44-10-02 Aanbiedingsbrief cvdK Paas Verslag aan minister AenM-gecombineerd

Commissaris van de Koning

Datum : 31 oktober 2024 Briefnummer : 2024-142084 Dossiernummer : K59281 Behandeld door : H. Bouwkamp Telefoonnummer : 050 - 316 4305 E-mail : h.bouwkamp@provinciegroningen.nl Antwoord op : Bijlage : Onderwerp

: Aanbiedingsbrief cvdK René Paas verslag Spreidingswet

Geachte mevrouw Faber, Middels deze gezamenlijke brief van alle commissarissen van de Koning bied ik u mijn verslag aan zoals van mij gevraagd wordt in de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen. Zoals deze wet voorschrijft doe ik dit in mijn rol als Rijksorgaan en na het voeren van vele gesprekken met de gemeenten. Conform de wet slaat u bij het nemen van uw verdeelbesluit acht op dit verslag en streeft u naar een zo evenwichtig mogelijke verdeling van de opvang van asielzoekers over het grondgebied van Nederland. In aansluitend bericht wordt de specifieke provinciale opgave ingekleurd. Ik spreek mij niet kwalitatief uit over de gesprekken en de inzet van alle gemeenten, wel over de omstandigheden waar zowel gemeenten als provincies mee te maken hebben (gehad) bij de invulling van deze nieuwe wettelijke taak. Effect van de Spreidingswet Alle commissarissen van de Koning staan onverkort achter de Spreidingswet die beoogt, door een evenwichtige spreiding van opvanglocaties, rust en stabiliteit te brengen in de asielopvang. We kunnen constateren dat de Spreidingswet nu al effect sorteert: de gemeentelijke plannen laten zien dat de komende twee jaren meer gemeenten dan voorheen asielopvang bieden en we zien óók een beweging van noodopvang naar duurzame opvang.

Vanuit mijn bestuurlijke verantwoordelijkheid doe ik dan ook nogmaals een beroep op de minister om de Spreidingswet in de volle breedte uit te blijven voeren. Daarbij adviseer ik geen besluiten tot intrekking van de Spreidingswet aan de Kamers voor te leggen tot er een deugdelijk alternatief voor voldoende asielopvangplekken ligt. Uitdagingen bij invullen taakstelling Ondanks dat de Spreidingswet zeker al effect heeft, tellen de provinciale plannen helaas nog niet voldoende op tot de totaal gevraagde capaciteit. Dit kent een aantal redenen. Zo zorgde de aankondiging tot het voornemen van intrekking van de wet, kort na de inwerkingtreding, voor onduidelijkheid en vertraging. Dit heeft in zijn algemeenheid een wissel getrokken op politiekebestuurlijke bereidheid te voldoen aan de Spreidingswet. Lokale bestuurders kwamen hierdoor

Martinikerkhof 12 9712 JG Groningen

Sint Jansstraat 4 9712 JN Groningen

Postbus 610 9700 AP Groningen

Telefoon 050 316 4911

www.provinciegroningen.nl info@provinciegroningen.nl

De provincie Groningen werkt volgens normen die zijn vastgelegd in een handvest voor dienstverlening. Dit handvest vindt u op onze website of kunt u opvragen bij de afdeling Bestuur, Juridische Zaken & Communicatie: 050 3164160. BTW: NL0019.32.822.B01 / KvK: 01182023 / IBAN: NL84 ABNA 0446 0456 91 / BIC: ABNANL2A

regelmatig in een lastig parket bij het geven van uitleg over beoogde opvanglocaties aan omwonenden. De bestaande besluitvormings- en ruimtelijke procedures met vaak lange doorlooptijden zijn ongewijzigd gebleven. De invoering van de Spreidingswet is niet vergezeld gegaan van nieuwe wettelijke mogelijkheden tot versnelling. Dit moeten wij ons terdege realiseren. De laat verschafte duidelijkheid over kaders heeft ook niet bijgedragen aan de bereidheid van gemeenten om zelf opvangvoorzieningen te (laten) exploiteren. Ik zie ook dat het bij het COA in de uitvoering geregeld ontbreekt aan voldoende capaciteit en slagvaardigheid, waardoor projecten (extra) vertragen of soms zelfs geen doorgang kunnen vinden. Daarnaast zie ik in de miljoenennota ook dat de uitvoeringsorganisaties in de gehele keten te maken krijgen met een forse daling van budget. Dit leidt bij mij tot zorgen over uitvoeringskracht en haalbaarheid. Gemeenten zijn bijvoorbeeld gevraagd duurzame plekken te leveren voor 5 jaar. De financiering van het COA daalt echter na 2027 drastisch. Dit maakt de businesscases voor nieuwe locaties zeer onzeker. We vragen veel van onze gemeenten zowel als het gaat om opgaven en taken alsook als het gaat om druk op de ruimte.

Kan het Rijk zelf nog meer bijdragen als het gaat om Rijksvastgoed en/of gronden? De gewenste uitruil tussen gemeenten tussen asielopvangplekken en huisvesting van statushouders is in het hele land nog zeer beperkt van de grond gekomen. Ik constateer dat met spijt omdat ik de achterliggende gedachte van regionale samenwerking waar dat kan, zeer ondersteun. Daarom vraag ik u om met de opgedane ervaringen te onderzoeken hoe regionale samenwerking kan worden bevorderd, en hierbij een eerste evaluatie van hoe de wet, en met name de bonus-systematiek, (uit)werkt, te betrekken. Tot slot Ik zie dat de systematiek van overleg aan de PRT’s en de LRT een goed instrument is om alle opgaven (van opvang tot huisvesting) in samenhang te bezien en tot resultaten te komen. Rust in het opvanglandschap en in de wet- en regelgeving hieromtrent zijn daarbij van groot belang. Ik koppel aan deze weergave van feiten en omstandigheden die een rol hebben gespeeld tijdens de overlegfase van de Spreidingswet tot slot nog een tweeledig verzoek: Alles wat in uw vermogen ligt eraan bij te dragen om de voorwaarden voor het totstandbrengen van stabiele opvangvoorzieningen te verbeteren; Bovenstaande feiten en omstandigheden mee te wegen bij het nemen van uw verdeelbesluit en het inzetten van handhaving.

Met vriendelijke groet,

René Paas

Commissaris van de Koning

Datum : 31 oktober 2024 Briefnummer : 2024-141939 Dossiernummer : K59281 Behandeld door : H. Bouwkamp Telefoonnummer : 050 - 316 4305 E-mail : h.bouwkamp@provinciegroningen.nl Antwoord op : Bijlage : 2 Onderwerp

: Verslag commissaris van de Koning René Paas i.k.v. Spreidingswet

Geachte mevrouw Faber, Hierbij bied ik u het verslag aan conform Artikel 4, eerste en tweede lid, van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet). U treft het verslag aan over het overleg met de afgevaardigden van de colleges van B&W, gedeputeerde staten en het COA aan de provinciale regietafel (PRT) over de verdeling van asielopvangplaatsen voor kalenderjaren 2025 en 2026. Dit verslag behandeld de beschrijving van de manier waarop de tien Groninger gemeenten vanaf 2023 hebben samengewerkt aan het asielvraagstuk met onder andere het Bestuursakkoord 2023-2024 en de uitwerkingen op Onderwijs, Zorg en OOV, het Bestuursakkoord 2025-2026 en de gehouden PRT vergaderingen. Onvermijdelijk sta ik ook stil bij de voortdurende ernstige problematiek in Ter Apel. Omwille van de beknoptheid en leesbaarheid van dit verslag zijn twee bijlagen bij dit verslag gevoegd. Te weten bijlage 1 bestuursovereenkomst 2025-2026 (met daarin bestuursovereenkomst 2023-2024) en bijlage 2 overzicht opvangmodaliteiten gemeenten in provincie Groningen peildatum 1 november 2024. Samenwerking tien Groninger gemeenten De samenwerking tussen de Groninger gemeenten kent een lange geschiedenis maar ten behoeve van dit verslag beperkt ik mij door de situatie vanaf 2023 tot heden.

Tot begin 2023 werkte de Veiligheidsregio Groningen (VRG) in opdracht van de Groningse bestuurders aan de totstandkoming van de bestuursovereenkomst regio Groningen. Op 10 februari 2023 is Bestuursovereenkomst Groninger gemeenten & Ministerie van Justitie en Veiligheid over Opvangasielzoekers en Oekraïense ontheemden ondertekend. Deze overeenkomst regelt de voorgenomen opvangactiviteiten in 2023 en 2024 van de tien gemeenten ten aanzien van asielzoekers en ontheemden en de benodigde afspraken en randvoorwaarden om deze voorgenomen opvang mogelijk te maken. De uitvoering van de bestuursovereenkomst is de verantwoordelijkheid van de tien Groninger gemeenten, verzamelt in de provinciale regietafel Migratie en Integratie. Martinikerkhof 12 9712 JG Groningen

Sint Jansstraat 4 9712 JN Groningen

Postbus 610 9700 AP Groningen

Telefoon 050 316 4911

www.provinciegroningen.nl info@provinciegroningen.nl

De provincie Groningen werkt volgens normen die zijn vastgelegd in een handvest voor dienstverlening. Dit handvest vindt u op onze website of kunt u opvragen bij de afdeling Bestuur, Juridische Zaken & Communicatie: 050 3164160. BTW: NL0019.32.822.B01 / KvK: 01182023 / IBAN: NL84 ABNA 0446 0456 91 / BIC: ABNANL2A

De in de bestuursovereenkomst 2023-2024 overeengekomen opvangplaatsen zijn gerealiseerd. Dat verdient een compliment aan de tien Groninger gemeenten voor de geleverde inspanningen. In de overeenkomst zijn ook een aantal randvoorwaarden op het gebied van onderwijs, zorg en openbare orde opgenomen. Randvoorwaarden bestuursovereenkomst 2023-2024 Onderwijs - Van het ministerie van JenV is een bedrag van 2,8 miljoen Euro ontvangen voor de pilot 'Gezamenlijke aanpak nieuwkomersonderwijs in de 10 Groninger gemeenten'. Dit plan is in uitvoering genomen. Zorg - Er is voor gemeenten een tandarts bus van Medicare beschikbaar. Het project Work for Ukraine waar psychosociale hulp geboden wordt is in uitvoering. OOV - De overeenkomst met het ministerie van JenV voor de Flexpool Boa's is ondertekend. De Boa’s zijn aangesteld en zijn nu operationeel. Bestuursovereenkomst 2025-2026 Met het einde van gesloten bestuursovereenkomst 2023-2024 in zicht, hebben de tien Groninger gemeenten – verenigd in de provinciale regietafel Migratie en Integratie – en het Ministerie van Justitie en Veiligheid de intentie uitgesproken om een bestuursovereenkomst te sluiten voor de periode tot en met 31 december 2026. De gemaakte afspraken zijn vastgelegd in deze bestuursovereenkomst.

De kern van de afspraken in de Bestuursovereenkomst 2025-2026 is dat de afspraken zoals die gemaakt zijn in de bestuursovereenkomst voor 2023 en 2024 van toepassing blijven, behalve als daarvan wordt afgeweken in deze overeenkomst. De bestuursovereenkomst is ondertekend op 17 juni 2024. Wederom met de complimenten aan de tien Groninger gemeenten kan ik vaststellen dat de in de bestuursovereenkomst opgenomen opvangplaatsen voor 2025 en 2026 zijn of worden gerealiseerd. Hiermee voldoen de Groninger gemeenten ruimschoots aan de provinciale opvangopgave van 2.715 opvangplaatsen zoals die gepubliceerd is op 31 januari 2024. Provinciale regietafel Migratie en Integratie Groningen in de jaren 2023 en 2024 zijn tot op heden vijftien vergaderingen gehouden. Onder mijn voorzitterschap is op zeer constructieve wijze gewerkt aan de realisatie van de in de twee afgesloten bestuursovereenkomsten beschreven opvangopgaven. Daarnaast zijn er inspanningen gepleegd voor de voortdurende opvangproblematiek in Ter Apel. Zo hebben begin december 2023 de gezamenlijke Groninger gemeenten aangegeven om vanuit humanitair oogpunt 400 extra opvangplekken beschikbaar te stellen. Verder onder meer door het realiseren van een nachtopvang carrousel samen met Drenthe.

Ik constateer dat de Groninger gemeenten een bovengemiddelde prestatie hebben geleverd om asielzoekers een humaan en waardig verblijf in Nederland te geven. Ter Apel De actuele situatie in en rondom het aanmeldcentrum maar ook die van de afgelopen jaren blijft de aandacht vragen. Ondergetekende, maar zeker ook de gemeente Westerwolde en andere Groninger gemeenten hebben bij grote herhaling aandacht gevraagd voor de constant nijpende en onaanvaardbare problemen. Het aanmeldcentrum gaat al veel te lang gebukt onder het feit dat de toegestane capaciteit van 2000 personen stelselmatig overschreden wordt. Met alle gevolgen voor asielaanvragers, personeel, bewoners van Ter Apel en omstreken. De oplossing moet liggen in het realiseren van voldoende landelijk gespreide duurzame opvangcapaciteit met een realistische buffer om pieken te kunnen opvangen en een betere doorstroming van statushouders uit Azc's. Vanuit Groningen roepen wij u op om dit met de meeste voortvarendheid te realiseren.

Hoogachtend,

René Paas commissaris van de Koning in Groningen

Overzicht vluchtelingen en ontheemden in Groningen gemeente

Eemsdelta Groningen Het Hogeland Midden-Groningen Oldambt Pekela Stadskanaal Veendam Westerkwartier Westerwolde Totaal

duurzaam asiel

672

aantallen per 1 november 2024 noodopvang asiel AMV*

160 745 250

180

OEK

100 14 34 66

428 100 2000 3280

1255

120 334

duurzaam asiel

175 918 170 364 202 370 278 94 410 225 3206

aantallen in Bestuursovereenkomst 2025-2026 noodopvang asiel AMV*

672 960

160 250

180 428

110 14 34 66 6

100 2000 4240

510

SPUK's Op basis van de nu bekende gegevens komen voor Spuk 1 de gemeenten Eemsdelta, Stadskanaal en Westerwolde in aanmerking Voor Spuk 2 (AMV) de gemeenten Groningen, Het Hogeland, Midden-Groningen, Oldambt, Stadskanaal en Westerwolde Voor Spuk 3 de gemeenten Groningen en Oldambt

HUISVESTING VERGUNNINGSHOUDERS Voor het overzicht huisvesting vergunningshouders peildatum 1 november 2024 verwijzen wij u naar het op 1 november 2024 beschikbare overzicht Dit overzicht wordt gepubliceerd op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/huisvesting-asielzoekers-met-verblijfsvergunning

55 285

OEK

opmerkingen

175 925 140 364 243 370 278 94 410 225 3224

Noodopvang per 1 dec 2024 naar 1045 OEK: 80 plaatsen tijdelijk

Nooopvang tot 15 april 2025 Aantal AMV wordt structureel overschreden