1. 1e ontwerp bijgestelde begroting 2024 en ontwerp begroting 2025 ODRU - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Zaaknummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

30 mei 2024 2167139 23 maart 2024 1e ontwerp bijgestelde begroting 2024 en ontwerp begroting 2025 ODRU Fysieke Leefomgeving

Team

Leefbaarheid en Veiligheid

M. Smit 06-36196878 marlieke.smit@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Kennis te nemen van de 1e ontwerp bijgestelde begroting 2024 en ontwerp begroting 2025 van de Omgevingsdienst Regio Utrecht; 2. Met de bijgevoegde brief een zienswijze in te dienen op de 1e ontwerp bijgestelde begroting 2024 en ontwerp begroting 2025 van de Omgevingsdienst Regio Utrecht, waarbij Veenendaal: • aandacht vraagt voor de gelijktijdige aanlevering van de jaarstukken van het vorige jaar met de 1e ontwerp bijgestelde begroting van het huidige jaar en de ontwerp begroting van het volgende jaar in het kader van efficiëntie; • aandacht vraagt voor de noodzaak om negatieve jaarresultaten zoveel mogelijk te voorkomen/beperken, gezien de bezuinigingsopgave waar gemeenten de komende jaren voor staan; • een positief advies geeft op de 1e ontwerp bijgestelde begroting 2024; • een positief advies geeft op de ontwerp begroting 2025. Waarom naar de raad? De gemeenteraad kan, op grond van artikel 36 van de gemeenschappelijke regeling, haar zienswijze op ontwerp begrotingswijzigingen en ontwerp begrotingen indienen bij de Omgevingsdienst Regio Utrecht (hierna: ODRU). De ODRU is een uitvoeringsdienst van 15 gemeenten in de provincie Utrecht. De ODRU voert taken uit voor deze gemeenten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving, duurzaamheid en (milieu)advisering.

De ODRU legt de 1e ontwerp bijgestelde begroting 2024 en de ontwerp begroting 2025 (hierna: bijgestelde begroting 2024 en begroting 2025) voor zienswijze voor aan de 15 eigenaar gemeenten. De raad heeft de gelegenheid om vóór vaststellen van de begroting door het Algemeen Bestuur (hierna: AB) van de ODRU haar zienswijze te geven. Samenvatting Dit voorstel betreft het indienen van een zienswijze door de raad op de 1e bijgestelde begroting 2024 en de begroting 2025 van de ODRU. In de begroting 2025 wordt ook een meerjarenraming 2026-2028 gepresenteerd. De voorgestelde zienswijze is om akkoord te gaan met genoemde stukken, welke

Raadsvoorstel van 23 maart 2024, zaaknummer 2167139

zorgvuldig zijn opgesteld. In de begroting 2025 is voor het eerst ook een conservatieve inschatting meegenomen van het incidentele deel, om een realistischer beeld te geven van het totale budget. In bijgevoegde zienswijzebrief (zie bijlage 6) wordt wel aandacht gevraagd voor een onderbouwing van het gerealiseerde tekort over 2023. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de noodzaak om negatieve jaarresultaten zoveel mogelijk te voorkomen, gezien de bezuinigingsopgave waar gemeenten de komende jaren voor staan. Inleiding De ODRU informeert gemeenten over de behaalde financiële resultaten en vooruitzichten, omdat de financiële gezondheid van de ODRU ook directe gevolgen heeft voor de deelnemende gemeenten. Zodoende wordt de begroting van het huidige jaar tussentijds gewijzigd als er nieuwe financiële informatie beschikbaar is gekomen die impact heeft op de originele begroting en wordt in het voorjaar van ieder jaar alvast een (ontwerp)begroting voor het opvolgende jaar opgesteld. De gemeenteraden kunnen, op grond van artikel 36 van de gemeenschappelijke regeling, hun zienswijze op bijgestelde begrotingen en begrotingen indienen bij de ODRU. Door nu al de begroting 2025 aan te bieden aan de gemeenteraden, kunnen de gemeenten hier rekening mee houden in de eigen gemeentebegroting 2025.

Beoogd resultaat Een financieel stabiele ODRU ten behoeve van de uitvoering van taken voor de gemeente Veenendaal als mede-eigenaar van de ODRU. Argumenten 1.1 Door kennis te nemen van de bijgestelde begroting 2024 en begroting 2025 kan de gemeente hier waar nodig rekening mee houden in haar eigen gemeentebegroting. De ODRU stuurt haar (ontwerp)begrotingen, begrotingswijzigingen en meerjarenramingen aan de raden van de deelnemende gemeenten als onderdeel van haar financiële verantwoording aan de eigenaar gemeenten. Tevens kunnen gemeenten, als de financiële stukken van de ODRU daar aanleiding toe geven, hier rekening mee houden in hun eigen gemeentebegroting. 2.1 De bijgestelde begroting 2024 is met zorg opgesteld en geeft een realistischer financieel beeld van 2024 dan de originele begroting 2024. De originele begroting 2024 is medio 2023 vastgesteld. Inmiddels is er recentere informatie ter beschikking gekomen die invloed heeft op de originele begroting. Daarom is de originele begroting 2024 op basis van deze recente informatie bijgesteld, waarmee een realistischer beeld ontstaat van de financiële situatie van de ODRU in 2024.

Voorbeelden van recente informatie die is verwerkt, zijn de incidentele uren afgesloten in de uitvoeringsprogramma’s voor 2024 (hierna: UVP) die gemeenten in december 2023 hebben vastgesteld en de voorziening voor bovenwettelijk verlof die de ODRU op voorschrift van de commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording) heeft moeten treffen, evenals het daadwerkelijk gerealiseerde jaarresultaat 2023. 2.2 In de bijgestelde begroting 2024 wordt een groter negatief jaarresultaat 2023 genoemd dan in de laatste eindejaar prognose 2023 (d.d. 23-11-2023), maar de jaarstukken 2023 ontbreken. Er is gedurende 2023 hard gewerkt door de ODRU aan het terugbrengen van het verwachte tekort over 2023. In 2023 zijn meerdere tussentijdse prognoses van het jaarresultaat 2023 aan bod gekomen. In de laatste eindejaar prognose, d.d. 23 november 2024 (zie bijlage 3), werd een tekort van € 319.500,- verwacht. In de 1e bijgestelde begroting 2024 wordt een gerealiseerd tekort over 2023

Raadsvoorstel van 23 maart 2024, zaaknummer 2167139

genoemd van € 644.000,-. Dit wijkt ruim drie ton af van de eindejaar prognose 2023. Deze afwijking is, voor zover op te maken uit de informatie in de 1e bijgestelde begroting 2024, grotendeels te wijten aan de voorziening bovenwettelijk verlof die de ODRU ook in 2023 heeft moeten treffen op voorschrift van de commissie BBV. In de jaarstukken 2023 ODRU zal een duidelijke(re) onderbouwing worden gegeven over het uiteindelijke jaarresultaat van 2023. De jaarstukken ODRU 2023 worden naar verwachting medio april 2024 aan de ODRU-gemeenten verstrekt, oftewel een aantal weken nadat de 1e bijgestelde begroting 2024 en begroting 2025 zijn verstrekt. Helaas is dat, gezien de gemeentelijke besluitvormingscyclus, te laat om de jaarstukken nog mee te kunnen nemen in de zienswijze op de 1e bijgestelde begroting 2024 en de begroting 2025 ODRU. In voorgaande jaren kon dit wel in één keer, omdat de jaarstukken tegelijkertijd werden aangeleverd. Ten behoeve van een efficiënt proces en efficiënte informatievoorziening aan de raad, is daarom in bijgaande zienswijzebrief (bijlage 6) verzocht om voortaan weer de jaarstukken van het vorige jaar tegelijkertijd aan te leveren met de 1 e ontwerp bijgestelde begroting van het huidige jaar en de ontwerp begroting van het volgende jaar.

Op die manier kan de raad op samenhangende wijze worden geïnformeerd over de financiële resultaten en vooruitzichten van de ODRU en kan er één omvattende zienswijze namens de raad worden opgesteld op de verschillende financiële stukken van de ODRU. 2.3. De weerstandscapaciteit / algemene reserve moet met € 420.000,- worden aangezuiverd, middels een extra bijdrage vanuit de gemeenten, om weer op het minimale peil te komen. Door het negatieve jaarresultaat over 2023 van € 644.000,- daalt de weerstandscapaciteit / algemene reserve onder het minimale niveau welke volgt uit de in het voorjaar van 2024 herrekende restrisico. De herrekening van het restrisico laat zien dat de weerstandscapaciteit / algemene reserve in 2024 minimaal € 867.000,- moet bedragen. Eind 2023 bedroeg de weerstandscapaciteit €1.091.000,-. Vanwege het resultaat over 2023 van € 644.000,- negatief is de weerstandscapaciteit gedaald naar € 447.000,-. Om de afgesproken minimale ratio van 1,0 ten opzichte van het restrisico te halen, wordt in de bijgestelde begroting 2024 voorgesteld om een incidentele bijdrage aan de gemeenten te berekenen voor het totaalbedrag van € 420.000,-. Hiermee stijgt de weerstandscapaciteit tot het minimale niveau van € 867.000,-. De exacte bijdrage per gemeente is nog niet berekend.

Deze bijdrage kan (deels) worden opgevangen middels het overschot aan regionale uren in 2023 welke per AB-besluit d.d. 14 december 2023 (zie bijlage 4) zijn teruggegeven aan gemeenten. Het financiële effect van het aanzuiveren van de algemene reserve en de restitutie van het overschot van regionale uren wordt in een eerstvolgende bestuursrapportage 2024 meegenomen. 2.4 De bijgestelde begroting 2024 schetst een verwacht tekort van € 282.000,-. Vanwege de voorziening voor bovenwettelijk verlof die de ODRU op voorschrift van de commissie BBV heeft moeten treffen, wordt in 2024 een tekort van € 282.000,- verwacht. De noodzaak om deze voorziening te treffen was ten tijde van het opstellen van de originele begroting 2024 namelijk nog niet bekend en is daarom dus niet op voorhand verwerkt in de begroting 2024. Daarmee vormt deze voorziening in 2024 een incidentele last waar geen (incidentele) baat tegenover staat. In de begroting 2025 is deze voorziening wel structureel geborgd. Gedurende 2024 moet blijken of dit tekort daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Mocht een negatief resultaat gerealiseerd worden, dan zal in het najaar van 2024 / voorjaar van 2025 worden gekeken of dit gedekt kan worden vanuit de eigen reserve van de ODRU. 2.5 De begroting 2025 en de daarin opgenomen meerjarenraming 2026-2028 zijn structureel sluitend.

De begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 hebben een structureel sluitend saldo, waarin alle opgenomen structurele lasten worden gedekt door structurele baten. In de begroting 2025 is ook

Raadsvoorstel van 23 maart 2024, zaaknummer 2167139

een incidenteel deel opgenomen, waarin de verwachte incidentele lasten worden gedekt door de verwachte incidentele baten in 2025. De begroting 2025 is opgesteld op basis van de in het AB van 14 december 2023 vastgestelde Kadernota 2025 (zie bijlage 5), waarin een uurtarief in 2025 van maximaal € 123,- is vastgesteld. De baten en lasten zijn waar nodig aangepast aan de recente loonen prijsontwikkelingen. Verder is in de begroting 2025 ook de voorziening bovenwettelijk verlof verwerkt, welke jaarlijks opnieuw wordt berekend. Voor 2025 is uitgegaan van eenzelfde stijging als in 2024 à € 282.000,-. 2.6 In de begroting 2025 is voor het eerst een conservatieve inschatting van het incidentele deel opgenomen, wat een realistischer beeld schetst van het totale budget. Normaliter maakt de ODRU gebruik van een conservatieve begrotingssystematiek waarin alleen de structurele baten en lasten worden opgenomen. Echter, bij het opstellen van de ontwerp begroting 2025 is voor het eerst ook een conservatieve inschatting van het incidentele deel van de begroting opgenomen, om zodoende een realistischer beeld van het totale budget in 2025 te geven. Het incidentele gedeelte, welke voor een groot deel bestaat uit de niet-structurele uren die gemeenten jaarlijks afnemen in het UVP, is namelijk van behoorlijke omvang in het totaal, namelijk ongeveer 20% van de totale omzet van de ODRU.

Door dit incidentele deel ook mee te nemen, schetst de begroting 2025 een completer beeld van de financiële vooruitzichten in 2025. Vanuit het principe van voorzichtig begroten is er wel een conservatieve inschatting van dit incidentele gedeelte gehanteerd, omdat deze incidentele baten en lasten van te voren niet met volledige zekerheid te voorspellen zijn zoals de structurele baten en lasten. 2.7 De begroting 2025 ODRU past niet volledig binnen de gemeentelijke meerjarenbegroting. In de gemeentelijke meerjarenbegroting 2024-2027 is voor de ODRU een totaalbedrag begroot in 2025 van € 1.022.700,-. Er is afgesproken dat gemeenten extra uren die volgen uit het werken onder de Omgevingswet in 2024 en 2025 nog niet in het structurele deel van het UVP hoeven onder te brengen. Zodoende is de verwachting dat het structurele deel van de urenafname, te weten 7.362 uren, ongewijzigd blijft in 2025 ten opzichte van 2024. Uitgaande van hetzelfde aantal incidentele (i.e. flexibele) uren die niet worden bekostigd uit leges (T-uren) in 2025 als in 2024, te weten 1.324 uren, worden er in totaal 8.686 uren bekostigd in 2025 vanuit het gemeentelijk ODRU-budget. Tegen een uurtarief in 2025 van maximaal € 123,- komt dit neer op een bijdrage aan de ODRU in 2025 van € 1.068.400,-.

Dit betekent dat, bij eenzelfde urenafname (G&T-uren) in 2025 als in 2024, het gemeentebudget met € 45.700,- wordt overschreden. Dit tekort van € 45.700,- zal hoe dan ook lager zijn, aangezien in de kadernota 2025-2028 nog onze eigen loon- en prijsindexatie moet worden vastgesteld. Verder kan bij het opstellen van het UVP 2025, in het najaar van 2024, worden bezien voor welke diensten minder uren kunnen worden afgenomen. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat het uurtarief 2025 van de ODRU lager uitvalt dan € 123,-, omdat het AB de ODRU een opdracht tot kostenbesparingen heeft opgelegd (o.a. door te blijven inzetten op het vergroten van de vaste formatie ten opzichte van inhuur / flexibele schil). In het najaar van 2024 zal meer duidelijkheid ontstaan over het uurtarief 2025. De incidentele, projectmatige uren (P-uren) die in het UVP 2025 worden opgenomen, worden bekostigd uit leges. Omdat de voorlopige overschrijding van het gemeentelijk budget in 2025 gering is en vooral omdat er nog meerdere onzekere factoren bestaan, is er geen aanzienlijke aanleiding om niet met de begroting 2025 ODRU in te stemmen. Alternatieven

Raadsvoorstel van 23 maart 2024, zaaknummer 2167139

Het alternatief is om geen zienswijze in te dienen, in welk geval de ODRU ervan uit zal gaan dat de gemeente Veenendaal geen opmerkingen heeft bij de 1e bijgestelde begroting 2024 en begroting 2025. Ook kan er voor gekozen worden een andere zienswijze naar voren te brengen. Kanttekeningen 2.1 Er is geen rekening gehouden met de waarschijnlijke fusie van de ODRU en de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (hierna: RUD), omdat hier subsidie vanuit het Rijk voor verwacht wordt. De plannen voor het samenvoegen van de ODRU en de RUD komen voor een deel voort uit de kwaliteitseisen uit het landelijke Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP-VTH). De verwachting is dat het fusietraject voor het overgrote deel kan worden gefinancierd vanuit subsidies. Daarom is er in de bijgestelde begroting 2024 en begroting 2025 geen rekening gehouden met deze ontwikkeling. In de begroting 2025 is ook een meerjarenraming 2026-2028 opgenomen. Deze meerjarenraming is, gezien de waarschijnlijke fusering van de ODRU en de RUD per 1-1-2026, minder relevant. 2.2 Er is voor het eerst een conservatieve inschatting van het incidentele deel opgenomen in de begroting van het opvolgende jaar. Zie argument 2.6.

Participatie Niet van toepassing Wat betekent dit besluit voor inwoners? Niet van toepassing Aanpak / uitvoering Conform de procedure zoals vastgesteld in de gemeenschappelijke regeling wordt, nadat het dagelijks bestuur (hierna: DB) van de ODRU eventuele zienswijzen heeft verwerkt, de 1e bijgestelde begroting 2024 en de begroting 2025 in de vergadering van het AB op 4 juli 2024 vastgesteld. Vervolgens wordt de begroting 2025 uiterlijk 18 juli 2023 toegezonden aan de Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht. Na vaststelling van de stukken door het AB krijgen de ODRU-gemeenten de definitieve stukken toegestuurd. Communicatie over dit besluit Na goedkeuring door de raad van bijgaande zienswijzebrief, wordt deze vóór 14 juni digitaal toegestuurd aan het dagelijks bestuur van de ODRU via bestuurssecretariaat@odru.nl. Evaluatie De evaluatie van de begroting gebeurt via verantwoording in de jaarrekening, welke jaarlijks in het voorjaar wordt aangeboden. Daarnaast wordt het AB geïnformeerd over de voortgang gedurende het jaar door middel van bestuursrapportages. Kosten, baten, dekking Het negatieve resultaat over 2023 van € 644.000,- heeft als gevolg dat de weerstandscapaciteit / algemene reserve onder de afgesproken minimale ratio van 1,0 ten opzichte van het herrekende restrisico (€ 867.000,-) is gezakt. Om de weerstandscapaciteit / algemene reserve in 2024 weer op het

Raadsvoorstel van 23 maart 2024, zaaknummer 2167139

minimale niveau te brengen, wordt een extra bijdrage van € 420.000,- gevraagd van de gemeenten. De exacte bijdrage per gemeente is nog niet bekend. Wel is de verwachting dat deze extra bijdrage (deels) kan worden bekostigd vanuit het overschot aan regionale uren in 2023 die aan gemeenten zijn teruggegeven. De financiële afrekening over 2023 wordt meegenomen in een eerstvolgende bestuursrapportage 2024. In de 1e bijgestelde begroting 2024 wordt voorlopig een negatief jaarresultaat van € 282.000,voorzien. Of dit negatieve jaarresultaat ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd, moet gedurende 2024 blijken. Mocht een negatief resultaat gerealiseerd worden, dan zal in het najaar van 2024 / voorjaar van 2025 worden gekeken of dit gedekt kan worden vanuit de eigen reserve van de ODRU. De begroting 2025 van de ODRU is structureel sluitend. Voor alsnog heeft de begroting 2025 voor Veenendaal een negatieve financiële consequentie, omdat bij eenzelfde urenafname in 2025 als in 2024 en bij een daadwerkelijk uurtarief 2025 van € 123,- het gemeentelijk budget voor de ODRU in 2025 met € 45.700,- wordt overschreden. Echter, in het najaar van 2024, wanneer het UVP 2025 wordt opgesteld, zal meer duidelijkheid bestaan over voorgenoemde factoren (urenafname en uurtarief).

Ook is tegen die tijd het gemeentelijke budget 2025 nog aangepast met onze eigen loon- en prijsindexatie die in de Kadernota 2025-2028 wordt vastgesteld. Kortom, pas later dit jaar kan met meer zekerheid worden bepaald of en met hoeveel het gemeentelijk budget wordt overschreden. Uiteraard zal worden getracht om een overschrijding van het gemeentebudget in 2025 te voorkomen.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief bijgestelde begroting 2024 & begroting 2025 ODRU 2. Bijgestelde begroting 2024 & begroting 2025 ODRU 3. Notitie AB - Eindejaar prognose 2023 4. Terugkoppeling AB 14-12-2023 5. ODRU Kadernota 2025 en uurtarief 2024 (incl. besparingen)_vastgesteld 14-12-2023 6. Zienswijze Veenendaal Raadsbesluit bijgestelde begroting 2024 & begroting 2025 ODRU