46-07 Betrokkenheid raden in jaarlijkse cyclus

gemeente rw Veendam wJÊ

Aan de leden van de gemeenteraad van Veendam

Uw kenmerk: Zaaknummer: Start zaak: Behandeld door: E-mail adres: Tel. Nummer: Datum: Bijlagen: Verzenddatum:

2025-056671 6 november 2025 Anno Sportel info@veendam.nl 0598-652222 11 november 2025 4

1 3 NOV 2025

Betreft: Betrokkenheid raden in de jaarlijkse cyclus Staat van Groningen & Noord-Drenthe Geachte leden van de raad,

Op 10 november 2025 vond het najaarsgesprek Staat van Groningen en Noord-Drenthe (SvGND) plaats. De SvGND is één van de maatregelen uit ‘Nij Begun - op weg naar erkenning, herstel en perspectief (Nij Begun). Hierbij treft u ter kennisname de notitie ‘voorbereiding najaarsoverleg Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025’. In bijlage 3 ziet u hoe de regionale inbreng voor het najaarsgesprek is verwerkt.

In de notitie vindt u de achtergrond, het proces tot nu toe en de gesprekspunten voor het najaarsgesprek. De bestuurlijke tafel heeft hier op 31 oktober 2025 mee ingestemd. Er is afgesproken dat de gesprekspunten samen met de inbreng van de regio voorafgaand aan het gesprek te delen met het ministerie van BZK. Op 10 november jl. vond het gesprek met een vertegenwoordiging van het kabinet plaats. Het verslag hiervan ontvangt u op een later moment. Afsluitend Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Gemeente Veendam Postbus 20004,9640 PA Veendam Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl pag. 1 van website www.veendam.nl bank nr. NL64BNGH0285008676

Bijlagen: 1. 20251013 notitie voorbereiding najaarsoverleg Staat van Groningen & Noord-Drenthe 2. Bijlage 1 verslag BOG 26 mei 2026 3. Bijlage 2 20250630 Globale analyse kabinetsreactie SvGND 2025 4. Bijlage 3 overzicht alle input raden-staten SvGND 2025

Gemeente Veendam Postbus 20004, 9640 PA Veendam Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl pag. 2 van 2 website www.veendam.nl bank nr. NL64BNGH0285008676

1 Reacties raden en staten op kabinetsreactie Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 Algemeen Hierna volgt een overzicht van de ingebrachte punten door de volksvertegenwoordigingen voor het najaarsgesprek. U ziet ook hoe we (de essentie van) uw inbreng hebben verwerkt. Een aantal punten is niet verwerkt in het najaarsgesprek. Dat wil niet zeggen dat ze niet belangrijk zijn. We moeten echter focus aanbrengen voor het najaarsgesprek en sommige punten kunnen naar onze mening beter afzonderlijk naar voren gebracht. Dat geven we hierna kortweg weer door ‘afzonderlijk punt’ aan te geven. 1

Het Hogeland

Reactie

De SvGND moet laten zien hoe het met Groningen en NoordDrenthe gaat en niet verworden tot een afvinklijstje.

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Bij het maken van regelingen, bieden van oplossingen, starten van procedures, bij het uitvoeren van opdrachten, bij alles wat de overheid doet moet dat worden gedaan vanuit de leefwereld van inwoners in plaats van de systeemwereld van de overheid. Milder, menselijker, makkelijker begint bij het centraal stellen van de situatie van inwoners en daar onze acties op aan te passen. Dat vraagt om ruimhartigheid maar ook om vertrouwen geven aan inwoners.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Procedures rondom schade door gaswinning uit het Groningenveld, op basis van bewijsvermoeden, loslaten van causaliteit tot €60.000 helpen ook inwoners uit Warffum maar bij een beving uit het Warffumveld gelden andere spelregels, ook al wordt er gewerkt met heti loketprincipe. Daar moet blijvende aandacht voor zijn. In algemene zin moet gaswinning in Groningen, ook uit kleine gasvelden, worden gestopt.

Gedeeltelijk verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Daadwerkelijk herstel kan bijvoorbeeld in de randgebieden goed uitpakken maar in de kern van het aardbevingsgebied lost dit de problemen niet op. Helemaal niet als er het principe van finale kwijting wordt gehanteerd. Dan zijn het de mensen in de

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Stoppen gaswinning uit kleine velden is een afzonderlijk punt.

buitengebieden die meer profiteren van een regeling dan de zwaarst getroffenen. We willen juist geen juridische trajecten, we willen dat voorkomen. Zet in op een beter regulier systeem en niet op juridische ondersteuning. Bijvoorbeeld door soepel om te gaan met bezwaartermijnen, keuze termijnen en zienswijze van mensen. Onder druk maken mensen verkeerde keuzes en die leiden tot stress, onvrede of onnodige juridische conflicten. Over de versterkingsopgave. Er is wantrouwen in de rapporten maar er is ook een gat tussen leefwereld en systeemwereld dat overbrugt moet worden. Mensen kunnen ondersteuning krijgen voor het begrijpen en beoordelen van bouwkundige rapporten maar eigenlijk zou NOG meer tijd en energie moeten steken in een goed uitlegbaar verhaal voor inwoners over hun woning. Rapporten moeten bewonersvriendelijker. Het kabinet beschrijft dat de versterkingsoperatie een veiligheidsopgave is maar wat is de definitie van veiligheid? We roepen op om veiligheid zo breed als mogelijk te definiëren zodat ook de sociale en emotionele gevolgen van gaswinningsproblematiek daar zonder discussie binnen vallen. Het gaat om de veiligheidsbeleving. Waarvoor vervolgens ook koste wat kost, voor zo lang als het duurt blijft gelden.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3

Er moet ruimhartig om worden gegaan bij het herstellen/versterken van woningen er is nog veel discussie over relatief weinig geld aan de keukentafel en dat draagt niet bij aan vertrouwen in de overheid en ook niet aan het gevoel van veiligheid. Immers; veiligheid heeft ook te maken met hoe je geholpen wordt.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Er worden goede stappen gezet in Oosternieland, waar er als 1 overheid wordt opgetreden. Het is voor ons belangrijk dat we leren

Verwerkt, gespreksonderwerp 3

van de lessen in Oosternieland zodat die ook elders kunnen worden toegepast We hebben te maken met veel verschillen. Naar onze beleving worden deze niet opgelost door nieuwe regels en kaders maar met gebiedsgericht maatwerk.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3

Isolatiemaatregel 29 is van start gegaan. In onze beleving is dit nog maar stap 1. We hebben immers nog steeds te maken met de onwenselijke grens tussen het 100% gebied en het 50% gebied. We willen dat het kabinet zich inzet om overal in het gebied 100% isolatiesubsidie te laten gelden.

Niet verwerkt, het punt wegen we mee in het verdere wetstraject voor de Groningenwet.

Daarnaast zien we dat er vanwege budgettaire beperkingen wordt bespaard op onderdelen die juist belangrijk zijn voor mensen. Zoals het voorwerk en de afwerking. Om goed te kunnen isoleren is er soms veel voorwerk en na het isoleren veel nawerk nodig om het weer netjes te maken. Daar staat in de subsidie een (te) kleine vergoeding tegenover die ervoor zorgt dat mensen zelf kosten moeten maken en dat mogelijk niet kunnen. Kijk bij deze subsidie naar het bredere plaatje vanuit leefwereld van inwoners.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Herstel van vertrouwen begint bij het geven van vertrouwen. Het bieden van zekerheid zodat mensen verder kunnen en niet twijfelen. Bijvoorbeeld over de veiligheid van de woning, ook al zitten ze niet in de scope van NCG. Geef alle woningen in het gebied een stempel/ plakkaat met daarop dat het huis veilig is.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

In de consultatiereactie op het wetsvoorstel Groningenwet hebben de regionale overheden onder meer een wijzigingsvoorstel gedaan voor de zorgplicht aardgasvrij gereed maken (bijlage 1 bij de reactie). Het voorstel komt erop neer dat de zorgplicht gefaseerd tot stand komt: uiterlijk in 2035 voldoen alle woningen in het gebied aan de Standaard voor woningisolatie en uiterlijk in 2055 zijn deze woningen gereed gemaakt voor aardgasvrij gebruik.

Alle gebouwen moeten beoordeeld zijn aan de veiligheidsnorm (‘stempel veilig’) is een afzonderlijk punt.

2

Oldambt De gemeenteraad van Oldambt onderschrijft de regionale analyse over de kabinetsreactie op de Staat van Groningen. Hierin staan goede uitgangspunten voor het najaarsgesprek met het kabinet.

3

Extra aandacht voor integrale afwegingen over Groningen. Doe niks in Groningen zonder de Groningers. Je kan via Nij Begun goed werk verrichten, maar wanneer bijvoorbeeld een kerncentrale of militaire kazerne in Groningen wordt neergezet, zonder afdoende overleg met Groningers, is het vertrouwen in de politiek direct weer verdwenen. Dit terwijl het vergroten van het vertrouwen in de politiek een van de doelstellingen van de Staat van Groningen is.

Verwerkt gespreksonderwerp 3.

Doelen voor de brede welvaart moeten een resultaatsverplichting worden. Groningen bungelt vaak onderaan de lijstjes op dit gebied.

Verwerkt gespreksonderwerp 3.

Midden Groningen Positief over de regionale reactie en instemming met de globale analyse van de kabinetsreactie. Noodzaak om een reactie van het kabinet op elk punt dat in de regionale reactie is aangekaart te krijgen Aanvullend op het punt over informatieversnippering in de globale analyse. Voor raden is dit nog meer het geval dan voor bestuurders. Aandacht voor het krappe proces

4

Verwerkt, gespreksonderwerp 2. Verwerkt, gespreksonderwerp 1. Dit is een aandachtspunt voor de evaluatie van de regionale werkwijze.

Aa en Hunze Blijf de regio betrekken, blijf in gesprek. Daarom zijn de interviews met inwoners, jong en oud, zo belangrijk en betekenisvol. Alle leeftijden dienen in de gesprekken te worden meegenomen.

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Wettelijk bewijsvermoeden op de juiste wijze toepassen.

Afzonderlijk punt.

In de regionale reactie op de Staat van Groningen is richting de staatssecretaris aangegeven dat het gebied waar het wettelijk bewijsvermoeden geldt goed moet worden toegepast. In de kabinetsreactie is op dit punt niet ingegaan. Toelichting: In de Staat van Groningen wordt de indicatieve verbeelding van het effectgebied waar het wettelijk bewijsvermoeden van toepassing is, weergegeven als een exacte afbakening van het effectgebied. Deze kaart is niet op schaal, zodat met name aan de randen van het gebied op adresniveau niet duidelijk is of een gebouw wel of niet in de afbakening valt. Hiermee wordt geen recht gedaan aan het wettelijk bewijsvermoeden. Het bewijsvermoeden gaat niet namelijk alleen uit van de locaties, maar van de aard van de schade. Daarnaast is in het Besluit Tijdelijke wet Groningen in verband met het aanwijzen van het gebied waarbinnen het bewijsvermoeden geldt (d.d. 26 oktober 2023), opgenomen dat het IMG een GIS applicatie ontwikkeld, die het mogelijk maakt om op een gedetailleerde kaart in te zoomen, zodat per adres inzichtelijk wordt voor welke regelingen men in aanmerking komt, en daarmee of het adres binnen het effectgebied valt. Om te bepalen of een perceel binnen het effectgebied valt, stelt het IMG de al in 2021 geïntroduceerde trilling tooi beschikbaar.

Een hulpmiddel waarmee mensen op basis van hun postcode kunnen zien of ze binnen het effectgebied vallen. Met deze tooi is echter niet mogelijk om gedetailleerd op perceel/adresniveau in te zoomen om te bepalen waar de grens van het effectgebied is gesitueerd. Zorgen over andere mijnbouwactiviteiten in Groningen en NoordDrenthe. De lessen geleerd uit Groningen moeten ook bij andere mijnbouw onverkort worden toegepast. Toelichting

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

In de kabinetsreactie geeft de staatssecretaris aan dat, ondanks de sluiting van het Groningerveld, er zorgen zijn over de andere mijnbouw die plaatsvindt in Groningen en Noord-Drenthe. Hij geeft aan dat goede monitoring van belang blijft. Echter niet alleen een goede monitoring is van belang bij andere mijnbouw. De lessen geleerd uit Groningen moeten ook bij andere mijnbouw onverkort worden toegepast. Dit betekent dat ook bij andere mijnbouw moet worden gewaarborgd dat bij schade als gevolg van mijnbouw gerelateerde bevingen voldoende wordt gecompenseerd en dat er sprake is van een milde, makkelijke en menselijke schadeafhandeling. Finale kwijting. Geef het Instituut voor Mijnbouwschade de instructie om de voorwaarde van finale kwijting niet meer op te leggen. 5

6

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Noordenveld Bij het najaarsgesprek nog eens duidelijk de tijdsplanning en de tijdsdruk voor reactie van de raden en staten naar voren te brengen.

Dit is een aandachtspunt voor de evaluatie van de regionale werkwijze.

Bij het najaarsoverleg te benadrukken dat de tijdsdruk tevens het betrekken van onze inwoners bemoeilijkt. Zowel in het tijdig voorzien van heldere informatie als in het kunnen participeren op basis van die informatie.

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Bij het najaarsgesprek het kabinet en de kwartiermakers te verzoeken spoedig te komen met een uitwerking van de governance.

Niet verwerkt, de kwartiermakers hebben de opdracht en voeren dat uit.

Eemsdelta De versterking - Uit de cijfers van NCG zou de indruk kunnen ontstaan dat tempo wordt gemaakt in de versterking. Wie beter kijkt

Verwerkt, gespreksonderwerpen 3 en 4.

ziet dat de motor bestaat uit op norm verklaringen en dat het aantal te versterken woningen in Eemsdelta nog steeds groot is. Zeker voor langlopende en complexere situaties is dit tempo er niet. Het gaat nog altijd te traag. Daarnaast is er voortdurende twijfel over de kwaliteit van de versterkingsadviezen zonder dat dit leidt tot voldoende diepgravend onderzoek waarbij ook de theorie aan de praktijk getoetst wordt. Voor zover er bij onze inwoners nog vertrouwen is in de aanpak, wordt dat hier ondermijnd. Daarbij komt dat werkelijke actie als reactie op het rapport van de commissie Van Geel achterwege blijft. Het overnemen van een routekaart is onvoldoende wanneer dit niet leidt tot substantiële oplossingen zoals het gebiedsgericht uitbreiden van maatregel 28, het aanbieden van gasloos of in bepaalde gevallen sloopnieuwbouw. De verschillen in de versterking die in de afgelopen 10 jaarzijn ontstaan door nieuwe aanpakken in combinatie met vertraging zijn de bron van onderling wantrouwen en afnemende sociale cohesie. Menselijk, makkelijker en milder en koste wat het kost. We zien het niet of onvoldoende als het gaat om het oplossen van verschillen. De blik gaat ook vooruit - Begrijp ons niet verkeerd. Ook wij richten onze blik graag vooruit. Wij zien de kansen van de economische en sociale agenda en de isolatieaanpak voor onze inwoners.

Wij erkennen en waarderen dat we hiermee een vliegwiel voor verbetering hebben dat we eerder niet hadden Daar gaan onze schouders onder voor Eemdelta en de hele regio Wij kijken uit naar het concreet maken van de agenda’s en de effecten daarvan voor ons gebied. Maak van de herstelagenda een succes - Maar wij begrijpen als geen ander dat onze inwoners heel vaak nog niet zover zijn. Zonder fundament is het lastig bouwen. Ook voor schade en versterken

Verwerkt, gespreksonderwerpen 3 en 4.

(het herstel van Groningen) willen we graag de blik vooruit. Dat vraagt tempo en daadkracht, juist in de moeilijke en langlopende situaties, met werkelijk onderzoek naar kwaliteit van de versterkingsadviezen en lokaal mandaat met voldoende geld om verschillen op te lossen. Zodat de uitkomsten voor onze inwoners vergelijkbaar en daarmee aanvaardbaar zijn. We roepen het kabinet op de noodzakelijke ruimte en middelen te bieden en te borgen. Zodat de als één overheid samenwerkende gemeenten. Rijk, provincie, NCG en IMG van papier naar veranderingen in de praktijk kunnen komen. De Staat van Groningen en Noord-Drenthe is een nieuw begin waarin ieder jaar de balans wordt opgemaakt en gekeken wordt hoe het gaat. Om successen en voortgang te vieren Maar ook door realistisch te zijn over wat niet werkt of nog niet werkt. 7

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Stadskanaal Onze klankbordgroep schaart zich achter de aandachts- en verbeterpunten die worden genoemd in de globale analyse. In de globale analyse zijn meerdere argumenten opgenomen waarom de regio met een reactie dient te komen op de kabinetsreactie. Zo kondigt het kabinet slechts een beperkt aantal verbeteringen aan naar aanleiding van de Staat van Groningen en Noord-Drenthe terwijl de regio inzet op meer verbeterpunten.

Verwerkt, gespreksonderwerp 2.

Ook heeft het kabinet in zijn reactie het slechts over een zorgplicht voor de brede welvaart terwijl de regio stuurt op resultaatverplichtingen die uiteindelijk in de Wet Groningen moet komen.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

In de eerste Staat van Groningen en Noord-Drenthe wordt ingegaan op schadeherstel en versterking. Dat is logisch, omdat de economische en sociale agenda pas dit jaar zijn vastgesteld. Wel

Het is een terecht punt en volgt uit de wet en de aanbesteding voor de Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2026 en verder. Daarom is het niet verwerkt in de najaarsvoorbereiding.

hechten wij er waarde aan om mee te geven dat, zoals afgesproken, in de volgende Staat van Groningen en Noord-Drenthe aandacht wordt besteed aan de (uitvoering van) de economische en sociale agenda. 8

9

Westerwolde Vanuit Ecologisch Alternatief wordt meegegeven om de mensen die in het kerngebied wonen meer mee te nemen in de discussie.

Verwerkt 3 en 4

Groningen Voorafgaand aan de inhoudelijke bespreking op 3 september wordt stilgestaan bij de naderende verkiezingen, waarbij is benadrukt dat het herstel en de investeringen niet aflatende aandacht verdienen, ongeacht de politieke samenstelling van het landsbestuur. De delegatie van de raad van Groningen spreekt haar waardering uit voor de Regionale reactie op deze eerste SVGND die nu voorligt. Men kan zich goed vinden in deze reactie. Menselijke maat en jeugd: Het is essentieel om de menselijke kant niet uit het oog te verliezen, met speciale aandacht voor kinderen en jongeren in het aardbevingsgebied. Er is bezorgdheid over de stress die deze jongeren ervaren door de spanningen rondom de afhandeling van de problemen.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Gelijkwaardige uitkomsten: Er moet worden gestreefd naar eerlijke en gelijke resultaten voor alle inwoners, waarbij zorgen worden geuit over de nog bestaande verschillen binnen de regio. Zoals ook benoemd in de adviezen van het rapport van de commissie van Geel.

Verwerkt, gespreksonderwerp 4

Uitvoeringskosten en hulp: Het budget moet vooral ten goede komen aan de mensen zelf en niet aan extra uitvoerende instanties. Er moet niet te veel gestuurd worden op het verhogen van het aantal

Verwerkt, gespreksonderwerp 3

uitvoerders, maar op het bieden van oplossingen voor verschillende doelgroepen. Vertrouwen in de betrokken professionals is daarbij van belang. Voldoende bewegingsruimte voor IMG en NCG. Houdt de bureaucratie zoveel mogelijk buiten de deur zodat IMG en NCG hun werk efficiënt en vlot kunnen uitvoeren. 10

Provinciale Staten Het kabinet moet reageren op alle punten in de regionale reactie Het kabinet moet op alle punten uit de regionale reactie reageren; dat is nu niet het geval.

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Verwerkt, gespreksonderwerp 2.

Volgende rapporten (Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2026 en verder) moeten qua vorm en inhoud aangepast worden De SvGND 2025 biedt te weinig cijfers en duiding en onvoldoende basis om de voortgang over 30 jaar te monitoren.

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Er is behoefte aan heldere indicatoren, een nulmeting, juiste en eenduidige trendmatige data (ook per gebied/kern), een verklaring achter afwijkende cijfers (niet alleen een opsomming), een duidelijke relatie tussen verhalen en illustraties en de uitkomsten van de monitor, maar ook de vermelding van wat goed gaat. De monitor moet vergelijking en controle door volksvertegenwoordiging mogelijk maken.

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Betrokkenheid van inwoners, in het bijzonder van jongeren, vraagt aandacht. Focusgroepen moeten representatief zijn en er moet rekening worden gehouden met het feit dat inwoners aangeven onderzoeksmoe te zijn. Dat kan bijvoorbeeld door gebruik te maken van netwerken van de maatschappelijke organisaties.

Verwerkt, gespreksonderwerp 1.

Betrokkenheid en invloed van regio De regio moet daadwerkelijk invloed hebben bij de monitor, schadeherstel en beleidswijzigingen; geen besluiten zonder ons.

Verwerkt, gespreksonderwerp 5.

Koste-wat-kost, zolang-als-het-duurt, (financieel) commitment We willen resultaatsverplichtingen. Gevolgschade moet onder 'koste-wat-kost'-financiering vallen en de kosten met betrekking tot sociaal welzijn en gezondheid vallen ook onder gevolgschade. Het rijk moet garanderen dat het aanvullende middelen beschikbaar stelt wanneer die nodig zijn (naar Financiën gaan zoals de staatssecretaris aangaf, is niet hetzelfde als het beschikbaar stellen van middelen).

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Verbeteringen die nodig zijn voor inwoners en ondernemers Verbeteringen hebben betrekking op: regels en maatregelen: maak inzichtelijk wat onder menselijker, milder en makkelijker wordt verstaan, ruimte en mandaat om problemen op te lossen ook buiten het kader zodat er echt sprake kan zijn van maatwerk, finale kwijting is een probleem, regels en processen moeten snel bijgesteld kunnen worden als dat nodig is, maatregelen moeten (anders dan de € 60.000-maatregel) juist in de kern van het gebied positief uitpakken. ^ de uitvoering door instanties: organiseren van één aanspreekpunt, concrete verbeteringen op korte termijn op het gebied van deskundigheid en capaciteit van medewerkers en monitoren of dit verbetert, gelijkwaardige ondersteuning en uitkomst en meer regie voor inwoners (ook voor huurders), harde afspraken over langlopende dossiers (geen dossier mag langer dan een jaar openstaan)

Verwerkt, gespreksonderwerp 3.

Herstel van vertrouwen Er is een andere houdingvan de overheid nodig. Besluiten moeten begrijpelijk zijn (leg uit waarom iets kan of niet kan) en voorkomen dat onzekerheid over veiligheid ontstaat (waarborgen dat versterkingsadviezen juist zijn). Zet concrete stappen en maak die duidelijk (bijvoorbeeld: welke stappen onderneemt het kabinet

Verwerkt, gespreksonderwerp 2 en 3.

concreet om de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren?) en kom toezeggingen na. Onderstaande raden hebben besloten geen input te leveren 11

Westerkwartier

12

Veendam

13

Pekela Onderstaande raden en besturen hebben niet gereageerd op de oproep op input te leveren

14

Tynaarlo

15 16

Waterschap Hunze en Aa’s Waterschap Noorderzijlvest

Voorbereiding najaarsoverleg Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 Van: ambtelijke werkgroep Staat van Groningen en Noord-Drenthe Aan: bestuurlijk trekkers en bestuurlijke tafel Betreft: Voorbereiding najaarsoverleg Groningen en Noord-Drenthe 2025 1. Aanleiding Op 10 november 2025 vindt het najaarsoverleg Staat van Groningen en Noord-Drenthe (SvGND) plaats. Dit overleg vindt plaats in het Bestuurlijk Overleg Groningen (BOG). Hierbij treft u de voorbereiding aan, onder hoofdstuk 7 de gesprekonderwerpen die wij voorstellen. In bijlage 3 ziet u de inbreng van de volksvertegenwoordigingen voor het najaarsgesprek en ons voorstel voor het verwerken van de inbreng. Op 31 oktober 2025 ligt de voorbereiding van het najaarsoverleg voor overeenstemming bij de bestuurlijke tafel. De bestuurlijk trekkers bespreken de voorbereiding op 28 oktober 2025 en brengen eventuele wijzigingsvoorstellen op 31 oktober mondeling naar voren. Na overeenstemming wordt deze voorbereidingsnotitie ter kennisname aangeboden aan de colleges en dagelijks besturen van de waterschappen. Vervolgens worden de bespreekpunten uit hoofdstuk 7 gedeeld met het ministerie van BZK ter voorbereiding op het BOG van 10 november 2025. Totstandkoming voorbereiding Advies werkgroep Staat van Groningen en Noord-Drenthe, werkgroep schade, versterking, erfgoed, mkb- en agroprogramma.

Voor akkoord voorgelegd aan bestuurlijk trekker SvGND (13 oktober) Voor akkoord voorgelegd aan bestuurlijk trekkers (28 oktober) Voor akkoord voorgelegd aan bestuurlijke tafel (31 oktober) 2. Algemeen; cyclus Staat van Groningen en Noord-Drenthe Eén van de maatregelen uit 'Nij begun - op weg naar erkenning, herstel en perspectief (Nij Begun) is dat er een SvGND komt en dat dit wettelijk wordt vastgelegd. De SvGND bestaat uit een online dashboard en een jaarlijks rapport. Het kabinet legt op basis van het rapport jaarlijks verantwoording af aan de Tweede Kamer. Groningenwet De Groningenwet regelt onder meer dat de SvGND vastgelegd wordt in wat nu nog de Tijdelijke wet Groningen heet. De Groningenwet wordt naar verwachting binnenkort aan de Tweede Kamer ter behandeling aangeboden. In de wet wordt de volgende cyclus vastgelegd:

1

Debat in Kabinetsreactie aan Tweede Kamer Eerste en Tweede Kamer

Vooruitlopend op de wet, doorlopen Rijk en regionale overheden in 2025 voor het eerst de cyclus rond de SvGND. De regionale overheden hebben in april 2025 de 'regionale werkwijze jaarlijkse cyclus staat van Groningen & Noord-Drenthe' vastgesteld. Overeenkomstig de vastgestelde werkwijze is er een regionale reactie op de SvGND gegeven, zijn de volksvertegenwoordigingen daarover geïnformeerd en hebben zij de gelegenheid gekregen hun inbreng te geven voor het najaarsoverleg. In de werkwijze is vastgelegd dat het gesprek de weergave en duiding zal zijn van het schriftelijke standpunt. Deze notitie betreft de voorbereiding van het najaarsgesprek waarbij het schriftelijke standpunt is opgenomen onder hoofdstuk 7. 3. Proces tot nu toe

15 april 2025 20 mei 2025 26 mei 2025 13 juni 2025 20 juni 2025 24 juni 2025 9 juli 2025 september2025

SvGND 2025 regionale schriftelijke reactie bestuurlijk overleg kabinetsreactie lobby financiering aardbevingsacademie (brief) en samenwerken aan oplossingen (benaderen Kamerleden) terugkoppeling bestuurlijk trekkers aan volksvertegenwoordigingen globale analyse kabinetsreactie inbreng volksvertegenwoordigingen ten behoeve van het najaarsgesprek

2

Vindplaatsen SvGND 2025 en regionale schriftelijke reactie h 11 ps://WWW, nii beaun.nl/2025/05/reqio-ziet-31-verbeterpunten-in-eerste-staat-vanqroninqen-en-noord-drenthe/\ (Zie paragraaf 4 hierna voor een overzicht van deze punten) Kabinetsreactie https://www.tweedekanner.nl/kannerstukken/brieven regerinR/detail?id=2025Z12199&did =2025027893 Verslag BOG 26 mei 2025, agendapunt SvGND 2025 Bijlage 1. Globale analyse kabinetsreactie Bijlage 2. Inbreng volksvertegenwoordigingen ten behoeve van het najaarsgesprek met een reactievoorstel Bijlage 3. 4. Analyse kabinetsreactie Op verzoek van de volksvertegenwoordigingen is er in juli 2025 een globale eerste analyse van de kabinetsreactie gegeven door de werkgroep SvGND. Dit gaf de volksvertegenwoordigingen houvast bij het formuleren van hun inbreng voor het najaarsgesprek. In de globale analyse is aangegeven dat het een eerste indruk betreft en dat een diepgaander analyse nog volgt. Onze conclusie is nu dat de globale analyse de inhoud en strekking van de kabinetsreactie voldoende inzichtelijk heeft gemaakt en een diepgaandere analyse niet nodig is. Er zijn wel enkele verduidelijkingen die we hierbij aangeven. Verbeteringen die het kabinet benoemt In de globale analyse spreken we over verbeteringen die het kabinet aankondigt. Aan een groot deel van de verbeteringen wordt echter al gewerkt.

Beoordeling mogelijk of versterkingsadvies Juist is Eén van de verbeteringen is dat "herbeoordelingen van besluiten op norm" mogelijk worden gemaakt.^ De term 'herbeoordelingen' hebben we vanuit de kabinetsreactie in de globale analyse overgenomen. Het is echter juister om te spreken over een beoordeling of het versterkingsadvies juist is. Herbeoordelingen hebben in het versterkingsprogramma betrekking op een nieuwe

beoordeling aan de Nederlandse Praktijk Richtlijn 9998 (NPR). Dan staat niet de juistheid van de eerste beoordeling ter discussie, maar wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een ^ Conform motie Bikker, kamerstuk 36 600 VII, nr. 106 3

gebouw opnieuw te toetsen op basis van een nieuwere NPR. Concreet gaat het dan om toetsen aan het nu geldende tijdvak waarbij minder risico's te verwachten zijn. Waar de verbetering in de kabinetsreactie op ziet is echter opnieuw bekijken of het versterkingsadvies zelf juist is. Alhoewel dit wat juridisch-technisch overkomt, is dit voor de betrokken eigenaren wel een wezenlijk verschil en kan het dubbelgebruik van de term 'herbeoordeling' tot verwarring leiden. Kamerbrief aanpak op maat voorde omgang van oude NAM/CVW-schades In de globale analyse is verwezen naar een aantal Kamerbrieven die overlap hebben met de onderwerpen uit de SvGND. Inmiddels is op 12 september 2025 ook een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over de aanpak van oude schades. Gaswinning | Tweede Kamer der Staten-Generaal 5. Inbreng volksvertegenwoordigingen

Overeenkomstig de 'regionale werkwijze jaarlijkse cyclus staat van Groningen & NoordDrenthe' zijn de volksvertegenwoordigingen op 24 juni 2025 geïnformeerd over de SvGND 2025 en de regionale schriftelijke reactie daarop. Er is op verzoek van de volksvertegenwoordigingen een globale analyse van de kabinetsreactie opgesteld. Tot 12 september 2025 konden de volksvertegenwoordigingen aangeven welke inbreng zij geven voor het najaarsgesprek. In bijlage 2 is een tabel opgenomen met de inbreng en op welke wijze de inbreng is verwerkt. 6. Doel van het najaarsgesprek en uitgangspunten

Het najaarsgesprek is een voortgangsgesprek dat we dit jaar voor het eerst voeren. We stellen voor dat het najaarsgesprek geen herhaling wordt van de regionale schriftelijke reactie van 20 mei 2025 op de SvGND 2025. Omdat er in de loop van het jaar (bestuurlijke) gesprekken zijn tussen Rijk en regio waarin voortgang op specifieke onderwerpen besproken wordt, moet voorkomen worden dat het najaarsgesprek te veel overlap daarmee vertoont. Het moet een toegevoegde waarde of een andere dimensie hebben. Het gesprek kan daarom gaan over zaken die essentieel en integraal zijn. De 'grotere' kwesties. Verder denken we dat focus op een beperkt aantal onderwerpen effectiever is dan veel onderwerpen aan de orde stellen: er is een keuze nodig.

4

7. Voorbereiding najaarsgesprek (delen met ministerie BZK) We stellen voor de volgende onder\A/erpen te bespreken in het najaarsgesprek. Er is waardering voor het feit dat de staatssecretaris een eerste SvGND heeft laten opstellen terwijl daar nog geen wettelijke verplichting voor was. Het geeft de gelegenheid om te leren en aan te passen waar dat nodig is en mee te nemen in de SvGND 2026 en verder. De aanbesteding voor de SvGND 2026 is gestart en de regio is daar ambtelijk bij betrokken. Deze samenwerking verloopt goed. Anderszijds is met teleurstelling geconstateerd dat de Tweede Kamer geen plenair debat heeft gepland over de SvGND 2025. De regionale volksvertegenwoordigingen hebben aangegeven wat zij belangrijk vinden voor het najaarsgesprek. In de regionale punten voor het najaarsgesprek is rekening gehouden met de inbreng vanuit de volksvertegenwoordigingen. 1. Karakter van de Staat van Groningen en Noord-Drenthe 1.1 Het jaarlijke rapport De SvGND 2025 is een eerste versie en een light-versie. Voor de jaren hierna is het van belang om goed te kunnen beoordelen hoe het nu gaat in Groningen en Noord-Drenthe. Dat vraagt om feitelijke gegevens (cijfermateriaal), maar ook en vooral een duiding van het effect van maatregelen in het kader van brede welvaart (Sociale en Economische Agenda) en verduurzaming en van de taakuitvoering door het IMG en de NCG.

Er is inzicht nodig in het verhaal achter de cijfers. Een jaarlijkse monitor heeft als risico in zich tot een routine te worden of een afvinklijstje. De SvGND moet meerwaarde hebben en een rapportage zijn dat ergens toe leidt: merkbare verbeteringen, enz. Daarvoor is niet alleen de kabinetsreactie van belang, maar ook andere Kamerbrieven. Sinds de kabinetsreactie op 13 juni 2025 zijn er verschillende brieven aan de Tweede Kamer gestuurd die overlap hebben met de onderwerpen uit de SvGND, zoals de brieven van 23 juni (voortgangsbrief herstel Groningen), 25 juni (afhandeling complexe casuïstiek) en 12 september (afhandeling NAM/CVW-schades). Deze versnipperde informatievoorziening is echter niet overzichtelijk of integraal en past niet goed bij het doel van de SvGND en de kabinetsreactie om de Tweede Kamer op een samenhangende wijze alle informatie aan te bieden zodat de Tweede Kamer het kabinet goed kan controleren. Wij vragen daar aandacht voor: voorkom dat het een zoekplaatje naar de verbeteringen of stand van zaken wordt of integraliteit en samenhang niet zijn geborgd. 1.2 Betrokkenheid van inwoners en ondernemers Het is van belang dat inwoners en ondernemers betrokken zijn bij en zich herkennen in de SvGND. Tegelijkertijd zien we ook dat zij 'onderzoeksmoe' zijn.

Een oplossing kan zijn dat de partij die de SvGND moet opstellen, gebruik maakt van bestaande netwerken van bijvoorbeeld maatschappelijke organisaties.

5

Samenvattting - De SvGND moet effecten zichtbaar maken en geen afvinklijstje worden. - Integrale informatievoorziening is een aandachtspunt. - Betrokkenheid van inwoners en ondernemers is essentieel, maar niet vanzelfsprekend. 2. Kabinetsreactie De light-versie SvGND 2025 is gevolgd door een light-reactie van het kabinet. Het is weliswaar een uitgebreide brief, maar er is nauwelijks ingegaan op de regionale reactie van 26 mei 2025 en heefteen 'stand-van-zaken'-karakter. Zoals de SvGND betekenisvol moet zijn, moet de kabinetsreactie dat ook zijn. Het is daarom belangrijk om specifiek te maken tot welke veranderingen de SvGND en de gesprekken daarover - onder andere met ons - leiden. Of waarom een gevraagde verandering niet wordt aangebracht. We verwachten, en dit horen we ook terug van onze volksvertegenwoordigingen, alsnog een reactie van het kabinet op onze brief van 26 mei 2025 waarin op de 31 punten wordt ingegaan. Samenvatting We willen een reactie op alle punten die we in onze brief van 26 mei 2025 naar voren brachten. 3. Betrouwbare overheid 3.1 Passende oplossingen Het is evident dat de overheid betrouwbaar moet zijn. De parlementaire enquêtecommissie laat zien dat het mis gaat wanneer de systeemwereld en de leefwereld van inwoners uiteenlopen.

De Nationale ombudsman adviseert dat, als er problemen zijn ontstaan, oplossingen moeten passen bij de behoeften van inwoners.^ Dit vraagt dat beleidsmakers en bestuurders oplossingen bieden die inwoners nodig hebben en die ruimte bieden en gerechtvaardigd zijn in het concrete geval. Op het niveau van beleid en regels moet het al goed geregeld zijn. Beleid en regels moeten logisch en passend zijn in de context van gaswinning, herstel en ereschuld. Tegenstrijdige regels - zoals de noodzaak voor ondernemers om geholpen te worden of perspectief te krijgen terwijl er tegelijkertijd staatssteunbeperkingen zijn - dragen niet bij aan vertrouwen. Het is niet uit te leggen en het draagt ook niet bij aan vertrouwen wanneer de overheid inwoners met regels confronteert terwijl medewerkers van diezelfde overheid de regels niet goed kennen of toepassen. Uit de verbetermaatregelen in de kabinetsreactie maken we op dat de medewerkers van de NCG te weinig kennis hebben van kaders en wetten. We verwachten dat er op korte termijn concrete stappen gezet worden en dat verbeteringen gemonitord worden. ^ Herstel bieden: een vak apart I Nationale ombudsman 6

Medewerkers van het IMG en de NCG moeten bovendien de ruimte hebben én durven nemen om passende oplossingen te bieden, bijvoorbeeld om een onaanvaardbaar verschil op te lossen of te voorkomen. Dit vraagt niet alleen mandaat, maar ook om meer vanzelfsprekendheid om met ons in een concreet geval het geprek aan te gaan over een passende oplossing. De invulling van Menselijker, Milder en Makkelijker moet voor inwoners en ondernemers merkbaar zijn. 3.2 Zekerheid over veiligheid De grote twijfels die er bij inwoners zijn over de juistheid van versterkingsadviezen zijn slecht voor het vertrouwen. Het is goed dat Adviescollege Veiligheid Groningen hier onderzoek naar doet, maar we blijven aandringen op de eigen verantwoordelijkheid van de NCG om te controleren op de juistheid van de adviezen (de zogenaamde: vergewisplicht). Daarnaast dringen we aan op periodieke rapportage over de verbeteringen die de NCG al oppakt. 3.3 Commitment en afspraken nakomen Het is voor inwoners en ondernemers van belang dat zij de garantie krijgen dat de overheid er voor hen is; veiligheid en schadeherstel staan niet ter discussie. Ook indirectere gevolgen van gaswinning, zoals gevolgen op het welzijn, moeten vaststaan. We merken dat er in algemene zin commitment is, maar dat het in de uitwerking en concretisering geen vanzelfsprekendheid is. Dit draagt niet bij aan vertrouwen.

We willen daarom niet dat medewerkers van de NCG gemaakte afspraken met inwoners beter nakomen, zoals de kabinetsreactie aangeeft, maar volledig nakomen. Ook aan ons moeten toezeggingen worden nagekomen, waaronder de toezegging om schoolmaatschappelijk werk te financieren. De gevolgen van het gaswinningsdossier komen bovenop de vaak al aanwezige sociale en maatschappelijke problemen, ook bij onze jongeren. Er is extra inzet nodig op scholen om jongeren te helpen die te maken hebben met die stapeling van problemen. In het BOG van 26 mei 2025 is afgesproken dat de regio onderbouwt dat er middelen nodig zijn voor schoolmaatschappelijk werk. De regio heeft berekend dat er € 7.162.447 nodig is tot en met 2030. De onderbouwing van dit bedrag is verstrekt. Daarop is vanuit het Rijk gesteld dat er een overlap kan zijn met de uitvoering van de Sociale Agenda. Eén van de maatregelen uit de Sociale Agenda is namelijk dat basisscholen structureel een brugfunctionaris krijgen die vroegtijd en laagdrempelig ondersteuning biedt.

Deze stelling is om drie redenen onjuist: 1) de Sociale Agenda dekt niet de periode tot 2026 - de berekende middelen van 2023 tot en met 2025 moeten dus in ieder geval beschikbaar worden gesteld (€ 1.556.000); 2) de brugfunctionaris uit de Sociale Agenda heeft een beperkte functie (beperkter dan schoolmaatschappelijk werk vanwege de gevolgen van gaswinning in het primaire onderwijs); 3) in het voortgezet onderwijs wordt de brugfunctionaris alleen ingezet als schakelfunctie, juist in de versterkingsgemeenten is behoefte aan een schoolmaatschappelijk werker op het voortgezet onderwijs. Een mogelijke overlap met de Sociale Agenda is er hoogstens gedeeltelijk. De uitvoering van

7

de maatregelen Sociale Agenda zijn nog niet geëffectueerd en het is dus ook nog niet duidelijk qua structuur en organisatie hoe dit uitpakt. De inzet van schoolmaatschappelijk werk in het versterkingsgebied zoals de regio dit nodig vindt, moet niet vertraagd worden omdat op het effectueren van de Sociale Agenda gewacht moet worden. Hulp aan leerlingen moet niet ondergeschikt worden gemaakt aan gesprekken over de uitwerking van de Sociale Agenda. Daarom is voor 2026 € 1.056.000 nodig; de regio wil een dóórontwikkeling in de ondersteuning van schoolmaatschappelijk werk, juist ook op het voorgezet onderwijs in alle versterkingsgemeenten. Wij houden vast aan het nakomen van de toezegging door staatsecretaris Vijlbrief in de Kamerbrief van 23 november 2022 - dat de extra benodigde middelen voor schoolmaatschappelijk werk door het Rijk zullen worden bekostigd. Daarnaast herhalen we ons standpunt dat het kabinet met Nij Begun resultaatsverplichtingen heeft beloofd. De kabinetsreactie geeft aan speciale zorg voor de regio te hebben en benoemt dan specifiek aspecten die betrekking hebben op brede welvaart. Onze inzet is een resultaatsverplichting in wet. We vinden 'zorgplichten' in het wetsvoorstel niet ver genoeg gaan en willen niet dat dit nog verder afzwakt naar 'speciale zorg'.

3.4 Integrale aandacht voor Groningen en Noord-Drenthe Ook vragen we integrale aandacht voor Groningen en Noord-Drenthe van het kabinet. Wanneer het kabinet beleidsvoornemens heeft die grote impact hebben op de inwoners in dit gebied, bijvoorbeeld de vestiging van munitiedepots of de bouw van kerncentrales, verwachten inwoners terecht dat het kabinet de context in dit gebied kent en in acht neemt. Samenvatting - Inwoners en ondernemers moeten Menselijker, Milder en Makkelijker in de praktijk merken. - Regels en beleid moet ruimte bieden voor passende oplossingen, medewerkers van NCG en IMG moeten die ruimte kennen, hebben én nemen. - Inwoners moeten zekerheid hebben over veiligheid. - Commitment van het Rijk moet er ook in de uitwerking zijn. - Afspraken met inwoners moeten volledig worden nagekomen. - Schoolmaatschappelijk werk moet overeenkomstig de toezegging van staatssecretaris Vijlbrief worden vergoed; we kunnen niet wachten op de uitwerking van de Sociale Agenda. Voor 2023-2026 is nü geld nodig. - Beloofde resultaatsverplichtingen moeten worden verzilverd in de regio. - Impactvolle beleidsvoornemens van het Rijk, moeten worden geplaatst in de context van dit gebied. 4.

Gelijkwaardige uitkomst voor inwoners en ondernemers 4.1 Daadwerkelijk herstel en finale kwijting We zijn het met de commissie Van Geel eens dat inwoners en ondernemers een gelijkwaardige uitkomst moeten hebben als het gaat om maatregelen die betrekking hebben op schade-afwikkeling en versterking. Een gelijkwaardige uitkomst betekent niet dat iedereen hetzelfde krijgt. En daarom brengen we opnieuw onze zorgen onder de aandacht voor de

8

maatregel 'daadwerkelijk herstel' en de finale kwijting. In de kabinetsreactie staat dat een nevendoel van daadwerkelijk herstel is dat door de maatregel de kwaliteit van het woningbestand, wooncomfort en de leefbaarheid toenemen. Dat is echter alleen maar het geval wanneer inwoners ook kunnen profiteren van deze maatregel en dat is juist voor de zwaarst gedupeerden in de kern van het gebied niet of in veel mindere mate het geval. Juist waar de grootste behoefte is aan de genoemde verbeteringen zit de grens van € 60.000 in de weg en verdiept deze grens een onaanvaardbaar verschil binnen de regio. In de internetconsultatie op het wetsvoorstel heeft de regio daarvoor al aandacht gevraagd. Wat ons betreft moet de grens van € 60.000 vervallen in de kern van het gebied. We hebben vernomen van het IMG dat finale kwijting ook een voorwaarde wordt voor reguliere schadeafhandeling (het zogenaamde 'maatwerk'). Ook hiervoor geldt dat deze maatregel juist voor de zwaarst gedupeerden niet goed uitpakt. Zij hebben mogelijk geen overcompensatie of minder overcompensatie dan woningeigenaren in de randen van het gebied en zouden dan ook nog moeten accepteren dat nieuwe schades alleen in bepaalde gevallen nog vergoed worden.

Indien finale kwijting ook een voorwaarde wordt voor reguliere schadeafhandeling, heeft dat als gevolg dat gedupeerden zelfs hun aanspraak op de wettelijke schadevergoeding wordt afgenomen. 4.2 Overlastvergoeding voor ondernemers Ondernemers krijgen - anders dan particulieren - geen vergoeding voor de tijd die zij besteden aan de versterking en de overlast voor het lange wachten (maatregel 16). Dit levert een ongelijkwaardige uitkomst op en doet geen recht aan de tijd die zij aan de versterking besteden en de overlast die zij ervaren. Dit moet rechtgetrokken worden. Samenvatting - We zijn het eens met de commissie Van Geel dat inwoners recht hebben op een gelijkwaardige uitkomst. - De grens van € 60.000 voor de maatregel daadwerkelijk herstel moet voor de zwaarst gedupeerden dan ook vervallen. - Finale kwijting moet niet gekoppeld worden aan maatwerkbeoordelingen. Ook ondernemers horen een overlastvergoeding te ontvangen. 5. Betrokkenheid en invloed regionale overheden De samenwerking tussen Rijk en regio is met name sinds de kabinetsreactie geïntensiveerd. Dit is positief en moet blijven bestaan. Toch zien we ook nog steeds dat op sommige vlakken samenwerking ontbreekt of onvoldoende is. Zo is er door het IMG niet met ons gesproken over de recente rapporten over de effecten van diepe bodemdaling of worden we doorverwezen naar informatie op de website.

Er gaat veel goed, maar er is ook nog steeds verbetering nodig. We willen afspreken dat we in 2026 dit punt niet meer hoeven te maken.

9

Overeenkomstig de vastgestelde werkwijze krijgen de volksvertegenwoordigingen een terugkoppeling over het gesprek en de wijze waarop er met hun inbreng is omgegaan. Na het BOG van 10 november 2025 ontvangen de colleges en dagelijks besturen een voorstel voor de terugkoppeling. Bijlage 2 zal aan de volksvertegenwoordigingen worden gezonden. De werkwijze zoals die in de regio is vastgesteld, wordt geëvalueerd. De werkgroep Staat van Groningen en Noord-Drenthe werkt dit uit.

10

Omschrijving

Bestuurlijk Overleg Groningen

Aanwezige bestuurders

René Paas (CdK Groningen, vz. BOG, bestuurlijk trekker SvG), Eddie van Marum (staatssecretaris van Binnenlandse Zaken - Herstel Groningen), Chris Jansen (staatssecretaris Infrastructuur en Waterstaat), Susan Top (gedeputeerde Groningen, bestuurlijk trekker Herstelagenda), Annalies Usmany-Dallinga (wethouder Eemsdelta, bestuurlijk trekker Herstelagenda), Anno-Wietze Hiemstra (burgemeester Aa en Hunze), Ard van derTuuk (burgemeester Westerkwartier, bestuurlijk trekker Isolatieagenda), Klaas Sloots (burgemeester Stadskanaal, bestuurlijk trekker Participatie & Communicatie), Roeland van der Schaaf (Dijkgraaf Waterschap Noorderzijlvest)

Afwezige

Mirjam Van 't Veld (bestuurlijk trekker Economische Agenda), Cora Yfke

bestuurders

Sikkema (burgemeester Oldambt, bestuurlijk trekker Sociale Agenda)

Vergadermoment

Maandag 26 mei, 11:00-13:00u. Provinciehuis Groningen

1. Staat van Groningen en Noord-Drenthe De CdK geeft een toelichting op de reactie van de regio op de Staat van Groningen en Noord-Drenthe. Daarbij benadrukt hij de vijf hoofdpunten: 1. Betrek als Rijk de regio structureel bij besluitvorming. De regio heeft kennis van de maatschappelijke context. Benut de kennis van de regio bij regelingen en programma's van Rijk, IMG en NCG. Maar ook bij het uitwerken en operationaliseren van de begrippen 'menselijker, milder en makkelijker' of 'kostewat-kost en zo-lang-het-duurt'. De regio staat dicht bij de inwoner. 2. Problemen oplossen. De CdK pleit ervoor dat IMG/NCG de ruimte moeten krijgen en nemen om oplossingen te bieden voor inwoners, ook wanneer dat buiten het kader valt. Werken als één overheid vraagt om het bieden van oplossingen. Doorverwijzen is niet goed genoeg. Finale kwijting is niet behulpzaam; dit moet vervallen. Het creëert ongelijkheid en is maatschappelijk onaanvaardbaar. Stem bovendien definities en data beter af tussen programma's zodat zaken ook te vergelijken zijn. Nu zijn er nog verschillende definities. Tot slot is de regio ongelukkig met het kaartje met de contouren van de afbakening van het wettelijk bewijsvermoeden. Het wettelijk bewijsvermoeden gaat niet uit van locatie maar van aard van de schade. De wettelijke fundering moet juist worden toegepast. 3. Maak geld vrij voor maatschappelijke schade.

De maatschappelijke schade van de gaswinningsproblematiek vergt noodzakelijke voorzieningen zoals de Aardbevingsacademie en schoolmaatschappelijk werk. De CdK vraagt zich af of er nog voldoende geld is om deze opgave uit te voeren. Voor de Aardbevingsacademie is 1,2 miljoen euro toegezegd, de regio deed een herberekening die leidde tot de conclusie dat er € 2,9 miljoen nodig is. Qua schoolmaatschappelijk werk werkt de regio aan betere onderbouwing. De regio heeft huiswerk, maar toezeggingen moeten wel nagekomen worden. 4. Garandeer veiligheid en duidelijkheid. De CdK pleit ervoor dat bewoners moeten kunnen vertrouwen op juiste versterkingsadviezen. SHG heeft een vergewisplicht dat adviezen zorgvuldig tot stand zijn gekomen en zijn voorbereid en de juiste conclusie bevatten. De CdK waardeert de inzet van SHG, maar roept hem nadrukkelijk op de onderste steen boven te halen. 5. "Koste-wat-het-kost en zo-iang-ais-het-duurt". De CdK stelt dat het Rijk vaak financieel redeneert en vergoedt met de handrem erop. Voor Agro, mkb, openbare ruimte bij versterking, sociaal- en maatschappelijke problematiek is koste-wat-kost uitgangspunt. Ook voor gevolgschade geldt koste-wat-kost en zo-lang-het-duurt. Van Geel adviseert uit te gaan van een gelijkwaardige uitkomst. Dan is voor verduurzamen meer nodig dan maatregel 28 en 29.

Wanneer de versterking langer loopt, moet dat vanzelfsprekend ook gelden voor de speciale programma's.

1 Intern gebruik

SHG dankt voor de reactie van de regio en geeft aan deze zorgvuldig te lezen en te verwerken in de kabinetsreactie. SHG deelt veel punten. Het is belangrijk op een goede manier te monitoren zodat het Rijk erop gewezen kan worden dat maatregelen ook moeten landen in de regio. "Koste-wat-kost" geldt voor schadeafhandeling en versterken. Verder moeten we goed kijken wat we doen en welke kosten daarmee te maken hebben. Daar kijken we naar in het kader van Herstel. De middelen zijn niet het probleem, maar eerst moeten we besteden wat beschikbaar is. Indien meer nodig is, kan SHG naar de minister van Financiën. In juli wordt het onderzoeksresultaat van het ACVG naar de versterkingsadviezen verwacht. SHG wil weten wat er aan de hand is en vindt dat de adviezen moeten kloppen. Het ACVG-rapport wordt gedeeld met de regio. Wat betreft de dóórontwikkeling van de Staat van Groningen & Noord-Drenthe wil SHG een aantal elementen uit de regionale reactie omarmen in de kabinetsreactie: beleid samen uitvoeren met de Herstelagenda als voorbeeld, concrete definities geven aan het begrip 'menselijker, milder en makkelijker' (met het consortium CMO STAMM, KplusV en Aletta Advies), ambtenaren zijn en worden daarbij betrokken. SHG deelt dat de zwaarst gedupeerden met voorrang geholpen moeten worden. Hij wil voortaan specifiek (laten) rapporteren over zaken die meer dan een jaar openstaan.

SHG neemt het regionale punt over om de voortgang van de 50 Nij Begun-maatregelen te delen in de kabinetsreactie. SHG wil deze Staat van Groningen & Noord-Drenthe niet aangrijpen voor grote beleidswijzigingen. Dat stagneert processen alleen maar en daar krijgen inwoners last van. Wel binnen regelingen verbeteringen aanbrengen en samenwerken. Oplossingen zoeken doen we met elkaar, niet alleen IMG en NCG. Naar verwachting ligt medio juni de kabinetsreactie voor in de MR en zal dan naar de Tweede en Eerste Kamer gaan. Mw. Usmanv dankt SHG voor zijn toelichting. Dit komt in lijnen veel overeen met het beeld van de regio. Zij stelt dat er veel stappen worden gezet in samenwerking, maar toch hapert het vaak in de praktijk. Gemeenten willen niet overvallen worden, zij willen met Rijk en IMG/NCG samenwerken op inhoud o.b.v. hun kennis uit het gebied. . Wij weten wat nodig is in het gebied, overval ons daarom niet met arrangementen. Dat gaat in de praktijk stroef. SHG deelt dat en probeert daar grip op te krijgen. We willen één overheidsaanpak en moeten daar zorgvuldig mee omgaan. Ambtelijk is de samenwerking goed. Dhr. Hiemstra stelt dat er geen discussie moet ontstaan over de contouren van het wettelijk bewijsvermoeden. Dat wordt niet bepaald door een kaartje, maar door de daadwerkelijke situatie. Het kaartje is onterecht werkelijkheid geworden.

SHG is het eens dat we rust moeten hebben over het effectgebied. De werkelijkheid is dat we met arbitrage te maken hebben. SHG kijkt met KGG naar trilsensoren bij gasopslagen.

Conclusie: o

SHG bestudeert de regionale reactie en betrekt het bij de kabinetsreactie die medio juni door de Ministerraad wordt vastgesteld. De regio beoordeelt of de toegezegde € 1,2 miljoen voor de aardbevingsacademie toereikend is en onderbouwt hoeveel middelen nodig zijn voor schoolmaatschappelijk werk.

2

Intern gebruik

Globale analyse kabinetsreactie op de Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 Van: ambtelijke \A/erkgroep Staat van Groningen en Noord-Drenthe Aan; colleges en raden van de gemeenten in Groningen, van de gemeenten Aa en Hunze, Tynaario en Noordenveld, college en provinciale staten van de provincie Groningen en de dagelijks en algemeen besturen van de waterschappen Hunze en Aa's en Noorderzijlvest Betreft: eerste globale analyse van de kabinetsreactie op de Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 1. Aanleiding Op 24 juni 2025 hebben de regionale bestuurlijke vertegenwoordigers raden, staten en algemeen besturen geïnformeerd over de schriftelijke regionale reactie op de Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 (SvGNDN) en het bestuurlijk overleg over de SvGDN 2025 dat zij op 26 mei voerden met een vertegenwoordiging van het kabinet. De volksvertegenwoordigingen kunnen tot 12 september 2025 aangeven wat zij vinden van de schriftelijke regionale reactie en het bestuurlijk overleg van 26 mei 2025 (controleren) en wat zij de regionale vertegenwoordiging mee willen geven voor het najaarsoverleg van 3 november 2025 (beïnvloeden). Tijdens de bijeenkomst op 24 juni is gevraagd om met het oog op de input voor het najaarsoverleg nog voor het zomerreces een analyse te geven van de kabinetsreactie. Op deze manier komen wij aan dit verzoek tegemoet.

Het betreft nadrukkelijk een eerste indruk. Een diepgaander analyse volgt na het zomerreces wanneer het voortgangsgesprek wordt voorbereid. 2. Proces tot nu toe 15 april 2025 20 mei 2025 26 mei 2025 13 juni 2025 20 juni 2025

SvGND 2025 regionale schriftelijke reactie bestuurlijk overleg

24 juni 2025

terugkoppeling bestuurlijk trekkers aan volksvertegenwoordigingen

kabinetsreactie lobby financiering aardbevings aardbevingsacademie (brief) en samenwerken aan oplossingen (benaderen Kamerleden)

Vindplaatsen SvGND en regionale schriftelijke reactie https://www.ni1bequn.nl/2025/05/reqio-ziet-3l-verbeterpunten-in-eerste-staat-vanqroninqen-en-noord-drenthe/\ (Zie paragraaf 4 hierna voor een overzicht van deze punten) Kabinetsreactie https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven regering/detail?id=2025Z12199&did =2025D27893

1

3. Globale analyse Het is een eerste kabinetsreactie op een eerste SvGND, er is nog geen vergelijking mogelijk. Een aantal zaken valt op: Sinds de kabinetsreactie op 13 juni 2025 heeft de staatssecretaris nog twee brieven aan de Tweede Kamer gestuurd die overlap hebben met de onderwerpen uit de SvGND. 23 juni voortgangsbrief Herstel Groningen https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven regerinR/detail?id=2025Z12994&did =2025029450 25 juni 2025 afhandeling van complexe casuïstiek https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven regerinR/detail?id=2025Z13180&did =2025029870 Oeze versnipperde informatievoorziening is niet overzichtelijk of integraal en past niet goed bij het doel van de SvGNO en de kabinetsreactie om de Tweede Kamer op een samenhangende wijze alle informatie aan te bieden zodat de Tweede Kamer het kabinet goed kan controleren. Het kabinet geeft aan speciale zorg voor de regio te hebben en benoemt dan specifiek aspecten die betrekking hebben op brede welvaart. We moeten alert zijn dat in het definitieve wetsvoorstel voor de Wet Groningen de zorgplicht voor brede welvaart niet nog verder afzwakt naar speciale zorg. Onze inzet is juist een resultaatsverplichting in de wet. Op het merendeel van de regionale punten en essentiële zaken voor de regio - zoals de finale kwijting - wordt helemaal niet ingegaan.

Het kabinet gaat slechts in op een aantal van de 31 regionale punten Er is een overzicht van de stand van zaken van de 50 maatregelen uit Nij begun bij de kabinetsreactie gevoegd (bijlage 2 bij de kabinetsreactie). Het kabinet vindt het een goede suggestie om de SvGND de komende jaren meer diepgang en betekenis te geven. Belang van samenwerking met en betrokkenheid van de regio (werken 'als één overheid') komt op verschillende plekken terug, maar geen toezeggingen om dit ook te doen op de punten die de regio aandraagt. Het kabinet zegt toe dat er in de SvGND 2026 ook wordt gerapporteerd over het aantal langlopende dossiers. Er worden afspraken met de uitvoeringsorganisaties toegezegd over het verbeteren van de betrouwbaarheid van data.

2

Het kabinet wil de SvGND niet aangrijpen onn grote wijzigingen door te voeren, maar gerichte verbeteringen. Globale schets van de verbeteringen die het kabinet aankondigt - Gelijktrekken immateriële schadevergoeding voor eigenaren en niet-eigenaren (schade) - Wijziging Tijdelijke wet Groningen zodat het IMG inwoners die nog geen schade hebben gemeld, actief kan benaderen (schade). - Actieve informatie en betere communicatie (schade en versterking). - Basisvariant van de generieke intake voor regelingen maatwerk en daadwerkelijk herstel (schade). - Uitbreiding rechtsbijstand (schade en versterking).

- Loket nazorg (versterking) - Basisvariant van de generieke intake voor regelingen Maatwerk en DH (1® kwartaal 2026) - Herbeoordelingen besluit op norm mogelijk maken (versterking) - Mogelijk uitbreiden doelgroep maatregel 16 - vergoeding eigen tijd voor lang wachten op een versterkingsbesluit of besluit of norm (versterking) - € 64 miljoen voor batch 1588 onder meer voor dekking gestegen prijzen en mitigeren ongelijkheden met reguliere versterking (versterking) - Tweede Kamer jaarlijks informeren over actualisering diepteanalyse - Meer kennis en betere data - maatregel 49 (in ieder geval versterking) - Kennis kaders en wetten bij medewerkers (versterking) - Afspraken structureel vastleggen zodat die beter nagekomen kunnen worden (versterking) Deze verbetermaatregelen zijn mogelijk aanleiding voor gesprek in het voortgangsoverleg tussen regio en het kabinet op 3 november 2025. Zo is het niet duidelijk hoe inwoners die nog geen schademelding hebben gedaan met terugwerkende kracht proactief benaderd gaan worden door het IMG. Daarnaast kan uit de verbetermaatregelen de conclusie getrokken worden dat medewerkers van de NCG op dit moment te weinig kennis hebben van kaders en wetten. Om bijvoorbeeld te kunnen afwijken van regels, moeten de regels wel bekend zijn. De maatregelen suggereren dat ook nu pas structureel wordt vastgelegd welke afspraken met inwoners worden gemaakt.

Afspraken moeten bovendien niet öefer worden nagekomen, maar volledig worden nagekomen. Ook de punten die we in onze regionale reactie maken, maar waar het kabinet niet of beperkt op in gaan kunnen onderwerp van gesprek zijn. We lezen bijvoorbeeld niet expliciet dat het IMG en de NCG de ruimte krijgen om af te wijken van regels wanneer dat in het concrete geval gerechtvaardigd is.

3

De kabinetsreactie biedt aanvullende punten om over te spreken. De kabinetsreactie gaat bijvoorbeeld in op de maatregel daadwerkelijk herstel (de zogenaamde € 60.000 maatregel). In de kabinetsreactie wordt als nevendoel van de maatregel gesteld dat door de maatregel de kwaliteit van het woningbestand, het wooncomfort en de leefbaarheid toenemen. Dat is echter alleen maar het geval wanneer inwoners ook kunnen profiteren van deze maatregel en dat is juist voor de zwaarst gedupeerden in de kern van het gebied niet of in veel mindere mate het geval. Juist waar de grootste behoefte is aan de genoemde verbeteringen zit de grens van € 60.000 in de weg en verdiept deze grens een onaanvaardbaar verschil binnen de regio. In de internetconsultatie op het wetsvoorstel is daar de regio al aandacht voor gevraagd; de kabinetsreactie bevestigt dat het gesprek hierover gevoerd moet worden. Terecht stelt het kabinet dat Rijk en Regio op veel terreinen goed samenwerken. Daar waar de samenwerking inwoners rechtstreeks raakt, is samenwerking en zijn oplossingen ook nog te veel 'papier'. Samenwerking moet betekenisvol zijn, daadwerkelijk oplossingen bieden en er moeten voldoende middelen voor zijn. Enkele medewerkers van het ministerie van BZK maken onderdeel uit van het netwerk Erkenning en Herstel.

Dit netwerk bestaat uit bijna 300 Rijksambtenaren die - samengevat betrokken zijn bij hersteloperaties. Het doel van dit netwerk is dat ambtenaren leren van hersteloperaties. Alhoewel dit op zichzelf goed is, is het ook een potentieel gespreksonderwerp. Het is een eigen intern Rijksnetwerk waar de ervaring en kennis van andere overheden ontbreekt. 4. Overzicht aandachtspunten regionale schriftelijke reactie Algemeen 1. Geef in uw reactie aan de Tweede Kamer ook een overzicht van de stand van zaken van de 50 maatregelen uit de kabinetsreactie Nij begun. 2. Betrek de regio in uw aanpak. 3. Een gelijkwaardige uitkomst voor alle inwoners van de regio moet het doel zijn, dus in concrete gevallen moeten de NCG en het IMG buiten de reguliere kaders oplossingen kunnen bieden. 4. De beschikbare middelen moeten ingezet worden voor het oplossen van problemen: onnodige bureaucratie of staatssteunregels mogen daaraan niet in de weg staan. 5. Waarborg dat het Rapport vanaf 2026 zo ingericht wordt dat hij voorziet in de benodigde diepgang van de kwantitatieve en kwalitatieve analyse. Betrek de regio bij de ontwikkeling en implementatie van de vaste vergoeding bij herhaalschade 6. Zorg ervoor dat de regio bij de uitwerking en implementatie van deze regeling betrokken is. Maak concreet wat menselijker, milder en makkelijker is, betrek de regio daarbij en pas het overal gelijkwaardig toe 7.