1. Consultatiememo regionale adviescommissies
Tekst van het document
MEMO CONSULTATIE REGIONALE ADVIESCOMMISSIES
Kopie aan
2023\46701 Gemeenteraad -
Van
Griffie
Datum
22 maart 2023 Consultatie instelling (regionale) gemeenschappelijke adviescommissies / verzoek gemeenteraad Montfoort - regionale adviescommissie
Documentnummer Aan
Onderwerp
Telefoonnummer
(0318) 538255
Aanleiding – verzoek gemeenteraad Montfoort Van de raad van gemeente Montfoort is het volgende verzoek gekomen. “De raad van gemeente Montfoort wil onderzoeken of de raden van de deelnemende gemeenten willen anticiperen, tezamen met de raad van Montfoort, in een gezamenlijke raadsadviescommissie voor de gemeenschappelijke regeling AfvalVerwijderingUtrecht (AVU). De gewijzigde WGR (wet gemeenschappelijke regelingen) introduceert de mogelijkheid om een adviescommissie in te stellen waarin raadsleden zitting hebben vanuit de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten bij een gemeenschappelijke regeling. Deze adviescommissie heeft tot taak om de regeling te adviseren over voorgenomen besluiten. Maar de commissie kan ook zelf aandacht vragen voor een onderwerp en hierover standpunten van de raden van de deelnemende gemeenten voorbereiden (en daarover adviseren aan de raden). De instelling van een adviescommissie is een taak van het algemeen bestuur van een regeling met openbaar lichaam, nadat de raden hiertoe het voorstel hebben gedaan. Graag verneem ik van u of uw raad hier welwillend tegenover staat. Mocht er voldoende draagvlak voor zijn dan zal Montfoort het voorstel bij het AB indienen.” Wat bepaalt de wet over de regionale adviescommissie? De gewijzigde Wgr is 1 juli 2022 in werking getreden.
De hele wetswijziging is bedoeld om de volksvertegenwoordiging meer mogelijkheden te geven om invloed uit te oefenen op gemeenschappelijke regelingen. Een van die mogelijkheden is de instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie “die het algemeen bestuur van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende gemeenten met betrekking tot de regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien” (art. 24a, lid 1 Wgr). Een dergelijke commissie wordt op voorstel van de raden van de gezamenlijke deelnemende gemeenten door het algemeen bestuur ingesteld. Er moet dus sprake zijn van een gezamenlijk voorstel. Alle raden moeten instemmen met de instelling van de commissie. Als zo’n commissie is ingesteld, hoeft de gemeenteraad overigens niet per se een lid aan te wijzen. Artikel 24a, lid 3 Wgr bepaalt: “De commissie bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden worden aangewezen. Een raad kan besluiten geen lid aan te wijzen.” Voor het instellen van een dergelijke regionale commissie hoeft de gemeenschappelijke regeling overigens niet te worden gewijzigd. Doelstelling gemeenschappelijke adviescommissie Een belangrijk doel van de wijziging van de Wgr is om de positie van de gemeenteraden bij de besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen te versterken.
Zo is een verruiming van de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen gerealiseerd. Een andere wijziging is de mogelijkheid om een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen. Die mogelijkheid is er per gemeenschappelijke regeling. De instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie maakt het mogelijk dat gemeenteraden in
Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag
een vroegtijdig stadium kunnen worden betrokken bij voorgenomen besluiten door het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Zo’n adviescommissie is dus als het ware een vooruitgeschoven post van de raden. Zij volgt de gemeenschappelijke regeling van dichtbij. Voorwaarde voor de instelling van een adviescommissie is wel dat iedere gemeente die aan een gemeenschappelijke regeling deelneemt, met het verzoek om tot instelling van zo’n adviescommissie instemt. Maar: een gemeenteraad is niet verplicht een lid aan te wijzen. Daar is hij vrij in. Instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie zal de raden ook ondersteunen bij hun controlerende rol richting de gemeenschappelijke regelingen. Wat kan nu zo’n gemeenschappelijke adviescommissie? Wat is het doel? ▪ De adviescommissie dient om de belangen van de betrokken gemeenten te behartigen. ▪ De adviescommissie kan het bestuur van het samenwerkingsverband adviseren omtrent voorgenomen besluiten van dat bestuur. ▪ Een advies van de adviescommissie kan ook gaan over andere zaken die politiek wenselijk gevonden worden, los van besluitvormingsprocedures, zoals het al dan niet wijzigen van beleid, het voorbereiden van nieuwe besluiten of op de wijze van verwerken van zienswijzen die door de raden gegeven zijn. ▪ De adviescommissie kan zelf aandacht vragen voor een specifiek onderwerp.
▪ De adviescommissie kan (gezamenlijke) standpunten van de raden van de deelnemende gemeenten op het punt van de regeling voorbereiden en daaromtrent adviseren (naar het bestuur van de regeling en de gemeenteraden). Zo zijn raden eerder en nauwer betrokken. NB. Een gemeenschappelijke adviescommissie kan niet zelfstandig besluiten nemen en heeft geen raadsbevoegdheden. Er is dus nadrukkelijk geen sprake van delegatie of een andere overheveling van bevoegdheden. Zij heeft alleen een adviserende rol naar het bestuur van de gemeenschappelijke regeling en naar de raden. Strategische afweging Uit een recent onderzoek blijkt dat de gemeenteraden niet alle instrumenten en middelen gebruiken die beschikbaar zijn bij de kaderstelling en controle op de regioInstelling gemeenschappelijke adviesnale samenwerking. Hierbij speelt een gebrek aan tijd een rol. De commissie wet geeft aan dat de regionale adviescommissies per gemeenHoe gaat de instelling van zo’n gemeenschappelijke regeling moeten worden ingesteld. Het is niet mogeschappelijke adviescommissie in zijn lijk om één commissie in te stellen voor verschillende gemeenwerk? Het begint bij een verzoek vanuit bij de betreffende gemeenschappelijke schappelijke regelingen. Zouden de gemeenteraden voor elke regeling betrokken gemeenteraden.
gemeenschappelijke regeling een adviescommissie instellen, dan • Alle raden moeten instemmen met het wordt het tijdsbeslag -nu al fors- nòg groter. Dat pleit dus tegen voorstel een gemeenschappelijke adhet instellen van zo’n adviescommissie. Anderzijds is zo’n comviescommissie in te stellen. Het is dus missie juist wel bedoeld om de raden meer invloed te geven. De een gezamenlijk voorstel. • Het voorstel wordt gedaan aan het algemeenteraad kan daarom meer strategisch kijken welke gegemeen bestuur van de gemeenschapmeenschappelijke regeling zo’n adviescommissie verdient. De pelijke regeling. wetgever lijkt zich daarvan bij de wetswijziging bewust te zijn ge• Het algemeen bestuur regelt bevoegdheden, taken, samenstelling en werkweest. Hij geeft aan dat een adviescommissie voor slechts een wijze van de commissie. beperkt aantal regelingen geschikt zal zijn. Gezien de gevraagde • Het algemeen bestuur dient voorafgaand aan het regelen hiervan de ratijdsinvestering zou daarom gekozen kunnen worden voor een den van de deelnemende gemeenten in commissie waar dat vanuit de verantwoordelijkheden en de rollen de gelegenheid te stellen hun wensen van de raad nodig is. Dat lijkt een logisch te volgen lijn: de geen bedenkingen hieromtrent ter kennis van het algemeen bestuur te brengen.
meentelijke belangen zullen bij de ene gemeenschappelijke rege• De gemeenteraad hoeft geen lid aan te ling groter zijn, dan bij de andere gemeenschappelijke regeling. wijzen. Doet hij dit wel, dan betreft dit een voordracht aan het algemeen beEchter, dat kan per gemeenteraad weer verschillen. De wensen stuur. van de deelnemende gemeenteraden kunnen dus uiteenlopen. • Leden opereren zonder last of ruggeDe ene gemeenteraad kan aan een bepaalde gemeenschappespraak. lijke regeling meer belang hechten dan een andere gemeenteraad. Dat kan ertoe leiden dat gemeenteraad A er de voorkeur aan geeft om een gemeenschappelijke
2
adviescommissie te willen voor, bijvoorbeeld, de Afval Verwijdering Utrecht (AVU), terwijl een gemeenteraad B zo’n commissie zou willen voor de Gemeenschappelijke GezondsheidsDienst regio Utrecht (GGDrU). Is daar dan uit te komen? Ja, in de wet is daar namelijk rekening mee gehouden. Een gemeenteraad kan wel meedoen met een gezamenlijk voorstel, maar besluiten geen raadslid aan te wijzen. Wat betekent dit? Wanneer in de raad geen behoefte is aan een gemeenschappelijke adviescommissie, kan de lijn gevolgd worden wel het voorstel van een andere gemeenteraad om een adviescommissie in te stellen, te ondersteunen, maar te zijner tijd geen leden vanuit de Veense raad aan te wijzen om in de commissie te participeren. Door deze lijn te volgen, kunnen de wensen van andere gemeenteraden die een adviescommissie graag willen, niet geblokkeerd worden. Consultatievragen Van de gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Veenendaal participeert, heeft de Regio Foodvalley al een dergelijke commissie. Dat is bij de andere gemeenschappelijke regelingen niet het geval. (Voor de huidige gemeenschappelijke regelingen: zie bijgaand kader.) Om in de gemeenteraad te peilen of er behoefte is aan een mogelijkheid een adviescommissie in te stellen, vragen wij de volgende consultatievragen te beantwoorden.
Beantwoording van deze vragen maakt het tevens mogelijk een reactie te geven op het verzoek van de gemeenteraad van Montfoort.
Gemeenschappelijke regelingen (waarin Veenendaal participeert) 1. Regio Foodvalley 2. Veiligheidsregio Utrecht (VRU) 3. Sociale Werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (IW4) 4. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) 5. Afvalverwijdering Utrecht (AVU) 6. Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) (Zie ook Programmabegroting 2023, p. 103.)
De Regio Foodvalley heeft reeds een gemeenschappelijke adviescommissie. Bij de Bedrijfsvoeringsorganisatie Valleihopper gaat het om een vorm van samenwerking waarbij geen gemeenschappelijke adviescommissie mogelijk is.
1. Heeft de gemeenteraad ten aanzien van de gemeenschappelijke regelingen waaraan Veenendaal deelneemt, behoefte aan een gemeenschappelijke adviescommissie? (Bij ‘nee’, ga door naar vraag 3.) 2. Zo ja, om welke gemeenschappelijke regeling(en) gaat het dan? Stel, dat vraag 1 met ‘nee’ beantwoord is. Of stel dat anders bij vraag 2 een of een beperkt aantal gemeenschappelijke regelingen is genoemd. Wat betekent dat dan vervolgens wanneer een andere gemeenteraad de raad van Veenendaal verzoekt mee te gaan in een voorstel een adviescommissie in te stellen bij een gemeenschappelijke regeling die de raad van Veenendaal niet heeft gewild of niet heeft genoemd (bij vraag 2). Hoe dan te handelen? Voorbeeld. De gemeenteraad van Veenendaal wil graag een adviescommissie instellen voor de GGDrU. Een andere gemeenteraad wil dat niet, maar wil wel een adviescommissie voor de AVU (zie verzoek Montfoort ten aanzien van de AVU). Wat dan? Daarom de volgende vraag. 3. Wil de gemeenteraad van Veenendaal (dan) meewerken aan verzoeken van andere gemeenteraden een adviescommissie in te stellen? Is het antwoord op de vraag ‘nee’, dan is daarmee gelijk het verzoek van de gemeenteraad Montfoort beantwoord. Wanneer het antwoord op die vraag ‘ja’ is, dan spreekt de raad van Veenendaal daarmee uit het verzoek van de raad van Montfoort te onderschrijven.
Dan kan de volgende checkvraag voor de vraag vanuit Montfoort nog gesteld worden:
3
4. Zo ja, wil de raad dan te zijner tijd ook een afvaardiging vanuit de raad voor die adviescommissie voor de AVU aanwijzen? Vervolg De ontvangen reacties geven allereerst richting voor het antwoord op het verzoek van de gemeenteraad van Montfoort. Na de consultatie wordt de gemeenteraad van Montfoort dan ook geïnformeerd over de uitkomst van deze consultatieresultaten. Het is een verzoek aan de raad, dus het voorstel is om de uitkomsten van deze peiling via een raadsvoorstel en -besluit te bekrachtigen. De lijn uit deze consultatieronde zal dan zijn weerslag vinden in dat raadsvoorstel- en besluit. Effect van deze vastlegging is, dat de door de gemeenteraad gekozen lijn gehanteerd kan worden, wanneer meerdere verzoeken van andere gemeenteraden ontvangen worden. Tevens kan in het raadsvoorstel op nadere zaken worden ingegaan of bepaalde punten nog nader worden toegelicht. Bijlagen 1. Handreiking VNG/Cooperación Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen? 2. Regionale samenwerking en gemeenteraden. Een samenvattend onderzoek naar de legitimiteit, effectiviteit en doelmatigheid van regionale samenwerkingsverbanden.
4