1. Advies toewijzing zendmachtiging 2022-2027 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

13 oktober 2022 1994161 16 augustus 2022 Advies toewijzing zendmachtiging 2022-2027 Bedrijfsvoering

Agendapunt

Afdeling

Team SBC

F.J.M. Bartelds (0318) 0318-538284 frank.bartelds@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het Commissariaat voor de Media (CvdM) te adviseren om de zendmachtiging voor de periode 2022-2027 toe te wijzen aan Omroep 1 Vallei Media; 2. Mede gelet op artikel 2.170b van de Mediawet vanaf 2023 een jaarlijkse bijdrage voor de nieuwe streekomroep beschikbaar te stellen ad. € 40.000,-, zoals reeds structureel opgenomen in de begroting. Waarom naar de raad? Het Commissariaat voor de Media (CvdM) is op basis van artikel 2.61, eerste lid van de Mediawet bevoegd om een aanwijzingsbesluit te nemen voor een lokale publieke media-instelling. Voordat het CvdM een beslissing neemt over de voorliggende aanvragen, dient zij gemeenteraad op grond van artikel 2.61, derde lid, van de Mediawet 2008 te vragen om een advies. Hiertoe dient voorliggend voorstel. Samenvatting In 2017 heeft de gemeenteraad het CvdM geadviseerd om de zendmachtiging voor Veenendaal toe te wijzen aan de Stichting Lokale Omroep Midden-Nederland (SLOMN), beter bekend als Midland FM. Het CvdM heeft dit advies overgenomen en de zendmachtiging voor een periode van 5 jaar toegewezen aan SLOMN. Per 21 november 2022 verloopt deze toewijzing en moet deze opnieuw worden toegewezen aan een lokale publieke media-instelling. Binnen de daarvoor geldende termijn heeft het CvdM twee aanvragen ontvangen, van SLOMN (Midland FM) en van Omroep 1 Vallei Media (XON).

Het advies aan het CvdM om Omroep 1 Vallei Media de toewijzing te gunnen, geeft deze omroepinstelling de komende 5 jaar de gelegenheid om uitvoering te geven aan de rol en de taken die horen bij een lokale publieke media-instelling. Met als doel een divers programma-aanbod en nieuwsvoorziening te kunnen bieden aan de inwoners van Veenendaal. Inleiding Vanaf het jaar 1999 heeft in de gemeente Veenendaal de Stichting Radio en Televisie Veenendaal (RTVV) gebruik gemaakt van de lokale zendmachtiging. In 2017 is deze zendmachtiging, op advies van de gemeenteraad, door het CvdM toegewezen aan de Stichting Lokale Omroep MiddenNederland (SLOMN), beter bekend als Midland FM. Het uitzendgebied van SLOMN bestreek daarmee

Raadsvoorstel van 13 oktober 2022, nr. 1994161

de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel, Woudenberg en Veenendaal. Ook de Stichting Lokale Omroep Kerken (STILOK) maakt voor een bepaald aantal uren gebruik van deze zendmachtiging. De zendmachtiging werd op grond van artikel 2.65 van de Mediawet voor een duur van 5 jaar verleend. Per 21 november 2022 verloopt deze aanwijzing aan SLOMN. Om die reden heeft het CvdM alle (op te richten) lokale omroepen tot 21 mei jongsleden de gelegenheid geboden een aanvraag in te dienen voor aanwijzing als lokale publieke media-instelling. De gemeente Veenendaal heeft hiertoe via haar communicatiekanalen ook actief opgeroepen. Dit heeft geresulteerd in twee aanvragen bij het CvdM, van SLOMN (Midland FM) en Omroep 1 Vallei Media, een nieuw opgerichte omroep die intensief samenwerkt en verbonden is met Omroep Ede en Omroep Rhenen en al actief in Veenendaal onder het merk XON. Op grond van artikel 2.61, derde lid, van de Mediawet 2008 dient het CvdM voordat zij een besluit neemt over de toewijzing van de zendmachtiging de gemeenteraad van de betreffende gemeente om advies te vragen. Hiertoe heeft het CvdM op 14 juni 2022 verzocht, zowel aan de gemeenteraden van Renswoude, Scherpenzeel, Woudenberg en Veenendaal. Het CvdM vraagt aan de gemeenteraden om een advies over beide aanvragen, waarbij de gemeenteraad de onderstaande vragen dient te beantwoorden en motiveren. 1.

Is de aanvrager een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of een vereniging? 2. Stelt de aanvrager zich ten doel op lokaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de gemeente leven? 3. Heeft de aanvrager volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt? 4. Is dit programmabeleidbepalende orgaan (hierna: pbo) representatief samengesteld? Voor beide aanvragers kunnen alle gestelde vragen met ‘ja’ beantwoord worden. Om toch een voorkeursadvies te kunnen geven is het van belang om nader in te zoomen op de mate waarin de beide omroepen uitvoering geven aan de tweede vraag. Deze vraag is gericht op de output van de omroepen (het media-aanbod) en of de werkwijze van de omroepen bijdraagt aan de landelijke visie van de brancheorganisatie NLPO en de lokale visies van de betrokken gemeenten. Uiteraard wordt ook beargumenteerd of op basis van de opgedane ervaringen met de omroepen er voldoende vertrouwen is in het uitvoeren van de ingediende beleidsplannen voor de komende 5 jaar.

Beoogd resultaat Een actieve en zichtbare streekomroep voor het zuidelijk deel van de regio FoodValley die de samenleving bedient met radio-, televisie-uitzendingen en nieuws en actualiteit via verschillende kanalen zoals social media, app en het web. Daarbij wordt op lokaal en streek niveau aandacht besteed aan onder andere politiek, religie, sport, culturele evenementen, het bedrijfsleven, onderwijs en welzijn.

Raadsvoorstel van 13 oktober 2022, nr. 1994161

Argumenten 1.1 Omroep 1 Vallei sluit het beste aan bij de gewenste streekvorming In 2015 hebben de VNG, de Organisatie van Lokale Omroepen en de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) het Vernieuwingsconvenant gemeenten-lokale omroepen 2015-2018, opgesteld. In dit convenant kwamen de partijen tot de conclusie dat een lokaal toereikend mediaaanbod het beste vormgegeven kan worden door een omroep functionerend in de woon- en leefomgeving van de inwoners. Dus voor een centrumgemeente of streek, die gebruik maakt van verschillende kanalen (televisie, radio, internet/sociale media, mobiel), voldoet aan de wettelijke eisen op het gebied van informatie, cultuur en educatie en kwalitatief verantwoorde producten levert met een professioneel aangestuurde bedrijfsvoering en journalistiek. Het kan in een gebied gaan om één omroeporganisatie met één zendmachtiging van het CvdM of om een samenwerkingsverband van meerdere lokale omroepen. Ten behoeve van de vorming van streekomroepen heeft de NLPO in 2016 een streekindeling gemaakt. De gemeenten kregen vervolgens de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. De gemeente Veenendaal heeft toen, in samenspraak met de gemeente Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg de zienswijze ingediend graag onderdeel te worden van de streek die het zuidelijk deel van de regio Foodvalley beslaat.

Deze streek bestaat uit de gemeenten Ede, Veenendaal, Rhenen, Wageningen, Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg en bediend circa 260.500 inwoners. Door onderlinge samenwerking wint de omroep slagkracht en professionaliteit. Dit maakt ook de gemeentelijke investeringen duurzamer en toekomstbestendiger. De NLPO heeft deze zienswijze overgenomen. In de afgelopen periode hebben SLOMN en Omroep Ede gewerkt aan een streeksamenwerking. Eind 2021 is deze samenwerking opgezegd en ook uitgesloten met de huidige bestuurssamenstellingen (gebaseerd op uitspraken van de bestuurders van SLOMN). Gezien het stuklopen van de beoogde streeksamenwerking is SLOMN weer terug bij af als het gaat om verdere streekvorming. SLOMN richt zich voor de streekvorming nu op andere gemeenten, waaronder gemeenten die geen onderdeel uitmaken van de vastgestelde streek. Het toewijzen van de zendmachtiging aan SLOMN draagt niet bij aan de ambitie voor een streekomroep in het zuidelijke deel van de Regio Foodvalley voor of binnen de komende vijf jaar. Er wordt door Omroep 1 Vallei sterk ingezet op verregaande redactionele samenwerking met Omroep Ede en Omroep Rhenen, waarbij het ultieme doel is om op termijn vanuit één organisatie, maar samenwerkend en gebruikmakend van alle lokale stakeholders, de zuidelijke Foodvalley als geheel te bedienen.

Omroep 1 Vallei voldoet als onderdeel van RMC Vallei al bijna aan de beoogde streekindeling. Alleen de gemeente Wageningen opereert nog volledig zelfstandig. Door de komende 5 jaar de zendmachtiging aan Omroep 1 Vallei toe te wijzen wordt de snelste stap gezet naar streekvorming. En kan vanuit daar mogelijk verder gebouwd worden naar de lange termijn visie van de gemeente Veenendaal: een sterkte omroep voor de gehele regio FoodValley. 1.2 Er is vertrouwen in de ontwikkeling van Omroep 1 Vallei In de afgelopen 5 jaar heeft SLOMN uitvoering kunnen geven aan het toen voorliggende beleidsplan. SLOMN kwam vanuit een negatieve financiële situatie, die tot op de dag vandaag nog niet volledig is gesaneerd. Ook in het kader van streekvorming zijn stappen gezet, echter deze zijn eind 2021 door het stopzetten van de samenwerking met Omroep Ede volledig teniet gedaan. De omroep heeft zich niet verder geprofessionaliseerd, heeft geen andere inkomsten gevonden naast de gemeentelijke bijdrages, er zijn beperkt nieuwe vrijwilligers bijgekomen en het programma-aanbod (deels zonder pbo

Raadsvoorstel van 13 oktober 2022, nr. 1994161

bepaald) is niet gegroeid, meer divers geworden of beter aangesloten bij de behoeften vanuit de samenleving. Ook de ontwikkeling in kanalen en frequentie zijn niet gerealiseerd. Per memo d.d. 21 december 2021 is de gemeenteraad reeds op de hoogte gesteld van deze conclusies. Het vertrouwen in de realisatie van de nu voorliggende plannen is dan ook beperkt. Zeker gezien de constatering (en bevestiging van SLOMN) dat het beleidsplan grotendeels gekopieerd is van een omroep actief in een andere gemeente. Er is daarmee onvoldoende rekening gehouden met de lokale situatie in de uitzendgemeenten en daarmee komt de uitvoerbaarheid van dit beleidsplan onder druk te staan. Op basis van de gesprekken, het beleidsplan en de ervaring met Omroep 1 Vallei (via het merk XON zijn zij al enige jaren actief binnen Veenendaal), is er vertrouwen in de bestuurders, medewerkers en de realisatie van de plannen van de omroep. Met een ambitieus maar tevens realistisch plan, een gedegen organisatiestructuur en een goede visie op de realisatie van een streekomroep, verdient de omroep de kans om de komende 5 jaar de plannen te realiseren. Jaarlijks worden de plannen geëvalueerd en dient het beleidsplan te worden bijgesteld. Daarbij reserveert Omroep 1 Vallei geld om een kijk- en luisteronderzoek uit te kunnen voeren.

1.3 Omroep 1 Vallei draagt bij aan een evenwichtiger medialandschap Veenendaal kent een diversiteit aan media. Kranten, radio, online nieuwsdiensten, televisie (regionaal) bedienen inwoners en zijn een mediapartner van de gemeente. Omroep 1 Vallei kan met radio, televisie en online een aanvulling zijn op de bestaande media. Zij vergroten de lokale aandacht voor onderwerpen als sport, evenementen, politiek, geloofsovertuiging, bedrijfsleven en de persoonlijke levenssfeer. Dat komt ten goede aan de informatievoorziening in Veenendaal. En biedt de gemeente een extra platform om inwoners, ondernemers en instellingen in Veenendaal te bereiken. Op dit moment wordt al online (website, social media en app) en via een televisiekanaal, onder de naam XON, content gemaakt in en over Veenendaal. Dit zal na een toewijzing van de zendmachtiging geïntensiveerd worden in samenspraak met het opgerichte pbo. 1.4 Samenwerking met andere gemeenten vergroot slagkracht van de omroep Vanaf 2017, na de toewijzing van de zendmachtiging aan SLOMN, is ambtelijk en bestuurlijk samenwerking gezocht op dit dossier met de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg. Ook in deze gemeenten werd al meerdere jaren door SLOMN uitgezonden op de zendmachtiging. De ambtelijke samenwerking zorgt voor synergie in de (samenwerkende) regio en efficiëntie in de uitvoering van de taken.

En is een stimulans voor de vorming van de beoogde streekomroep. Ook in de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg wordt deze maand een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd om het CvdM te adviseren Omroep 1 Vallei de zendmachtiging toe te kennen. Als de gemeenteraden ook in deze gemeenten dit voorstel overnemen, dan worden de financiële mogelijkheden voor de omroep vergroot en kunnen de inwoners van de vier gemeenten cross mediaal voorzien worden van nieuws, want nieuws stopt niet bij de gemeentegrens. 1.5 Omroep 1 Vallei draagt bij aan regionale nieuwsvoorziening voor en over Veenendaal Omroep 1 Vallei werkt, onder de merknaam XON, intensief samen met de regionale omroepen RTV Utrecht en Omroep Gelderland. Er vindt personele uitwisseling plaats met RTV Utrecht en content wordt met elkaar gedeeld. Dit zorgt voor meer regionale expansie voor Veenendaal, wat bijdraagt aan de externe oriëntatie en promotie van de gemeente.

Raadsvoorstel van 13 oktober 2022, nr. 1994161

1.6 Omroep 1 Vallei heeft een degelijke meerjarenbeleidsplan en een sluitende meerjarenbegroting Omroep 1 Vallei wordt bestuurd door ervaren bestuurders, die al jarenlang lokale omroepen (in Ede en Rhenen) leiden. Het beleidsplan is gericht op samenwerking, schaalvergroting en aansluiten bij de lokale wensen en behoeften vanuit de samenleving. Het beleidsplan is ook realistisch, kleine stappen zetten en toewerken naar een stip op de horizon, één streekomroep. Ook de financiële paragraaf ziet er gedegen uit en past bij de beschreven doelstellingen. 1.7 Stilok houdt een plaats in het uitzendschema Stilok zendt op dit moment circa 25 uur per week uit via de uitzendmachtiging van SLOMN. In de plannen van Omroep 1 Vallei is aandacht voor Stilok en haar radio-uitzendingen. Omroep 1 Vallei zal zorgdragen voor ruimte in het uitzendschema voor Stilok, waarmee er binnen de omroep plaats blijft voor de programma’s van Stilok. Hierover zijn al gesprekken met Stilok gaande. 2.1 De jaarlijkse bijdrage is opgenomen in de gemeentelijke begroting Voor zowel SLOMN als Omroep 1 Vallei geldt dat zij naast de jaarlijkse bijdrage gebaseerd op de richtlijnen van de NLPO, gedurende de looptijd van de zendmachtiging vragen om extra financiële middelen. Voor 2018 e.v.

heeft de gemeenteraad structureel een bedrag van € 40.000,- opgenomen in de gemeentelijke begroting voor bekostiging van de lokale omroep die de zendmachtiging toegewezen heeft gekregen. Deze kosten zijn gebaseerd op de richtlijnen van de NLPO (1,39 per huishouden) en gelijk aan het bedrag voor bekostiging van de lokale omroep die de gemeente ontvangt van het Rijk vanuit het Gemeentefond. Op dit moment telt de gemeente Veenendaal 28.692 (peildatum 15-8-2022) huishoudens. Dit komt neer op een jaarlijkse bijdragen van € 39.881,88, afgerond € 40.000,-. 2.2. Omroep 1 Vallei ontvangt vooralsnog geen extra bijdrage In de begroting voor 2024 e.v. rekent Omroep 1 Vallei met een jaarlijkse bijdrage van € 80.000,- voor de gemeente Veenendaal. Dit bedrag is een verdubbeling van het opgenomen bedrag in de gemeentelijke begroting. Op dit moment is onvoldoende duidelijk wat deze verdubbeling van kosten de Veenendaalse gemeenschap oplevert. Direct na toewijzing van de zendmachtiging wordt hierover het gesprek gevoerd met Omroep 1 Vallei, teneinde dit beter inzichtelijk te maken. Daarbij wordt ook de motie stimuleringsfonds onafhankelijke lokale journalistiek betrokken. Deze motie kan pas ten uitvoer worden gebracht als er duidelijkheid is over de toekenning van de zendmachtiging, zodat deze omroep betrokken kan worden bij een duurzaam voorstel.

In het eerste kwartaal van 2023 wordt hiervoor een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd. Alternatieven Veenendaal heeft één zendmachtiging te vergeven. Er zijn twee omroepen die in aanmerking willen komen voor de toewijzing van de zendmachtiging. Op het moment dat de gemeenteraad besluit om geen positief advies aan het CvdM af te geven voor Omroep 1 Vallei, dan betekent dit automatisch dat Veenendaal een positief advies afgeeft voor het toewijzen aan SLOMN. Kanttekeningen 1.1 Niet bij voorbaat een verhoging van de financiële bijdrage vanaf 2023 In het beleidsplan en de bijbehorende financiële paragraaf verzoekt Omroep 1 Vallei om een bijdrage van € 40.000,- voor 2023 en een bijdrage van € 80.000,- voor de jaren daarna. Zoals beschreven in argument 2.1 is in de gemeentelijke begroting een bedrag van € 40.000,- opgenomen voor bekostiging (gebaseerd op de richtlijnen van de NLPO). Op basis van de opgenomen begroting van

Raadsvoorstel van 13 oktober 2022, nr. 1994161

Omroep 1 Vallei is de conclusie te trekken dat bij een lager bedrag vanuit de gemeenten er minder geïnvesteerd wordt in TV en online (film)content. Het heeft geen effect op het verzorgen van radiouitzendingen, waar de toekenning van de zendmachtiging in hoofdzaak in voorziet. 1.2 Keuze voor een omroep kan gevolgen hebben voor voortbestaan van de andere omroep De lokale omroepen zijn voor hun inkomsten voor een groot deel afhankelijk van de gemeenten binnen hun uitzendgebied. Dit geldt ook voor Omroep 1 Vallei en SLOMN, zo is te zien in beide meerjarenbegrotingen. Het gevolg van het niet toegewezen krijgen van de zendmachtiging, en daarmee de inkomsten, kan zijn dat de omroep onvoldoende financiële middelen heeft om voort te blijven bestaan. Participatie Er heeft ambtelijk overleg plaatsgevonden tussen de betrokken gemeenten Veenendaal, Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg. Aan alle vier de gemeenteraden wordt een eensluidend advies voorgelegd. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Een gevarieerd media-aanbod is belangrijk voor de Veenendaalse samenleving. Naast landelijke en regionale media is ook de lokale media belangrijk. Via de lokale media worden inwoners geïnformeerd over belangrijke onderwerpen in de gemeente zoals politiek, religie, sport, evenementen en welzijn.

Een nieuwe streekomroep die zichtbaar is voor de inwoners en die bijdraagt aan entertainment en nieuwsvoorziening voldoet aan een behoefte in de samenleving. Door dit besluit wordt Omroep 1 vallei, via het merk XON, het mediakanaal voor de inwoners van Veenendaal. Zij zullen uitzendingen verzorgen via onder andere radio, televisie, website, app en social media. Aanpak / uitvoering Nadat alle gemeenteraden positief besloten hebben op het bijgevoegd voorstel, wordt er een eensluidend advies gestuurd naar het Commissariaat voor de Media. Communicatie over dit besluit Als de gemeenteraden van Veenendaal, Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg een positief advies geven aan het Commissariaat voor de Media, dan wordt dit eensluidende advies door middel van een brief medegedeeld. De beide aanvragers worden na besluitvorming door het Commissariaat voor de Media op de hoogte gesteld van de toewijzing/afwijzing. Evaluatie Minstens één keer per jaar wordt de voortgang van het beleidsplan en de begroting van Omroep 1 vallei besproken. Op basis van de conclusies uit deze gesprekken wordt jaarlijks een besluit genomen door het college of de jaarlijkse bijdrage aan de omroep wordt verstrekt. Kosten, baten, dekking De jaarlijkse bijdrage is voor de gemeente Veenendaal bepaalt op basis van € 1,39 per huishouden, in totaal een bedrag van € 39.881,88, afgerond € 40.000,- (peildatum 15-07-2022).

Deze bijdrage is al structureel opgenomen in de gemeentelijke begroting.

Raadsvoorstel van 13 oktober 2022, nr. 1994161

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

Bijlagen 1. Adviesaanvraag CvdM 2. Beleidsplan Omroep 1 Vallei 3. Begroting Omroep 1 Vallei 4. Beleidsplan SLOMN 5. RIB d.d. 21-12-2021 6. Concept adviesbrief aan CvdM

de heer K.J.G. Kats burgemeester