1. Beleidskader Sport en Bewegen 2024-2028 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

18 april 2024 2158775 5 maart 2024 Beleidskader Sport en Bewegen 2024-2028 Samenleving

Agendapunt

Team

MO - Beleid

Y. van Kasteel 0318-538529 yorun.van.kasteel@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het beleidskader Sport en Bewegen 2024-2028 vast te stellen. Waarom naar de raad? Het beleidskader wordt naar de raad gebracht om belangrijke beslissingen te nemen die de richting en prioriteiten van het sportbeleid bepalen. Dit omvat het toewijzen van budgetten, vaststellen van de visie en beleidsdoelstellingen en ambities om de sportparticipatie, gezondheid en inclusiviteit te bevorderen. Door het beleid aan de raad voor te leggen, wordt de besluitvorming gewaarborgd en kunnen verschillende belangen en perspectieven worden afgewogen. Samenvatting Dat sport en bewegen gezond is voor iedereen vinden we vanzelfsprekend. Toch zien we dat een deel van de inwoners in Veenendaal onvoldoende beweegt en dat een groot deel van onze volwassen inwoners een vorm van overgewicht heeft. Daarmee hebben zij een verhoogd risico op allerlei ziekten en fysieke klachten. In dit beleidskader willen we daarom zoveel mogelijk inzetten op de sportparticipatie, de mensen letterlijk en figuurlijk in beweging krijgen, want een sportieve samenleving zorgt voor een gezonde(re) samenleving.

Dit willen we bereiken door ons sportaanbod laagdrempelig aan te bieden, ons specifieker te richten op inwoners die nog onvoldoende in beweging komen, door te zorgen dat de buitenruimte ook uitdaagt tot bewegen en door meer samenwerkingen te vinden tussen én met sportaanbieders. Door onze inwoners te stimuleren om te sporten en te bewegen zetten we in op een aantal maatschappelijke waarden: 1. Zo draagt sporten en bewegen bij aan het verbeteren van de gezondheid. Denk daarbij aan de preventieve werking die het heeft op het voorkomen of verminderen van het risico op chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas. 2. Ook draagt sport en bewegen bij aan de sociale cohesie, zeker wanneer er sprake is van een groepsverband. Sport draagt bij aan het versterken van sociale relaties en het bevorderen van integratie en participatie van verschillende groepen in de samenleving.

Raadsvoorstel van 5 maart 2024, nr. 2158775

3. Ten derde leidt sport en bewegen vaak ook tot prestatieverbetering. Dit kan op allerlei terreinen zijn. Zo weten we dat kinderen hun cognitieve vaardigheden kunnen verbeteren als ze fit(ter) zijn. 4. Sport en bewegen verbetert ook de mentale gezondheid. Mensen zitten vaak lekkerder in hun vel en er is meer geloof in eigen kunnen na het bewegen. Onze visie op sport en bewegen In Veenendaal werken we aan de bevordering van het fysiek en mentaal welzijn voor alle leeftijdsgroepen en achtergronden (verhogen sportparticipatie), door kwalitatief goede, toegankelijke en duurzame sportfaciliteiten aan te bieden (versterken sportfaciliteiten) en de buitenruimte zo in te richten dat deze uitdaagt tot bewegen (sportieve buitenruimte die uitdaagt). Dit doen we samen met onze partners in de sport (samenwerken in de sport)! Consultatie Raad en verbinding met het Nationaal en lokaal Sportakkoord 2 Onze visie komt voort uit de uitgangspunten die de raad heeft meegegeven in de consultatie van november 2023, de ontwikkelingen die we zien binnen het fysiek en sociaal domein én het Nationale en lokale sportakkoord 2.

Inleiding Met dit nieuwe beleidskader willen we specifiek aandacht besteden aan het bereiken van inwoners om meer te sporten en bewegen, willen we meer dwarsverbanden leggen met doelstellingen uit het sociale en fysieke domein en willen we werken aan vitale en toekomstbestendige sportverenigingen. Beoogd resultaat Een nieuw beleidskader sport en bewegen, waarmee het belang van sport en bewegen voor een gezond(er) Veenendaal wordt benadrukt en we meer dwarsverbanden leggen met doelstellingen uit het sociale en fysieke domein. Argumenten 1.1 De kaders geven de richting van de nieuwe beleidsperiode aan Met de nieuwe visie en beleidsuitgangspunten geven we richting aan het sportbeleid van de komende jaren. De uitvoeringsorganisatie van ons sportbeleid (Stichting Sportservice Veenendaal (verder SSV)) kan op basis van onze ambitie aan de slag om hun activiteiten hierop aan te laten sluiten om zo vervolgens meer inwoners in beweging te brengen. 1.2 De kaders sluiten aan bij de drie uitgangspunten van de raad De raad stelt de kaders van het beleid vast, het college geeft vervolgens inhoud aan deze kaders. De kaders zijn voortgekomen uit de drie uitgangspunten die door de raad in de consultatie zijn voorgelegd. Te weten: • Uitgangspunt 1: Meer focussen op de groepen waarvan we weten dat zij minder vaak voldoen aan de beweegnorm. Deze wijziging houdt o.a.

voor de uitvoering in dat we iets anders kijken naar de aangeboden activiteiten en deze meer doelgroep- en wijkgericht aanbieden. • Uitgangspunt 2: Proactief verbinden van ambities en doelstellingen vanuit het sociaal domein (zie Integraal Beleidskader Sociaal Domein (verder IBK SD) en de fysieke leefomgeving. Dit houdt o.a. in dat we sportaanbieders meer bewust willen maken van hun toenemende rol in het maatschappelijk veld en hun gaan ondersteunen en deze rol in te vullen.

Raadsvoorstel van 5 maart 2024, nr. 2158775

•

Uitgangspunt 3: De duurzaamheidsuitdaging voor ons eigen sportvastgoed én voor de sportaccommodaties die in eigendom zijn van de verenigingen meenemen in het sportbeleid. Daarbij brengen we per accommodatie in kaart welke verduurzamingsmaatregelen er getroffen kunnen worden (routekaart duurzaamheid) en hoe we hiervoor dekking vinden als het gaat om ons eigen vastgoed. Ook brengen we in kaart voor de komende tien jaar welke vervangingsmomenten van ons sportareaal we zien en willen aangrijpen voor het behalen van onze ambities.

1.3 Het beleidskader sport en bewegen sluit aan op het nationaal en lokaal Sportakkoord 2 In 2023 is in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (verder GALA) het nationaal Sportakkoord herijkt. In Veenendaal hebben wij deze herijking doorgevoerd in Sportakkoord 2 en dit akkoord kent een looptijd van 2023 tot en met 2026. Een aantal belangrijke acties die hierin opgenomen voor de komende jaren zijn: het inzetten van clubondersteuning om te werken aan o.a. het open club principe, het met sportverenigingen werken aan een veilige sport(omgeving), sportaanbieders (organisatorisch) versterken d.m.v. het aanbieden van trainingen en ondersteuning en het zorgen voor meer kinderen die vaardig in beweging zijn. De herijkte pijlers van het sportakkoord 2 geven aan welke doelstellingen er landelijk en lokaal zijn. Deze pijlers nemen we op in het nieuwe sportbeleid: 1. Inclusie en diversiteit; 2. Sociaal veilige sport; 3. Vitale sportaanbieders; 4. Vaardig in bewegen; 5. Ruimte voor sport en bewegen; 6. Maatschappelijke waarde van prestatiesport.

Op basis van de drie uitgangspunten uit de consultatie en de pijlers van het Sportakkoord 2 zijn vier beleidsdoelstellingen geformuleerd: • We verhogen de Sportparticipatie; (linkt met de pijlers 1, 4 en 6 van het sportakkoord 2) • We versterken sportfaciliteiten in Veenendaal; (linkt met de pijlers 2, 3 en 5 van het sportakkoord 2) • We creëren een sportieve buitenruimte die uitdaagt; (linkt met de pijlers 1 en 5 van het sportakkoord 2) • We werken samen en zetten in op de maatschappelijke waarde van sport. (linkt met de pijlers 1, 2. 3, 6, van het sportakkoord 2) Binnen de vier beleidsdoelstellingen komen de zes pijlers uit het Sportakkoord 2 dus terug. Dat gold ook voor het sportbeleid van de periode hiervoor. We hebben er nu voor gekozen om de zes pijlers binnen de overkoepelende beleidsdoelstelling op te nemen, waar we voorheen dezelfde pijlers als doelstelling hanteerden. We hebben hiervoor gekozen omdat het Sportbeleid net iets breder gaat dan het Sportakkoord. Zo hebben we ook aandacht voor het gebruik van onze accommodaties (komt minder terug in het Nationale sportakkoord) en maken we meer verbinding met aanpalende beleidsvelden (komt minder terug in het Nationale sportakkoord). Onder de vier nieuwe beleidsdoelstellingen zijn onze ambities beschreven voor de komende jaren. Op basis van deze ambities schrijven we met Sportservice jaarlijks een uitvoeringsprogramma.

Dit uitvoeringskader ontvangt de raad (de eerste keer via een Raadsinformatiebrief).

Raadsvoorstel van 5 maart 2024, nr. 2158775

1.4 Het beleidskader sport en bewegen sluit aan op de nieuwe ontwikkelingen en onze doelstellingen in het Sociaal Domein In het IBK SD (2024-2027) is een aantal doelen en ambities opgenomen rondom Sport en Bewegen; Zo willen we sport en bewegen inzetten in plaats van medicijnen (demedicalisering); We willen samenwerken met sportaanbieders aan een breed en toegankelijk sportaanbod voor alle inwoners. Hierbij gaat het niet alleen om het faciliteren van sportvoorzieningen (met vooral sport als doel), maar ook om het stimuleren van een gezonde leefstijl en het bevorderen van de participatie van kwetsbare groepen (sport als middel). Om de potentie van sport en bewegen goed te benutten is een goede basisinfrastructuur nodig. Denk hierbij aan het toerusten van geschoolde vrijwilligers, voldoende en goede accommodaties, meer inzetten van de buurtsportcoach en het verbinden van sportaanbieders met zorg en welzijn. Concreet kan bij dit kader gedacht worden aan vrijwilligers die de sport mogelijk maken (zoals trainers, bestuurders, coaches, scheidsrechters); Tevens is in het IBK SD opgenomen om de verbinding van zorg met sport en cultuur te verstevigen. Waar dat kan verbinden we sport aan de ondersteuning. In de contracten met zorgaanbieders besteden we hier ook aandacht aan.

We werken met dit beleidskader vanuit de huidige basis, deze versterken we en we borduren voort op de ontwikkelingen die we lokaal en landelijk zien (het Gezond en Actief Leven Akkoord (verder GALA, Integraal Zorg Akkoord (verder IZA) en het Sportakkoord 2). 1.5 De uitvoering van het sportbeleid wordt grotendeels uitgevoerd door stichting Sportservice Veenendaal Sinds de verzelfstandiging van de sport per 1 januari 2012 vindt de uitvoering van het sportbeleid grotendeels plaats door de Stichting Sportservice Veenendaal (SSV). Hiermee worden jaarlijks, ten behoeve van de subsidieverlening, prestatieafspraken gemaakt. Daarnaast is er in het sportbeleidskader een aantal ambities opgenomen die uitgevoerd worden door de ambtelijke organisatie. Nadat het beleidskader is vastgesteld wordt uitvoering gegeven aan het behalen van deze doelstellingen, daarvoor stellen we samen met onder ander sportservice een uitvoeringsprogramma op. Alternatieven De raad kan – in afwijking van de uitkomsten van de consultatie - ervoor kiezen om het beleidskader Sport en Bewegen niet, gedeeltelijk of anders vast te stellen. Dit heeft als gevolg dat onze ambities om meer inwoners in beweging te brengen en de sportaanbieder vitaal te maken niet of minder snel behaald worden.

Indien de raad kiest geen nieuw beleidskader vast te stellen worden de activiteiten behorend bij het beleidskader 2020-2024 gecontinueerd. Kanttekeningen 1.1 Het nieuwe beleid is ambitieus, op onderdelen al vrij specifiek en vraagt veel inzet Het is essentieel dat het beleid niet alleen op papier bestaat, maar ook daadwerkelijk wordt ondersteund met financiële middelen, infrastructuur en voldoende personele capaciteit (zowel vanuit het beleid als vanuit de uitvoering). Bovendien moet het beleid flexibel genoeg zijn om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden en behoeften in de samenleving. Door de ambities al te benoemen en op onderdelen te concretiseren wordt het uitdagender om gedurende de beleidsperiode flexibel in te spelen op de nieuwe behoeften. Door jaarlijks met de uitvoeringsorganisatie een uitvoeringsprogramma op te stellen kunnen we ondanks de concrete en ambitieuze ambities toch voldoende flexibel mee te bewegen met de praktijk.

Raadsvoorstel van 5 maart 2024, nr. 2158775

1.2 Op een aantal onderdelen is geen budget geraamd Binnen het sportbeleid is geen extra budget geraamd voor met name de ruimtelijke aanpassingen. Zo hebben we wel ambities ten aanzien van het verduurzamen van ons gemeentelijke sportvastgoed, maar hebben we hier geen concreet budget voor beschikbaar gesteld. We starten eerst met het in kaart brengen van onze behoefte op de verduurzaming. Nadat we dat concreet in beeld hebben komen we via het Meerjareninvesteringsplan (MIP) terug bij de raad. Datzelfde geldt ook voor het ontwikkelen van een subsidieregeling voor sportaanbieders in het kader van verduurzaming. Ook daarvoor gaan we eerst via de Routekaart Verduurzaming aan de slag om concreet in beeld te brengen welke vraag en behoefte er is voordat we hier een financieringsaanvraag voor opstellen. 1.3. Er is nog geen rekening gehouden met de eventuele financiële heroverweging voor sportbeleid We gaan in het nieuwe sportbeleid uit van de beschikbare financiële middelen zoals genoemd in de consultatie en zoals geraamd in de huidige Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 20252027. Indien uit de heroverweging blijkt dat er bezuinigd wordt op sport dan heeft dat gevolgen voor het ambitieniveau van het sportbeleid.

Omdat het proces van het opstellen van dit beleidskader en de heroverweging parallel loopt, is er op dit moment geen uitspraak te doen of en in hoeverre de bezuiniging gevolgen heeft voor ons ambitieniveau. Participatie Doel participatie Het participatietraject voor het nieuwe beleidskader was van belang, omdat het de betrokkenheid van belanghebbenden vergroot, verschillende perspectieven verzamelt, draagvlak creëert en de effectiviteit van het huidige sportbeleid verbetert door rekening te houden met diverse behoeften en standpunten. Daarmee was het doel om een breed (sociaal) ingestoken, realistisch sportbeleid op te stellen. Waarbij we het huidige beleid als grondslag gebruiken en op een aantal aspecten wat aanscherpen. Doelgroep en organisatie van de participatie Voor het ontwikkelingen van dit beleidskader hebben we zowel onze interne als onze externe partners betrokken. Denk daarbij aan de sportaanbieders, de leden van het kernteam Sportakkoord, de gemeentelijke collega’s van diverse aanpalende beleidsterreinen (zoals welzijn, cultuur, veiligheid e.d.) Keuze participatievorm op maat We hebben gekozen om te starten met het informeren van de betrokken sportaanbieders, en gemeentelijke aanpalende beleidsterreinen (zoals welzijn, cultuur, veiligheid e.d.).

Vervolgens is via een stakeholdersbijeenkomst - in het kader van het nieuwe sportakkoord 2 – gestart met de inventarisatiefase. Vervolgens is in september 2023 het burgerpanel gevraagd op welke thema’s de inwoners van Veenendaal willen inzetten. In november 2023 is de raad via een raadsconsultatie gevraagd om wensen en behoeften op te geven. Ook is aan de Jongerenraad en de adviesraad Wmo gevraagd mee te denken. Daarnaast zijn diverse onderzoeken naar de staat van sport en bewegen uitgevoerd. Zie verder ook de consultatiememo (2023/48812).

Raadsvoorstel van 5 maart 2024, nr. 2158775

Na de inventarisatiefase is samen met Sportservice Veenendaal de verdiepingsslag gemaakt. Op basis van alle input is een conceptversie besproken en hebben zij aanpassingen aangeleverd, daarmee is gezorgd voor draagvlak bij de organisatie die ons nieuwe sportbeleid grotendeels uitvoert. Uitkomst participatie De uitkomsten van het participatietraject (inventarisatiefase) zijn gebundeld in de consultatiememo (2023\48812) en in de evaluatierapportage (RIB 2023/2139545). De uitkomsten van de verdiepingsslag met Sportservice Veenendaal zijn direct opgenomen in het nieuwe beleidskader. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Met het nieuwe beleid willen we sport en bewegen toegankelijk(er) maken voor alle doelgroepen, de sportaanbieders versterken en stimuleren werk te maken van de verduurzamingsopdracht. Aanpak / uitvoering Na besluitvorming over het beleidskader wordt samen met Stichting Sportservice het uitvoeringsprogramma opgesteld. In dit uitvoeringsprogramma werken we vervolgens deze ambities uit waarin we antwoord geven op de vragen “Wat willen we bereiken?” en “Hoe gaan we dat doen?” Het college stelt het uitvoeringsprogramma vast. Communicatie over dit besluit Na besluitvorming wordt het beleidskader opgemaakt.

Tegelijkertijd wordt de pers ingelicht via bijgevoegd persbericht, wordt het beleidskader gepubliceerd op de website van zowel de gemeente als Sportservice Veenendaal en wordt het verzonden naar alle sportverenigingen. Woordvoeringslijn Zie het bijgevoegde persbericht. Evaluatie Het beleidskader wordt bij het maken van de prestatieafspraken met Stichting Sportservice Veenendaal jaarlijks geëvalueerd, waardoor het mogelijk is om binnen de mogelijkheden en naar behoefte in te spelen op actuele ontwikkelingen. Kosten, baten, dekking Het huidig meerjarig financieel kader blijft het uitgangspunt voor de afspraken met Sportservice en de subsidies die we via Sportservice beschikbaar stellen aan sportverenigingen. Met dit nieuwe beleidskader zetten we vooral nieuwe accentpunten. Dit nieuwe beleidskader is een ambitieus plan, waarbij we uit zijn gegaan van een gelijke financiële uitgangspositie t.o.v. de middelen in de beleidsperiode voorafgaand. Met het proces rondom de heroverweging is het mogelijk dat de financiële uitgangpositie aangepast moet worden. Dat heeft direct gevolgen voor de ambities. Wanneer de herovering vastgesteld is en we concreet weten welke effecten dit heeft voor de sport, bekijken we met onze uitvoeringspartijen of en hoe ons ambitieniveau naar beneden bijgesteld moet worden.

Raadsvoorstel van 5 maart 2024, nr. 2158775

Bij de kadernota 2025 en/of Programmabegroting 2025-2028 zal duidelijk worden of deze middelen ook daadwerkelijk beschikbaar komen voor de komende jaren. Komen de geraamde middelen niet beschikbaar dan zullen de ambities op alle doelstellingen naar beneden moeten worden bijgesteld met als gevolg dat we de sport minder toegankelijk maken en minder inwoners in beweging krijgen. Uiteindelijk leidt dat tot een ongezonde(re) samenleving en zullen de kosten van de zorg toenemen.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Beleidskader sport en bewegen 2024-2028 2. Persbericht – Nieuw sportbeleid 3. Ruimte voor de Sport in Veenendaal 4. Burgerpanel Sport 2023 5. SROI Veenendaal 6. Sportakkoord 2 7. KISS rapportage 2023 8. Sportverenigingsmonitor Sportservice Veenendaal 2023 9. Advies Jongerenraad Veenendaal 10. Advies Klankbordgroep LVB 11. Evaluatierapportage sportbeleidskader 2020-2023 12. Sportakkoord Provincie Utrecht 13. Onderzoek Sportparticipatie Sportservice Veenendaal (2023-2024)