29-06-01 Raadsinformatiebrief vluchtelingen- en asielcrisis C4

Sontweg 10 9723 AT Groningen Postbus 66 9700 AB Groningen T: 088 162 5000 E: info@vrgroningen.nl W: www.veiligheidsregiogroningen.nl W: www.brandweer.nl/groningen

De gemeenteraden van de provincie Groningen

Datum 21 juli 2022 Aantal bijlagen 1 Behandeld door Edwin Verlind Telefoon 06 22840358 E-mail edwin.verlind@vrgroningen.nl Onderwerp

Onze referentie Z/22/043962 Uw referentie Sector/dienst Directie Team

Informatiebrief vluchtelingen- en asielcrisis

Geachte raad, De situatie rondom de vluchtelingen- en asielcrisis blijft nijpend. De situatie is dusdanig ernstig dat we op 17 juni jl. hebben besloten op te schalen naar GRIP4. Wij hebben u hierover ingelicht. Middels deze informatiebrief wordt u door de burgemeesters van de Groningse gemeenten op de hoogte gebracht van de laatste stand van zaken rondom deze landelijke crisis. Als bijlage bij deze brief treft u aan de brief aan de staatssecretaris van Asiel en Migratie d.d. 20 juli 2022 inzake de situatie asielzoekerscentrum Ter Apel, waarvan de inhoud naar ons is gebleken bekend is bij de media. Gisteren heeft de staatssecretaris na intensief overleg dat de afgelopen week vrijwel dagelijks heeft plaatsgevonden, maatregelen getroffen en zoekrichtingen geformuleerd die gisteren en heden bekend zijn geworden. Hoezeer de inzet van de staatssecretaris ook gewaardeerd kan worden, feit blijft dat we door de achterstanden bij de IND en AVIM, door personeelsgebrek en ziekteverzuim bij iedereen in de keten, steeds meer naar een escalatie van de crisis kijken. Was een aantal acties tien maanden geleden ingezet dan had deze situatie niet hoeven te ontstaan. Wij zullen het effect van de gisteren genomen maatregelen bezien in de wetenschap dat de zoektocht van de staatssecretaris onverminderd doorgaat.

Wij zijn er echter ook van overtuigd dat er een Noodwet moet komen om het Rijk meer bevoegdheden te geven te kunnen handelen in deze crisis. Komt die er niet en komen er niet meer bevoegdheden dan is alleen maar verdere escalatie te vrezen met onaanvaardbare humanitaire consequenties. Nog afgezien van de al eerder genoemde overbelasting van onze en collegiale medewerkers die nu al een jaar duurt.

De vluchtelingen- en asielcrisis Sinds maanden moet er in de migratieketen gepast en gemeten worden om opvang te bieden voor wie dat nodig heeft. Naast Oekraïense vluchtelingen hebben we ook te maken met de reguliere stroom

Pagina Onderwerp

2 van 5 interne organisatie

asielzoekers. Mensen worden opgevangen onder omstandigheden die regelmatig te wensen over laten. De afgelopen weken en dagen is de situatie in de gehele migratieketen (in-, door- en uitstroom) steeds verder onder druk komen te staan. Hierbij hebben bij herhaling mensen in tenten of andere noodvoorzieningen moeten slapen. Een onacceptabele situatie. GRIP4 Deze acuut verslechterende situatie in de asielopvang maakte het voor ons noodzakelijk om op 17 juni jl. de crisis op te schalen naar GRIP4. De term GRIP staat voor Gecoördineerde Regionale IncidentbestrijdingsProcedure. De GRIP structuur is in het leven geroepen om de opschaling van de hulpverleningsdiensten ordentelijk te organiseren. GRIP heeft betrekking op de organisatie van de rampenbestrijding en crisisbeheersing door de hulpverleningsdiensten van de veiligheidsregio. GRIP4 is het niveau wanneer er sprake is van een gemeente-overschrijdend incident/crisis. Juist nu is het belangrijk rust in de processen en organisaties te brengen. Alleen op deze manier kunnen we goed invulling geven aan de landelijke opdracht en kunnen we ons adequaat voorbereiden op de komende zomerperiode. Het opschalen naar GRIP4 is hèt instrument om dat te bewerkstelligen. Nationale crisis Op dezelfde dag dat wij opgeschaald zijn naar GRIP4 heeft het kabinet de haperende asielopvang uitgeroepen tot nationale crisis.

Met het uitroepen van een nationale crisis wordt het mogelijk gemaakt op hoog ambtelijk en politiek-bestuurlijk niveau coördinatie en besluitvorming plaats te laten vinden. Er wordt vergaderd met de direct betrokken bewindspersonen en er kunnen snel besluiten genomen worden. Binnen deze structuur wordt nauw samengewerkt met veiligheidsregio’s, gemeenten, IND, COA en andere partners. Een en ander heeft uiteindelijk geleid tot een door het Rijk opgesteld crisisplan. Uitwerking van dat plan moet er voor zorgen dat er in de toekomst wordt voorkomen dat asielzoekers met bussen ‘van hot naar her’ worden gereden en dat gemeenten afgebeld moeten worden met de vraag: “heb jij nog plek?’’ Het crisisplan voorziet in een aantal zaken: 1. Asielopvang - Tijdelijke opschaling van Crisisnoodopvang naar 225 opvangplekken per veiligheidsregio met centrale coördinatie. De tijdelijke additionele capaciteit van 225 opvangplekken per veiligheidsregio en centrale coördinatie is noodzakelijk om de tekorten in de asielopvang op te vangen en de acute situatie rond het aanmeldcentrum in Ter Apel op geordende wijze te verbeteren. Op deze manier wordt voorkomen dat mensen nog langer worden ondergebracht in tenten of in de buitenlucht. De op dit moment beschikbare crisisnoodopvangcapaciteit (CNO) is bij deze 225 gevraagde opvangplekken inbegrepen.

2. Huisvesting statushouders – versnelde uitplaatsing De veiligheidsregio’s wordt ook gevraagd de coördinatie op zich te nemen van de versnelde uitplaatsing van 7.500 gereed zijnde statushouders naar tussenvoorzieningen (TuVo’s) of (flexibele)huisvesting binnen 6 weken. Hierbij kan worden afgeweken van de bestaande kwalitatieve vereisten voor dergelijke voorzieningen. Ondersteund door het Rijk moet zo snel mogelijk doorstroming naar permanente huisvesting mogelijk gemaakt worden. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) zal zorgdragen dat te huisvesten vergunninghouders op het voor de Veiligheidsregio’s en gemeenten benodigde moment gereed zijn om door veiligheidsregio’s geplaatst te worden in de regio waarbinnen zij aan gemeenten gekoppeld zijn. Er verkeren op dit moment meer dan 14.000 statushouders in de asielopvang (wat

Pagina Onderwerp

3 van 5 interne organisatie

overeenkomt met een derde van de opvangcapaciteit van het COA), wachtend op huisvesting in gemeenten. Deze voorraad is door de huidige omstandigheden ontstaan, maar drukt zwaar op de asielopvangcapaciteit. 3. Opvang Oekraïense vluchtelingen Naast deze twee opgaven ligt er nog een landelijke opgave voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Van de in Nederland beschikbare 51.144 plekken is nu ruim 91% bezet (46.542). Wat betekent dit voor ons als provincie Groningen? We hebben het nationale crisisplan vertaald naar de opdracht voor de provincie Groningen en hoe wij ons richten op het landelijk geformuleerde hoofddoel: ‘Naast het bieden van onderdak aan iedereen die bescherming vraagt of heeft gekregen, zo snel mogelijk de beoogde crisismaatregelen af te schalen en zonder tijdelijke regionale bijstand de migratieketen weer als een stabiel en robuust stelsel te laten functioneren’.

Heel concreet ziet de opdracht er voor de provincie Groningen dan als volgt uit: 1. 2. 3. 4.

Organiseer op twee locaties Crisis Noodopvang, totaal 225 tot 1 oktober 2022; Aanvullend op de landelijke afspraak: organiseer een opvangbuffer (totaal 200) om eventuele overloop in Ter Apel op te vangen (12uurs opvang); Huisvest, vanuit het perspectief ‘in gezamenlijkheid’ 331 statushouders in de regio Groningen, met de mogelijkheid gebruik te maken van een tussenvoorziening (TuVo) of flexibele huisvesting; Geef uitvoering aan de taakstelling rondom de opvang van 3.282 Oekraïense ontheemden.

Ad.1 De CNO locaties in Leek (150) en Groningen (Damsterdiep, 130) kunnen tot 1 oktober aanstaande operationeel blijven. Voor de locatie Groningen lijkt dat en elk geval te lukken. Ad.2 Voor de opvangbuffer zijn afspraken gemaakt met Zuidbroek (2 maal per week, op afroep) en Stadskanaal (100 CNO voor 12uurs opvang). Deze laatste is in de zomervakantie beperkt beschikbaar. Ad.3 Momenteel worden in de gemeente Groningen de projectteams opvang Oekraïne, CNO, en Noodopvang ondergebracht in een programma. Dit programma komt met een voorstel met betrekking tot huisvesting c.q. noodopvang voor diverse doelgroepen op de middellange en lange termijn en zal regionale ondersteuning bieden en samenwerken met de VRG om te zorgen dat kennis breed wordt gedeeld en korte termijn en lange termijn ontwikkelingen op elkaar aansluiten. Er zijn meerdere locaties in beeld hierover zijn we met gemeenten in gesprek en deze worden op haalbaarheid getoetst. Ad.4 De formele taakstelling is nu 2.000 opvangplaatsen gereed per juni 2022. Aanvullend is er extra opvang gevraagd en voor Groningen gaat dit om 1.282 extra. Dit betreft een inspanningsverplichting. Zo geven we invulling aan de in het Veiligheidsberaad gemaakte afspraken m.b.t.

opvang van Oekraïners, CNO voor reguliere vluchtelingen en de huisvesting van statushouders, inclusief eventuele aanpassingen / uitbreidingen die nog kunnen volgen mits het Veiligheidsberaad daarmee akkoord gaat. De uitvoering van deze opdracht willen we heel graag vanuit gezamenlijkheid oppakken, iets dat we overigens ook al geruime tijd doen.

Pagina Onderwerp

4 van 5 interne organisatie

Zorgpunten Los van de opdracht zien we een aantal zorgpunten met name bij het organiseren van crisisnoodopvang. Bij het inrichten van crisisnoodopvang is er een zeer dringend tekort aan personeel (locatiemanagers, woonbegeleiding, artsen voor het beschikbaar hebben van gezondheidszorg etc.). Daarom heeft VRG, na afstemming met haar Algemeen Bestuur, een oproep onder medewerkers van overheidsorganisaties gedaan om tijdelijk bij te springen. Het is overigens goed denkbaar dat ook op andere locaties hulp dringend gewenst wordt. Wat doet de landelijke overheid? Deze erkent dat CNO een noodoplossing is voor de korte termijn vanwege de omstandigheden en de inspanning die dit vraagt. Daarom zet het Rijk, naast het nationale crisisplan onverminderd in op de realisatie van grootschalige tijdelijke noodopvang voorzieningen, de inzet van het Asielagentschap van de Europees Unie (EUAA) en overige trajecten voor de realisatie van meer (rijks)opvangcapaciteit. Het Rijk erkent tevens dat er een enorm beroep gedaan wordt op organisaties met bijbehorende financiële impact. Daarom levert zij financiële middelen, logistieke ondersteuning d.m.v. busvervoer (20 bussen inclusief chauffeurs per dag) en ondersteuning door het COA voor de plaatsing.

Het kabinet regelt verder voor 1 juli de eerste mensen om mee te werken bij de CNO’s tot een maximum van 30 personen per veiligheidsregio, voor zover nodig in die regio. Tevens zal het Rijk zorgdragen voor de medische zorg in de CNO-locaties dit loopt tot op heden moeizaam. Tot slot De voorliggende opdracht is geen gemakkelijke opgave. We zijn ons er van bewust dat deze opdracht veel van gemeenten, veiligheidsregio Groningen en ketenpartners vraagt. We leveren met elkaar een buitengewone inspanning, wat een onmisbaar element vormt in de wijze waarop de provincie Groningen de opgaven kan volbrengen. Tegelijkertijd kunnen wij in deze crisis niet zonder u en willen we deze opgave zijaan-zij aanpakken.

Met vriendelijke groet,

De burgemeesters van Groningen Henk Jan Bolding Adriaan Hoogendoorn Jaap Kuin Berry Link Koen Schuiling Cora-Yfke Sikkema Ard van der Tuuk Klaas Sloots Jaap Velema Ben Visser

Pagina Onderwerp

5 van 5 interne organisatie

Deze brief is in afschrift verzonden aan: Colleges van Burgemeester en Wethouders van de Groninger Gemeenten de Commissaris van de Koning in de provincie Groningen