41-06-05 Bijlage 4 concept raadsvoorstel participatie 2023R0100

CONCEPT

Bijlage 3

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

2023R0100 10-10-2023 18-12-2023 Wethouder H.J. Schmaal Afdeling Fysieke Leefomgeving Participatiebeleid en -verordening gemeente Veendam

Voorstel 1. Het Participatiebeleid en de Verordening Participatie en uitdaagrecht gemeente Veendam vast te stellen. 2. De Inspraakverordening (2009) in te trekken; Inleiding De Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking gaat, heeft de verplichting om participatiebeleid te ontwikkelen, waarin staat aangegeven dat overheden een kennisgevings- en motiveringsplicht hebben, voor in ieder geval de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Daar kan invulling aan worden gegeven door middel van participatie. Voor Veendam is een participatieverordening ontwikkeld, waarin regels met betrekking tot participatie zijn vastgelegd en een beleidsnota participatie, die een context en toelichting geeft voor de gemaakte keuzes, inclusief een leidraad voor de uitvoering van het beleid. De nota is door middel van inspraak, gebaseerd op de inspraakverordening gedurende zes weken ter inzage gelegd. Beoogd effect Een actueel beleidskader waarin de gemeente vastlegt hoe zij wil werken aan participatie bij de inwerkingtreding van de omgevingswet. Argumenten 1.1. De omgevingswet vraagt om beleid over participatie Participatie is een middel om de verschillende belangen zo volledig en open mogelijk in kaart te brengen, zodat er een zorgvuldige en integrale afweging kan worden gemaakt. Door middel van participatie krijgen inwoners een podium waar ze oplossingen kunnen aandragen.

De samenleving krijgt daardoor betere (beleids)producten en wordt/blijft daardoor sociaal vitaal. Maar participatie kan ook bijdragen aan het dichter bij elkaar brengen van politiek en de inwoners en zorgen voor draagvlak en daardoor tijdwinst, omdat door een grotere betrokkenheid meer vertrouwen wordt gecreëerd. 1.2. Het document Participatiebeleid is vrijgegeven voor inspraak op basis van de huidige “Inspraakverordening gemeente Veendam” Inspraak was dit moment van vrijgeven mogelijk op basis van de inspraakverordening. Deze verordening geeft aan dat ingezetenen en belanghebbenden betrokken kunnen worden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid. De gemeente kan zelf bepalen of inspraak wordt verleend. Door inspraak te verlenen worden partijen in de gelegenheid gesteld om een Raadsvoorstel: Participatiebeleid en -verordening gemeente Veendam pagina 1

CONCEPT

Bijlage 3

zienswijze te geven op hetgeen er voorligt. Er wordt voor een inspraaktermijn gekozen van 6 weken. Dit komt overeen met de inspraaktermijn die gehanteerd wordt op grond van de procedure van afdeling 3.4 (Uniforme openbare voorbereidingsprocedure) van de Algemene wet bestuursrecht. De inspraakperiode was gedurende 6 weken, van 12 oktober 2023 tot en met 22 november 2023. 1.3. De raad geeft de kaders aan voor het participatiebeleid Het Participatiebeleid en de “Verordening Participatie en uitdaagrecht van de gemeente Veendam” moeten worden vastgesteld door de raad. Omdat ze beide van kracht moeten zijn op 1 januari 2024, worden ze gelijktijdig behandeld in één besluitvormingstraject. 1.5. Het voorbeeld van de VNG vormt de basis voor de Participatieverordening De inhoud van de participatieverordening komt voor een groot deel overeen met de voorbeeldverordening die de VNG heeft gemaakt. Zo wordt in het huidige voorstel de mogelijkheid van participatie in principe ook open gehouden en mogelijk gemaakt als die wens er is. Voorgesteld wordt om alleen expliciet aan te geven wanneer participatie niet mogelijk is. En net als de modelverordening wordt als algemene regel gehanteerd dat de procedure zoals beschreven in artikel 3.4 bij participatie wordt toegepast en dat alleen in concrete gevallen en beargumenteerd daarvan kan worden afgeweken. 1.6.

De omgevingswet verplicht om uitspraken te doen over uitdaagrecht Uitdaagrecht betekent dat inwoners of maatschappelijke partijen de overheid kunnen verzoeken om de uitvoering van een taak over te nemen, al dan niet met het bijbehorend budget. Voorwaarde is dat de inwoners denken dat zij het beter kunnen met dezelfde middelen. Het gaat om een initiatief van inwoners (en dus niet van de gemeente), dat bedoeld is voor mede-inwoners (dus geen persoonlijk plan of hobby) en om een huidige taak (of een deel daarvan), waar de gemeente budget voor heeft. De wetgever heeft na veel discussie de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van lokaal beleid verder willen versterken en de betrokkenheid van inwoners in hun directe leefomgeving willen vergroten door het uitdaagrecht, als specifieke vorm van participatie, wettelijk te verankeren. Het voorstel is om hier beperkt invulling aan te geven. 2.1. Huidig inspraakbeleid wordt gemoderniseerd en verbreed tot een participatieverordening. De inspraak voor het bijgevoegde beleid is gebeurd op basis van de “Inspraakverordening gemeente Veendam”. Gezien het feit dat de VNG heeft geadviseerd dat dit verder moet gaan dan alleen inspraak bij de voorbereiding van beleid en dat gemeenten dienen na te denken over en streven naar een stevige inrichting van participatie.

De Inspraakverordening kan bij de vaststelling van de “Verordening Participatie en uitdaagrecht van de gemeente Veendam” dan ook worden ingetrokken. 2.2. Er kunnen budgetten worden ingezet voor communicatie, evaluatie en trainingen. Voor een periode van maximaal 3 jaar zijn er middelen beschikbaar voor communicatie. Om er vervolgens voor te zorgen dat participatie op de juiste manier wordt uitgevoerd, dat de leidraad adequaat wordt gevolgd en dat de uitvoering wordt geëvalueerd en eventuele lessen voor een volgend participatietraject worden getrokken en daarvan wordt geleerd, is het voorstel om de organisatie actief te trainen/coachen gedurende een bepaalde periode en hiervoor voor een periode van 3 jaar middelen beschikbaar te stellen vanuit het opleidingsbudget. Elk jaar wordt gekeken of voortzetting van de communicatie in min of meerdere mate en de training/coaching op een of andere manier nog (structureel of incidenteel) wenselijk is. (Zie ook Financiën) Kanttekeningen 1.1. Het Sociale domein kent een andere positie en een andere particitatie-methode.

Raadsvoorstel: Participatiebeleid en -verordening gemeente Veendam pagina 2

CONCEPT

Bijlage 3

Het voorstel is om te streven naar participatie dat de fysieke leefwereld raakt. Het Sociale domein neemt een andere positie in dan de Fysieke Leefomgeving. Binnen het Sociale domein zijn nauwelijks beleidsthema’s te onderscheiden waar participatie op de hier bedoelde wijze van toepassing is. Het beleid is namelijk veelal vastgelegd in lokale beleidsdocumenten die voortvloeien uit de Participatiewet, Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Wanneer daar wijzigingen uit komen worden deze van tevoren voorgelegd aan de Participatieraad, een andere wijze van organiseren van participatie. 1.2 De verordening wijkt op een paar punten af van de VNG voorbeeldverordening. De voorliggende verordening wijkt op een paar punten af van de VNG-voorbeeldverordening. Zo is in voorliggende verordening expliciet verwoord dat participatie niet wordt toegepast als een belang van participatie niet opweegt tegen het belang van de verantwoordelijkheid van het betrokken bestuursorgaan voor het handhaven van de openbare orde en veiligheid.

Met betrekking tot uitdaagrecht is opgenomen dat het uitdaagrecht geen betrekking kan hebben op interne organisatorische aangelegenheden van de gemeente, dat een burgerinitiatief bij uitdaagrecht niet goedkoper hoeft te zijn, maar deze minimaal budgetneutraal en dat het bestuursorgaan ingezetenen en lokale maatschappelijke partijen niet actief wijst op het uitdaagrecht. Financiën Het voorstel is om binnen het beschikbare budget van de Omgevingswet € 10.000 per jaar, voor een periode van maximaal 3 jaar, te reserveren voor communicatie. Om de organisatie inzake participatie actief te trainen en te coachen zal er vanuit het concernbudget opleidingen, budget-neutraal, de komende drie jaar een bedrag van € 25.000,- per jaar beschikbaar worden gesteld.

Uitvoering Na vaststelling van de Verordening Participatie en uitdaagrecht gemeente Veendam, zal deze moeten worden bekend gemaakt zodat deze zijn werking kan krijgen. Bekendmaking geschied op de gebruikelijke wijze en zal leiden tot publicatie in de zgn. Regelingenbank van de overheid (overheid.nl) en op de eigen website. De Verordening Participatie en uitdaagrecht gemeente Veendam treedt daags na publicatie in werking. Communicatie Het voor een dergelijk besluit gebruikelijke traject zal worden doorlopen (zie ook uitvoering)

Bijlagen 1. Verordening na eventuele wijzigingen (zie bijlage 2) 2. Was/wordt lijst en / of Inspraaknotitie burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

mr. S.E. Korthuis

A. Castelein

Raadsvoorstel: Participatiebeleid en -verordening gemeente Veendam pagina 3

CONCEPT

Bijlage 3

Nummer: 2023R0100 De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 10-10-2023

besluit 1. Het Participatiebeleid en de Verordening Participatie en uitdaagrecht gemeente Veendam vast te stellen. 2. De Inspraakverordening (2009) in te trekken; 3. Maximaal € 75.000 beschikbaar stellen vanuit het opleidingsbudget en € 30.000 vanuit het budget Omgevingswet voor een periode van 3 jaar.

Besloten in de openbare vergadering van 18-12-2023

De raad voornoemd,

Voorzitter,

Griffier,

mr. S.E. Korthuis

A.A. Swart

Raadsvoorstel: Participatiebeleid en -verordening gemeente Veendam pagina 4