41-04-02 Bijlage Samenvatting Stec Woonzorgonderzoek Groningen

Bijlage 1 Samenvatting Woonzorgonderzoek provincie Groningen Ouderen De toekomstige woon-, zorg- en begeleidingsopgaven in de provincie Groningen zijn groot en urgent. Zo zal het aantal ouderen in de provincie Groningen de komende jaren fors toenemen. Er is sprake van een dubbele vergrijzing. In 2041 zijn er naar verwachting niet alleen meer huishoudens ouder dan 65 jaar, ook binnen deze doelgroep worden de huishoudens ouder. De vergrijzing gaat in ieder geval tot 2050 door. Doordat de provincie Groningen verder vergrijst en oudere huishoudens vaker zorg gebruiken, neemt het aandeel particuliere huishoudens dat zorg gebruikt toe. In 2024 gebruikt ongeveer 19% van de huishoudens in provincie Groningen zorg. Naar verwachting neemt dit aandeel toe tot 22% in 2041. Dit zijn de gemiddelde percentages voor de gehele provincie, tussen de gemeenten zien we wel een verschillend beeld. Naast particuliere huishoudens vindt er ook veel zorggebruik plaats door institutionele bewoners. In 2024 woont 1,9% van de inwoners van de provincie Groningen in een zorginstelling. Dit zijn locaties waar langdurige zorg met verblijf (Wlz), Beschermd wonen (Wmo), langdurige opvang (Wmo) en jeugdhulp met verblijf, voor zowel 18- als 18+, (Jeugdwet) worden aangeboden. Naar verwachting wonen er in 2041 iets minder mensen in een instelling in de provincie Groningen (1,8%).

Er wordt rekening gehouden met de al ingezette extramuralisering van Wlz Verpleging en Verzorging, die met name aan ouderen wordt geleverd. Een groter deel van de zorg wordt thuis geleverd dan wel zal in de thuisomgeving moeten worden geleverd Door de vergrijzing en de daarmee gepaard gaande veranderende woonbehoeften ontstaat er in alle gemeenten een behoefte aan andere vormen van wonen, waarbij we nultredenwoningen, geclusterd wonen en zorggeschikt wonen onderscheiden. Vanwege de beperkte uitbreiding van het aantal instellingsplekken zal een groot deel van de woonzorgopgave voor ouderen extramuraal, binnen de ‘reguliere’ woningvoorraad, een plek moeten krijgen. Tot 2041 is in de provincie een behoefte aan 18.410 woningen voor ouderen. De grootste behoefte gaat uit naar een woning in het sociale huursegment. Daarnaast is er in mindere mate behoefte aan woningen in de middenhuur, dure huur en het koopsegment. Een deel van de vraag naar nultredenwoningen kan ingevuld worden door het aanpassen van de bestaande woningvoorraad. Bijvoorbeeld door het drempelloos maken van de woning en het installeren van een traplift. Circa de helft van alle bestaande woningen in provincie Groningen is aanpasbaar. De opgave kan ook worden ingevuld door nieuwbouw.

Op basis van de bestaande gemeentelijke planlijsten liggen er nog forse kwantitatieve en kwalitatieve woonzorgopgaven waar geen plannen voor beschikbaar en/of bekend zijn. Daarnaast ligt er een opgave voor de kwaliteit van de woonomgeving. Niet elke locatie is namelijk even geschikt om te wonen met een zorgvraag door de afwezigheid van belangrijke voorzieningen. Stec heeft ook een seniorproofscan ontworpen die bij de selectie van nieuwe woningbouwlocaties kan ondersteunen. Deze seniorproofscan maakt deel uit van het digitale online dashboard dat door Stec wordt opgeleverd. Aandachtsgroepen met een zorgvraag en aandachtsgroepen met primair een huisvestingsvraag. De woonopgave voor ouderen is veruit de grootste woonzorgopgave in aantallen. Maar naast de ouderen dient er ook aandacht te zijn voor de andere groepen woningzoekenden met een woon-, zorg- en/of ondersteuningsvraag. Gemeenten worden namelijk verplicht om aandachtsgroepen een plek te geven in hun volkshuisvestingsprogramma’s en als urgentiecategorie op te nemen in een verplichte urgentieverordening. Diverse aandachtsgroepen zijn vastgelegd in het door de tweede kamer vastgestelde programma ‘Een thuis voor iedereen’. De Wet versterking regie volkshuisvesting stelt het verlenen van urgentie aan deze aandachtsgroepen verplicht.

Daarnaast kunnen gemeenten nog aandachtsgroepen toevoegen aan de nog op te stellen urgentieverordening. De uitstroom van aandachtsgroepen uit instellingen naar reguliere woonruimte blijft op basis van demografische ontwikkelingen tot 2041 op een vergelijkbaar niveau. Voor veel doelgroepen komt dit met de nodige nuancering. Zo is bij uitstroom uit een zorg-/opvanglocatie niet altijd sprake van uitstroom naar reguliere huisvesting en vindt er ook doorstroom plaats van de ene naar de andere vorm van zorg. Zo stromen veel aandachtsgroepen eerst door naar een Beschermd Wonenvoorziening voordat ze uitstromen naar reguliere huisvesting, al dan niet met ambulante ondersteuning. Ook kan de uitstroom van enkele groepen mogelijk groter zijn omdat sommige groepen niet

goed in beeld zijn en niet goed worden geregistreerd en daardoor niet volledig zijn meegenomen in het onderzoek van Stec. Dit zal waarschijnlijk in ieder geval opgaan voor de groep Maatschappelijke Opvang. Op basis van de analyses van de verhuisbewegingen is op te maken dat het grootste deel van de uitstromers een plek vindt binnen de sociale huur. Er is daarnaast ook een deel dat niet in de sociale huur terecht kan door het ontbreken van voldoende aanbod. De oplossing ligt voor een groot deel in de toevoeging van betaalbare sociale huurwoningen. Door nieuwbouw, maar ook door het creëren van extra huisvesting zoals delen en splitsen van bestaande (sociale huur)woningen. De uitstroom betreft voornamelijk kleinere huishoudens (vaak alleenstaanden) die met urgentie een woning zoeken. Daarom kan bij nieuwe woningen worden volstaan met minder oppervlakte dan gemiddeld en bij voorkeur één of twee slaapkamers. In het geval van een lichamelijke beperking (Wlz-uitstromers) zijn ruimere woningen nodig, die ook rollator of rolstoeltoegankelijk zijn. Voor een deel van de Beschermd Wonen doelgroep en uitstroom uit jeugdzorg met verblijf kan het prettig zijn om geclusterd ambulant te wonen, mogelijk gekoppeld aan een laagdrempelig inloopsteunpunt waar zorg op afgesproken tijden aanwezig kan zijn.

Ook het gespikkeld wonen, waarbij sprake is van een mix van reguliere bewoners en ontvangers van Beschermd Thuis (vaak uitstromers uit Beschermd Wonen) is passend voor deze doelgroep. Dit om de uitstroom naar reguliere bewoning te versoepelen. Het onconventioneel wonen is voor een deel van de aandachtsgroepen wenselijk en dan met name voor mensen die zich moeilijk kunnen aanpassen aan een reguliere woning en woonomgeving. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de toekomstige Skaeve Huse te Harkstede (gemeente Groningen). De taakstelling statushouders is in 2023 en 2024 fors hoger dan de jaren daarvoor. Deze hogere taakstelling legt met name een extra druk op het sociale huursegment. Een inschatting maken van de toekomstige taakstelling voor statushouders is lastig. In het onderzoeksrapport is de aanname gedaan dat de taakstelling in 2022 en 2023 een goede bandbreedte geeft. Binnen de groep statushouders is er, vergeleken met andere groepen, vaker sprake van grotere gezinssamenstellingen. Hierdoor is ervoor deze groep vaker wat ruimere (gezins-)woningen nodig om hen te huisvesten. Statushouders landen momenteel bijna uitsluitend in woningen van corporaties. Oekraïense vluchtelingen landen juist veelal niet in woonpanden, zoals tijdelijk ingerichte opvanglocaties. Naar waarschijnlijkheid zal een groot deel ervoor kiezen in Nederland te blijven.

Zij leveren bij hun eerste verhuizing een extra huisvestingsvraag op.