42-03-03 Memo aanbevelingen ERL

MEMO

AANBEVELINGEN t.b.v. GEMEENTEN uit TUSSENEVALUATIE 2023 PROGRAMMA ERL

Aanbeveling 1 - provincie + gemeenten Verbind ERL met andere opgaven Verbind ERL met andere grote opgaven en beleidsvelden, waaronder in ieder geval vrijetijdseconomie/toerisme, energietransitie, klimaatadaptatie, woningbouw, landbouw en mobiliteit. Breng de verbinding tot stand op ambtelijk en bestuurlijk niveau en in het beleid. Indien deze opgaven een ruimtelijke component hebben, betrekt de gemeente daarbij standaard het Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (ROP). In het ROP zijn regieaanwijzingen geformuleerd voor ruimtelijke ingrepen. Die aanwijzingen zijn gebaseerd op een zorgvuldige analyse en weging van landschappelijke, cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten in de gemeente Veendam. Actie: permanente aandacht.

Aanbeveling 2 - provincie + gemeenten + externe stakeholders Focus meer op ruimtelijke kwaliteit en landschap Focus de komende vijf jaar meer op de thema's 'ruimtelijke kwaliteit en landschap'. Ontwikkel de lobby op dit terrein en zorg voor een meer proactieve rol van het Atelier Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Bouwheerschap). Heb bij het opdracht geven voor of de beoordeling van ontwerpen oog voor de esthetiek en de impact ervan op de ruimtelijke kwaliteit. Bevorder het gebruik van de Kwaliteitsgids en de gebiedsbiografieën bij de toetsing en onderbouwing van ruimtelijke ingrepen. Zorg voor een betere praktische toepasbaarheid van deze instrumenten. Het ROP is te beschouwen als een gebiedsbiografie. Hiermee werkt de gemeente zelf, maar ook initiatiefnemers wordt geadviseerd (bijvoorbeeld aan de Omgevingstafel) om hier gebruik van te maken bij het uitwerken van hun plannen. Acties: ROP vertalen in een publieksversie, zowel publieksversie als complete nota beter (en logischer) vindbaar maken (Omgevingsplein) en Omgevingsplein meer promoten.

Aanbeveling 3 - Rijk - provincie + gemeenten + externe stakeholders Meer aandacht voor erfgoed buiten aardbevingsgebied Schenk aandacht aan erfgoed buiten het aardbevingsgebied. Stel daarbij de eigenaren en gebruikers centraal; ga na op welke wijze zij zowel financieel als immaterieel gesteund en ontzorgd kunnen worden bij het restaureren, onderhouden en eventueel herbestemmen van hun erfgoedpand. Heb daarbij ook oog voor de effecten van bodemdaling, veenoxidatie en zoutwinning op het erfgoed. Verminder waar mogelijk de bureaucratie; zorg voor begrijpelijke, toegankelijke en korte procedures. Heb zowel binnen als buiten het aardbevingsgebied oog voor groen erfgoed en agrarisch erfgoed. Ga na op welke manieren herbestemming, doorbestemming en verduurzaming van erfgoed beter gefaciliteerd kunnen worden. Goede wil is er, maar dit is vooral een capaciteitsvraagstuk. De ervaring leert dat persoonlijk contact en advisering enorm gewaardeerd worden – dat vergt extra menskracht bij de gemeente. Verder zou aanvullende subsidiëring voor duurzaamheidsmaatregelen bij monumenten (m.n. dubbel glas!) veel kunnen helpen om monumenteneigenaren over te halen het goede te doen voor het monument.

De Omgevingswet noopt daarnaast een bredere aanpak voor de bescherming van erfgoedwaarden – dat wordt meegenomen in de omzetting van het tijdelijke naar het definitieve omgevingsplan van de gemeente (periode 2024 – 2031) Acties: - streven naar meer personeel met kennis op het gebied van erfgoed, - streven naar uitbreiding van subsidiemogelijkheden, - streven naar brede aanpak bescherming erfgoedwaarden in het omgevingsplan; - streven naar beter vindbare en toegankelijke informatie voor monumentenbezitters (zie ook aanbeveling 2); - bevorderen van waardering en interesse voor erfgoed onder de inwoners. Aanbeveling 4 - provincie + gemeenten + externe stakeholders Zoek nieuwe vormen om de verhalen van Groningen te blijven vertellen Zorg ervoor dat de verhalen van Groningen worden verzameld en doorverteld aan diverse doelgroepen, waaronder jongeren. Gebruik daarbij innovatieve media en spel- of communicatievormen. Maak een verbinding met de 'merkstrategie' die is opgezet ter versterking van de vrijetijdseconomie. Dit vereist een gezamenlijke aanpak met meerdere gemeenten: verder uitbreiden via Zo!Groningen om het erfgoed en de cultuurhistorie meer onder de aandacht te brengen, naast al bestaand promotiemateriaal (magazine en routekaart Veenkoloniën). Inspiratie uit Westerveld (Koloniën van Weldadigheid). Actie: uitwerken in samenwerking met buurgemeenten via Zo!Groningen

Aanbeveling 5 - provincie + gemeenten + externe stakeholders' Deel vaker resultaten, successen en mislukkingen Deel frequent tussentijdse en eindresultaten van projecten op ERL-gebied met alle partners uit het ERL-netwerk. Besteed daarbij niet alleen aandacht aan successen maar ook aan mislukkingen. Trek lessen uit wat er goed en minder goed ging en zorg ervoor dat anderen daarmee hun voordeel kunnen doen. Uitgevoerde projecten (tot nog toe alleen “Veenwijken Wildervank-West”) worden beschreven op de website kwaliteitsgidsgroningen.nl. Actie: geschikte projecten delen via de kwaliteitsgids. Aanvullingen zouden kunnen zijn: de ontwikkeling van Woellust aan de sluis alsook de Rabobank herontwikkeling (“de Draverij”).

Aanbeveling 6 - provincie + gemeenten + externe stakeholders Betrek inwoners Betrek inwoners, eigenaren en gebruikers van erfgoed, jongeren, dorpsbelangen en lokale en regionale verenigingen bij projecten of andere activiteiten op het gebied van ERL. Benut de regiospecifieke kennis die bij deze groepen te vinden is. Overweeg aansluiting bij het Verdrag van Faro dat een perspectief wil bieden om naar cultureel erfgoed te kijken als hulpbron en houvast bij maatschappelijke ontwikkelingen en veranderingen en/of aansluiting bij het programma 'Brede Welvaart' waarin ERL-thema's ook een belangrijke rol spelen. In ieder geval betrekken bij participatiebeleid (verplichting uit Omgevingswet). Benaderen en activeren van doelgroepen is wel een uitdaging! Zie ook aanbeveling 4. Veenkoloniaal Museum ook als platform

voor toekomstgerichte ontwikkelingen (met inspiratie vanuit het verleden)? Actie: nader uitwerken in het kader van de Omgevingswet.