30-04-01 Brief inzake Dankers

Gemeente Veendam T.a.v. Griffie en de leden van de raad Postbus 20004 9640 PA Veendam

Leek, 25 juli 2024 Uw kenmerk: Ons kenmerk: Betreft: Reactie op raadsbrief van 19 juni 2024: ‘Stand van zaken co-vergister Dankers Borgercompagnie’

Geachte heer/mevrouw,

In deze brief richt BMD Advies Noord Nederland B.V. (hierna: BMD Advies) zich namens Dankers Vastgoed B.V. (hierna: Dankers) tot u als lid van de gemeenteraad van de gemeente Veendam. Aanleiding schrijven Op 19 juni 2024 heeft het college een raadsbrief verzonden aan de gemeenteraad, waarin de raad geïnformeerd wordt over de stand van zaken rondom de vergistingsinstallatie van Dankers. In de brief wordt relevante informatie achterwege gelaten, waarmee een bepaald beeld van het bedrijf Dankers geschetst wordt dat tekortdoet aan de daadwerkelijke houding en bedoelingen van Dankers. Vanwege de enorme druk die het college jarenlang uitoefent op Dankers – door meerdere onderzoeken op te starten en niet tijdig of helemaal niet op vergunningsaanvragen te beslissen – heeft Dankers besloten reactie te geven op de raadsbrief van het college. Raadsbrief: controles In de raadsbrief van 19 juni 2024 is gesteld dat sinds eind 2021 bij Dankers controles worden uitgevoerd. Feitelijk wordt Dankers al sinds 2012 uitvoerig gecontroleerd, maar sinds de gevoerde gesprekken met het college over de pachtovereenkomst zijn de controles significant toegenomen.

Zo is er onder andere in 2022 een intensieve bedrijfscontrole uitgevoerd die nog niet is afgehandeld, is tevens een volledige administratieve controle gestart die in 2023 is afgesloten, is er in 2022 onderzoek gedaan naar de gaslekdichtheid van de installatie en is de NVWA in het voorjaar van 2024, na melding van het college, bij Dankers langs geweest. Keer op keer concludeert de bevoegde instantie dat er geen sprake is van relevante schendingen, of dat er onvoldoende informatie beschikbaar is om een eenduidige conclusie te geven. Navolgend wordt daarop ingegaan.

Het administratieve onderzoeksrapport is in juni 2023 als concept naar Dankers toegezonden, maar is verder nooit definitief vastgesteld en toegezonden aan Dankers. Het is niet aan Dankers om over het rapport te communiceren, maar Dankers bestrijdt het beeld dat nu geschetst is op basis van een conceptrapport. Ten aanzien van het onderzoek naar gaslekdichtheid dat gedaan is op 18 augustus 2022 is er nooit schriftelijke terugkoppeling geweest. Daarnaast is er door de uitvoerende organisatie nooit een rapport toegestuurd. De definitieve rapporten van de laatste controles zijn dus nog niet binnen, maar toch vindt er op 16 juli 2024 alweer een nieuwe milieucontrole plaats op de vergistingsinstallatie. Deze is gebaseerd op de nog steeds lopende procedure ingevolge de intensieve bedrijfscontrole die is gestart in 2022. De controle van de NVWA resulteerde overigens in de conclusie dat de melding een legale activiteit betrof, waarbij de NVWA aangaf voor iets dergelijks niet nog eens gebeld te willen worden door de gemeente. Telkens weer laat Dankers dit over zich heen komen en verleent volledige medewerking. In de mail ter afsluiting van de administratieve en intensieve controle, verwoordt de toezichthouder dit met de veelzeggende woorden: “Ik dank u vriendelijk voor de wijze waarop ik door u ontvangen ben en de wijze waarop steeds tijdig gevraagde informatie is verstrekt.”

Het handelen van het college levert voor Dankers niet alleen mentale, maar ook financiële druk op, wat als gevolg heeft dat de bedrijfscontinuïteit van Dankers in gevaar komt. Wethouder Schmaal gaf al eerder aan dat dit het doel is; in de raadsvergadering van 24 oktober 2016 zei hij het volgende over “probleem Borgercompagnie 63”1: “Door geen ruimte te geven aan veranderingen of aanpassingen binnen het bedrijf. En het handhavingstraject. En dan moet uiteindelijk de noodzaak gaan ontstaan dat daar geen normale bedrijfsvoering mogelijk is en dan gaat aan beide kanten het idee ontstaan of de noodzaak ontstaan om te gaan verplaatsen.”2

Deze uitspraak, waarin Schmaal stuurt op ‘noodzaak’, oftewel druk, dat geen normale bedrijfsvoering mogelijk is, wordt nadrukkelijk bevestigd door de wijze waarop het college handelt op de dag dat de pachtkamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zijn uitspraak doet. Verschillende omwonenden hebben eerder hun mening geuit over wat de oplossing op het geurprobleem zou zijn. In een brief van twee omwonenden op 5 juni 2017 wordt bij het college aangegeven dat vanwege de getroffen maatregelen de geuroverlast aanzienlijk is verminderd en ze verzoeken daarom de handhavingsmaatregelen op te schorten, om zo Dankers in de gelegenheid te stellen om verdere geurbeperkende maatregelen te nemen. Daarnaast wordt er in juni 2017 een brief aan het college gezonden, waarin het volgende staat:

1

Vergadering Gemeenteraad 24-10-2016 Gemeente Veendam (raadsinformatie.nl), 1:45:30.

2 Vergadering Gemeenteraad 24-10-2016 Gemeente Veendam (raadsinformatie.nl), 1:49:50.

Pagina 2 van 8

“(…) Mede naar aanleiding hiervan zijn door het bedrijf meerdere maatregelen genomen waardoor de, door een aantal omwonenden, ervaren geurhinder merkbaar is afgenomen. Wij ervaren de bedrijfsvoering van het bedrijf wat betreft geur, geluid of anderszins als acceptabel in onze woonomgeving. De wijze van handelen van de gemeente in relatie tot de door het bedrijf bereikte verbeteringen leiden tot verbazing en onbegrip. Uw handelen waarbij zware sancties worden opgelegd, na doorvoeren en bereiken van verbetering, treffen geen doel en wij kunnen daar niet achter staan. (…)”

De brief is ondertekend door tien verschillende omwonenden.3 Desondanks kiest het college ervoor om te handhaven in plaats van vergunning te verlenen en is de strategie waarover wethouder Schmaal gedurende de raadsvergadering sprak, aangehouden.

Raadsbrief: pachtovereenkomst Voordat ingegaan wordt op de handelwijze van het college als gevolg van de uitspraak van de pachtkamer op 8 mei 2024, is het relevant te belichten hoe de gemeenteraad hierover geïnformeerd is door het college middels de raadsbrief van 19 juni 2024. Met de toegezonden raadsbrief stelt het college namelijk duidelijkheid te willen verschaffen aan de gemeenteraad over de pachtovereenkomsten met Dankers. Burgemeester Korthuis gaf in de raadscommissie Fysiek op 3 juni 2024 aan dat in deze brief “een heleboel ingewikkelde juridische aspecten” “heel zorgvuldig opgeschreven” zouden moeten worden, waardoor op het dossier Dankers en de uitspraak van de Pachtkamer niet inhoudelijk gereageerd kon worden tijdens de commissie. Over deze gerechtelijke procedure bij de pachtkamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (pachthof) staat vervolgens het volgende in de raadsbrief vermeld: In de periode 2018-2020 zijn veelvuldig gesprekken gevoerd tussen de vertegenwoordigers van de firma Dankers en de gemeente Veendam teneinde tot een mogelijke oplossingsrichting te komen met als doel de overlast die wordt veroorzaakt in de omgeving van het bedrijf te beëindigen. Deze gemaakte afspraken zijn vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst (besluit college van B&W d.d. 7 juli 2020).

Toen ondertekening namens Dankers uitbleef, zijn daarover gesprekken gevoerd met de beide eigenaren. Tijdens die gesprekken is door Dankers gevraagd naar de mogelijkheid om enkele percelen landbouwgrond van de gemeente Veendam in pacht te verkrijgen. Aangezien de gronden die de gemeente Veendam in eigendom heeft, zijn aangekocht voor (her)ontwikkeling, is daarbij aangegeven dat die beschikbaar moeten zijn op het moment dat dat nodig is. Desondanks zijn er in de diverse gesprekken voor de firma Dankers aanknopingspunten gezien om te veronderstellen dat er dusdanige toezeggingen lagen dat er aanspraak kan worden gemaakt op meerjarige pachtovereenkomsten. In twee instanties is niet afdoende aangetoond dat de afspraken anders gemaakt zijn en dus heeft het Hof uitgesproken dat

3

Ondertekende brief omwonenden juni 2017 Pagina 3 van 8

de pachtgronden toch geleverd moeten worden. Ons college beraadt zich nog op de consequenties van deze uitspraak.

Over het zorgvuldig opschrijven van de ingewikkelde juridische aspecten herhaalt het college in de raadsbrief van 19 juni 2024 vooral de eigen verweren en informeert daarmee de gemeenteraad onjuist en onvoldoende. Het pachthof oordeel over de daadwerkelijke juridische aspecten is te vinden in het oordeel van de pachtkamer, hoofdzakelijk in rechtsoverweging 4.1 tot en met 4.23.4 Rechtsoverweging 4.2 ziet op het bestaan van de pachtovereenkomsten: 4.2. Dankers heeft aangevoerd dat tussen hem en de Gemeente een pachtovereenkomst tot stand is gekomen. Hij heeft daartoe verwezen naar e-mails van 21 en 22 juni 2020 waarin de advocaat van de Gemeente aan Dankers heeft bevestigd dat en ten aanzien van welke percelen tussen partijen een reguliere pachtovereenkomst tot stand is gekomen. Daarin staat tevens geschreven welke voorwaarden de Gemeente heeft gesteld, namelijk: i) dat Dankers de door de Gemeente aan hem gezonden vaststellingsovereenkomst die week zou ondertekenen en retourneren en ii) dat Dankers uiterlijk op 15 juli 2020 een aanvraag voor een omgevingsvergunning zou indienen bij het Omgevingsloket van de Gemeente.

Voorts heeft Dankers ter onderbouwing van het bestaan van een pachtovereenkomst verwezen naar het Whatsappbericht dat een ambtenaar van de Gemeente op 12 juni 2020 aan hem (althans aan Dankers) heeft gezonden waarin staat geschreven: Wij doen je de toezegging dat de overeenkomsten er komen. Bij deze. Ik weet niet hoe snel die er zijn. Doe mijn best.

Het college meent dat door hen “niet afdoende is aangetoond dat de afspraken anders gemaakt zijn", waardoor het pachthof een veroordeling heeft uitgesproken tot het alsnog moeten leveren van de pachtgronden. Met deze eenzijdige kijk op de uitspraak doet het college afbreuk aan het oordeel van zowel de pachtkamer bij rechtbank Noord-Nederland in eerste aanleg (bestaande uit de rechter-voorzitter en twee deskundigen), als aan het bevestigende oordeel van het pachthof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep (bestaande uit drie rechters en twee deskundigen). Het college heeft geen cassatie ingesteld. Hierdoor lijkt het college te accepteren dat de afspraken gelden zoals Dankers op voorhand al stelde. Het college kiest er toch voor direct opnieuw de confrontatie aan te gaan en druk te zetten met de brief van 8 mei jongstleden. Op 8 mei 2024 zendt het college aan Dankers namelijk een vooraankondiging van een last onder dwangsom, waarin het college stelt dat er bouwwerken zonder vergunning zijn gerealiseerd en dat deze verwijderd moeten worden en het gebruik van de bouwwerken gestaakt moet worden voor 2 september 2024. Als dit niet gebeurt, moet Dankers een dwangsom van maximaal €120.000 voor het onderdeel bouw/gebruik betalen. Het is vreemd dat het college op de dag van de uitspraak inzet op de illegaliteit van de bouwwerken op het perceel van Dankers.

Helemaal omdat wethouder Schmaal in de

4

Rb. Noord-Nederland 10 januari 2023, ECLI:NL:RBNNE:2023:82 en Hof Arnhem-Leeuwarden 7 mei 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:3167. Pagina 4 van 8

gemeenteraadsvergadering van 9 januari 2017 heeft bevestigd dat er geen sprake is van illegale bouwwerken op het perceel van Dankers.5 Handelwijze college De manier waarop het college gehandeld heeft voorafgaand en gedurende de pachtzaak, en de manier waarop het college reageert op de dag van de uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, is tekenend voor de manier waarop Dankers afgelopen jaren behandeld is door het college. Het college heeft wederom laten zien een onbetrouwbare gesprekspartner te zijn. Een partner die zich niet aan zijn afspraken houdt. Het is niet de eerste keer dat de rechterlijke macht zich uitlaat over het handelen van het college, waarbij de rechters Dankers in het gelijk stellen. Zo haalde de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in 2017 al een streep door het bestemmingsplan ‘Buitengebied Veendam’ nadat het college het perceel van Dankers buiten het bestemmingsplan hield.6 De Raad van State oordeelde destijds dat het door het college voorbereide bestemmingsplan in strijd met artikel 3.1 van de Wet ruimtelijke ordening was vastgesteld, doordat er “geen omstandigheden gesteld zijn die een dergelijke planbegrenzing uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening rechtvaardigen”. Er moest een nieuw bestemmingsplan worden opgesteld om deze begrenzing ongedaan te maken.

Op 6 december 2017 gaf de voorzieningenrechter van de Raad van State een duidelijke richting over de wijze waarop het college om was gegaan met de handhaving inzake geur en het opleggen van een geurnorm. Toch werd die bestreden norm opgenomen in een nieuw bestemmingsplan en in afwijking met het tot dan toe constructieve overleg tussen Dankers en het college. Paul Bodden, advocaat van het bedrijf Dankers, heeft op 24 mei 2018, voorafgaand aan de vaststelling van een nieuw bestemmingsplan – die alleen zou gelden voor het perceel van Dankers – het college duidelijk gemaakt dat Dankers de gemeente aansprakelijk stelt voor alle geleden schade die voortkwam uit dat voorgenomen bestemmingsplan. Desondanks is het bestemmingsplan vastgesteld, ondanks strijdigheid met de voorlopige uitspraak van de Raad van State. De gemeenteraad is destijds onvoldoende geïnformeerd over de stand van zaken en de betekenis van de uitspraak van de Raad van State. Dit blijkt ook uit de gemeenteraadsvergadering waarin het bestemmingsplan wordt vastgesteld. Zo vertelde gemeenteraadslid Spelde: “Het wordt voor mij steeds onduidelijker, en ik weet het gewoon niet meer.”7 Ook in de media spraken gemeenteraadsleden zich uit, waaronder gemeenteraadslid Knot, die vertelde dat ze door de juridische procedures het bos niet meer zien.

Het college heeft – ondanks de notie van Bodden – het risico geaccepteerd dat het bestemmingsplan vernietigd zou worden, met als gevolg dat de Raad van State inderdaad oordeelde dat Dankers in het gelijk stond waarop het bestemmingsplan door de hoogste bestuursrechter werd vernietigd.

5

Vergadering Raadscommissie BEM - VROM 09-01-2017 Gemeente Veendam (raadsinformatie.nl), 33:10. Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State 6 december 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3350. 7 Vergadering Gemeenteraad 28-05-2018 Gemeente Veendam (raadsinformatie.nl), 1:08:30. 6

Pagina 5 van 8

De Raad van State voegde aan zijn uitspraak toe dat legaal bestaande bebouwing en legaal bestaand gebruik in het bestemmingsplan moet worden bestemd. De vergistingsinstallatie van Dankers is immers in 2012 vergund en is daarmee in lijn met wet- en regelgeving, zoals ook bevestigd door wethouder Schmaal in de gemeenteraadsvergadering op 9 januari 2017. Nadat in 2017 het bestemmingsplan – waarbij de inrichting van Dankers ontbrak – vernietigd werd, is er in 2019 wederom door de Raad van State een uitspraak gewezen, waarin de legaliteit van de inrichting wordt bevestigd8: 3.3. Op grond van vergunningen die in 2005, 2011 en 2012 zijn verleend en meldingen die in 2005, 2006 en 2008 zijn geaccepteerd, is het [appellante] toegestaan om een inrichting te drijven voor het vergisten van dierlijke mest, het opslaan en behandelen van digestaat en het opwekken van elektriciteit en aanverwante activiteiten.

In deze uitspraak wordt Dankers door de Raad van State in het gelijk gesteld ten aanzien van het onrechtmatig handhaven in verband met het verspreiden van geurhinder. Dankers heeft als gevolg van het onrechtmatig handelen van het college aanzienlijke schade geleden. In 2020 is Dankers dan ook met het college om tafel gegaan om gesprekken te voeren over het compenseren van deze geleden schade. Deze gesprekken resulteerden in het sluiten van een pachtovereenkomst in juni 2020 waarbij de gronden gefaseerd in gebruik zouden worden gegeven. Raadsbrief: amfetamine in het digestaat In de raadsbrief staat dat het college in oktober 2023 het besluit heeft genomen dat Dankers het digestaat niet als meststof mag verhandelen, uitrijden of bewerken omdat er amfetamine in het digestaat is aangetroffen. Vervolgens staat in de raadsbrief dat in februari 2024 een brief aan Dankers verzonden is over de ‘wijziging van de status van het verontreinigd digestaat’. Welke status het digestaat nu heeft en welke gevolgen dit heeft voor Dankers wordt door het college niet toegelicht. In februari 2024 werd duidelijk dat de hoeveelheden amfetaminesporen klein zijn. En waarvan bewezen is dat deze sporen ontstaan vanuit een natuurlijk proces.

Onderzoek wijst uit dat de aanwezigheid van amfetamine in zulke kleine concentraties geen enkel gevaar oplevert voor de volksgezondheid.9 De noordelijke omgevingsdiensten hebben het besluit van oktober 2023, waardoor de vergisters hun productie stil moesten leggen, dan ook herzien. Het college heeft daarom in de brief van 7 februari 2024 aan Dankers medegedeeld dat reguliere afvoer van digestaat weer is toegestaan. Dit is niet in de raadsbrief opgenomen. Resumé Het beeld dat het college probeert te creëren van Dankers, klopt niet. De stellingname van het college in de raadsbrief van 19 juni 2024, waarin gesteld wordt dat “niet afdoende is aangetoond dat de afspraken anders gemaakt zijn”, geeft een vertekend beeld. Het college 8

Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1363. Microsoft Word - 23-12-28 - informatiedocument Amfetamine vergisters definitieve versie CLEANv2.docx (platformgroengas.nl). 9

Pagina 6 van 8

voerde bij de pachtkamer in eerste aanleg vijf verweren; maar ving voor alle vijf verweren bot. In hoger beroep, bij het pachthof diende het college veertig (!) grieven in; maar geen van de grieven troffen doel en werden als onjuist of irrelevant afgedaan door het pachthof. Het college legt zich neer bij de inmiddels onherroepelijke uitspraak van het pachthof, waarmee de pachtovereenkomsten een gegeven zijn.

De houding van het college in het dossier Dankers is problematisch. Het college toont zich een onbetrouwbaar gesprekspartner die van de tafel wegloopt wanneer het de gesprekken niet meer zint, dat beslistermijnen mist en besluiten neemt zonder de gevolgen daarvan in te zien. Het college is erop gebrand om het bedrijf Dankers op de knieën te krijgen door talloze controles en daarbij vasthoudend aanleidingen zoekt om de bedrijfsactiviteiten van Dankers aan banden te leggen. Het obstructief handelen door aanhoudend te handhaven doet een beroep op de tijd en capaciteit van de gemeente Veendam die veel beter constructief ingezet kan worden, door de vergunningaanvraag te behandelen en gesprekken met het bedrijf en omwonenden aan te gaan. Dankers is keer op keer in het gelijk gesteld door de rechterlijke macht, en is altijd op zoek geweest naar een oplossing om omwonenden tegemoet te komen. Er zijn meerdere maatregelen genomen waardoor geuremissie met 84% is verminderd. Dit in antwoord op de verzoeken van het college. Omwonenden hebben aangegeven dat de geurhinder merkbaar en aanzienlijk is verminderd, en hebben verzocht handhaving op te schorten en Dankers een perspectief te bieden. Als dank voor de genomen maatregelen ontvangt Dankers brieven waarin deze maatregelen als illegaal worden beschouwd en verwijderd moeten worden.

De ingediende aanvraag om de maatregelen te legaliseren en tegelijk nieuwe te kunnen nemen, ligt al vier jaar bij het college. Het college stelt voortdurend dat de aanvraag onvolledig is, waarmee het college eindeloos de besluitvorming rekt. Hierdoor wordt Dankers de mogelijkheid tot aanpassing ontnomen, waardoor het de bedrijfscontinuïteit van Dankers in gevaar brengt. Dankers blijft in antwoord op informatieverzoeken voor de vergunningaanvraag informatie aanleveren en heeft altijd open gestaan voor een gesprek met omwonenden en het college. Uitnodiging gesprek Doordat het college keer op keer de confrontatie opzoekt en een constructief gesprek met Dankers uit de weg gaat, richten wij ons nu tot u als raadslid, waarbij we het volgende bij u willen neerleggen. Het geschetste beeld van Dankers door het college is onvolledig. De afgelopen jaren is er veel en vaak over maar niet met Dankers gesproken.

Pagina 7 van 8

Wij nodigen u uit om zelf het gesprek met Dankers aan te gaan en u niet langer alleen door het college te laten informeren.

Hoogachtend,

P.F. van Benthem BMD Advies Noord Nederland

Pagina 8 van 8