1. Consultatiememo concept-Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040

RAADSCONSULTATIE MEMO Zaaknummer Onderwerp Aan

2222210 Consultatiememo concept-Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 De leden van de raadscommissie

Kopie aan

Telefoonnummer

College van burgemeester en wethouders Ruimtelijke Ordening en Bouwen en Programma’s & Projecten Marriëlle Cornelisse & Rik Dekkers +31318 538 313

Datum collegevergadering

21 januari 2025

Van

Team

Behandelaar

Doel Uw input te verkrijgen voor het concept-Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040. Inleiding De gemeente Veenendaal is op dit moment bezig met de voorbereiding voor het actualiseren van de Omgevingsvisie 2030. De huidige omgevingsvisie is op 17 december 2020 door u vastgesteld. Er is bij de vaststelling van deze visie besloten de visie eenmaal per raadsperiode te evalueren. In de startnotitie (bijlage 6) van 2023 is aangegeven wat uit de evaluatie is gebleken en waarom de Omgevingsvisie geactualiseerd moet worden, rekening houdend met de bestaande kaders. Daarnaast is in deze startnotitie een proces uiteengezet. In september 2024 bent u geïnformeerd met een raadsinformatiebrief (bijlage 5) over de noodzaak om af te wijken van het proces zoals opgenomen in de startnotitie. Evaluatie In de startnotitie (december 2023) is het volgende aangegeven: In de Omgevingsvisie zijn de doelstellingen van alle ruimtelijke thema's benoemd. De rode draad van de visie is Gezond, Duurzaam en Veilig. Deze rode draad is enkele jaren geleden tot stand gekomen in een breed participatieproces. Deze thema’s zijn nog steeds actueel voor Veenendaal. Vanuit het rijks- en provinciaal beleid wordt de afgelopen jaren ook steeds meer nadruk gelegd op met name de brede thema’s gezondheid en duurzaamheid.

Voorbeelden zijn de landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving, de provinciale omgevingsvisie en de verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley. Kortom de hoofdambities uit de huidige omgevingsvisie blijven ook de voor de komende jaren staan. Focuspunten actualisatie omgevingsvisie De focus ligt bij deze actualisatie op de volgende hoofdonderwerpen: 1. Actualisatie / concretisering / verduidelijking van de drie hoofdambities; gezond, duurzaam, veilig. De huidige visie kent vaak een uitgebreide beschrijving van ambities, doelen en concrete maatregelen. Op andere onderwerpen wordt soms alleen op hoofdlijnen gebleven. Het is belangrijk om hierin meer balans aan te brengen en waar nodig ook duidelijker aangeven waar de schuurpunten zitten of waar keuzes nodig zijn. 2. Doorkijk naar 2050 en verwerking ontwerpprincipes uit de verstedelijkingsstrategie. Inmiddels zijn er een aantal jaar verstreken en is de verstedelijkingsstrategie vastgesteld. Daarnaast is Foodvalley (en dus ook Veenendaal) aangewezen als NOVEX-gebied. Kortom het is zinvol om

Pagina 1 van 5

Raadsconsultatie memo, Onderwerp: Consultatiememo Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 Zaaknummer 2222210

een doorkijk te maken naar een verdere planhorizon en uiteraard ook genomen besluiten te verwerken bij deze herijking. 3. Wijkgerichte uitwerking onder andere als ruimtelijke kader voor nieuwe initiatieven en introductie spoorzone in de omgevingsvisie. Een wijk kan met betrekking tot de Omgevingsvisie ook gelezen worden als ‘een gebied’. Veenendaal is één stad, maar niet één gebied. Er wordt gewerkt aan een logische gebiedsindeling waarin een nadere ruimtelijke vertaling gemaakt kan worden. Het ene gebied is meer gericht op beheer en versterking terwijl een ander gebied gericht is op (her)ontwikkeling. Ook zijn er gebieden die meer of minder stedelijk zijn. Hiervoor kan dus ruimtelijk een andere vertaling worden gemaakt. Dit geldt uiteraard ook voor de Spoorzone, waarvoor u in het voorjaar 2024 het Ontwikkelkader Ambacht heeft vastgesteld als onderdeel van dit toekomstbeeld. Dit grote herontwikkelingsgebied moet nog worden opgenomen in de omgevingsvisie. Deze vertaling vormt gelijk ook een ruimtelijk kader voor eventuele nieuwe ontwikkelingen. Kortom hiermee wordt de omgevingsvisie een nog sterker kaderstellend document. Toevoeging focuspunten omgevingsvisie september 2024 In de eerste fase van de aanpak zijn een aantal zaken geconstateerd: 1. Op diverse thema’s mist er een basis (in de vorm van beleid) waarop de omgevingsvisie gebouwd kan worden.

Dit geldt onder andere voor mobiliteit en groen; 2. De huidige visie geeft per thema weer waar we als gemeente op in willen zetten, maar geeft geen antwoord op de vraag wat voor stad Veenendaal wil zijn; 3. In de huidige visie worden geen ruimtelijke keuzes gemaakt. In de visie zijn alle thema’s even belangrijk. Dit zorgt ervoor dat er op het niveau van ruimtelijke projecten vaak discussie ontstaat over hoe de (beperkte) ruimte ingericht moet worden. Er is immers niet altijd ruimte om bijvoorbeeld én voldoende groen én voldoende parkeerplaatsen én voldoende waterberging te realiseren. In de verstedelijkingsstrategie is beschreven dat er een groei te verwachten is voor de regio Foodvalley met 40.000 woningen, een aanzienlijk deel (circa 10.000) komt voort uit de Veenendaalse behoefte. Met een dergelijke groei zal ook de vraag naar ruimte op andere gebieden toenemen, zoals de vraag naar ruimte voor voorzieningen, voor groen, voor vervoersbewegingen en voor arbeidsplaatsen. Ook is er meer ruimte voor klimaatopgaven gevraagd en de energietransitie. Al deze opgaven hangen met elkaar samen en de ruimte in Veenendaal is beperkt. Dit vraagt om scherpe keuzes in de verdeling van de beschikbare ruimte. Met het actualiseren van de omgevingsvisie wordt gepoogd om scherpere keuzes te formulieren en de daarmee samenhangende leidende principes beter vorm te geven.

Daarnaast is het goed om meer aandacht te schenken aan veiligheid, sociale aspecten en economie. De omgevingsvisie 2040 wordt daarmee een meer integraal kader voor toekomstige initiatieven. Proces Zoals in de raadsinformatiebrief beschreven staat wordt een aangepast proces doorlopen. Daarin zijn de volgende fases te benoemen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Participatie deel 1 (Q3 2024) Voorbereiden conceptkoersdocument (Q4 2024 t/m Q1 2025) Concept Koersdocument consulterend (eind Q1 2025 begin Q2 2025) Voorbereiden omgevingsvisie 2040 (Q2 t/m Q3 2025) Participatie deel 2 (eind Q2 2025 begin Q3 2025) Besluitvorming Omgevingsvisie 2040 (Q4 2025)

De eerste fase van participatie heeft plaatsgevonden in de periode maart t/m september 2024. In maart 2024 zijn de leden van het inwonerspanel Veenendaal via de mail uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek over de toekomst van Veenendaal. Het inwonerspanel Veenendaal bestaat

Pagina 2 van 5

Raadsconsultatie memo, Onderwerp: Consultatiememo Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 Zaaknummer 2222210

uit 1.986 leden. 817 leden hebben deelgenomen aan het onderzoek. In de definitieve rapportages (bijlage 4) zijn de uitkomsten van het onderzoek verwerkt. In september 2024 zijn vier participatieavonden georganiseerd. Inwoners van de gemeente Veenendaal zijn aan de hand van 4 mogelijke scenario’s meegenomen in het toekomstbeeld. Er zijn vier bijeenkomsten georganiseerd in verschillende wijken van de gemeente Veenendaal. Van deze mogelijkheid tot participatie hebben 44 volwassen inwoners gebruik gemaakt. Na de participatie met inwoners is ook intern geparticipeerd. Tijdens diverse bijeenkomsten (lunchbijeenkomst, werksessie, verdiepingssessies) is inzichtelijk gemaakt welke opgaven er binnen de gemeente Veenendaal spelen. Hier ging het om opgaven die allemaal een beslag op de fysieke leefomgeving leggen en daardoor met elkaar kunnen conflicteren. Op dit moment worden de te maken keuzes voor de omgevingsvisie voorbereid. Aan de hand van een conceptkoersdocument wordt door u een keuze gemaakt op hoofdlijnen voor onder andere de thema’s Groei, Duurzaamheid, Mobiliteit en Groen/Klimaatbestendigheid. De gemaakte keuzes zullen in de omgevingsvisie verder uitgewerkt worden. Voorliggende consultatiememo is bedoeld om u als gemeenteraad aan te geven dat niet op alle thema’s vol ingezet kan worden. Er moeten keuzes gemaakt worden.

Deze keuzes worden in het conceptkoersdocument verder vormgegeven echter is het op voorhand belangrijk om inzichtelijk te hebben welke issues prevaleren. Veenendaalse principes We stellen voor om de rode draad principes uit de Omgevingsvisie Veenendaal 2030 aan te vullen. Een overweging is om de principes Gezond Duurzaam en Veilig (GDV) in de Omgevingsvisie Veenendaal 2040 om te zetten naar Gezond Duurzaam Vitaal en Sociaal (GDVS). Anders dan de huidige omgevingsvisie zal de nieuwe omgevingsvisie de GDVS-principes als leidraad nemen voor het verbeelden van het toekomstbeeld van Veenendaal. Daar doorheen zijn de belangrijke onderwerpen verweven, zoals bijvoorbeeld wonen en groen. Er zal per principe worden aangegeven hoe deze onderwerpen een plek krijgen in Veenendaal. Daarmee zorgen we er voor dat de Veenendaalse principes meer gestalte krijgen en is het gemakkelijker om nieuwe initiatieven te toetsen aan deze principes. Het is dan wel noodzakelijk dat de principes worden uitgebreid en anders worden verwoord. Het principe veiligheid is in de nieuwe omgevingsvisie een belangrijk onderwerp dat verweven is door de principes sociaal, gezond en vitaal. De bedoeling is dat wanneer op de juiste manier op deze principes wordt ingezet, het aspect veiligheid wordt geborgd. In de omgevingsvisie 2040 wordt de gemeente Veenendaal opgedeeld in meerdere deelgebieden.

Per deelgebied wordt inzichtelijk gemaakt hoe de huidige situatie past binnen de GDVS-principes. Vervolgens wordt per deelgebied aangegeven op welke manier de GDVS-principes kunnen worden versterkt. Opgaven Over een aantal opgaven heeft de gemeente Veenendaal al afspraken gemaakt. Dit is belangrijk, omdat dit het kader vormt voor het conceptkoersdocument. - In de verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Regio Foodvalley is de doelstelling opgenomen dat regio Foodvalley zal groeien met 40.000 woningen. Hiermee kan worden voorzien in de regionale woningbehoefte en worden voldoende woningen voor de toekomst gebouwd. Direct aangrenzend aan de gemeentegrenzen wordt nagedacht over het bouwen van nieuwe woningen. Als deze woningen op deze locaties worden gerealiseerd zullen de toekomstige bewoners effect hebben op het functioneren van Veenendaal (zoals verkeer, voorzieningen etc.). - Het Opgaveperspectief Duurzaam Veenendaal stelt als ambitie dat Veenendaal in 2050 klimaatbestendig is. Dit betekent dat het voor iedereen gezond en prettig wonen en werken is in een veilige en groene stad. In 2050 heeft hitte, langdurige droogte en hevige neerslag slechts een geringe impact op het woon- en leefklimaat, omdat daar maatregelen tegen getroffen zijn.

Pagina 3 van 5

Raadsconsultatie memo, Onderwerp: Consultatiememo Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 Zaaknummer 2222210

Daarnaast zijn de groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit sterk ontwikkeld op alle schaalniveaus van Veenendaal.

Consultatievragen Hieronder volgen enkele vragen om een beeld te krijgen bij het toekomstbeeld dat u als gemeenteraad wenst voor Veenendaal. De beantwoording helpt bij het opstellen van het conceptkoersdocument. Aangezien we overwegen Gezond, Duurzaam, Vitaal en Sociaal leidend te maken voor de Omgevingsvisie Veenendaal 2040, zijn de vragen gericht op deze principes. Daarnaast is het belangrijk dat in de geactualiseerde omgevingsvisie gebiedsgerichte keuzes worden gemaakt. Om die reden vragen we u ook de kaart in bijlage 1 mee te nemen bij de beantwoording van de vragen en kritisch te zijn of uw antwoord geldt voor elk gebied in Veenendaal. U kunt uw antwoorden invullen op het bijgevoegde antwoordformulier in bijlage 3. Het is de bedoeling dat het antwoordenvel voor de behandeling in de commissievergadering wordt ingevuld. Tijdens de commissievergadering wordt de tijd benut om uw beantwoording toe te lichten. Mocht het zo zijn dat u na de commissievergadering uw beantwoording nog wil aanvullen/wijzigen, dan kunt u dit uiteraard bij ons bekend maken. Vraag 1 – Prioriteiten per gebied De verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley zijn diverse ontwerpprincipes opgenomen. Door deze principes op lokaal niveau toe te passen worden kansen en ambities duidelijk, maar kunnen ook de ruimtelijke keuzes goed in beeld worden gebracht.

In bijlage 2 zijn deze ontwerpprincipes beschreven. Kunt u deze principes per gebied op volgorde van belangrijkheid ordenen en daarmee uw prioriteit aangeven? Vraag 2 – Gezond Veenendaal Veenendaal gaat groeien. Naast de huidige uitbreidingsplannen van ongeveer 5.000 woningen, is er nog plaats nodig voor ongeveer 5.000 extra woningen. We houden hiermee rekening met de dynamiek van de woningmarkt in de regio, waardoor we voldoende woningen bouwen voor onze inwoners. Deze nieuwe woningen zullen extra vervoersbewegingen opleveren. Daarnaast hebben nieuwe inwoners o.a. voorzieningen en werk nodig. Vervoersbewegingen, voorzieningen en bedrijven hebben allemaal in een bepaalde mate een positief en/of negatief effect op de gezondheid van onze inwoners. Zo zijn sportlocaties goed voor de gezondheid van onze inwoners die er sporten, maar kan er ook geluidhinder optreden waar naburige inwoners overlast van ervaren. Hoe ziet u de balans van groei en gezondheid voor u in de verschillende gebieden van Veenendaal? Zijn er gebieden waar we als gemeente een stapje extra moeten zetten om de (toekomstige) gezondheidssituatie te verbeteren? Vraag 3 – Duurzaam Veenendaal De stad Veenendaal is in 2040 op weg om volledig energieneutraal en klimaatbestendig en zoveel mogelijk circulair te zijn. Dit vraagt echter ruimte boven- en ondergronds.

Denk bijvoorbeeld aan gebouwen die helpen met de opwek en de verdeling van energie, maar ook aan de kabels en leidingen die aangelegd moeten worden om dit te faciliteren. Op plekken waar kabels en leidingen in de grond liggen is het bijvoorbeeld moeilijker om bomen goed te laten wortelen en worden de opties voor waterberging beperkt. Een ander voorbeeld is de invulling van openbare ruimte met asfalt voor de aanleg van infrastructuur ten behoeve van mobiliteit. De invulling met klimaat adaptief groen op deze plekken wordt lastiger door het gebrek aan wortelruimte. Hoe ziet u binnen het streven naar een duurzaam Veenendaal de verhouding tussen duurzaamheid en de openbare ruimte? Is deze verhouding per gebied verschillend? Vraag 4 – Vitaal Veenendaal Zoals in vraag 1 is aangegeven gaat Veenendaal groeien. Deze groei vraagt ruimte, zowel voor de woningen als alle aspecten die daarbij horen om een vitale stad te zijn. Zo vragen bijvoorbeeld groen, voorzieningen en werk allemaal ruimte, maar zijn ze ook essentieel voor een vitaal Veenendaal. Echter, de gemeente is al behoorlijk stedelijk en bouwt op het moment tegen haar grenzen. Door functies te stapelen in de vorm van hoogbouw wordt een deel van dit vraagstuk al opgelost, maar dit brengt ook weer andere uitdagingen met zich mee, bijvoorbeeld op het gebied van woongenot. Hoe

Pagina 4 van 5

Raadsconsultatie memo, Onderwerp: Consultatiememo Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 Zaaknummer 2222210

kunnen we de functies die Veenendaal vitaal maken een plek geven, rekening houdend met de gewenste groei en met de beperkte ruimte die er is? Zijn er per gebied verschillende maatregelen te treffen om de vitaliteit te behouden en/of te versterken? Vraag 5 – Sociaal Veenendaal In 2040 is Veenendaal veilig en verbindend. Een verbonden stad vraagt ruimte, bijvoorbeeld om te ontmoeten, te bewegen en voor cultuur, toerisme en recreatie. Een verbonden stad leidt dan weer tot een veiligere stad. Verbinding kan plaatsvinden door bijvoorbeeld openbare ruimte speciaal in te richten voor ontmoeting of recreatie. Ook kunnen functies, zoals horeca of gebruiksgroen worden gestimuleerd om het sociale aspect van Veenendaal te versterken. Daarnaast valt ook te denken aan andere woonvormen die gericht zijn op verbinding tussen verschillende doelgroepen. Al deze voorbeelden vragen ruimte en die is in Veenendaal beperkt. Waar moet op worden ingezet om een sociaal Veenendaal te bevorderen? Zijn er verschillende maatregelen nodig per gebied? Vraag 6 – Prioriteiten per gebied De verschillende gebieden in Veenendaal hebben allemaal hun eigen uitdagingen en kwaliteiten. Kunt u per gebied aangeven welke drie kwaliteiten dienen te worden behouden en welke drie uitdagingen dienen te worden aangepakt? Financiële paragraaf Nee, er zijn geen financiële consequenties.

Vervolg na consultatie Onder andere met deze input wordt naar een conceptkoersdocument toegewerkt. Deze wordt ook aan u voorgelegd. Uiteindelijk vragen we uw gemeenteraad om een besluit te nemen op een koersdocument. Dit zal helpen bij het actualiseren van de huidige omgevingsvisie. Bijlagen Bijlage 1: Gebiedsoverzicht gemeente Veenendaal Bijlage 2: Ontwerpprincipes Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley Bijlage 3: Antwoordformulier consultatievragen Bijlage 4: Definitieve rapportage Bijlage 5: Raadsinformatiebrief Bijlage 6: Startnotitie

Pagina 5 van 5