43-03-08 (bijlage Actieprogramma binnenvaart Zeeland

RAPPORT

Actieprogramma Binnenvaart Zeeland

Hoofdrapportage

Versie: 4.0 Status: Vrijgegeven Datum: 11-09-2024 Kenmerk: X32-BH-HS-RAP24000734

Autorisatieblad Actieprogramma Binnenvaart Zeeland Hoofdrapportage

Versie 4.0

Naam

Opgesteld door Gecontroleerd door Vrijgegeven door

Akkoord

Datum

√ √ √

11-09-2024 11-09-2024 11-09-2024

Versiehistorie Versie Naam

Datum

Korte toelichting

0.1 0.2

21-11 2023 6-12-2023

0.3 0.100 1.0

22-12-2023 29-01-2024 12-02-2023

1.1

03-09-2024

2.1 3.1

11-9-2024 11-9-2024

Werkversie Werkversie ter beoordeling projectteam Conceptversie ter beoordeling OG Conceptversie ter beoordeling OG Definitieve versie na verwerking commentaar OG Wijzigingen/Verwijdering tekst actie 1B, paragraaf 2.1.2 nav nagekomen opmerking North Sea Port betreffende wachtplaatsen. Nagekomen tekstuele aanpassingen Aanapssingen ivm digitale toegankelijkheid document

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

Inhoudsopgave Inleiding

1

1

Totstandkoming Actieprogramma

4

1.1 1.2

5 centrale thema’s Prioritering acties

4 6

1.2.3

6

1.3

1.4

2

Prioriteiten provincie Zeeland

Uitwerking Actieprogramma

6

1.3.1 1.3.2

7 7

Korte termijn acties Lange termijn acties

Kritische succesfactoren Actieprogramma

8

Actieprogramma – Korte Termijnacties

9

2.1

Thema 1 – Wacht- en Ligplaatsen

9

2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4

9 10 11 12

2.2 2.3

2.4

2.5

2.6

Actie 1A - Uitbreiding ligplaatsen Actie 1B – Uitbreiding wachtplaatsen havens Actie 1C – Wachtplaatsen sluizen Actie 1D – Ligplaatsen met deugdelijke walstroom

Thema 2 – Doorstroming binnenvaart

13

2.2.1

13

Actie 2A – Beperken congestie sluizen

Thema 3 - Verduurzaming

14

2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5

14 15 16 17 18

Actie 3A – Voorzieningen ontgassen tankschepen Actie 3B – Verbeteren netcongestie Actie 3C – Ontwikkelen Clean Energy Hubs (CEH) Actie 3D – Ontwikkelen walstroom binnenvaart Actie 3E – Stimuleren verduurzaming binnenvaart

Thema 4 - Digitalisering

19

2.4.1 2.4.2 2.4.3

19 20 21

Actie 4A – Ontwikkeling binnenvaart-dashboard Actie 4B – Uitbreiding digitale dienstverlening binnenvaart Actie 4C -Digitaal ligplaatssysteem

Thema 5 – Kennis delen en Voorlichting

22

2.5.1 2.5.2 2.5.3

22 23 24

Actie 5A – Communicatieplatform / Voorlichting Binnenvaart Actie 5B – Overleggen Netwerk binnenvaart Zeeland Actie 5C – Strategische samenwerking en visie

Pilotproject Provincie – Kanaal van de Toekomst Zeeland

25

3

Lange termijn acties

26

4

Communicatie en Kennis delen

27

4.1 4.2

27 28

Voorstel Communicatie en Kennisdeling Uitgewerkt voorstel

Colofon

29

Bron- en literatuurlijst

30

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

Inleiding Aanleiding De binnenvaart in de provincie Zeeland speelt een centrale rol in de logistieke verbinding tussen de havens van Rotterdam, Antwerpen, Vlissingen, Terneuzen en Gent door middel van onder andere de Goederenvervoercorridor-Zuid (GVC-Zuid). Verschillende onderzoeken tonen de strategische positie van Zeeland in deze binnenvaartcorridor (toelichting: zoals het onderzoek ‘Binnenvaartcorridor Rotterdam-Antwerpen-Vlissingen/Terneuzen/Gent’ van AT Osborne en Panteia uit 2019 en een concept van het plan van aanpak ‘Versterken binnenvaartvoorzieningen GVC Zuid’ van Panteia uit 2023). Het openen van het Seine-Noord kanaal rond 2030 biedt grote kansen voor de binnenvaart. Het belang van deze strategische positie van Zeeland zal dan ook toenemen. Net als veel andere sectoren heeft de binnenvaart echter ook te maken met uiteenlopende uitdagingen en kansen in een snel veranderend landschap. Deze onderzoeken tonen ook aan dat de positie van de binnenvaart onder druk komt te staan door uitgestelde investeringen, achterstallig onderhoud, maatschappelijke en duurzame transities (bijvoorbeeld energietransitie), enz. De provincie Zeeland heeft de ambitie om met deze sector de samenwerking te intensiveren en deze te stimuleren in haar groei en betekenis voor de verduurzaming van het goederentransport.

De provincie erkent daarbij de vele uitdagingen en kansen die deze branche beinvloeden. Goede communicatie met en voorlichting aan de sector is van groot belang voor een succesvolle samenwerking. Die samenwerking moet leiden tot betere voorzieningen en omstandigheden voor de beroepsvaart zodat ze haar bijdrage aan de verduurzaming van onze maatschappij op een gedegen wijze kan uitvoeren. De provincie wil daarom de komende jaren maximaal gaan inzetten op communicatie en voorlichting om elkaar beter te begrijpen en een gezamenlijke aanpak voor verbeteringen in de sector te ontwikkelen. Samen met de binnenvaartorganisaties zoals Koninklijke Binnenvaart Nederland - KBN en Algemeene Schippersvereeniging - ASV, de gemeentelijke havens, North Sea Port en Rijkswaterstaat Zee & Delta, gaat de provincie de komende jaren die verbeteringen vorm geven. De provincie Zeeland heeft een lange geschiedenis als het gaat om samenwerking en innovatie in de maritieme sector; de binnenvaart vormt daarop geen uitzondering. Om in die samenwerking te voorzien is een overzicht met acties opgesteld dat invulling geeft aan de ambitie van de provincie en haar partners om te faciliteren in een duurzame, efficiënte, en bloeiende binnenvaartsector in Zeeland.

Gedeputeerde Staten van Zeeland heeft in haar collegaprogramma aangeven dat er de komende collegeperiode een actieprogramma binnenvaart wordt uitgevoerd. In overleg met de partners en de brancheorganisaties ontwikkelt de provincie ter versterking op de initiatieven van Rijkswaterstaat Zee & Delta en North Sea Port een Actieprogramma binnenvaart. Dat Actieprogramma bestaat uit een overzicht met activiteiten om de binnenvaart in Zeeland te versterken.

Functie van dit document Hoofdrapportage Voorliggende hoofdrapportage is een intern werkdocument. Tijdens de structurele overleggen met North Sea Port, Rijkswaterstaat Zee & Delta vindt er informatieuitwisseling plaats. Het doel is om elkaar tijdig te informeren over de projecten en indien gewenst projecten gezamenlijk uit te voeren en/of elkaar te ondersteunen. Daarnaast zal er tijdens de overleggen gezamenlijk bepaald worden op welke wijze de markt wordt geinformeerd. Het doel is om de onderlinge regionale samenwerking te verbeteren en te structureren. Iedere partner is en behoudt haar autonomie bij de uitvoering van haar projecten.

Proces In het proces om te komen tot relevante acties voor het "Actieprogramma Binnenvaart Zeeland" is met name gebruik gemaakt van een pragmatische aanpak waarbij is ingezet op gesprekken met vertegenwoordigers uit de branche. Er is heel bewust gekozen om geen nadere onderzoeken uit te X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

1/30

voeren maar gebruik te maken van de reeds bestaande onderzoeken zoals die onder andere zijn uitgevoerd door Panteia en vanuit de Goederenvervoercorridor Zuid. Aanvullend onderzoek zou geen extra inzichten opleveren. Juist door te kiezen voor gesprekken met de branche zijn duidelijke extra inzichten, oplossingen en kansen verzameld die door de gebruikers van de vaarwegen zelf zijn gesignaleerd. In deze rapportage is een globaal overzicht gegeven van de binnenvaartsector in Zeeland, de knelpunten die worden ervaren en de veelbelovende kansen die zich voordoen. Verder zijn de betrokkenheid van de branche, bestaande initiatieven en partnerschappen, en de rol van de provincie bij het aanpakken van deze kwesties beschouwd. De acties, die opgenomen zijn in zogenaamde factsheets, zijn gebaseerd op een intensieve samenwerking met de partners in de sector. Onderstaand schema geeft het proces weer dat is doorlopen om tot de invulling van het actieprogramma te komen.

Rapportage Deze hoofdrapportage “Actieprogramma binnenvaart Zeeland behoort tot de totale rapportage met betrekking tot het “Actieprogramma binnenvaart Zeeland”. Het volledige Actieprogramma bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Hoofdrapportage “Actieprogramma binnenvaart Zeeland” 2. Bijlage 1: Pijler 1 – Inventarisatie 3. Bijlage 2: Pijler 2 - Branche interviews De bijlagen 1 en 2 zijn als afzonderlijke rapportages bij de Hoofdrapportage gevoegd (en derhalve in bovenstaand overzicht niet dikgedrukt weergegeven).

Leeswijzer Hoofdstuk 1 van voorliggende hoofdrapportage beschrijft de wijze waarop invulling is gegeven aan het “Actieprogramma binnenvaart Zeeland”. Een actieprogramma dat is gebaseerd op 5 centrale thema’s: 1. Ligplaatsen / Wachtplaatsen 2. Efficiëntie – Doorstroming binnenvaart 3. Verduurzaming 4. Digitalisering 5. Communicatie en kennisdeling Deze 5 centrale thema’s komen voort uit de activiteiten van Pijler 1 en 2 van dit onderzoek. In Hoofdstuk 2 worden de acties beschreven die de basis vormen van het Actieprogramma. Het betreft acties die op korte termijn, dat wil zeggen in de huidige collegeperiode, moeten worden opgepakt. We noemen dat de korte-termijnacties en zijn uitgewerkt in de vorm van factsheets.

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

2/30

In hoofdstuk 3 worden de onderwerpen weergegeven waar op de langere termijn nadere invulling aan moet worden gegeven; deze acties worden de lange termijn acties genoemd en zijn verzameld in een overzichtstabel. Hoofdstuk 4 beschrijft een mogelijke aanpak voor een Communicatieplan waarmee verbinding wordt verkregen en kennis kan worden gedeeld met de sector. Dit communicatieplan bbetreft een mogelijk voorstel en dient nader te worden uitgewerkt. Bij de Hoofdrapportage behoren tevens de bijlagen. Die bijlagen geven de achtergrond weer van waaruit het Actieprogramma is opgebouwd conform het eerder in deze Inleiding beschreven proces. Bijlage 1 beschrijft de resultaten van de pijlers 1 (Inventarisatie) en biedt daarin tevens alle achtergrondinformatie van pijler 1. Bijalge 2 geeft de resultaten van de interviews uit pijler 2 (Brancheinterviews) van ons onderzoek. Naast de resultaten zijn ook de interviews zelf weer gegeven. Beide bijlagen, 1 en 2, zijn als afzonderlijke rapportages bij de Hoofdrapportage gevoegd. Met alle informatie uit de bijlagen wordt inzicht gegeven in de achtergronden die hebben geleid tot het overzicht van uit te voeren activiteiten in het Actieprogramma Binnenvaart Zeeland.

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

3/30

1

Totstandkoming Actieprogramma

Het actieprogramma binnenvaart Zeeland geeft een overzicht van het aantal geplande en onderhanden zijnde activiteiten ten behoeve van de binnenvaart in de provincie. De focus ligt op de bevordering en vitaliteit van de binnenvaart in de provincie Zeeland. Met de acties in het programma geeft de Provincie invulling aan haar ambitie om de binnenvaart in Zeeland te stimuleren en te versterken. De acties van de Provincie richten zich enerzijds op het Regisseren van acties binnen de provincie en gemeenten (met binnenhavens) en anderzijds op het Stimuleren van acties waarvan het trekkerschap bij partners in de sector ligt. De rol van de provincie Zeeland in het actieprogramma is onderverdeeld in drie categorieën: • Regisseren • Stimuleren • Faciliteren In dit hoofdstuk worden de resultaten van pijler 1 en pijler 2 samen gebracht tot een actieprogramma voor de binnenvaart in Zeeland. De pijlers 1 en 2 geven inzicht in de acties die enerzijds in de verschillende onderzoeken zijn vastgesteld en anderzijds in de acties die door de relevante partners in Zeeland worden gezien als essentieel voor de stimulans en verbetering van de binnenvaart in Zeeland. Dat vormt de basis voor het actieprogramma. Het actieprogramma bevat 5 centrale thema’s die zijn voortgekomen uit pijlers 1 en 2. Voor een beschrijving van de activiteiten uit Pijler 1 wordt verwezen naar Bijlage 1.

Voor een beschrijving van de activiteiten uit Pijler 2, wordt verwezen naar bijlage 2.

1.1

5 centrale thema’s

De resultaten van beide pijlers zijn in het proces onderling beoordeeld en met elkaar vergeleken. Op die manier is gezocht naar overeenkomstige thema’s in de verschillende actielijsten. Dat heeft geleid tot een overzicht van overeenkomstige thema’s die de acties uit pijler 1 en 2 beschrijven en die van vitaal belang zijn voor de binnenvaartsector in Zeeland: 1. Ligplaatsen / Wachtplaatsen 2. Efficiëntie – Doorstroming binnenvaart 3. Verduurzaming 4. Digitalisering 5. Communicatie en kennisdeling Deze thema’s vormen de kern van het op te stellen Actieprogramma binnenvaart en weerspiegelen de inspanningen om de binnenvaartsector in Zeeland te versterken en toekomstbestendig te maken. Samenwerking aan deze acties met de partners in de sector is essentieel om de beoogde verbeteringen te realiseren en een duurzame toekomst voor de binnenvaart in Zeeland te waarborgen. Thema 1: Ligplaatsen / Wachtplaatsen Dit thema benadrukt de noodzaak van investeringen in zowel de uitbreiding als de modernisering van bestaande ligplaatsen. De actiehouders, waaronder de provincie Zeeland, Rijkswaterstaat, North Sea Port en waar nuttig en nodig ook gemeentelijke havenbeheerders, zijn aan zet om deze initiatieven op pakken. De provincie Zeeland zou een coördinerende rol en faciliterende rol kunnen bekleden.

Het tijdsbestek varieert afhankelijk van de projecten, waarbij kortetermijnoplossingen direct kunnen worden geïmplementeerd. Thema 2: Efficiëntie – Doorstroming binnenvaart Efficiëntie van het vervoer per binnenvaart op de Zeeuwse vaarwegen wordt bevorderd door betere coördinatie, automatisering en modernisering van de vaarweginfrastructuur. Het is wenselijk dat actiehouders, waaronder North Sea Port, Rijkswaterstaat en de provincie Zeeland, gaan en blijven samenwerken om deze initiatieven te realiseren. Het tijdsbestek varieert, waarbij de benodigde X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

4/30

investeringen in modernisering van grote vaarweginfrastructuur, zoals de Volkerak- en Kreekraksluizen, herhaaldelijk als groot knelpunt is genoemd. Thema 3: Verduurzaming Verduurzaming omvat investeringen in infrastructuur, nieuwe technieken aan boord van de binnenschepen, financiële stimulansen en opleidingen, evenals het uitbreiden van netcapaciteit en in het bijzonder het faciliteren van ontgassing. De actiehouders zijn onder meer de provincie Zeeland, Rijkswaterstaat, binnenvaartbedrijven en technologiebedrijven. Dit proces vergt een middellange termijn aanpak. Het faciliteren van ontgassing van binnenvaart-tankschepen moet op korte termijn gebeuren. Thema 4: Digitalisering Dit thema benadrukt de ontwikkeling van digitale tools en platforms, evenals het delen van informatie over vaarroutes en autonoom varen. Samenwerking tussen het Rijk, België, provincies, havens, de binnenvaartsector en technologische partners is essentieel om digitalisering in fasen te implementeren. Thema 5: Communicatie en kennisdeling Dit thema richt zich op het verbeteren van de communicatie in de binnenvaartsector. Dit thema heeft grote samenhang met het thema efficiëntie. Optimalisatie van processen kan worden gerealiseerd door de binnenvaart mee te nemen in de ambitie om met behulp van systemen data te delen.

Een verscheidenheid aan acties, variërend van interregionale samenwerking tot de ontwikkeling van gestandaardiseerde communicatieprotocollen, vereist de betrokkenheid van meerdere belanghebbenden. Het streven is om de komende jaren normen en procedures vast te stellen. Dit thema vergt continue verbeteringen en anticiperen op ontwikkelingen. Naast communicatie is kennisdeling en samenwerking relevant. Dit thema omvat het creëren van een open en effectief platform voor het delen van informatie, ervaringen en best practices tussen verschillende belanghebbenden in de sector.

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

5/30

1.2

Prioritering acties

Om uiteindelijk invulling te kunnen geven aan een actieprogramma voor de binnenvaart in Zeeland is een prioritering uitgevoerd van de top acties uit pijlers 1 en 2. Dit heeft over 2 lijnen plaatsgevonden: 1. Prioritering door middel van Impact-Moeite-matrix Hiermee is inzicht geboden welke actie met relatief weinig moeite een flinke impact kan hebben op de binnenvaart. 2. Prioriteiten Provincie Zeeland De provincie heeft aangegeven waar zij graag in eerste instantie prioriteit aan willen geven, gelet op de gesprekken met de stakeholders en de uitkomsten van het impact-moeite-matrix. Met behulp van deze prioriteringslagen is een actielijst samengesteld die bestaat uit korte en lange termijn acties. 1.2.2 Impact – moeite – matrix De prioritering van de in het Actieprogramma binnenvaart op te nemen acties is per centraal thema bepaald aan de hand van een impact/moeite-matrix. In deze matrix is de invloed (impact) van de actie gewogen tegen de inspanning (moeite) die nodig is tot het behalen van het gewenste resultaat. De impact is gescoord aan de hand van drie criteria volgens het WSJF-principe: 1. Waarde voor gebruiker en bedrijf 2. Kritieke tijdspad 3. Meerwaarde neveneffecten. (toelichting: WSJF staat voor Weighted Shortest Job First. Dit principe scoort en prioriteert maatregelen aan de hand van toegekende waardes gewogen door de benodigde tijd.

Deze manier van werken wordt veelal gebruikt in de Agile of Lean werkmethodieken. De moeite is bepaald door middel van een inschatting van het te verrichten werk tot de actie is afgerond. De onderdelen zijn gescoord aan de hand van de schaal van Fibonacci: 1,2,3,5,8,13,21. (Toelichting: De schaal van Fibonacci is een bewezen methode, die wordt gebruikt om prioriteringen aan te brengen voor te verrichten taken. Deze ingevoerde waarden in de matrix zijn bepaald door de experts van Movares Water aan de hand van zowel aanwezige expertise als de voor dit onderzoek verkregen informatie. De scores zijn tevens gevalideerd met de provincie Zeeland in een werksessie op 20 november 2023. 1.2.3 Prioriteiten provincie Zeeland De provincie Zeeland heeft aangegeven dat ze, op basis van de impact-moeite matrix en de gesprekken met de partners prioriteit zou willen geven aan de volgende knelpunten: • Samenwerking met de gemeentelijke havenbeheerders Dit is de afgelopen jaren verwaterd. Nu er zeer veel ontwikkelingen op deze instanties afkomen zoals walstroom, laadinfrastructuur, digitalisering is samenwerking noodzakelijk. Een beperkt aantal gemeentelijke havens zijn op nationale digitale informatiesystemen aangesloten. Dit is nadelig voor de schippers.

• Tekort aan ligplaatsen/wachtplaatsen • Energietransitie • Digitalisering • Wachttijden bij sluizen (daar waar zij assetowner zijn) • Communicatie met de sector

1.3

Uitwerking Actieprogramma

Na de analyse van de pijlers 1 en 2 en de prioritering van de topacties is een actielijst samengesteld die onderverdeeld zijn in de 5 centrale thema’s. Deze actielijst kent korte en lange termijn acties. Dit geheel aan acties vormt het “Actieprogramma binnenvaart Zeeland”. De korte termijnacties worden gekenmerkt door het feit dat deze met relatief weinig moeite een forse impact op de binnenvaart kunnen hebben. De lange termijn acties kosten meer moeite en kennen daardoor een langere doorlooptijd.

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

6/30

1.3.1 Korte termijn acties De korte termijn acties betreffen acties: • die in de impact-moeite-matrix zijn beoordeeld met een relatief lage score op inspanning (moeite), lager of gelijk aan een 3. • die als waardevol zijn bepaald bij de inventarisatie en de branchebenadering, • waarvoor een lage inspanning nodig is om tot resultaat te komen. De korte termijn acties zijn, per thema, uitgewerkt in factsheets (hoofdstuk 2) en hieronder in hoofdlijn vermeld: Thema 1: Ligplaatsen / Wachtplaatsen - Actie 1A: Ligplaatsen, uitbreiding van ligplaatsen - Actie 1B: Wachtplaatsen, uitbreiding wachtplaatsen havens - Actie 1C: Wachtplaatsen sluizen, uitbreiding wachtplaatsen sluizen - Actie 1D: Functionele walstroom, ligplaatsen voorzien van deugdelijk functionerende walstroom Thema 2: Efficiëntie – Doorstroming binnenvaart - Actie 2A: Congestie sluizen, beperken van congestie bij sluizen door communicatie - Actie 2B: schutcapaciteit, schutcapaciteit verhogen Thema 3: Verduurzaming: - Actie 3A: Ontgassen, realiseren voorzieningen ontgassen tankschepen - Actie 3B: Netcongestie, samenwerken aan verbeteren netcongestie elektriciteitsnet - Actie 3C: Clean Energy Hub (CEH), ontwikkelen energievoorziening binnenvaart – CEH - Actie 3D: Walstroom, ontwikkelen energievoorziening binnenvaart – walstroom - Actie 3E: Stimuleren verduurzaming, stimuleren verduurzaming Thema 4: Digitalisering: - Actie

4A: Dashboard binnenvaart, ontwikkeling Binnenvaart-dashboard - Actie 4B: Uitbreiden digitale connectiviteit, uitbreiding van de digitale connectiviteit in de binnenvaart binnen de Provincie Zeeland - Actie 4C: Ligplaatssysteem, ontwikkeling Ligplaatssysteem; organiseren living lab ligplaatstoewijzing Thema 5: Communicatie: - Actie 5A: Kennisplatform, ontwikkeling kennisplatform binnenvaart Zeeland - Actie 5B: Netwerkoverleggen, continueren overleggen netwerk Binnenvaart - Actie 5C: Strategische visie Zeeuwse binnenhavens, strategische visie voor de doorontwikkeling van de binnenvaart en binnenhavens in Zeeland 1.3.2 Lange termijn acties Lange termijn acties betreffen acties: • die in de impact-moeite-matrix zijn beoordeeld met een relatief hoge score op het aspect invloed (impact) van 30 of hoger, • die in de impact-moeite-matrix zijn beoordeeld met een relatief hoge score op inspanning (moeite), hoger dan 3, • waarvoor relatief veel inspanning (moeite) nodig is om tot resultaat te komen. De lange termijn acties zijn, per thema, in een beknopt overzicht weergegeven in hoofdstuk 3.

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

7/30

1.4

Kritische succesfactoren Actieprogramma

De Provincie Zeeland hecht veel waarde aan de inzet van de binnenvaart in de provincie. Met dit Actieprogramma wordt extra inzet gepleegd om de voorwaarden voor een florerende binnenvaart positief te beïnvloeden. Om het actieprogramma succesvol te laten verlopen en de communicatie met de branche naar tevredenheid te laten verlopen, zijn twee kritische succesfactoren aan de orde: 1. Actieve uitvoering van het programma en het betrekken van de gemeenten in de provincie 2. Monitoring van de voortgang van het Programma 3. Monitoring klanttevredenheid in de branche Deze kritische succesfactoren vragen om specifieke aandacht vanuit de Provincie. Dat wordt gedaan door de belangrijkste acties uit het Actieprogramma vorm te geven op het kanaal door Walcheren. Dit wordt uitgewerkt als het voorbeeldproject “Kanaal van de Toekomst”. Zie hiervoor de specifiek beschreven actie onder paragraaf 2.6 – Pilotproject Provincie. De Provincie richt zich in eerste instantie op de totstandkoming van het pilotproject ‘Kanaal Walcheren toekomst gereed’. Daarnaast geeft ze invulling aan het gehele programma door op de eerste plaats veel aandacht te besteden aan het samen optrekken met de Zeeuwse gemeenten die beschikken over een binnenhaven. Daarbij zet de provincie bovendien maximaal in op de voorlichting en communicatie aan de binnenvaartbranche.

X32-BH-HS-RAP-24000734 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 4.0 / 11-09-2024

8/30

2

Actieprogramma – Korte Termijnacties

2.1

Thema 1 – Wacht- en Ligplaatsen

2.1.1

Actie 1A - Uitbreiding ligplaatsen

Thema 1: Ligplaatsen/ Wachtplaatsen Actie 1A: Ligplaatsen Korte Omschrijving: Uitbreiding ligplaatsen Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 4,5, 9 en 10. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Onderzoek ligplaatsen Waarom: Er is in de Provincie Zeeland tijdens de piekmomenten (weekenden) een tekort aan ligplaatsen waardoor het voor de binnenvaart niet mogelijk is te overnachten of gedurende het weekend naar huis te gaan. Na de openstelling van het Canal Seine Nord en de groei van het scheepvaartverkeer wordt een groter tekort verwacht Door het tekort aan ligplaatsen kan lastig worden voldaan aan de vaar- en rusttijdenwet De beperkt aanwezige ligplaatsen zijn vaak niet voorzien van goed functionerende faciliteiten zoals afloopvoorzieningen, walstroom etc. Doel: Bestaande problemen met (provinciale en gemeentelijke) ligplaatsen oplossen en voorbereiden op de toekomst Bestaande nog niet in gebruik zijnde potentiële wacht- en/of ligplaatsen in beeld brengen Potentiële geschikte locaties gereedmaken voor ingebruikname Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Gemeenten, Private bedrijven en North Sea Port Rol Provincie: Stimuleren, Faciliteren Planning: In 2024/2025 kunnen de potentiële ligplaatsen zijn geïnventariseerd en voorbereidingen zijn getroffen voor aanpassingen zodat eind 2025 de eerste ligplaatsen in gebruik kunnen worden genomen.

ACTIES PROVINCIE: Mogelijkheden verkennen van multifunctioneel gebruik van ligplaatsen; Beschouw daarbij een meer flexibele aanpak; bijvoorbeeld ook in relatie tot veiligheidsissues. Verzorg een goede afstemming tussen beschikbare infrastructuur enerzijds en de behoefte van de binnenvaart anderzijds. Kijk hierbij naar voorbeeld van Port of Rotterdam: Verkennen potentiële ligplaatsmogelijkheden langs de vaarwegen in beheer van de Provincie en werk uit tot een concrete aanpak per locatie. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan: o Onbenutte locaties in provinciale en gemeentelijke havens. o Herstellen en renoveren van bestaande kades, in beheer van provincie en gemeenten, die nu niet gebruikt kunnen worden o Verwijderen van obstakels van kades waardoor ze nu niet gebruikt kunnen worden o Benutten of bijplaatsen palen bij wachtplaatsen bij bruggen in kanaal door Walcheren Benut hierbij de aangedragen mogelijkheden van de schippers (ASV) in het gehouden interview Voorbereiden van de realisatie van de provinciale onderhouds-, renovatie-, herstel- en revitaliseringswerkzaamheden van ligplaatsen inclusief het aanbrengen van voorzieningen Onderzoek de mogelijkheden voor financiële ondersteuning van samenwerkingspartners voor de realisatie van ligplaatsen; mogelijk te ontwikkelen Subsidieprogramma ‘upgrading wacht- en ligplaatsen’.

Relatie met externe acties: Onderzoek ‘Ligplaatsen Zeeland’ door Panteia. Onderzoek ligplaatsen vanuit GVC-zuid

Gehanteerde definities: - Ligplaats: Gelegenheid om met een schip te liggen - Wachtplaats: Gelegenheid om een schip gedurende korte tijd af te meren in afwachting van een schutting, brugopening, laden of lossen - Overnachtingsplaats/-haven: Ligplaats of haven die de scheepvaart gelegenheid biedt te overnachten. Dergelijke ligplaatsen of havens zijn niet bedoeld voor goederenoverslag

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

9/30

2.1.2

Actie 1B – Uitbreiding wachtplaatsen havens

Thema 1: Ligplaatsen/ Wachtplaatsen Actie 1B: Wachtplaatsen Korte Omschrijving: Uitbreiding wachtplaatsen havens Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 4,5 en 9. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Voorzieningen binnenvaart / Onderzoek Ligplaatsen Waarom: Er is in de provincie Zeeland, met name in havens van Vlissingen en Terneuzen, een tekort aan wachten ligplaatsen tijdens piekmomenten. De Tankvaart neemt regelmatig positie in op diverse locaties om te wachten op hun laad- of losbeurt in de haven bij de betreffende terminal. Hierdoor is er voor de overige binnenvaart geen mogelijkheid om te overnachten of in het weekend naar huis te gaan. Binnenvaart is voor North Sea Port en haar klanten een essentiële modaliteit. Om de binnenvaart te kunnen bedienen zijn er (openbare) voorzieningen nodig die het aanbod van binnenvaart naar de klant toe ondersteunen. De verscherpte regelgeving door International Ship & Port facility Security (ISPS) heeft effect op de beschikbaarheid van wachtplaatsen. Doel: Uitbreiden van wachtplaatsen in de havens van Zeeland (met name Vlissingen en Terneuzen) waardoor meer ruimte ontstaat voor ligplaatsen voor de binnenvaart.

Mogelijke kansen voor wachtplaatsen zijn: o (Tijdelijk) onbenutte ligplaatsen bij bedrijven, Trekker actie: North Sea Port Samenwerking met: Provincie Zeeland Rol Provincie: Stimuleren, Faciliteren Planning: In 2024/2025 kunnen de potentiële wachtplaatsen zijn geïnventariseerd en voorbereidingen zijn getroffen voor aanpassingen zodat eind 2025 de eerste extra wachtplaatsen in gebruik kunnen worden genomen. Door North Sea Port wordt inmiddels een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke locaties waarbij dubbelgebruik van kades wordt meegenomen in de beschouwing. ACTIES PROVINCIE: Onderzoek de mogelijkheden voor financiële ondersteuning van samenwerkingspartners voor de realisatie van wachtplaatsen; mogelijk te ontwikkelen Subsidieprogramma ‘upgrading wacht- en ligplaatsen’. Hulp bieden aan North Sea Port bij de ontwikkeling van wachtplaatsen en ISPS-benodigdheden Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

10/30

2.1.3

Actie 1C – Wachtplaatsen sluizen

Thema 1: Ligplaatsen/ Wachtplaatsen Actie 1C: Wachtplaatsen sluizen Korte Omschrijving: Uitbreiding wachtplaatsen (provinciale) sluizen Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 4,5 en 9. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: -Waarom: Schutcapaciteit van de sluizen in Zeeland is beperkt als gevolg van het scheepsaanbod. Stremmingen bij in aanbouw zijnde infrastructuur zorgen voor nog meer geconcentreerd scheepsaanbod Het grote scheepsaanbod bij sluizen veroorzaakt een tekort aan wachtplaatsen bij sluiscomplexen met wachttijden tot gevolg. Doel: Uitbreiden van wachtplaatsen in de nabijheid van sluiscomplexen om de congestie bij sluizen op te kunnen vangen Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: RWS Z&D Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024/2025 kunnen de potentiële wachtplaatsen zijn geïnventariseerd en voorbereidingen zijn getroffen voor aanpassingen zodat eind 2025 de eerste extra wachtplaatsen in gebruik kunnen worden genomen. ACTIES PROVINCIE: Verkennen en vaststellen van potentiële wachtplaatslocaties bij de provinciale sluiscomplexen. Voorbereiden van de realisatie van wachtplaatsvoorzieningen bij Provinciale sluizen. Ondersteunen van RWS Z&D bij het vinden van geschikte locaties in de nabijheid van sluiscomplexen Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

11/30

2.1.4

Actie 1D – Ligplaatsen met deugdelijke walstroom

Thema 1: Ligplaatsen/ Wachtplaatsen Actie 1D: Functionerende walstroom Korte Omschrijving: Ligplaatsen voorzien van deugdelijk functionerende walstroom Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, actie 5 Pijler 2 - Energietransitie, actie 17 Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Aanleg walstroomvoorzieningen en kwaliteitscontrole Waarom: De beperkt aanwezige ligplaatsen in de provincie Zeeland zijn niet altijd voorzien van walstroom voorzieningen of niet-werkende walstroomvoorzieningen. Bij ligplaatsen die wel zijn voorzien van een walstroomkast, maar waarvan de walstroomkast niet functioneert, mag niet worden afgemeerd als gebruik wordt gemaakt van het eigen aggregaat voor energieopwekking aan boord. Hierdoor wordt het ligplaatsprobleem versterkt. Bij melding van een storing of defect in de walstroomvoorziening is vaak geen directe opvolging van de provider; daardoor neemt ligplaatscapaciteit af. Doel: Verhogen van het aantal provinciale ligplaatsen met deugdelijk functionerende en bereikbare walstroomvoorzieningen.

Huidige bezettingsgraad walstroomkasten North Sea Port aanjagen (worden te weinig gebruikt – mogelijke inzet via Connect4shore) Uitbreiden aantal walstroomvoorzieningen waardoor kan worden voorzien in de energiebehoeften Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: North Sea Port en gemeenten Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024/2025 kunnen de problemen met de walstroomvoorzieningen zijn opgelost waardoor het aantal ligplaatsen in de provincie al (in beperkte mate) toeneemt.

ACTIES PROVINCIE: Aansluiten bij het walstroomcollectief Aansluiten bij Connect4Shore Inventariseren van de probleemlocaties m.b.t. walstroomvoorziening en verplicht gebruik bij afmeren. Inventariseren van (gemeentelijke) ligplaatsen die nog niet zijn voorzien van walstroomvoorzieningen Ontwikkelen van de subsidieregeling voor aanleg walstroomkasten binnenvaart gemeentelijke havens (totaal ca. 30 stuks walstroomkasten in de Provincie) Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

12/30

2.2

Thema 2 – Doorstroming binnenvaart

2.2.1

Actie 2A – Beperken congestie sluizen

Thema 2: Efficiëntie – Doorstroming binnenvaart Actie 2A: congestie sluizen Korte Omschrijving: Beperken van congestie bij sluizen door communicatie en digitalisering Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 7 en 9. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Voor RWS loopt deze actie al landelijk Waarom: Schutcapaciteit van de sluizen in Zeeland is beperkt als gevolg van het scheepsaanbod. Stremmingen bij in aanbouw zijnde infrastructuur zorgen voor nog meer geconcentreerd scheepsaanbod Het grote scheepsaanbod veroorzaakt een tekort aan wachtplaatsen bij sluiscomplexen met wachttijden tijdens piekmomenten tot gevolg. Bedreiging economische ontwikkeling Provincie Zeeland en positie North Sea Port Doel: Beperken van de congestie bij sluizen. Communicatieproces opzetten tussen sluiscomplex en schipper waardoor scheepsaanbod bij sluizen wordt gereguleerd en de congestie afneemt. Verhogen van de schutcapaciteit in provincie Zeeland. Aanleg extra sluiskolken Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Brancheverenigingen KBN, ASV Rol Provincie: Stimuleren, Faciliteren Planning: In 2024/2025 de mogelijkheden onderzoeken voor communicatie tussen sluis en schipper, omtrent congestie bij provinciale sluiscomplexen. In 2024/2025 lobby starten.

De daadwerkelijke realisatie van extra schutcapaciteit is een (zeer) lange termijn-actie die niet tot de verantwoordelijkheid van de Provincie Zeeland toebehoort. ACTIES PROVINCIE: Verkennen van mogelijke en meest functionele communicatielijnen tussen provinciale sluiscomplexen en schippers. Verken of een bredere planning een wachttijdreductie bij de provinciale sluizen oplevert. Betrokken samenwerkende partijen aanspreken op kwaliteit van geboden dienstverlening Agenderen bij GVC-zuid: o Bespreken idee voor inzet landelijke kwaliteitscontroleur Binnenvaart GVC Zuid o Opstellen protocollen bij overschrijding kwaliteitseisen dienstverlening binnenvaart Lobby starten voor uitbreiding sluiscapaciteit in Zeeland. Zorgen dat de wachttijden niet oplopen. Overleg met ministerie om: o meer duidelijkheid te krijgen o alternatieve oplossingen te bedenken o concrete afspraken te maken. Relatie met acties extern: DIL: aanpassingen planningsproces wachttijden (provinciale) sluizen in Europees verband

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

13/30

2.3

Thema 3 - Verduurzaming

2.3.1

Actie 3A – Voorzieningen ontgassen tankschepen

Thema 3: Verduurzaming Actie 3A: Ontgassen Korte Omschrijving: Realiseren voorzieningen Ontgassen tankschepen Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: n.v.t. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Waarom: Op 1 juli 2024 gaat het verbod op Varend ontgassen in Nederland in werking Voorlopig is 1 ontgassingspunt voorzien in Zeeland (kamerbrief d.d. 4-12-2023) Doel: Regionale locaties aanwijzen waar schepen mogen ontgassen Realiseren van infrastructuur voor (mobiele) ontgassingsinstallaties langs vaarwegen en in havens Trekker actie: Ministerie I&W en RWS Samenwerking met: Provincie, Rijkswaterstaat Z&D, bedrijfsleven en branche (schippers tankvaart) Rol Provincie: Faciliteren Planning: Q3/Q4- 2024 dient inzicht te zijn in mogelijke locaties en de bijbehorende kosten

ACTIES PROVINCIE: Ondersteuning boieden bij implementatie en vergunningverlening van aanvragen voor aanleg van ontgassingsinstallaties Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

14/30

2.3.2

Actie 3B – Verbeteren netcongestie

Thema 3: Verduurzaming Actie 3B: Netcongestie Korte Omschrijving: Samenwerken aan verbeteren netcongestie elektriciteitsnet / aansluiting van de binnenvaart Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 2 - Energietransitie, acties 16, 17, 18, 19, 21, 24. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: -Waarom: Er is een grote behoefte aan energie in Nederland; Door de verduurzamingsstrategie in Nederland waarbij vele processen overschakelen op elektriciteit ontstaat congestie op het elektriciteitsnet. In het kader van de verduurzaming van de binnenvaart is ook in deze sector sterk toenemende behoefte aan elektriciteit. Deze is benodigd voor: o Walstroom o Nieuwe vormen van voorstuwing; opladen van batterijcontainers De netcongestie kan vertraging opleveren voor o.a. de aanleg van walstroomvoorzieningen en de verduurzaming in het algemeen. Op dit moment is nog te weinig inzicht in de behoefte en beschikbaarheid aan energie in het netwerk. Doel: Overzicht creëren in de behoefte en beschikbaarheid van elektriciteit binnen de Provincie (balans) Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Tennet, Rijkswaterstaat Z&D en North Sea Port Rol Provincie: Coördineren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2025 overzicht creëren d.m.v. GIS-kaarten

ACTIES PROVINCIE: Inventariseren van elektriciteitsbehoefte en beschikbaarheid in de verschillende gebieden van de Provincie en vastleggen op GIS-kaarten. Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

15/30

2.3.3

Actie 3C – Ontwikkelen Clean Energy Hubs (CEH)

Thema 3: Verduurzaming Actie 3C: CEH Korte Omschrijving: Ontwikkelen Energievoorziening binnenvaart - CEH Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 2 - Energietransitie, acties 17, 18, 19, 21, 24 Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: -Waarom: In 2030 dient te worden voldaan aan afspraken binnen het Klimaat- en Schone Luchtakkoord. Dat betekent dat: o In 2030 40-50% minder CO2-uitstoot t.o.v. 2015 o 150 schepen in bedrijf met zero-emissie o In 2035 minimaal 35% reductie van NO2 en fijnstof t.o.v. 2015 In 2050 dient de binnenvaart in Nederland emissievrij te opereren Doel: Voorzien in bunkerinfrastructuur voor nieuwe energie (elektriciteit, waterstof, methanol etc.) Trekker actie: Ministerie I&W; Provincie Zeeland Samenwerking met: Gemeenten, Rijkswaterstaat Z&D, North Sea Port Rol Provincie: Stimuleren, Faciliteren Planning: In 2024/2025 aansluiten bij de landelijke initiatieven voor Clean Energy Hubs (CEH): Regisseur CEH namens het ministerie van I&W Goederenvervoercorridor Zuid (GVC-zuid)

ACTIES PROVINCIE: In overleg met CEH-regisseur, GVC-zuid en betrokken samenwerkingspartners, inventariseren van geschikte locaties voor CEH in Zeeland In overleg met Rijksoverheid afstemmen hoe te komen van landelijke doelstellingen naar regionale doelstellingen; ontwikkelen implementatiestrategie laadinfra. Aansluiten bij landelijke implementatiestrategie. Onderzoek starten naar subsidiemogelijkheden voor de aanleg van CEH in Zeeland. Relatie met acties extern: Landelijke implementatie energietransitie

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

16/30

2.3.4

Actie 3D – Ontwikkelen walstroom binnenvaart

Thema 3: Verduurzaming Actie 3D: walstroom Korte Omschrijving: Ontwikkelen Energievoorziening binnenvaart - walstroom Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 2 - Energietransitie, acties 17, 18, 19, 21, 24 Waarom: In 2030 dient te worden voldaan aan afspraken binnen het Klimaat- en Schone Luchtakkoord en Europese regelgeving, bijvoorbeeld Conform de Richtlijn 2014/94/EU (Artikel 4, vijfde lid). Dat betekent dat: o In 2030 40-50% minder CO2-uitstoot t.o.v. 2015 o 150 schepen in bedrijf met zero-emissie o In 2035 minimaal 35% reductie van NO2 en fijnstof t.o.v. 2015 In 2050 dient de binnenvaart in Nederland emissievrij te opereren Doel: Voorzien in walstroomvoorzieningen voor de binnenvaart zodat deze gereed is voor de klimaat- en luchtafspraken in 2030. Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Gemeenten, Rijkswaterstaat Z&D, North Sea Port Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024/2025 initiatief nemen voor de aanleg van nieuwe walstroomvoorzieningen bij ligplaatsen langs de vaarwegen en nautische objecten. ACTIES PROVINCIE: Aansluiten bij het Walstroomcollectief Aansluiten bij Connect4Shore Uitvoeren haalbaarheidsstudie, gereed Q2-2025, voor nieuwe locaties waar walstroomvoorzieningen kunnen worden aangebracht. Ontwikkelen van de subsidieregeling voor aanleg walstroomkasten binnenvaart gemeentelijke havens (totaal ca.

30 stuks walstroomkasten in de Provincie) Overleg met Zeeuwse gemeenten met havens starten Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

17/30

2.3.5

Actie 3E – Stimuleren verduurzaming binnenvaart

Thema 3: Verduurzaming Actie 3E: Stimuleren verduurzaming Korte Omschrijving: Stimuleren verduurzaming binnenvaart Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 2 - Energietransitie, acties 16, 17, 18, 19, 20, 21, 24 Waarom: In 2030 dient te worden voldaan aan afspraken binnen het Klimaat- en Schone Luchtakkoord. Dat betekent dat: o In 2030 40-50% minder CO2-uitstoot t.o.v. 2015 o 150 schepen in bedrijf met zero-emissie o In 2035 minimaal 35% reductie van NO2 en fijnstof t.o.v. 2015 Er is diverse andere regelgeving van toepassing vanuit dit perspectief: Fit for 55 en Europese Green Deal, Energy Taxation Directive (ETD), Effort Sharing Regulation (ESR), Emission Trading System (ETS), Renewable Energy Directive (RED), Fuel EU Maritime, Alternative Fuels Infrastructure Regulation (AFIR), Air Quality Directive, EU Taxonomie, Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), CountEmissionEU. In 2050 dient de binnenvaart in Nederland emissievrij te opereren Verduurzaming is een te groot onderwerp om als zelfstandige onderneming op te kunnen pakken. Voorkom dat partijen met dezelfde zoektocht omtrent verduurzaming bezig gaan Doel: Verduurzamingsopties concreet maken en delen van kennis.

Investeren in verduurzaming stimuleren Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Rijkswaterstaat Z&D, North Sea Port, brancheverenigingen, bedrijfsleven Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024/2025 inzetten op versnelling van de verduurzaming. ACTIES PROVINCIE: Voor de binnenvaartsector gebruik gaan maken van het bestaande duurzaamheidscoach(loket) van de Provincie Een actueel en begrijpelijk overzicht opstellen en communiceren van de effecten van Europese en Nederlandse regelgeving. Delen van best practices in verduurzamingsopties (hiervoor tevens communicatiestructuur, actie 5A, benutten) Onderzoek naar financiële ondersteuningsmogelijkheden voor investeringen in verduurzaming door derde partijen. Volgen van landelijke ontwikkelingen met betrekking tot kennis en subsidies voor verduurzaming en energietransitie. Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

18/30

2.4

Thema 4 - Digitalisering

2.4.1

Actie 4A – Ontwikkeling binnenvaart-dashboard

Thema 4: Digitalisering Actie 4A: Dashboard binnenvaart Korte Omschrijving: Ontwikkeling Binnenvaart-dashboard Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 3 - Digitale transitie, acties 25, 27, 28, 29 en 30 Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Ontwikkeling EuRIS, project COMEX Waarom: De binnenvaart wordt landelijk en regionaal geconfronteerd met een grote verscheidenheid aan applicaties. Elke haven en/of vaarweg beschikt over een eigen app waarmee de schipper wordt voorzien van informatie of waarmee hij een aanmelding moet verrichten. De apps worden vaak ingezet voor havengelden, ligplaatsmanagement, walstroom of communicatie etc. Er is geen overzicht van welke app waar geldig en in gebruik is. Doel: Overzicht creëren voor de binnenvaart welke app op welke plaats benodigd is Ontwikkelen dashboard met daarin overzicht van de bestaande voor de binnenvaart beschikbare en voor de operatie te gebruiken applicaties. Ultieme doel is een eenduidig systeem/applicatie voor geheel Nederland waarin digitale registratie, digitale aanmelding, Ligplaatsmanagement etc. is opgenomen.

Dit ultieme doel is een lange termijn-actie Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Rijkswaterstaat CIV, North Sea Port, brancheverenigingen KBN en ASV Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024 invulling geven aan de korte-termijnactie om alle gebruikte applicaties in Zeeland in kaart te brengen en inzichtelijk weer te geven op een Zeeland-platform voor de Binnenvaart. ACTIES PROVINCIE: Inventariseren alle gebruikte binnenvaart-applicaties in Zeeland Ontwikkelen dashboard/platform waarop overzicht van alle relevante applicaties in Zeeland en rubriceren per haven. Verken mogelijke koppeling met EuRIS (project COMEX) Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

19/30

2.4.2

Actie 4B – Uitbreiding digitale dienstverlening binnenvaart

Thema 4: Digitalisering Actie 4B: Uitbreiden digitale connectiviteit Korte Omschrijving: Uitbreiding van de digitale dienstverlening in de binnenvaart binnen de Provincie Zeeland Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 3 – Digitale transitie, acties 25, 27, 28, 29. Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Versterken Binnenvaartvoorzieningen GVC Zuid - Multimodaal bereikbaar en Beter benutten Ontwikkelingen binnen GVC-programmapijler Digitaal en innovatief (DIL-projecten) Waarom: De slimme en digitale vervoersketen van de toekomst worden gekenmerkt door connectiviteit, een gegevens gestuurde besluitvorming en een toenemend niveau van automatisering. Er wordt gebruik gemaakt van de nieuwste technologieën om operationele efficiëntie te verbeteren, logistieke processen te optimaliseren en een naadloze integratie tussen verschillende logistieke ketens te bevorderen. Verwerking van grote hoeveelheden gegevens geeft inzicht in trends, patronen en prestaties. Door middel van geavanceerde analyses kunnen potentiële knelpunten worden geïdentificeerd en kunnen optimalisatiemogelijkheden worden benut. Door het inzetten van innovatieve digitale oplossingen wordt de concurrentiepositie versterkt. Fysieke optimalisaties raken uitgeput, digitalisering is noodzakelijk.

Optimale coördinatie in de goederenvervoersketens vraagt om real-time beschikbaarheid van actuele en betrouwbare data van goederen, ladingdragers, vervoermiddelen en infrastructuur. Versnelling van digitale ontwikkelingen kan bijdragen aan modal shift doelstellingen. De datavoorzieningen over wacht- en ligplaatsen is onvoldoende. Een doorontwikkeling van digitale diensten is zeer relevant voor de optimalisatie van processen en verbetert de efficiëntie, veiligheid en concurrentiepositie van de binnenvaart in Zeeland. Een doorontwikkeling van digitale diensten kan bijdragen aan oplossingen voor de thema’s ligplaatsen, efficiëntie en communicatie. Doel: De communicatie tussen de diverse stakeholders in de vervoersketen verbeteren en onderling afstemmen. Bijvoorbeeld: o Wachtplaatsen binnenvaart 12 uur vooruit kunnen voorspellen o Informatieverschaffing walstroomvoorzieningen binnenvaart Meer efficiency in de goederenvervoerketen Betere aansluiting op binnenvaartprocessen (wachttijden sluizen, terminals etc.) Aansluiten bij landelijke / Europese initiatieven Trekker actie: Samenwerking met: Rol Provincie: Planning:

Provincie Zeeland Gemeenten, Rijkswaterstaat Z&D, North Sea Port, brancheverenigingen KBN en ASV Regisseren, Stimuleren, faciliteren In 2024/2025 aansluiting zoeken bij landelijke processen zoals Connect4shore en Riverguide. Daarnaast in 2024 living lab concretiseren

ACTIES PROVINCIE: Provincie en gemeenten aansluiten bij bijvoorbeeld Connect4shore en Riverguide. RWS-Z&D en North Sea Port zijn al aangesloten. Structureel overleg starten met de gemeentelijke havenbeheerders die goederenvervoerstromen verwerken. Gelet op de opgaven Implementatie Basis Data Infrastructuur in processen van zeehavens, binnenhavens, binnenvaartschepen, terminals en achterlandverbindingen: Organiseer living labs met het thema “Praktijkervaring data delen in keten” . Concrete aanpak living lab ontwikkelen in 2024. Landelijk volgen iShare van Topsector Logistiek Relatie met acties extern: iShare van Topsector Logistiek

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

20/30

2.4.3

Actie 4C -Digitaal ligplaatssysteem

Thema 4: Digitalisering Actie 4C: Ligplaatssysteem Korte Omschrijving: Ontwikkeling digitaal Ligplaatssysteem; organiseren living lab ligplaatstoewijzing Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 3 - Digitale transitie, acties 25, 27, 28, 29 en 30 Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: -Waarom: Er is in de provincie Zeeland een tekort aan wachtplaatsen waardoor het voor binnenvaart vaak niet mogelijk is een wachtplaats te vinden in afwachting van een schutting bij een sluis of voor een los/laadplek. Er is in de Provincie Zeeland een tekort aan ligplaatsen waardoor het voor de binnenvaart niet mogelijk is te overnachten of gedurende het weekend naar huis te gaan. Doel: Beter benutten van beschikbare wacht- en ligplaatsen. Door middel van een digitale aanmelding een ligplaats toekennen op basis van beschikbare data. Data van beschikbare ligplaatsen in de havens verzamelen in een digitaal systeem waardoor toewijzing aan een schipper direct mogelijk is.

Versnellen van digitale ontwikkelingen in de binnenvaart vanuit programma’s Digitale Transport Strategie (DTS) en Digitale Infrastructuur Logistiek (DIL) Aansluiting zoeken met EuRIS Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Rijkswaterstaat Z&D, North Sea Port, 2 rederijen in Zeeland Rol Provincie: Stimuleren, Faciliteren Planning: In 2024 faciliteren in pilot of living lab waarmee de mogelijkheden onderzocht worden van een digitaal systeem ligplaatstoewijzing voor de binnenvaart. Vanaf 2025, elk jaar 1 living lab organiseren ACTIES PROVINCIE: Actief aansluiten bij de uitvoering van het programma Digitale Infrastructuur Logistiek (DIL) en faciliteren van DIL-projecten in Zeeland, aantal in overleg nader vast te stellen. Faciliteren van project/living lab met Rijkswaterstaat en/of North Sea Port voor ontwikkeling testomgeving van digitaal systeem voor beter benutten wacht- en ligplaatsen. Hierbij gebruik maken van BLIS. In dit living lab onderzoeken: o Data op orde: aansluiten gemeentelijke havens op BLIS o Mogelijkheid voor veilig en effectief delen van data tussen organisaties in het kader van logistieke processen o Doorontwikkeling BLIS in combinatie met 1 digitaal binnenvaart systeem o Mogelijkheid voor aansluiting op EuRIS o Verbeterpunten in de digitale samenwerking Opzetten plan voor deelname aan 2e living lab in 2025.

Het onderwerp voor dit living lab kan zijn uitbreiding van het digitale systeem met naadloos delen van data rondom corridormanagement. Coördinatie in de binnenvaartketen door real-time beschikbaarheid van actuele en betrouwbare data van goederen, ladingdragers, vervoermiddelen en infrastructuur. Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

21/30

2.5

Thema 5 – Kennis delen en Voorlichting

2.5.1

Actie 5A – Communicatieplatform / Voorlichting Binnenvaart

Thema 5: Communicatie Actie 5A: Voorlichtingsbureau Zeeland Korte Omschrijving: Ontwikkeling voorlichtingsbureau binnenvaart Provincie Zeeland Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 7, 10 en 11 Pijler 2 - Energietransitie, acties 12, 13, 17, 18, 19, 20, 21 en 24 Pijler 3 - Digitale transitie, acties 25, 27, 28 en 29 Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: -Waarom: De behoefte aan onderlinge communicatie tussen branche en overheid is groot. De binnenvaart heeft veel potentie voor een duurzame logistiek. Er is een kennishiaat en onduidelijkheid in de branche over de ontwikkelingen rondom de energietransitie in de binnenvaart. Er is behoefte aan kennisdeling en toelichting van best practices Doel: Versterken van de binnenvaartsector Opzetten van een effectieve samenwerkingsstructuur en het bevorderen van kennisdeling. De potentie van de binnenvaart in onderlinge samenwerking tussen overheid en branche verzilveren en innovatie bevorderen. Samenwerking bevordert groei en concurrentievermogen. Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Brancheverenigingen KBN en ASV, binnenvaartbedrijven, onderwijsinstellingen, kennisinstituten en technologiebedrijven. Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024 opzetten van een communicatiestructuur tussen overheid en binnenvaartbranche.

ACTIES PROVINCIE: Opzetten van een communicatiestructuur tussen overheid en binnenvaartbranche. Hierbij onderscheid maken tussen online en offlinestructuren. Overlegplatform inrichten, met een halfjaarlijkse frequentie, tussen Zeeuwse overheid en binnenvaartbranche om o.a. de volgende onderwerpen te kunnen adresseren: o Innovaties; ontwikkeling nieuwe technologieën o Samenwerkingsinitiatieven o Kennisdeling (best practices) o Gezamenlijke investeringen in infrastructuur Monitoren klanttevredenheid (lees: binnenvaartsector) Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

22/30

2.5.2

Actie 5B – Overleggen Netwerk binnenvaart Zeeland

Thema 5: Communicatie Actie 5B: Netwerkoverleggen Korte Omschrijving: Continueren overleggen netwerk Binnenvaart Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: -Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 7, 10 en 11 Pijler 2 - Energietransitie, acties 12, 13, 17, 18, 19, 20, 21 en 24 Pijler 3 - Digitale transitie, acties 25, 27, 28 en 29 Waarom: Zowel Provincie Zeeland als North Sea Port en RWS-Z&D hebben als vaarweg- en objectbeheerders een grote invloed op de binnenvaart in Zeeland. Voor de coördinatie van activiteiten en initiatieven is het van groot belang dat de 3 beheerders frequent met elkaar afwegingen maken omtrent te nemen maatregelen in het belang van de binnenvaart. Daarbij met elkaar praten over prioritering. Doel: Samen bespreken van elkaars processen en doelen; zoeken naar onderlinge versterking voor het bereiken van de doelstellingen. Versterken van de binnenvaartsector en verbeteren van de binnenvaartfaciliteiten in Zeeland Samen werken aan het oplossen van knelpunten Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: North Sea Port en RWS-Z&D Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024 continueren van bestaande overlegstructuur in Netwerk Binnenvaart.

ACTIES PROVINCIE: Continueren van bestaande overlegstructuur In overleggen sturen op gezamenlijke verantwoordelijkheid bij het oplossen van de knelpunten Duidelijke afspraken maken in overleggen met heldere prioritering voor elke organisatie. Monitoring op behalen van resultaten Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

23/30

2.5.3

Actie 5C – Strategische samenwerking en visie

Thema 5: Communicatie Actie 5C: Strategisch visie op samenwerking Zeeuwse binnenhavens Korte Omschrijving: Strategische samenwerking en visie voor de doorontwikkeling van de binnenvaart en binnenhavens in Zeeland Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 5, 7, 10 en 11 Pijler 2 - Energietransitie, acties 12, 13, 17, 18, 19, 20, 21 en 24 Pijler 3 - Digitale transitie, acties 25, 27, 28 en 29 Waarom: Samenwerking met gemeentelijk havenbeheerders is afgelopen jaren verwaterd. Nu er zeer veel ontwikkelingen op deze instanties afkomen zoals walstroom, laadinfrastructuur, digitalisering is samenwerking noodzakelijk. Een beperkt aantal gemeentelijke havens zijn op nationale digitale informatiesystemen aangesloten. Dit is nadelig voor de schippers. Stakeholders in de goederenvervoerketen hebben behoefte aan een duidelijke strategie zodat duidelijk is wat de behoeften in de regio zijn, waar op kan worden geanticipeerd en wat ze van elkaar en de provincie mogen en kunnen verwachten. De gemeentelijke binnenhavens zijn relevante partijen voor de uitvoering van sommige acties in het Actieprogramma binnenvaart, met name bij de thema’s ligplaatsen en digitalisering. Belang van relatiemanagement (provincie, binnenhavens, en waar nuttig binnenvaart).

Doel: Versterken van de samenwerking in de goederenvervoerketen en met de gemeentelijke havenbeheerders Versterken van de faciliteiten in de goederenvervoerketen Een duidelijke gezamenlijke strategie en visie waarin onder andere aandacht voor: o Samenwerking o.a. met betrekking tot de uitvoering van het Actieprogramma Binnenvaart Zeeland o Ligplaatsbeleid o.a. de noodzaak voor een gezamenlijke strategie o Digitalisering o.a. het ontsluiten van data, data op orde in (gemeentelijke) havens en versnelling van digitalisering in de keten o Verduurzaming o.a. een gezamenlijke walstroomstrategie en een strategie voor laadinfrastructuur voor alternatieve brandstoffen/energiedragers Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: Havenbeheerders, gemeentelijk en regionaal Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024/2025 strategische visie opstellen.

ACTIES PROVINCIE: Opzetten strategische samenwerking met gemeentelijke binnenhavens Zeeland Invulling geven aan een strategische visie op de binnenvaart en binnenhavens in Zeeland Gezamenlijk met gemeentelijke binnenhavens invulling geven aan de uitvoering van het Actieprogramma binnenvaart Zeeland Aansluiten bij Walstroomcollectief Aansluiten bij Connect4Shore Gemeentelijke havens aansluiten op informatiesystemen zoals Riverguide etc Financiële regeling opstellen voor de upgrading van gemeentelijke havenvoorzieningen (digitalisering, laadinfra, walstroom, achterstallig onderhoud). In 2026 openstelling van de regeling. Aanstellen manager Communicatie en programmanager Actieprogramma Binnenvaart Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

24/30

2.6

Pilotproject Provincie – Kanaal van de Toekomst Zeeland

PILOTPROJECT PROVINCIE Actie Algemeen: Kanaal van de Toekomst Zeeland Korte Omschrijving: Ontwikkelen Kanaal van de Toekomst Zeeland – Kanaal door Walcheren Koppeling met Goederenvervoercorridor Zuid: Alle pijlers van de GVC-zuid Koppeling met Knooppuntplan Zeeland: Pijler 1 - Netwerk, acties 5, 7, 10 en 11 Pijler 2 - Energietransitie, acties 12, 13, 17, 18, 19, 20, 21 en 24 Pijler 3 - Digitale transitie, acties 25, 27, 28 en 29 Waarom: Verbeteren doorstroming en faciliteiten binnenvaart in provincie Zeeland Voorbeeldfunctie Provincie Zeeland Doel: Alle partijen in de sector stimuleren om verbeterpunten toe te passen Trekker actie: Provincie Zeeland Samenwerking met: North Sea Port en RWS-Z&D Rol Provincie: Regisseren, Stimuleren, faciliteren Planning: In 2024 duidelijk plan met aan te brengen verbeterpunten op het kanaal door Walcheren. ACTIES PROVINCIE: Planvorming ontwikkelen mbt de toe te passen maatregelen op kanaal door Walcheren: o Extra lig- en wachtplaatsen langs kanaal o locatie laadinfrastructuur (CEH) o locaties walstroomkasten langs kanaal o afvalinzameling/ -verwerking o Aansluiting bruggen op binnenvaart dashboard (actie 4A) Kwaliteitsniveau dienstverlening binnenvaart vaststellen en monitoren Relatie met acties extern: --

B95--HS-RAP-23007800 / Proj.nr. M0005360 / Vrijgegeven / Versie 1.0 / 12-2-2024

25/30

3

Lange termijn acties

Thema Ligplaatsen

Onderwerp Digitale aansluiting

Actie-omschrijving Aansluiten ligplaatsen op digitaal systeem

Uitbreiding

MIRT-aanvraag uitbreiding ligplaatsen

Canal Seine Nord

Onderzoek in GVC-zuid naar mogelijke locaties voor ligplaatsen bij opening Canal Seine-nord

Modernisering van het areaal (sluizen, bruggen) Sluiscapaciteit

Verbeteren van infrastructuur en bediening

Verduurzaming

Aanleg CEH

Daadwerkelijke realisatie CEH in Zeeland

Digitalisering

Ontwikkelen 1 digitaal binnenvaart systeem

-

Efficiëntie Doorstroming

Uitbreiding sluiscapaciteit

-

Communicatie

Doorontwikkeling digitaal systeem corridormanagement en beheer van objecten Combineer functionaliteiten van BLIS, VisuRIS, Riverguide etc. Aansluiten bij GVC-zuid, pijler Digitaal en Innovatief