1. Consultatie nieuw Integraal Veiligheidsplan IVP 2023-2026 - memo

CONSULTATIEMEMO Documentnummer

Van

Gemeenteraad N.v.t. College

Team

Leefbaarheid & Veiligheid

Datum

Donderdag 8 december 2022 Consultatie nieuw IVP 2023-2026

Aan Kopie aan

Onderwerp

Telefoonnummer

0318 538 550

Dinsdag 30 augustus 2022 kwam (een deel van) de gemeenteraad bij elkaar voor een beeldvormende avond over veiligheid. Daar is o.a. ter introductie gesproken over een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de periode 2023 t/m 2026. Het huidige IVP loopt dit jaar af. In deze consultatieronde heeft u als raad gelegenheid input te geven. Aan het eind van deze memo worden een aantal consulterende vragen gesteld waarop u in de raadscommissie van januari kunt reageren. In voorliggende consultatiememo wordt beschreven welke voorgestelde, inhoudelijke richting we voor het nieuwe IVP voor ogen hebben. Voor de route hiernaar toe en onderliggende basis verwijzen wij u graag naar bijbehorend document: ‘Proces Memo IVP 2023-2026’.

DE BASIS, VASTE TAKEN & CONTINU PROCES In het IVP maken we met politie, OM en buurgemeenten afspraken over onze focus en inzet de komende tijd. We maken afspraken over hoe we met elkaar samenwerken en waaraan. Het gaat ook over het richten van capaciteit. Met name politiecapaciteit is beperkt en er zullen keuzes gemaakt moeten worden. Dat doen we o.a. door basisteam-brede prioriteiten en lokaal maatwerk op te nemen in het IVP. Een belangrijke opmerking daarbij is dat die voorgenomen basisteam-brede prioriteiten en lokale focus ziet op onderwerpen die de komende periode meer aandacht verdienen of vragen. Op deze gebieden investeren we als het ware extra. Daarnaast vindt reguliere inzet plaats en worden vaste taken uitgevoerd. De uitdaging is zo adequaat mogelijk in te spelen op (nieuwe) ontwikkelingen zonder aandacht te verliezen voor de structureel relevante vraagstukken, zoals bijv. het voorkomen van woninginbraken. Dit geldt ook voor de politie. De basis qua kerntaken en politiewerk wordt ingevuld. Denk daarbij aan noodhulp, de wijkinzet en service & intake. De resterende ruimte is beperkt. Het kader waarover we in het IVP afspraken maken is dan leidend. Dat betekent dus ook dat het voor kan komen dat diefstal van een fiets minder prioriteit krijgt.

Pas wanneer excessen ontstaan en bijvoorbeeld sprake is van een uitzonderlijke piek kan gekozen worden meer nadrukkelijk inzet te plegen op een dergelijk onderwerp. We zijn voornemens in het UVP (uitvoeringsprogramma) een concrete en kernachtige beschrijving van onze al bestaande activiteiten en werkzaamheden op te nemen. Hiermee geven we een completer beeld.

Qua afbakening geldt dat in het IVP (en UVP) doelstellingen worden opgenomen over de openbare orde en het voorkomen of tegengaan en bestrijden van criminaliteit. Veiligheid is een breed thema en beweegt zich ook langs onderwerpen als leefbaarheid en verkeersveiligheid. Zo is toezicht op overlast en ergernissen die de leefbaarheid in de openbare ruimte aantasten een belangrijk element, maar geen onderwerp voor in het IVP. Het college gaat in 2023 een toezicht- en leefbaarheidsplan vaststellen om daarmee gerichter de BOA-capaciteit in te zetten. Voor verkeer geldt: de inrichting ligt bij team AOB (adviseurs openbare ruimte), handhaving bij de BOA’s en politie (basiswerk).

GEZAMENLIJKE PRIORITEITEN (BASISTEAM-BREED) Basisteam-breed zijn we voornemens te kiezen voor drie gezamenlijke prioriteiten: ondermijning, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust. Deze thema’s pakken we in gezamenlijkheid op. Hieronder wordt de voorgestelde richting op hoofdlijnen geschetst. In het UVP benoemen we de concrete acties die we gezamenlijk gaan voorbereiden en/of ondernemen. Daarnaast zal u terugzien dat we alle drie de onderwerpen ook lokaal invulling geven en nadruk leggen op elementen die in Veenendaal van belang zijn. Gezamenlijke prioriteit 1: Aanpak ondermijning Ondermijning is voor ons niet nieuw. De afgelopen vier jaar is een start gemaakt met een gezamenlijke aanpak binnen ons basisteam. Wij hebben inmiddels een werkwijze ontwikkeld die kan worden voortgezet. Tegelijkertijd zien wij dat het nodig is deze aanpak in de komende vier jaar verder uit te bouwen en te professionaliseren. Dit met het doel om de leefbaarheid in onze dorpen en wijken met de vele bedrijventerreinen en buitengebieden te bevorderen. Elke gemeente heeft hierin zijn eigen risicolocaties en kenmerken, maar onze aanpak is zoveel als redelijkerwijs mogelijk hetzelfde. We trekken in onze gezamenlijke aanpak één lijn om de bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijning te vergroten.

We werken aan een gezamenlijke informatiepositie, zodat we het malafide ondernemers zichtbaar moeilijker maken om criminele activiteiten te ontplooien. Daarnaast brengen we risicovolle plekken en branches binnen ons basisteam in beeld, zodat wij de beschikbare capaciteit op basis van een sterke informatiepositie probleemgericht kunnen inzetten. Een nadrukkelijke focus voor komende tijd is het voorkomen van ‘jonge aanwas’. Dit met het doel onze jongeren bewust te maken van de risico’s die gepaard gaan met het starten van een criminele carrière. De casuistiek die voortvloeit uit ondermijning pakken we samen met het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) op. Binnen het RIEC-convenant werken we integraal samen met o.a. de recherchetak van de politie, Belastingdienst, Nederlandse Arbeidsinspectie en het UWV. Gezamenlijke prioriteit 2: Digitale veiligheid Digitale vormen van criminaliteit doen zich steeds vaker voor, ontwikkelen zich razendsnel en vormen een permanente dreiging. Het is steeds duidelijker dat digitale vormen van criminaliteit veel persoonlijk leed en in sommige gevallen zelfs maatschappij-ontwrichtende schade teweegbrengen.

Daar waar het digitale domein zich constant opnieuw uitvindt en er nieuwe vormen van digitale onveiligheid komen, geldt dit niet altijd voor de mate van bewustwording, weerbaarheid en beveiliging tegen deze relatief nieuwe vormen van onveiligheid. Wij gaan ons nadrukkelijk richten op het vergroten van de weerbaarheid bij onze inwoners en ondernemers. Wij willen dit doen door hen handelingsperspectieven aan te bieden om slachtofferschap te voorkomen. Dit betekent dat we gaan inzetten op actieve communicatie om het

2

urgentieniveau bij inwoners en ondernemers te verhogen. Daarnaast bieden we perspectief door informatie beschikbaar te stellen en kennis en vaardigheden aan te bieden die de kans op slachtofferschap verlagen. We hanteren een brede benadering waarin de doelgroepen (1) jongeren, (2) senioren en (3) ondernemers evenredig aandacht krijgt. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om een repressieve dadergerichte aanpak te ontwikkelen. Gezamenlijke prioriteit 3: Maatschappelijke onrust Maatschappelijke ontwikkelingen en impactvolle incidenten volgen elkaar in hoog tempo op, zijn steeds diverser van aard en nemen toe in complexiteit. Dit biedt een voedingsbodem voor collectieve emoties, maatschappelijke onrust en een groeiend wantrouwen in het handelen van de overheid. Onze overeenkomsten worden soms overschaduwt door het alsmaar uitvergroten van onze tegenstellingen en een steeds dieper geworteld maatschappelijk ongenoegen. Dit heeft effect en impact op het veiligheidsdomein. Maatschappelijke onrust heeft de potentie om te escaleren in blijvende gevoelens van onveiligheid en onvrede, demonstraties en openbare manifestaties, maar ook in impactvolle en gewelddadige verstoringen van de openbare orde. Het kan een voedingsbodem zijn voor en leiden tot polarisatie, radicalisering en extremisme. Voorkomen is beter dan genezen.

Het doel is om te werken aan duurzaam contact met onze inwoners en gemeenschappen. Het met elkaar in gesprek gaan en naar elkaar luisteren helpt om onderlinge verschillen te verkleinen, maar ook meer begrip te krijgen voor elkaars zorgen, belevingswereld, standpunten en (on)mogelijkheden. Dat is vooral een lokale aangelegenheid en veel breder dan enkel het veiligheidsdomein. Ondanks de focus op preventie kan het noodzakelijk zijn om repressief op te treden ter bescherming of herstel van de openbare orde. Dit zijn vrijwel altijd ad-hoc situaties met een hoge mate van urgentie en onzekerheid waar we ons toch ook op kunnen voorbereiden. We zorgen dat we constant blijven werken aan het vergroten van kennis en expertise en dat we ons prepareren op diverse vormen van maatschappelijke onrust. We zorgen voor een goede informatiepositie en helpen elkaar waar dat nodig is. Specifieke aandacht komende jaren hebben nieuwe digitale vormen van maatschappelijke onrust, en ons handelingsperspectief daarbij.

LOKALE FOCUS & VEENS MAATWERK Naast de gezamenlijke focus op bovenstaande thema’s heeft elke gemeente een eigen lokale aanpak en aanvullende lokale aandachtspunten voor de komende beleidsperiode in beeld. De grote lijn wordt opgenomen in het IVP. Een concrete uitwerking, beoogde resultaten en concrete acties worden opgenomen in het UVP. Daar waar ook in de lokale onderwerpen overlap zit en/of samenwerking mogelijk is, laten we dat natuurlijk niet onbenut. Hieronder volgt een beschrijving van de nu voorgenomen lokale focus op hoofdlijnen. Hierbij is een onderscheid te maken tussen een generieke focus en rode draad die wij belangrijk vinden door alle thema’s heen versus extra aandacht en de aanpak op meer specifiek, verschillende vormen van criminaliteit of onveiligheid. Lokale focus op enkele rode draden door thema’s heen We staan voor een brede benadering in het veiligheidsdomein: preventie waar het kan, repressief waar het moet. De preventie en het voorkomen van, krijgt wat ons betreft nadrukkelijk aandacht komende tijd. Bewustwording en weerbaarheid vergroten is een belangrijke pijler in onze aanpak.

3

Dat hangt samen met dat veilig Veenendaal niet iets is van ons alleen. We zijn afhankelijk van inzet en welwillendheid van onze inwoners, ondernemers en partners. Daar waar mogelijk creëren we betrokkenheid om de effectiviteit van onze inspanningen te vergroten. Inwoners en ondernemers kunnen veel zelf doen. Daarvoor bieden wij handreikingen aan en faciliteren wij. Onze inzet richt zich op de inwoners en ondernemers in de wijken. Dichtbij en samen met hen en onze maatschappelijke partners zoals de scholen of verenigingen, werken we aan het vergroten van veiligheid. In lijn met de nadruk op preventie, het voorkomen van onveiligheid en het vergroten van de weerbaarheid is jeugd de komende vier jaar een belangrijke doelgroep. Het verdient door alle thema’s heen aandacht in te zetten op het voorkomen van ‘jonge aanwas’. We willen jeugd weerbaar maken en behoeden voor eerste stappen richting een criminele carrière. We zetten ook in op het helpen ombuigen van situaties waarin jongeren toch al in aanraking komen met criminaliteit (of onveiligheid). Daarbij hebben we ook oog voor zorg en de link met het sociale domein. Ten grondslag aan de aanpak op het gebied van jeugd ligt een integrale samenwerking binnen de jeugdketen (politie, boa’s, jongerenwerk, halt, etc.) waar we regie op voeren en die we verder door ontwikkelen.

Binnen die jeugdketen is ook aandacht voor jeugdoverlast en de groepsaanpak. Lokale focus op vormen van criminaliteit of onveiligheid Zoals aangegeven loopt bovenstaande focus of rode draad eigenlijk door de inzet op specifieke onderwerpen of thema’s heen. Op onderstaande thema’s richten wij ons, aanvullend op de gezamenlijke aanpak, lokaal. Zowel preventief als repressief wanneer dat nodig is. 

Ondermijnende, georganiseerde criminaliteit; Afgelopen jaren heeft de Veense aanpak van ondermijning in Veenendaal vorm gekregen via “Ondermijning in Veenendaal: Van beeld naar aanpak”. Deze aanpak voorzag in drie sporen: 1. het versterken van bestuurlijke aanpak ondermijnende criminaliteit; 2. het bevorderen van de bestuurlijke en ambtelijke integriteit; 3. het versterken van maatschappelijke weerbaarheid. In aanvulling op de acties uit het UVP maken we voor Veenendaal een Actieagenda Ondermijning waarin we de lokale aanpak borgen. Thema’s zoals de brede aanpak van drugs (waaronder lachgas), mensenhandel en zorgfraude zullen hierin een plaats krijgen. We blijven investeren in wijken en branches waar signalen van ondermijnende criminaliteit zijn. Daar combineren we preventie met de bestuurlijke aanpak in brede zin. We kiezen voor en integreren ook interventies vanuit zorg en veiligheid wanneer dat nodig is.



Digitale veiligheid; In lijn met de inzet afgelopen periode willen we blijvend investeren in de bewustwording en weerbaarheid van verschillende doelgroepen. Aanvullend op de gezamenlijke aanpak basisteam-breed zijn we van plan lokale initiatieven te realiseren zoals bijvoorbeeld digitale buurtambassadeurs. Ook blijven we ons concentreren op gevolgbestrijding van dreigingen en risico’s die door vormen van digitale criminaliteit veroorzaakt kunnen worden (rampenbestrijding en crisisbeheersing op het gebied van digitale veiligheid).



Maatschappelijke onrust, ongenoegen, polarisatie, radicalisering en extremisme; Inzet op het tegengaan van polarisering, vergroten van weerbaarheid en het verkleinen van elementen die bijdragen aan een voedingsbodem voor radicalisering en extremisme blijft

4

belangrijk. Denk daarbij niet alleen aan bijvoorbeeld jihadistische radicalisering, maar ook aan vormen van rechts-, links- of milieu-extremisme. Komende periode dragen we vanuit veiligheid bij aan de aanpak aan de voorkant; daar zit een belangrijke link met het sociaal domein (diversiteit & inclusie). Daar waar het leidt tot risico’s in relatie tot veiligheid pakken we signalen op en gedrag of uitingen aan. 

‘Klassieke’ criminaliteit; Veel voorkomende criminaliteit, high impact crimes (HIC), klassieke criminaliteit; gemeenschappelijke deler is dat deze vormen van criminaliteit op het individu grote impact hebben en een groot gevoel van onveiligheid achterlaten. Ondanks dat we een verschuiving zien van klassieke vormen van criminaliteit naar digitale vormen, blijven we komende beleidsperiode aandacht houden voor deze onderwerpen. We zetten in op het structureel borgen van de ingezette maatregelen en aanpak die voort is gekomen uit het prioriteren van HIC in het IVP 2019-2022.

In het UVP wordt komende weken de hier voorgestelde hoofdlijn verder geconcretiseerd en vertaald naar doelen, beoogd resultaat en voorgenomen acties.

CONSULTERENDE VRAGEN Deze consultatieronde heeft u als raad gelegenheid op bovenstaande inhoud te reageren en aan de hand van de hieronder genoemde consultatievragen uw input te geven: 1. Zijn de drie voorgestelde basisteam-brede prioriteiten herkenbaar en kunt u zich vinden in dit kader voor de komende beleidsperiode (2023-2026)? 2. Onderschrijft de lokale focus zoals aangegeven dat wat in het raadsakkoord over veiligheid door u is opgenomen? 3. Wilt u accenten meegeven op beschreven thema’s of een suggestie doen die nog niet benoemd is?

5