1. Aanpak Deelmobiliteit - Raadsvoorstel

Raadsvoorstel Aanpak Deelmobiliteit Dossiernummer

1156

Programma

1. Fysieke leefomgeving

Ambtenaar

Michèle van Leest

Datum college

30-9-2025

Team

Adviseurs Openbare ruimte en Vastgoed

Datum Raad

20-11-2025

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De Aanpak Deelmobiliteit vast te stellen.

Waarom naar de raad? In motie 2024.44 heeft de raad verzocht een strategie deelmobiliteit op te stellen.

Inleiding De openbare ruimte in Veenendaal staat onder druk. Wonen, spelen, klimaat en groen, mobiliteit en parkeren vragen ruimte die maar beperkt beschikbaar is. Een goed ingevulde deelmobiliteit beperkt de aanschaf van een eigen auto en de ruimte die voor parkeren noodzakelijk is. Recente pilotprojecten laten zien dat deelmobiliteit in Veenendaal niet zomaar van de grond komt. Succes vraagt om een lange adem en een financiële stimulans. De gemeenteraad heeft bij de behandeling van de programmabegroting de motie "Deelnemen aan Deelmobiliteit (M2024.44)" aangenomen. In deze motie wordt gevraagd om een strategie voor het toepassen van deelmobiliteit. In de tussentijd zijn ook door aanbieders van deelmobiliteit plannen (initiatieven) ontwikkeld voor het uitrollen van deelmobiliteit in Veenendaal. De gevraagde strategie heeft hierdoor ook de vorm gekregen van een plan van aanpak.

Samenvatting Veenendaal is een groeiende stad, maar we willen dat het ook een leefbare stad blijft. Het gebruik van deelmobiliteit scheelt niet alleen in de portemonnee, maar geeft onze inwoners de vrijheid om gemakkelijk en flexibel te reizen. Daarnaast wordt de druk op ons wegennet verminderd, verbeteren we de luchtkwaliteit en creëren we meer ruimte voor groen en spelen. Om deelmobiliteit in Veenendaal te laten slagen, zet de gemeente in op verbetering van het aanbod, gerichte communicatie en probeeracties. Bewoners worden bewust gemaakt van de voordelen, zoals lagere kosten en duurzaamheid, en gestimuleerd om deelauto’s en -bakfietsen te gebruiken. Met proefritten, financiële prikkels en integratie in nieuwbouwprojecten wordt deelmobiliteit gepositioneerd als aantrekkelijk alternatief voor de eigen auto. In de aanpak zal verder worden samengewerkt met de Regio Foodvalley, uitvoeringsorganisatie Goedopweg, woningbouwcorporaties/projectontwikkelaars de NAL-regio MRA-E (aanpak laadinfrastructuur regio Amsterdam-Utrecht) en aanbieders. Ook wordt aangesloten op het landelijke programma Natuurlijk!Deelmobiliteit.

Raadsvoorstel: Aanpak Deelmobiliteit Dossiernummer: 1156

Beoogd resultaat Een goed gebruik van de openbare ruimte in Veenendaal waarin voor iedereen deelmobiliteit binnen handbereik is.

Proceshistorie en eerdere besluitvorming Bij de behandeling van de programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 heeft de raad een motie aangenomen om een strategie op te stellen voor het toepassen van deelmobiliteit (auto’s, fietsen, scooters, cargobikes etc.) in Veenendaal. Bijgevoegde Aanpak Deelmobiliteit geeft invulling aan deze motie. Aan de hand van de behandeling van de Aanpak Deelmobiliteit in de raadscommissie 24 juni 2025 is het raadsvoorstel en de Aanpak zelf aangepast. Voor de uitvoering van de maatregelen wordt geen bijdrage meer vanuit de Algemene Reserve gevraagd.

Argumenten 1.1 De uitrol van deelmobiliteit past binnen de ambities van de omgevingsvisie 2030 en het koersdocument Omgevingsvisie 2040 Beleidsmatig wordt deelmobiliteit gezien als één van de mogelijkheden voor een goede inrichting van de openbare ruimte. Hiermee wordt ruimte gemaakt voor onder andere spelen en klimaat en groen. Dit is in lijn met de omgevingsvisie en het koersdocument. 1.2 Deelmobiliteit biedt kansen woningbouw mogelijk te maken Door in te zetten op deelmobiliteit kan de ruimte die voor parkeren noodzakelijk is worden beperkt Dit maakt dat in de beperkte openbare ruimte meer mogelijkheden zijn voor het realiseren van andere bestemmingen zoals bijvoorbeeld wonen, spelen en groen. 1.3 Inzetten op deelauto’s en bakfietsen sluit aan bij hetgeen de markt op dit moment als mogelijkheid ziet Vanuit verschillende aanbieders liggen er concrete plannen om deelmobiliteit uit te rollen binnen Veenendaal. Door aan te sluiten op deze plannen en deze te ondersteunen door concrete acties en communicatie is de kans op succes zo groot mogelijk. 1.4 Bi directionele elektrische deelauto’s kunnen op termijn een bijdrage leveren aan netbewust bouwen en net-balancering De inzet van bi directionele deelauto’s moet gestimuleerd worden als oplossing voor netcongestie bij nieuwbouwprojecten.

1.5 Deelauto’s dragen bij aan de betaalbaarheid van automobiliteit Een auto staat in Nederland gemiddeld 95% van de tijd geparkeerd. Voor inwoners die de auto maar beperkt (niet dagelijks) gebruiken is de auto een grote kostenpost. De deelauto biedt een alternatief voor de eigen auto. Dit heeft financiële voordelen en ontzorgt, omdat gebruikers alleen voor de auto betalen wanneer zij deze gebruiken en geen omkijken hebben naar onderhoud of vervanging. De aanschaf, afschrijving, wegenbelasting en verzekering worden immers niet meer volledig door één persoon betaald, maar verspreid over alle gebruikers van de deelauto. Daarnaast hoeft men geen rekening meer te houden met onverwachte kosten voor reparatie of vervanging.

2 van 6

Raadsvoorstel: Aanpak Deelmobiliteit Dossiernummer: 1156

1.6 Geen prioriteit aan deelscooters en lichte elektrische voertuigen Deze vervoersvormen zorgen in andere gemeenten vaak voor overlast, wildgroei en handhavingsproblemen. Leren van ervaringen elders is verstandiger dan nu ruimte geven aan ongewenste introducties. 1.7 Dit plan van aanpak geeft invulling aan de motie M2023.44 Dit plan van aanpak geeft invulling aan de wens van de raad deelmobiliteit te simuleren in Veenendaal. Hierbij is tevens rekening gehouden met de terugkoppeling aan de raad (Kadernota 19-6-2024) om geen bakfiets in te zetten bij het Waardepunt ACV. 1.8 Extra aandacht nodig om deelmobiliteit een succes te maken Bij eerdere pilots in Veenendaal blijkt dat deelmobiliteitsprojecten binnen Veenendaal moeizaam van de grond komen. Communicatie en probeeracties verlagen de drempel tot gebruik, verhogen de zichtbaarheid en versterken het draagvlak onder bewoners. Ervaring elders toont aan dat campagnes en acties een bewezen effectieve aanjaagfunctie hebben, zeker in de beginfase van uitrol. Voor (nieuwe) bewoners is voldoende aanbod van deelmobiliteit van belang om te kiezen voor duurzaam vervoer.

Alternatieven Indien er geen acties voor en regels omtrent deelmobiliteit worden doorgevoerd zal het gebruik mogelijk verder afnemen. De gemeente heeft minder grip en controle op de verdere ontwikkeling van deelmobiliteit. Er zijn geen reële alternatieven beschikbaar. Energiebesparing en reductie CO2uitstoot mobiliteit wordt minder goed mogelijk. Acties zijn dan ook noodzakelijk. Onder ‘communicatie’ en ‘financiën’ wordt toegelicht op welke wijze de acties worden vormgegeven.

Kanttekeningen 1.1 Geen gemeentelijke financiering van commerciële aanbieders De raad heeft uitgesproken dat de gemeente geen middelen inzet voor het opbouwen of in stand houden van commerciële businessmodellen rond deelmobiliteit. Communicatie- en probeeracties worden daarom samen met aanbieders en bestaande programma’s (zoals Goedopweg en SPUKregelingen) uitgevoerd, zonder een extra bijdrage vanuit de Algemene Reserve. We zijn hier als gemeente dan ook van afhankelijk en kunnen beperkt eisen stellen aan de communicatie- en probeeracties. 1.2 Aanvullend aanbod als alternatief op gebruik eigen auto, geen verbod op eigen auto Deelmobiliteit is bedoeld als aanvulling op het bestaande mobiliteitsaanbod, zodat inwoners een reële keuze hebben om minder vaak of geen eigen auto te gebruiken. 1.3 Huidig gebruik is nog beperkt Deelmobiliteit in Veenendaal is tot nu toe maar beperkt van de grond gekomen. Dit plan vormt het startpunt om dat te veranderen, door een gerichte combinatie van aanbod, communicatie en probeeracties.

3 van 6

Raadsvoorstel: Aanpak Deelmobiliteit Dossiernummer: 1156

1.4 Zorgvuldige communicatie bij parkeerregulering Ervaringen in en rond Het Ambacht laten zien dat bij het invoeren van parkeerregulering tijdige en volledige communicatie met omwonenden cruciaal is. De inzet van deelauto’s kan een alternatief en aanvulling zijn op parkeervergunningen voor de eigen auto. 1.5 Onzekerheden rond bi directioneel laden De inzet van bi directionele deelauto’s kan op termijn een bijdrage leveren aan het verminderen van netcongestie, maar techniek en markt zijn nog in ontwikkeling. De gemeente start daarom met onderzoek en pilots en legt de resultaten later aan de raad voor.

Participatie In de enquête (572 respondenten) voor het opstellen van Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM) en in de participatiebijeenkomsten voor het Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 hebben diverse deelnemers aangegeven dat het wenselijk is om deelmobiliteit te stimuleren.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? We verbieden het bezit van een eigen auto en het autogebruik niet, maar zetten in op het aanbieden van meer duurzame alternatieven. Met de aanpak wordt het aanbod aan deelmobiliteit vergroot en kunnen inwoners kiezen uit meer betaalbare vervoermiddelen voor hun verplaatsingen. Door samen met buurtgenoten gebruik te maken van de deelauto of deelbakfiets, worden deze voertuigen efficiënter gebruikt, de kosten lager en ontstaat er op termijn een lagere parkeerdruk. Deelscooters en deelsteps worden niet toegestaan in de openbare ruimte voor de verkeersveiligheid en om mogelijke overlast te voorkomen.

Aanpak / uitvoering Aanpak 2025-2026 Eind 2025 start Veenendaal met de actieve uitrol van deelmobiliteit. Deelbakfietsen en deelauto’s worden op verschillende locaties geïntroduceerd, ondersteund door communicatiecampagnes en probeeracties in samenwerking met aanbieders. Zonder regelgeving kunnen aanbieders zich ongecontroleerd vestigen, wat leidt tot risico’s op overaanbod, overlast of conflicten in de openbare ruimte. De APV biedt een juridisch kader om het aanbod te sturen, kwaliteit te waarborgen en handhaving mogelijk te maken. De benodigde aanpassing van de APV wordt uitgewerkt. Hierbij wordt aangesloten op landelijke richtlijnen, campagnes en ervaringen vanuit programma Natuurlijk Deelmobiliteit waarin kennisinstituten-aanbieders-overheden samenwerken. Deelbakfietsen (BAQME) • Start november 2025 voor een periode van 2 jaar, ondersteund door een brede promotiecampagne (social media, flyers, online platform). • BAQME plaatst bakfietsen op 8 verschillende locaties in de openbare ruimte. Bij de locatiebepaling is rekening gehouden met voldoende zicht op het overige verkeer en de toegankelijkheid van trottoirs en looproutes. • Probeeractie met korting of gratis ritten voor nieuwe gebruikers. • Samenwerking met lokale ondernemers voor spaarkortingen. • Maandelijkse gebruiksdata voor optimalisatie van locaties en aanbod.

Deelauto’s (Greenwheels, OnzeAuto, MyWheels) • Greenwheels plaatst 10 auto’s; OnzeAuto breidt uit (met provinciale steun). • Probeeracties voor nieuwe gebruikers door alle aanbieders.

4 van 6

Raadsvoorstel: Aanpak Deelmobiliteit Dossiernummer: 1156

• • •

Bewoners worden geïnformeerd via brieven rondom locaties. Aanbesteding (coöperatief) autodelen nieuwe woonwijk Het Ambacht Gemeentebrede campagne met aanbieders en gebruik van landelijke toolkit voor gelijk speelveld.

Aanpak 2027-2030 • (Eind)Evaluatie pilot Onze Auto in Centrum. • Herziening stimulering op basis van gebruiksdata. • Optimalisatie locaties en aanbod: Bestaande locaties optimaliseren op basis van vraag en aanbod, met continue monitoring en aanpassingen. • Verstevigen gemeente-overstijgende samenwerking: Versterken van samenwerking met naburige gemeenten en regionale partners zoals FoodValley, Goedopweg en de Provincie Utrecht voor grensoverschrijdend autodelen en regionaal deelfietssysteem. • Ketenreizen en OV-integratie: Deelauto’s en deelbakfietsen aansluiten op belangrijke OVknooppunten, zoals Veenendaal-Centrum en De Klomp, om de ketenreis te bevorderen.

Communicatie over dit besluit Veenendaal is een groeiende stad, maar we willen dat het ook een leefbare stad blijft. Het gebruik van deelmobiliteit scheelt niet alleen in de portemonnee, maar geeft onze inwoners de vrijheid om gemakkelijk en flexibel te reizen. Daarnaast wordt de druk op ons wegennet verminderd, verbeteren we de luchtkwaliteit en creëren we meer ruimte voor groen, spelen en wonen. Om deelmobiliteit in Veenendaal te laten slagen, zet de gemeente samen met aanbieders in op verbetering van het aanbod en de stimulering van de vraag. Bewoners worden bewust gemaakt van de voordelen, zoals lagere kosten en duurzaamheid, en gestimuleerd om deelauto’s en -bakfietsen te gebruiken. Met proefritten, financiële prikkels en integratie in nieuwbouwprojecten wordt deelmobiliteit gepositioneerd als aantrekkelijk alternatief voor de eigen auto. In de aanpak zal verder worden samengewerkt met de Regio Foodvalley, uitvoeringsorganisatie Goedopweg, woningbouwcorporaties/ projectontwikkelaars de NAL-regio MRA-E (aanpak laadinfrastructuur regio Amsterdam-Utrecht) en aanbieders. Ook wordt aangesloten op het landelijke programma Natuurlijk!Deelmobiliteit.

Evaluatie De gemeente voert de regie over het totale aanbod aan deelmobiliteit en monitort halfjaarlijks het gebruik, de kosten en het effect op het autobezit. De resultaten worden, conform de toezegging aan uw raad (24 juni 2025) met vaste kengetallen aan de raad gerapporteerd, zodat tijdig kan worden bijgestuurd via het parkeer- en mobiliteitsbeleid.

Kosten, baten, dekking Bij de behandeling van het vorige raadsvoorstel (raadscommissie 24 juni 2025, zaaknr. 2236995) bleek er onvoldoende draagvlak te zijn voor financiering van grootschalige communicatiecampagnes vanuit de Algemene Reserve. De ambities in de Aanpak Deelmobiliteit zijn bijgesteld. Communicatie en promotie wordt samen met de aanbieders van deelmobiliteit ingevuld. Dekking van overige maatregelen vindt plaats met reeds toegekende middelen voor het programma Energieneutraal Veenendaal pijler duurzame mobiliteit.

College van burgemeester en wethouders,

5 van 6

Raadsvoorstel: Aanpak Deelmobiliteit Dossiernummer: 1156

Sjoukje Deelstra secretaris

Gert-Jan Kats burgemeester

Bijlagen Raadsbesluit Aanpak Deelmobiliteit Veenendaal 1. Aanpak Deelmobiliteit Veenendaal 2. Vergelijking oude en nieuwe versie Aanpak Deelmobiliteit Veenendaal

6 van 6