toegankelijk houden, in stand houden en versterken van de Veenendaalse samenleving. Argumenten 1.1 Een Crisisherstelfonds kan bijdragen aan het toegankelijk houden, in stand houden en versterken van de Veenendaalse samenleving. Een Crisisherstelfonds is breed inzetbaar en biedt de mogelijkheid om snel te kunnen anticiperen op ongewenste effecten die verschillende crises in Veenendaal kunnen veroorzaken. Met deze nieuwe stelpost kunnen bijvoorbeeld subsidieregelingen worden uitgevoerd of op andere wijze ondersteuning worden geboden aan de samenleving. Dit draagt bij aan het toegankelijk houden, in stand houden en versterken van de Veenendaalse samenleving. 1.2/2.1/3.1 Het budgetrecht ligt bij de raad Besluitvorming over het beschikbaar stellen van middelen is een bevoegdheid van de raad. 2.2/3.2 Besluitvorming vooruitlopend op de vaststelling van de jaarstukken 2022 is wenselijk. Besluitvorming over de jaarstukken staat gepland voor eind juni. Het is wenselijk om vooruitlopend op die besluitvorming een besluit te nemen over een deel van de middelen beschikbaar op de stelpost Coronagelden. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om al op kortere termijn te anticiperen op ongewenste effecten die door verschillende crisis in Veenendaal kunnen worden veroorzaakt.

De resterende middelen op de stelpost Coronagelden worden betrokken bij de vaststelling van de jaarstukken 2022. 1.3/2.3 De stelpost biedt ruimte om maatschappelijke organisaties die door gestegen energielasten in continuïteitsproblemen verkeren of dreigen te raken financieel te ondersteunen. Op de stelpost Coronagelden is ultimo 2022 naar verwachting omstreeks € 1,9 miljoen beschikbaar. Door een deel van deze middelen beschikbaar te stellen op een nieuwe stelpost Crisisherstelfonds kan -nadat het college een subsidieregeling hiertoe heeft vastgesteld- aan maatschappelijke 4

Raadsvoorstel van 4 april 2023, nr. 2080344

organisaties financiële ondersteuning (maatwerk) worden geboden. Indien nodig of gewenst kan de raad op een later moment besluiten om de nieuwe stelpost Crisisherstelfonds aan te vullen. Alternatieven De raad kan besluiten niet in te stemmen met dit voorstel. In dat geval kan voorlopig niet worden geanticipeerd op ongewenste effecten die door verschillende crises in Veenendaal kunnen worden veroorzaakt, zoals bijvoorbeeld stijgende energielasten bij maatschappelijke organisaties. Afhankelijk van de besluitvorming over de jaarstukken kan dan niet eerder dan in het najaar eventuele financiële ondersteuning worden geboden. De raad kan besluiten ter dekking van dit voorstel de algemene reserve in te zetten. De raad kan ook besluiten om meer of minder middelen beschikbaar te stellen op de voorgestelde nieuwe stelpost Crisisherstelfonds. Kantekeningen 1.1 We wijken af van de gebruikelijke procedure. Normaliter besluit de raad bij de jaarstukken over eventuele voorstellen voor resultaatbestemmingen. Met dit raadsvoorstel wijken we af van de gebruikelijke procedure. De resterende middelen op de stelpost Coronagelden worden betrokken bij de vaststelling van de jaarstukken 2022. Participatie Stap 1 Informeren en Stap 2 Inventariseren van de participatieladder zijn van toepassing.

Er zijn signalen ontvangen dat maatschappelijke organisaties in financiële problemen dreigen te raken als gevolg van de gestegen energielasten. Ook is in de afgelopen periode en via de reguliere contactmomenten met de maatschappelijke organisaties de stand van zaken uitgevraagd. Bij dit beleidsstuk is er geen sprake van participatie van inwoners. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Een stelpost Crisisherstelfonds kan breed ingezet worden ten behoeve van het toegankelijk houden, in stand houden en versterken van de Veenendaalse samenleving. Aanpak/uitvoering Bij positieve besluitvorming door de raad stelt het college naar verwachting op korte termijn de beoogde subsidieregeling definitief vast, gericht op een eenmalige energiecompensatie voor maatschappelijke organisaties voor de periode 2022-2023, en met een subsidieplafond van € 500.000,-. Voor de uitvoering van de beoogde subsidieregeling is geen capaciteit beschikbaar: inhuur is noodzakelijk. Hiervoor is een budget van € 85.000,- nodig. De komende tijd blijft het college uiteraard de ontwikkelingen met betrekking tot de energieprijzen en de impact hiervan op de samenleving volgen. Ook volgen we de ontwikkelingen inzake mogelijke ondersteuning door de provincie Utrecht of het Rijk.

Communicatie over dit besluit Communicatie naar maatschappelijke organisaties vindt plaats nadat het college een subsidieregeling heeft vastgesteld.

5

Raadsvoorstel van 4 april 2023, nr. 2080344

Evaluatie Vergelijkbaar aan de stelpost Coronagelden wordt via de P&C cyclus inzichtelijk gemaakt hoe de besteding/uitputting van de nieuwe stelpost Crisisherstelfonds plaatsvindt. Daarnaast wordt de raad via de P&C cyclus dan wel een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de uitvoering van de beoogde subsidieregeling. Kosten, baten, dekking Naar verwachting worden in de jaarstukken 2022 nog beperkt kosten ten laste gebracht van de stelpost Coronagelden. In de decembercirculaire 2022 ontvingen we daarnaast van het Rijk ook nog compensatie voor de inkomstenderving vanwege Corona in 2021. Ook deze middelen worden normaliter verwerkt op de stelpost. Op de stelpost Coronagelden is daarmee ultimo 2022 naar verwachting omstreeks € 1,9 miljoen beschikbaar. Risico Bij de door het college beoogde subsidieregeling ‘eenmalige energiecompensatie maatschappelijke organisaties’ wordt gekozen voor een subsidieplafond van € 500.000,-. Dit bedrag is indicatief en niet gebaseerd op inzichten vanuit een beschikbaarheid van relevante data. Daarmee is het risico actueel dat het bedrag niet in overeenstemming is met de omvang van het vraagstuk en het verwachte beroep op de regeling. De kans op onder- of overschrijding is daarmee actueel. Het werken met een subsidieplafond is bedoeld als financiële beheersmaatregel in plaats van het hanteren van een openeinderegeling.

Voor de uitvoering van de beoogde subsidieregeling is geen capaciteit beschikbaar: inhuur is noodzakelijk. Hiervoor is een budget van € 85.000,- nodig. Het beroep op de beoogde subsidieregeling wordt continu gemonitord en periodiek, via de P&Ccyclus, wordt inzichtelijk gemaakt hoe de besteding/uitputting van de stelpost Crisisherstelfonds plaatsvindt. Indien nodig of gewenst kan de raad op een later moment besluiten om de nieuwe stelpost Crisisherstelfonds aan te vullen.

Burgemeester en wethouders,

de heer K.J.G. Kats burgemeester

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Concept Subsidieregeling eenmalige energiecompensatie maatschappelijke organisaties 2022-2023 gemeente Veenendaal

6