1. Consultatiememo aanwijzing Ritmeestercomplex als gemeentelijk monument

CONSULTATIEMEMO Zaaknummer Aan

2011186 De leden van de raadscommissie

Kopie aan

Van Naam behandelaar

Datum Onderwerp

College van B&W J. Heijkamp

Telefoonnummer

0318-538 706

27 juni 2023 Consultatiememo aanwijzing Ritmeestercomplex als gemeentelijk monument

Inleiding Voorgeschiedenis Het voorste deel van het Ritmeestercomplex aan de Kerkewijk 65, gebouwd in 1913, is sinds 1990 een beschermd gemeentelijk monument. Op 3 december 2021 hebben wij besloten om ook de bouwdelen uit 1925, 1933 en 1958 van dit complex voor te beschermen als gemeentelijk monument. De voorbescherming komt voort uit de door RAAP in 2018 opgestelde cultuurhistorische waardenkaart. Naar aanleiding daarvan heeft uw raad op 7 maart 2022 de Beleidsnota Erfgoed – ‘Van cultuurhistorische waardering naar beleid’ vastgesteld. Dit heeft geleid tot het voorstel om 45 beeldbepalende panden en 16 gemeentelijke monumenten voor te dragen, waaronder ook genoemde delen van de Ritmeesterfabriek. Op het moment van voorbescherming van de Ritmeesterfabriek lag er nog geen redengevende beschrijving. Omdat er plannen waren voor herontwikkeling, is besloten de procedure spoedig op te starten om te voorkomen dat het complex door die plannen onherstelbaar aangetast zou worden. Na de voorbescherming zijn de adviseurs van de eigenaar, de monumentencommissie en de gemeente met elkaar in gesprek gegaan. Afgesproken is om de eigenaar ruim de tijd te geven voor het indienen van een zienswijze, het doen van bouwhistorisch onderzoek en om te reageren op de concept-redengevende beschrijving.

Op 18 januari 2022, binnen de wettelijke termijn, is een zienswijze ontvangen van Ritmeester (bijlage 1). In maart 2022 is in opdracht van Ritmeester een bouwhistorisch deelonderzoek (bijlage 2) uitgevoerd. De concept-redengevende beschrijving is op 2 mei 2022 toegestuurd aan Deloitte. Op 13 oktober 2022 is een aanvullende zienswijze van Ritmeester (bijlage 3) ontvangen. Uit een bezoek ter plaatse door ons college blijkt dat met name de aanwijzing van de hal uit 1958 op veel bezwaren stuit. Dit werd niet direct duidelijk uit de ingediende zienswijze. Advies monumentencommissie en reactie HVOV De gemeentelijke monumentencommissie (MooiSticht) heeft op 11 mei 2023 een definitief advies uitgebracht. Hierin adviseert zij om de bouwdelen die gebouwd zijn tot en met 1958, inclusief latere uitbreiding aan de zuidzijde (hierna: bouwdelen t/m 1958), aan te wijzen als gemeentelijk monument. Dit komt overeen met de huidige voorbescherming.

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Ook wordt geadviseerd de redengevende beschrijving te corrigeren op basis van voortschrijdende inzichten die onder meer voortkomen uit het bouwhistorisch onderzoek. De commissie adviseert om dit onderzoek, naast de redengevende beschrijving, als bijlage bij het aanwijzingsbesluit te voegen. Het ontwerpbesluit is ook aan de Historische Vereniging Oud Veenendaal (HVOV) voorgelegd. Hoewel zij geen formele adviesrol hebben, wordt de HVOV bij dit soort procedures wel gevraagd om een inhoudelijke reactie. De wens van HVOV is dat de bouwdelen t/m 1958 op de gemeentelijke monumentenlijst komen te staan en zij hecht dus, evenals de monumentencommissie, waarde aan de hal uit 1958. De monumentencommissie is in haar advies ingegaan op de ingediende zienswijze voor zover dit het cultuurhistorische aspect betreft. Ook de reactie van de HVOV is uitsluitend gericht op het erfgoedbelang. De uiteindelijke belangenafweging is aan ons college. Herontwikkelingslocatie Zoals bij uw raad bekend, is het Ritmeesterkwartier een herontwikkelingslocatie. In de Omgevingsvisie is deze locatie opgenomen als woningbouwproject tot 2027. Volgens de Richtlijnen herontwikkeling Ritmeester Veenendaal biedt deze locatie ruimte voor 150 tot 190 woningen.

Collegebevoegdheid Artikel 4, lid 1 van de door de raad vastgestelde Erfgoedverordening Gemeente Veenendaal 2010 geeft ons college de bevoegdheid om een gemeentelijk monument aan te wijzen. Artikel 2 regelt dat wij de monumentencommissie om advies moeten vragen alvorens een besluit te nemen. In artikel 5 is bepaald dat wij de raad in kennis brengen van het besluit over de aanwijzing. Consultatie De besluitvorming omtrent definitieve aanwijzing van de hal uit 1958 van het Ritmeestercomplex beschouwen wij als een politiek besluit gelet op de betrokkenen en de conflicterende belangen. Wij willen wij uw commissie om advies vragen voordat wij een definitief besluit nemen. In deze memo zetten wij de door ons gemaakte belangenafweging uiteen. We stellen uw commissie graag in de gelegenheid om haar mening omtrent de aanwijzing van de hal uit 1958 aan ons te laten weten. Vervolgens nemen wij een definitief besluit. Consultatievraag:

Bent u het eens met ons voornemen om de bouwdelen tot 1958 van het Ritmeestercomplex achter Kerkewijk 65 definitief aan te wijzen als gemeentelijk monument en af te zien van aanwijzing van de in 1958 gebouwde fabriekshal?

Belangenafweging Na ons bezoek ter plaatse concluderen wij dat wij, net als de monumentencommissie en de HVOV, de cultuurhistorische waarde zien van de bouwdelen tot 1958. Deze delen beslaan een ruime oppervlakte van circa 1.775 m². Wij vinden dat deze bouwdelen het meest waardevol zijn voor het vertellen van het verhaal van de Ritmeesterfabriek aan de Veenendaler en vinden het belangrijk dat dit deel van de fabriek in ere wordt hersteld bij een eventuele herontwikkeling. De herbelevingswaarde van de hal uit 1958 zien wij echter minder. De hal uit 1958 beslaat nog eens ruim 2.100 m². Door die hal ook aan te wijzen als monument wordt een mogelijke herontwikkeling en daarmee de bouw van 150 tot 190 woningen niet onmogelijk, maar wel uitdagend. Ook is de kans dan

2

reëel dat de hele herontwikkeling de komende jaren niet meer doorgaat. In dat geval leidt het besluit tot aanwijzing juist tot verwaarlozing van het monument en het (voorlopig) afzien van woningbouw op deze locatie. Dit willen wij voorkomen. Daarnaast denken wij dat de monumentale delen tot 1958 meer tot hun recht komen als de hal van 1958 niet monumentaal bestemd wordt. Juist de doorgang vanaf de Kerkewijk naar het achterterrein kan daardoor in ere hersteld worden. Daarbij beseffen wij dat de hal uit 1958 ook een onderdeel is van het verhaal van de Ritmeesterfabriek. Wij zijn echter van mening dat dit verhaal ook op een andere (creatieve) manier kan worden vertaald en verwerkt in de nieuwbouwplannen, zonder hierbij de bouwmassa van de hal te behouden. Voorgenomen besluit Na afweging van de betrokken belangen, zijn wij van plan de volgende besluiten te nemen: - De bouwdelen tot 1958 definitief aan te wijzen als gemeentelijk monument omdat wij een zwaarder gewicht toekennen aan het cultuurhistorisch belang van de bouwdelen tot 1958 dan de overige belangen; - De hal uit 1958 niet aan te wijzen als gemeentelijk monument omdat wij minder gewicht toekennen aan het cultuurhistorisch belang van deze hal in verhouding tot de overige belangen zoals het belang om dit terrein te herontwikkelen als woningbouwlocatie. De monumentale status achten wij voor dit bouwdeel te zwaar.

Wij vinden dat juist door het niet opnemen van de monumentenstatus aan het bouwdeel uit 1958 de oudere bouwdelen beter in ere kunnen worden hersteld. Zie bijlage 6 met een foto uit de jaren 50 met daarop de bouwdelen tot 1958. Om te borgen dat het verhaal van de Ritmeesterfabriek, waaronder deze hal, wordt meegenomen in de nieuwbouwplannen, willen wij in de anterieure overeenkomst met de toekomstige ontwikkelaar een bepaling hierover laten opnemen. In bijlage 7 zijn de verschillende bouwdelen zichtbaar.

Bijlagen 1. Zienswijze 2. Bouwhistorisch onderzoek 3. Aanvullende zienswijze 4. Advies monumentencommissie 5. Gewijzigde redengevende beschrijving 6. Foto Ritmeesterfabriek uit jaren 50 7. Omvang geadviseerde bescherming

3