30-04 SP, VUK, CU, CDA, D66, FK Zienswijze ontwerpbesl. verlenging zoutwinning Nobian (tk)

Aanvullende zienswijze op ontwerpbesluit zoutwinningsplan Zuidwending 2025–2035 Namens de oppositiepartijen van de gemeenteraad Veendam (SP, VUK, CU, CDA, Fractie Kenters) Geachte mevrouw Hermans, Namens bovengenoemde fracties maken wij gebruik van de mogelijkheid een aanvullende zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit inzake het winningsplan Zuidwending. Wij doen dit aanvullend op de zienswijze van het college van burgemeester en wethouders van Veendam van 15 juli 2025, en met inachtneming van het feit dat de gemeenteraad zich formeel nog niet over dit onderwerp heeft uitgesproken. Wij constateren met waardering dat binnen de lokale overheid – inclusief het college – inmiddels brede aandacht is voor de impact van zoutwinning op veiligheid, gezondheid en leefomgeving. Tegelijk zien wij dat in het huidige ontwerpbesluit de kernvragen onvoldoende worden beantwoord: • • •

Hoe wordt het vertrouwen van inwoners hersteld? Wie voert regie op gestapelde mijnbouw en bodemdaling? En hoe wordt structurele compensatie voor bewoners en regio geborgd?

1. Herstel van vertrouwen vraagt bestuurlijke keuzes Zoutwinning raakt direct aan de leefomgeving van mensen. Niet alleen vanwege risico’s op bodemdaling, schade of onzekerheid over afsluiting van cavernes, maar ook vanwege het gevoel van machteloosheid dat al jarenlang leeft in gebieden met mijnbouw. Inwoners hebben recht op duidelijkheid, rechtszekerheid en hernieuwd vertrouwen in de overheid. Wij verzoeken u in het definitieve besluit expliciet te benoemen: • • •

Hoe bewoners structureel worden betrokken, bijvoorbeeld via een onafhankelijke omgevingsadviesraad. Hoe schadeafhandeling onafhankelijk en laagdrempelig wordt georganiseerd, minimaal volgens het model van de Commissie Mijnbouwschade Zoutwinning. Hoe de rijksoverheid verantwoordelijkheid neemt voor vertrouwenherstel, zoals ook aanbevolen in de Parlementaire Enquête Aardgaswinning Groningen

2. Gebiedsproces zonder randvoorwaarden is bestuurlijk leeg Het ontwerpbesluit verwijst naar het lopende gebiedsproces, maar bevat geen inhoudelijke randvoorwaarden of toetsingskaders. Daarmee wordt bestuurlijke regie uitgesteld, terwijl de risico’s actueel zijn. In een regio waar gaswinning, zoutwinning, gasopslag en mogelijk CO₂-opslag samenkomen, is coördinatie essentieel. Wij verzoeken u het gebiedsproces te versterken met een bestuurlijk toetsingskader of overeenkomst waarin: • • • •

Een maximaal aantal cavernes wordt vastgelegd. Totale bodemdaling wordt begrensd en bewaakt, conform aanbevelingen van TNO. Cumulatieve effecten van gestapelde mijnbouw worden gemonitord via een integrale risicoanalyse. Een afbouwpad voor zoutwinning zichtbaar en controleerbaar wordt vastgelegd.

Wij adviseren hierbij aansluiting te zoeken bij het Integraal Afwegingskader Ondergrond (IAKO). 3. Structurele compensatie vereist een onafhankelijk gebiedsfonds Structurele lasten voor bewoners – zoals waardeverlies, onzekerheid en hinder – mogen niet stilzwijgend worden afgewenteld, terwijl de economische baten elders terechtkomen. In lijn met wat gebruikelijk is bij windparken en gaswinning, vinden wij dat er sprake moet zijn van eerlijke financiële herverdeling.

Wij roepen u op om bij het definitieve besluit: • • •

Een onafhankelijk beheerd gebiedsfonds in te richten. Dit fonds te voeden uit de economische opbrengsten van de zoutwinning. En het beschikbaar te stellen voor: o Leefbaarheidsprojecten. o Preventieve woningverbetering. o Maatschappelijke initiatieven in de regio.

Vergelijkbare fondsen bestaan in de Wieringermeer, Delfzijl en de Drentse Veenkoloniën. 4. Toepassing voorzorgsprincipe bij onzekerheid over veiligheid cavernes Uit recente advisering van SodM (2025) en eerdere TNO-rapporten blijkt dat onvoldoende zekerheid bestaat over veilige afsluiting van cavernes na winning. Juist in deze context is het voorzorgsprincipe uit het Europees en nationaal milieurecht van toepassing (artikel 1.1a Wet milieubeheer; zie ook Urgenda- en PASjurisprudentie). Wij verzoeken u om, conform dit voorzorgsprincipe: • • •

Pas toestemming te geven voor voortzetting van de winning als onafhankelijke toetsing aantoont dat afsluiting duurzaam en veilig kan plaatsvinden. Tussentijdse toetsmomenten met opschortende werking op te nemen in de vergunning. En intrekking van de vergunning mogelijk te maken bij ernstige tekortkomingen of nieuwe risico’s.

Wij danken u voor de gelegenheid om aanvullend te reageren. Wij hopen dat onze zienswijze u ondersteunt bij het nemen van een evenwichtig, verantwoord en maatschappelijk rechtvaardig besluit. Een besluit waarin veiligheid en vertrouwen van inwoners leidend zijn, niet de belangen van de winning. Met hoogachting, Namens de oppositiepartijen in de gemeenteraad van Veendam: • • • • •

SP – L. Jonker, H. Schoonewille, L. van der Ende-Smit VUK – H. Venema-van der Woude, P. Langen CDA – G.E.M. Drent-Sinot CU – A. van Eerden-van der Molen Fractie Kenters – B.A. Kenters

Bronnenoverzicht aanvullende zienswijze • • • • • • • • • • •

SodM (2025): Advies veilige afsluiting cavernes Zuidwending TNO (2017): Bodemdaling door zoutwinning Commissie Mijnbouwschade Zoutwinning – Jaarverslag 2022 Wet milieubeheer – Artikel 1.1a Mijnbouwwet – Artikelen 36 en 46 Wet financiën UO (WfU): https://wetten.overheid.nl/BWBR0041197/ RTVeen / RTV Noord (2025): Artikel over besluit zoutwinning Ministerie van BZK/IenW – Integraal Afwegingskader Ondergrond (IAKO) Parlementaire Enquête Groningen – Eindrapport “Groningers boven gas” (2023) Urgenda vs. Staat – ECLI:NL:HR:2019:2006 Raad van State – PAS-uitspraak (2019)