1. Afwegingskader functieverandering - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Zaaknummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

17 oktober 2024 2172601 27 augustus 2024 Afwegingskader functieveranderingsbeleid VAB ROB

Team

Ruimtelijke Ordening en Bouwen

L. van Voorthuijsen 0318-538319 loes.van.voorthuijsen@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 Regio Foodvalley / Regio Amersfoort vast te stellen, en zodoende vast te stellen: A. Het beleidskader (hoofdstuk 2) bestaande uit: Het stroomschema De basissystematiek en voorwaarden voor functieverandering naar wonen en werken De verbrede mogelijkheden bij woon- en werkfuncties De basissystematiek en voorwaarden voor gedeeltelijke functieverandering Mogelijkheden voor maatwerk Mogelijkheden voor gemeentelijke uitwerkingen B. De sloopmetersystematiek (hoofdstuk 3) bestaande uit: De sloopmetersystematiek De systematiek voor bijzondere situaties De intergemeentelijke inzet en registratie van sloopmeters De intergemeentelijke samenwerking De overgangsregeling De mogelijkheden voor gemeentelijke uitwerkingen Waarom naar de raad? Het vaststellen van een beleidskader is een bevoegdheid van raad. Samenvatting Het Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 Regio Foodvalley, Regio Amersfoort geeft een kader voor het beoordelen van aanvragen van functieverandering van agrarische bedrijven. In het Afwegingskader wordt de basis van de beoordeling van aanvragen voor functieverandering in de Regio Foodvalley in de provincie Gelderland en Utrecht gelijkgetrokken.

De plus voor de Utrechtse gemeenten zit hem in de eenduidigheid, flexibiliteit, de verhandelbaarheid van sloop meters ten behoeve van het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit. De belangrijkste verandering is de

Raadsvoorstel van 27 augustus 2024, zaaknummer 2172601

verhandelbaarheid van sloopmeters binnen de regio. Daarnaast biedt het Afwegingskader ruimte voor lokale keuzes. Inleiding De afgelopen jaren is binnen het programma voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VABProgramma) van Regio Foodvalley gewerkt aan een tweetal deelprojecten. Een van deze deelprojecten betreft de beleidsmatige samenwerking en visievorming functieverandering van agrarische bedrijven. In 2021 heeft er een evaluatie plaatsgevonden van het huidige functieveranderingsbeleid 2016 van de Gelderse gemeenten binnen Regio Foodvalley. Daarnaast is er vanuit de Utrechtse gemeenten van Regio Foodvalley en Regio Amersfoort de wens om meer kaders op te stellen die aangeven hoe om te gaan met Vrijkomende Agrarische Bebouwing. Gezien de vergelijkbare problematiek met VAB en de overeenkomsten wat betreft landschapstypen en te behalen ruimtelijke kwaliteit, is besloten om de regionale samenwerking uit te breiden met de Utrechtse gemeenten, waaronder de gemeente Veenendaal. Deze samenwerking heeft geresulteerd in het Afwegingskader wat nu voor ligt. Het Afwegingskader gaat uit van een gemeenschappelijke basis voor de sloopmetersystematiek, groencompensatie, voorwaarden voor herbestemming en de kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. Daarnaast biedt het Afwegingskader mogelijkheden voor eigen lokale uitwerkingen.

De plus voor de Utrechtse gemeenten zit hem in de eenduidigheid, flexibiliteit, de verhandelbaarheid van sloop meters en het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit. Beoogd resultaat Het Afwegingskader geeft een gemeenschappelijke basis voor de systematiek voor berekening, registratie en inzetbaarheid van sloopmeters in het landelijk gebied. De ruimte voor gemeentelijke uitwerkingen stelt de deelnemende gemeenten in de gelegenheid om zelf aanvullende keuzes te maken die passen bij de lokale situatie. Argumenten 1.1 Met het Afwegingskader worden de uitgangspunten voor het functieveranderingsbeleid van de deelnemende gemeenten gelijk getrokken De uitgangssituatie is voor de Utrechtse gemeenten anders dan voor de Gelderse gemeenten. In de Gelderse gemeenten van de Regio Foodvalley is al vanaf 2008 functieveranderingsbeleid van kracht met een samenwerking tussen gemeenten op het gebied van registratie en inzet van sloopmeters. In de Utrechtse gemeenten wordt functieverandering tot nu toe voornamelijk toegepast door middel van maatwerk. Waarbij de omgevingsverordening van de Provincie Utrecht de basis is. Met dit Afwegingskader wordt een gemeenschappelijke basis gelegd waarbij de uitgangspunten voor functieverandering gelijk zijn voor alle deelnemende gemeenten. Dit gemeenschappelijk kader biedt meer rechtszekerheid voor initiatiefnemers, gemeenten en andere belanghebbenden.

Hiermee wordt voorkomen dat alle initiatieven met maatwerk worden uitgevoerd en dit bevordert de gelijke behandeling van soortgelijke initiatieven. 1.2 Het bestaande Gelderse beleid is geëvalueerd Het huidige Regionale beleid Functieverandering Regio Foodvalley 2016 is geëvalueerd. De uitkomsten van deze evaluatie zijn betrokken bij de opstelling van het nu voorliggende Afwegingskader. Voor de actualisatie van het functieveranderingsbeleid is het bestaande Gelderse beleid als uitgangspunt gebruikt. Op een aantal onderwerpen zijn beleidsaanpassingen doorgevoerd

Raadsvoorstel van 27 augustus 2024, zaaknummer 2172601

om het beleid toekomstbestendig en flexibeler te maken. Daarnaast biedt het Afwegingskader haakjes om per gemeente specifiek beleid te maken. 1.3 Het Afwegingskader functieveranderingsbeleid zorgt voor meer ruimtelijke kwaliteit en flexibiliteit in het landelijk gebied Ruimtelijke kwaliteitswinst staat altijd voorop en dat betekent sloop van bebouwing, landschappelijke inpassing van ontwikkelingen en bredere landschappelijke versterking. Bij volledig stoppen biedt het Afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden van functieverandering naar 'wonen' of 'werken'. Bij gedeeltelijke beëindiging biedt het Afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden voor gedeeltelijk slopen of voor het ontwikkelen van een nevengebruiksfunctie. Bij sloop van overtollige bebouwing dient een berekening plaats te vinden van inzetbare sloopmeters. Om ruimtelijke kwaliteitswinst te behalen voorziet het Afwegingskader in een afromingssystematiek. Sloopmeters die na afroming kunnen worden ingezet voor ontwikkelingen, worden geregistreerd door de deelnemende gemeenten en kunnen ook worden uitgewisseld tussen die gemeenten. Daarbij spelen gemeente-, regio- en provinciegrenzen geen rol meer. Hoe meer gemeenten deze methode van gezamenlijke registratie en inzet van sloopmeters onderschrijven, des te groter en flexibeler is de toepasbaarheid van het Afwegingskader.

1.4 Het Afwegingskader biedt ruimte voor eigen gemeentelijke uitwerkingen Na een gebiedsanalyse en de gehouden interviews met deelnemende gemeenten en externe stakeholders, werd duidelijk dat de ruimtelijke keuzes die verband houden met functieverandering gemaakt moeten worden door de gemeenten zelf. Het bleek niet mogelijk om dit voor het projectgebied in zijn geheel te doen. Het nu voorliggende Afwegingskader voorziet daarom in een gemeenschappelijk basis en biedt ruimte voor lokale gemeentelijke uitwerkingen. Het is aan de gemeenten zelf om in een nadere uitwerking te bepalen waar welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar niet. Andere aspecten waarvoor gemeenten worden uitgenodigd om een lokale afweging te maken zijn: • Mogelijkheden groencompensatie in plaats van inzet sloopmeters • Ruimtelijke afweging locatie voor wonen en werken • Verbrede toepassing binnen wonen/niet-agrarische bedrijvigheid (bijv. woningdifferentiatie) • Verbrede toepassing systematiek inwinning en inzetbaarheid sloopmeters naar andere gebruiksfuncties (bijv. vakantieparken, niet-agrarische bedrijvigheid) 1.5 de Coördinatiegroep VAB wordt ingezet voor kennisdeling en casusbespreking In de Regio Foodvalley wordt al langer gewerkt met een Coördinatiegroep VAB. Deze groep bestaat nu uit ambtenaren van de deelnemende gemeenten en de provincie Gelderland.

Deze coördinatiegroep richt zich op kennisdeling en casusbespreking. Deze coördinatiegroep zal worden uitgebreid met de nieuwe Utrechtse deelnemende gemeenten. In de coördinatiegroep monitoren we het functieveranderingsbeleid, bepalen we de koers, houden we de ontwikkelingen van het landelijk gebied in de gaten en bepalen we hoe we het registreren van sloopmeters op een juiste en eenzelfde manier vormgeven. Alternatieven Als het Afwegingskader niet wordt vastgesteld blijft voor de beoordeling van aanvragen voor functieverandering van agrarische bedrijven de omgevingsverordening van de provincie Utrecht van kracht. Veenendaal sluit dan niet aan bij de systematiek van het verhandelen van sloopmeters en de daarmee samenhangende voordelen zoals ruimtelijke kwaliteitsverbetering.

Raadsvoorstel van 27 augustus 2024, zaaknummer 2172601

Kanttekeningen 1.1 Het Afwegingskader voorziet voor de Utrechtse gemeenten in een andere rekensystematiek voor sloopmeters De Utrechtse gemeenten zijn nu gewend om met maatwerk "ruimte-voor-ruimte" toe te passen voor het terugbouwen van woningen in ruil voor sloop. Voor deze provinciale regeling geldt een staffeling bij de inzet van sloopmeters. Met het Afwegingskader wordt een andere systematiek voorgesteld waarbij een afroming van sloopmeters plaatsvindt. Afhankelijk van de situatie kan dit tot enigszins andere uitkomsten leiden. 1.2 De ruimtelijke kwaliteit wordt regionaal bezien Met het vergroten van het werkingsgebied worden de mogelijkheden voor inzet van sloopmeters verruimd. Enerzijds vergroot dit de flexibiliteit, anderzijds kan de angst ontstaan dat er in de ene gemeente meer ruimtelijke kwaliteit wordt geleverd dan in de andere gemeente. In het algemeen wordt echter met dit Afwegingskader de ruimtelijke kwaliteit in het totale gebied vergroot. Echter de ervaring leert uit de Gelderse praktijk dat de verhouding tussen vraag en aanbod van sloopmeters per gemeente redelijk in evenwicht is. Dat wil zeggen dat er niet onevenredig veel sloopmeters landen in een specifieke gemeente. In de nieuwe situatie zal dit gemonitord worden.

Participatie In circa 1,5 jaar is toegewerkt naar een document waarin de regio's samen hebben gewerkt aan de totstandkoming van een Afwegingskader wat zowel een vaste basis systematiek kent en tegelijkertijd ruimte biedt aan eigen gemeentelijke beleidskeuzes. Door middel van verschillende ambtelijke sessies (afvaardiging vanuit alle 16 gemeenten, 2 provincies en 2 regio's) en interviews met externe stakeholders is dit Afwegingskader tot stand gekomen. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Dit besluit heeft invloed op de manier van beoordelen van de aanvragen voor functie verandering van agrarische bedrijven. In Veenendaal zijn er nog circa 10 agrarische bedrijven als zodanig bestemd waarvan een aantal al neven activiteiten hebben. Voor hen kan het Afwegingskader van invloed zijn als zij van functie willen veranderen. Aanpak / uitvoering Vervolg/besluitvormingsproces Het Afwegingskader wordt ter vaststelling aan uw raad voorgelegd en ter kennisname gestuurd aan Gedeputeerde Staten van Utrecht en Gelderland. Hiermee is het project afgerond. Het is aan de individuele gemeenten om nadere invulling te geven aan de gemeentelijke uitwerkingen. Dit kent dan een separaat besluitvormingsproces. Communicatie over dit besluit Communicatie Het Afwegingskader is na instemming door beide regio's ter kennisname toegezonden aan alle betrokken stakeholders.

Daarbij is aangegeven dat het ter vaststelling aangeboden wordt aan colleges en gemeenteraden. Daarnaast is het aan elke gemeente afzonderlijk om het Afwegingskader te publiceren. Als de gemeenteraad het beleidskader heeft vastgesteld zal dit gepubliceerd worden op de website www.overheid.nl.

Raadsvoorstel van 27 augustus 2024, zaaknummer 2172601

Evaluatie De registratie van sloopmeters en de aan- en verkopen daarbij worden per gemeente bijgehouden en periodiek tussen gemeenten onderling gecontroleerd. Ook vindt daarbij een monitoring plaats van de marktsituatie rondom vraag en aanbod van sloopmeters. Daarnaast zal er periodiek afstemming plaatsvinden tussen de deelnemende gemeenten in de Coördinatiegroep VAB. Kosten, baten, dekking Het proces om tot het Afwegingskader te komen, is voor 50% gedekt uit het budget vanuit het Programma VAB van de Regio Foodvalley en voor 50% is er een subsidie vanuit de provincie Utrecht toegekend. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 Regio Foodvalley, Regio Amersfoort, inclusief bijlage 1. Stroomschema en 2. Gebiedskenmerken Natuur en Landschap