29-05-02 Rapport Lelylijn V3 def
Tekst van het document
Inleiding
Opbrengsten en duiding Brede welvaart als kader
Conclusie en discussie
Referenties
29
toekomstige gebeurtenissen en ontwikkelingen in de denkrichtingen fictief zijn, representeren ze wel bestaande spanningen (vergelijk Planbureau voor de Leefomgeving, 2023). De deelnemers waren positief over de integrale manier van nadenken over de effecten van de Lelylijn. De aanbeveling is daarom om een benadering van grote infrastructurele projecten of andere beleidsprogramma’s die vertrekt van brede welvaart, standaard gepaard te laten gaan met een participatietraject waarin niet alleen kwantitatieve effecten, maar ook zachtere waarden centraal staan. Wel is het zaak om daarin in alle openheid afwegingen te maken. Heel concreet zullen de resultaten van de onderhavige studie en bij voorkeur ook van latere studies open beschikbaar moeten zijn voor deelnemers van deze workshoprondes.
Inleiding
Opbrengsten en duiding Brede welvaart als kader
Conclusie en discussie
Referenties
30
4.
Conclusie en discussie
Concluderend valt op dat de meeste inwoners meer positief denken over de mogelijke brede welvaartseffecten dan negatief. Tegelijkertijd zien we hier dat elke medaille een keerzijde heeft. De meeste positieve brede welvaartseffecten hebben een negatieve evenknie. De uitkomsten zijn genuanceerd en de effecten zijn vaak tweezijdig. Wanneer de huizen duurder worden, zijn ze meer waard voor de bezitter, maar moeilijker aan te schaffen voor starters. Minder mensen in de auto is goed voor het milieu, maar een nieuwe spoorweg aanleggen geeft wel schade aan een natuurgebied en meer geluidsoverlast. Uiteindelijk blijft de keuze een kwestie van afwegen welke belangen het zwaarst wegen. Nu, maar vooral in een toekomst waarbij we graag willen dat de brede welvaart ook van waarde is. Hiernaast kan vooral aangegeven worden dat de regio’s Groningen en Emmeloord het meest positief denken over de effecten van brede welvaart bij de komst van een mogelijke Lelylijn. Alle bevraagde regio’s zien gemiddeld genomen iets meer positieve dan negatieve effecten op de brede welvaart. De regio Friesland (Leeuwarden) ziet de meest negatieve brede welvaartsaspecten van een Lelylijn. Groningen, Emmeloord en Drachten zijn het meest positief. Voor Emmeloord en Drachten wordt dit voornamelijk verklaard doordat een Lelylijn deze plekken zal aansluiten op het nationaal spoorwegennet.
Opvallend is dat met het toenemen van de leeftijd de respondenten meer negatieve effecten zien van een Lelylijn, de groep jongeren en studenten geeft gemiddeld de meest positieve effecten voor de brede welvaart weer. Het is goed om hier aandacht voor te hebben. De voordelen van de aanleg van de Lelylijn in het domein van werk en wonen zijn het grootst voor jongere leeftijdsgroepen, terwijl te verwachten nadelige effecten op het gebied van gemeenschapszin en natuur en landschap zwaarder wegen voor oudere leeftijdsgroepen. Een bevinding die beleidsgericht interessant is, is dat de begeleiding van de workshops duidelijk zag dat in de groepssynthese de deelnemers duidelijk in staat waren over persoonlijk positieve en negatieve nadelen heen te stappen in het belang van een maatschappelijke andere doelgroep. Als voorbeeld, in een discussie in Tolbert gaf een deelnemer aan dat een mogelijk tracé door haar achtertuin zou gaan en gaf hiermee een negatieve brede welvaartseffect aan op welzijn. Echter in de discussie met de groep over de brede welvaartsaspecten op regionaal maatschappelijk niveau koos de deelnemer voor een positief effect op de brede welvaartsdimensie welzijn vanwege de toename van het aantal bereikbare voorzieningen. Het onderzoek lijkt een waardevolle aanvulling op meer kwantitatieve benaderingen van brede welvaart.
Het laat zien dat inwoners aan de hand van dit wiel en aan de hand van geleide scenario’s zinnige dingen kunnen zeggen over verwachte effecten. Echter voor dit onderzoek is er de kanttekening dat we niet op alle locaties ruime deelname hadden. Voor het bespreken van scenario’s hadden we minimaal acht deelnemers per locatie nodig. Dat is gehaald, echter, bij dergelijke minimale aantallen wordt de invloed van bijvoorbeeld extroverte groepsleden, overtuigende of bijzonder uitgesproken deelnemers sterker. Dat is een nadeel van de huidige studie. Een aanbeveling is om voor een vervolg onderzoek meer tijd en middelen beschikbaar te stellen grotere respons per locatie te organiseren. Tevens merken we dat juist de groepen die ondervertegenwoordigd zijn dit soort participatie, ook in dit onderzoek minder mee deden. Denk hierbij aan mensen zonder baan, in een uitkeringssituatie, meer praktisch geschoold en of met een niet Nederlandse achtergrond. Een gedeelte kan worden opgevangen door onder andere de scenario’s in alle middelbare school stromingen mee te laten draaien (van praktijkonderwijs tot aan gymnasium) en wellicht door scenario’s uit te vragen in wijkcentra. Inleiding
Opbrengsten en duiding Brede welvaart als kader
Conclusie en discussie
Referenties
31
5.
Referenties
Aissani, L., A. Lacassagne, J.B. Bahers en S. Le Féon (2019) Life cycle assessment of industrial symbiosis: A critical review of relevant reference scenarios. Journal of Industrial Ecology, 23(4): 972-985. Badir, M., B. van Bavel, S. Hardeman en A. Rijpma (2017) Brede welvaartsindicator 2017. Brede welvaart in Nederland: nationaal en regionaal. Universiteit Utrecht en Rabobank. Utrecht. Berenschot, (2021) Bouwstenen voor het Deltaplan. Noordelijk Nederland en het stedelijk netwerk Nederland beter verbonden. (Met medewerking van gemeenten Leeuwarden, Assen, Emmen en Groningen; en Provincies Flevoland, Drenthe, Groningen en Fryslân). Groningen. Centraal Bureau voor de Statistiek (2018) Monitor Brede Welvaart 2018, Centraal Bureau voor de Statistiek Den Haag. Franco, L.A., M. Meadows and S.J. Armstrong (2013),Exploring individual differences in scenario planning workshops: A cognitive style framework, Technological Forecasting and Social Change, 80(4): 723-734. Grant, N., A. Hawkes en T. Napp, (2020). The appropriate use of reference scenarios in mitigation analysis. Nature Climate Change. 10: 605–610. Koster, S. & Brouwer, A., Nov-2023, Inzicht in impact: De maatschappelijke gevolgen van de gaswinning en denkrichtingen voor de toekomst. Schreuder, W., Nienke, B. & Postmus, T. (eds.). Groningen: Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen, p. 346-361 16 p.
Lelylijn (2024) delelylijn.nl O’Brien, F.A. and M. Meadows (2013) Scenario orientation and use to support strategy development, Technological Forecasting and Social Change, 80(4): 643-656. OECD (2020), How’s Life? 2020: Measuring Well-being, OECD, Paris. Planbureau Fryslân (2021). Brede welvaart in Fryslân. Eerste duiding van de CBS-Monitor. Leeuwarden. Planbureau Fryslân (2022). Het Deltaplan voor het Noorden vanuit het Friese inwonersperspectief. Leeuwarden. Planbureau voor de Leefomgeving (2021). Brede welvaart en mobiliteit. Den Haag. Planbureau voor de Leefomgeving (2023) Ruimtelijke ontwikkelingen. Den Haag. Populytics (2023). Uitkomsten van de Lelylijnraadpleging. Delft en Den Haag Pot, F. (2023) The Extra Mile: Perceived Accessibility in Rural Areas. PhD Thesis, Rijksuniversiteit Groningen, Groningen
Inleiding
Opbrengsten en duiding Brede welvaart als kader
Conclusie en discussie
Referenties
32
Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (2023). Elke regio telt! Een nieuwe aanpak van verschillen tussen regio’s. Den Haag. De Witte, R., T. Busscher en J. Vromans (2024) JONGEREN OVER DE LELYLIJN Een data-analyse van de uitkomsten binnen de Lelylijnraadpleging. SAC Groningen. Sociaal Cultureel Planbureau (2016) Het brede-welvaartsbegrip volgens het Scp. Den Haag. Sociaal Cultureel Planbureau (2023) Sociale en Culturele Ontwikkelingen Stand van Nederland 2023, Sociaal Cultureel Planbureau Den Haag. Sociaal Planbureau Groningen (2020) Brede Welvaart - Sociaal Planbureau Groningen Studio Bereikbaar (2024) Denkrichtingen NOVEX Lelylijn 2050 Discussiestuk Samenvatting en handelingsperspectief - Studio Bereikbaar - 8 februari 2024
Inleiding
Opbrengsten en duiding Brede welvaart als kader
Conclusie en discussie
Referenties
33
Bijlage 1: Brede welvaartswiel en invulformulieren INVULFORMULIER INDIVIDUEEL: Gender:
woonplaats:
leeftijd: beroep/situatie:
Scenario:
Vul hier in waar je voor de brede welvaart dimensies positieve effecten en negatieve effecten ziet in jouw scenario, je mag zoveel aan kruisen als je wilt, zet er een paar steekwoorden bij
INVULFORMULIER GROEP: Scenario: Positief effect
Negatief effect
Voor welke doelgroep?
Op welke plek?
Voor welke doelgroep?
Op welke plek?
34