24-05-03 Bijlage 2 - Reactienota Economische Agenda 2025 3 juni 2025
Tekst van het document
Reactienota Economische Agenda
7 mei 2025
Inhoud Inleiding ....................................................................................................................................................................................................................... 3 1.
Reacties van raden, Staten en Algemeen Besturen ........................................................................................................................................... 4
2.
Reacties via de Stem van de provincie Groningen ........................................................................................................................................... 28
2
Inleiding Op 6 maart jl. heeft de kwartiermaker Economische Agenda de conceptversie van de Economische Agenda openbaar gemaakt. Dat was het startpunt van de consultatie van volksvertegenwoordigingen in de regio, waarbij de dertien gemeenteraden van Groningen en Noord-Drenthe, de Provinciale Staten van Groningen en de Algemeen Besturen van waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa's hun reactie konden geven op de concept-Economische agenda. Parallel startte ook een participatietraject via de Stem van de Provincie Groningen, waarbij inwoners en andere partijen konden reageren op de agenda. Op donderdag 24 april jl. sloot de reactietermijn voor de trajecten. Alle binnengekomen reacties zijn gebundeld in deze reactienota. Dit gaat om 15 reacties vanuit raden, Staten en Algemeen Besturen en 24 reacties via de Stem van de provincie Groningen. In deze reactienota gaat de kwartiermaker in op de reacties, worden eventuele vragen beantwoord én wordt aangegeven of en hoe reacties zijn verwerkt in de definitieve versie van de Economische Agenda. In enkele gevallen zijn reacties in bepaalde mate samengevat, geclusterd of geparafraseerd om de leesbaarheid van dit document te vergroten. De reactienota is opgebouwd aan de hand van twee hoofdstukken:
➢ Hoofdstuk 1 - Reacties van raden, Staten en Algemeen Besturen ➢ Hoofdstuk 2 - Reacties van inwoners en partijen via de Stem van de provincie Groningen Ten slotte zijn er ook verschillende reacties op de Economische Agenda binnengekomen die ons via andere kanalen hebben bereikt. Ook die reacties nemen wij mee in de verdere uitwerking van de Economische Agenda. We zijn alle respondenten dankbaar voor hun inbreng en betrokkenheid. De vele suggesties en opmerkingen hebben als input gediend en hebben de Economische Agenda beter gemaakt.
3
1. Reacties van raden, Staten en Algemeen Besturen In dit hoofdstuk zijn de reacties verwerkt vanuit de consultatie van volksvertegenwoordigingen. In totaal hebben we schriftelijke reacties ontvangen van dertien gemeenteraden: Aa en Hunze, Eemsdelta, Groningen, Het Hogeland, Midden-Groningen, Noordenveld, Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Tynaarlo, Veendam, Westerwolde en Westerkwartier. Daarnaast zijn reacties binnengekomen van Provinciale Staten van Groningen, het Algemeen Bestuur van het waterschap Noorderzijlvest en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Pekela. In de tabel hieronder vindt u in de eerste kolom informatie over de afzender(s) van de reactie, in kolom twee de inhoud van de reactie en de derde kolom de reactie van de kwartiermaker. De reacties zijn in het kader van de leesbaarheid ingedeeld in zes categorieën: 1) 2) 3) 4) 5) 6)
Inhoud Uitvoeringsstructuur Financiën Monitoring Proces & participatie Uitvoering(splan)
De meeste reacties gaan over de inhoud van de agenda (categorie 1) de uitvoeringsstructuur (categorie 2) en de uitvoering van de agenda (categorie 6). De laatstgenoemde categorie over de uitvoering van de agenda hebben vaak niet geleid tot wijzigingen in de Economische Agenda. Deze reacties betreffen veelal suggesties om bepaalde onderwerpen of projecten mee te nemen in het nog op te stellen uitvoeringsplan. De reacties over andere categorieën hebben wel geleid tot een aantal wijzigingen in de agenda, zie daarvoor de toelichting in de derde kolom van de tabel.
4
Afzender
Ingekomen reactie
Reactie kwartiermaker en opvolging in de Economische Agenda
Blijf aandacht vragen voor investeringen in de basisvoorwaarden
Wij delen het belang van investeringen in randvoorwaardelijke thema's als infrastructuur, bereikbaarheid en wonen voor het slagen van de Economische agenda.
1. Inhoud Gemeenteraad Eemsdelta
In onze zienswijze op de conceptdoelen voor de Economische Agenda benadrukten wij het belang van investeringen in infrastructuur, bereikbaarheid/mobiliteit (waaronder nieuwe vormen van (deel)vervoer) en wonen. Allemaal van groot belang voor een sterke samenleving en economie. Wij begrijpen dat deze onderwerpen de kracht van de agenda overstijgen. Maar als de Economische Agenda niet de plek is voor deze investeringen zelf, laat het dan wel de plek zijn waar we steeds zoeken naar de agenda waar het onderwerp wel hoort. Kern van de zaak is dat ze het fundament vormen waarop ook de Economische Agenda wil bouwen.
Gemeenteraad Groningen
In de reactie van het college wordt gewezen op de randvoorwaarden, noodzakelijk voor een succesvolle uitvoering van de Economische Agenda. De raad hecht er waarde aan het belang van de randvoorwaardelijke investeringen in de eigen reactie extra te benoemen aangezien deze voorwaarden essentieel zijn voor het slagen van de Economische Agenda in 30 jaar.
Gemeenteraad Het Hogeland
Wij begrijpen dat de middelen van de Economische Agenda Nij Begun niet ingezet gaan worden voor infrastructurele projecten. Met u beschouwen wij een goede bereikbaarheid wel een heel belangrijke voorwaarde is voor economische structuurversterking. U schrijft in uw agenda op pagina 38 dat u voor uzelf wel een rol ziet in het agenderen van investeringen in
In lijn daarmee onderschrijven wij de oproep om dit blijvend te agenderen en bevorderen. Dit geldt zowel voor de verantwoordelijkheid van het Rijk, als de verantwoordelijkheden van regionale overheden. Wij zullen ons hier structureel voor inzetten, ook in de volgende fase van de Economische agenda. Mede om die reden hebben we de tekst over deze aanjagende rol van de Economische Agenda nader geduid (zie daarvoor pag. 44 van de Economische Agenda).
5
de infrastructuur van en naar en binnen de regio vanuit andere middelen en gremia. Ons verzoek is om dat ook te gaan doen. Gemeenteraad Midden-Groningen
Infrastructurele investeringen (spoor, water, weg en energie) vormen een belangrijke randvoorwaarde voor realisatie van de doelen. Bij aanvang is dit door het Rijk onderkend. Nu besloten is middelen van de Economische Agenda niet in te zetten voor een groot deel van dergelijke infrastructurele projecten, zijn in onze ogen extra inspanningen nodig om investeringen in de infrastructuur van en naar en binnen de regio vanuit andere middelen te verkrijgen. Bij de uitwerking van de uitvoeringsagenda zouden we graag zien dat de kwartiermaker hier rekening mee houdt.
Gemeenteraad Tynaarlo
Er wordt aangegeven dat kostbare infrastructuur en OV-trajecten begrijpelijk buiten de economische agenda vallen. Er zijn echter op lokaal niveau ook voorzieningen op het gebied van infrastructuur en OV die als onderdeel van een totaaloplossing kunnen zijn. Op pagina 13 welke t/m uitvoering (einde 2e alinea) lijkt hier ruimte voor te geven. Graag vragen we verdere toelichting op deze zin, kunt u aangeven wat de kijkrichting is.
De tekst waarin gesproken wordt over de rol die de ‘Economische Agenda wél kan spelen’ ten aanzien van randvoorwaarden, heeft geen betrekking op het voorzien in financiering. Dit gaat uitsluitend om een aanjagende rol van de Economische Agenda om het belang van investeringen in de randvoorwaardelijke thema's te blijven agenderen en bevorderen. Deze aanjagende rol is nader geduid in de huidige tekst, zie daarvoor pag. 44 van de Economische Agenda.
Gemeenteraad Het Hogeland
Ons verzoek is om ten aanzien van investeringen in infrastructuur vanuit de Economische Agenda — binnen een bepaalde bandbreedte – wel een uitzondering te maken voor energie infrastructuur. Juist deze regio — met de al bestaande uitgebreide infrastructuur — biedt kansen om deze met relatief bescheiden investeringen uit te breiden en aan te passen voor een duurzame economische ontwikkeling.
Wij houden vast aan het uitgangspunt om vanuit de Economische Agenda geen investeringen te doen in (grootschalige) infrastructurele projecten. Tegelijkertijd hebben wij aandacht voor de kansen die (duurzame) energie biedt voor de regio, zolang deze niet conflicteren met voorgenoemd uitgangspunt.
6
Gemeenteraad Noordenveld
Gemeenteraad Aa en Hunze
Toegankelijkheid en begrijpelijkheid: De agenda is moeilijk leesbaar voor veel inwoners en ondernemers. De raad vraagt om een factsheet in begrijpelijke taal, een begrippenlijst bij de agenda en heldere taal in de uitvoeringsplannen. Zodat iedereen kan begrijpen wat het voor hen betekent en wat er van hen wordt verwacht. [...] deze agenda is niet makkelijk leesbaar. We pleiten voor een versie 2.0 in makkelijke leesbare taal inclusief verklarende begrippenlijst.
Wij onderschrijven dat het van belang van een goede leesbaarheid. Om die reden heeft een algemene redactieslag plaatsgevonden op de teksten om de leesbaarheid te bevorderen. Ook hebben we een verklarende begrippenlijst toegevoegd aan de agenda. Wij zullen uw oproep ook meenemen bij het opstellen van vervolgdocumenten.
Gemeenteraad Het Hogeland
Wij vragen u om in de Economische Agenda expliciet op te nemen dat de twee snelheden op het gebied van brede welvaart waarnaar wordt gerefereerd op pagina 17 niet alleen gelden tussen gemeenten, maar ook binnen gemeenten. Afstand tot de stad Groningen is een beter onderscheidend criterium dan gemeentegrenzen.
De tekst op pag. 21 van de concept-agenda over een regio ‘van twee snelheden’ vloeit voort uit onderzoeken naar de bredere regionale economische structuur, die betrekking hebben op regionaal niveau. Ondanks het feit dat dit onderzoek voornamelijk beschikbaar is op regionaal niveau, delen wij de opvatting dat in sommige gevallen ook binnen gemeenten (aanzienlijke) verschillen kunnen bestaan.
Gemeenteraad Westerkwartier
Westerkwartier echt als onderdeel van het gebied te beschouwen en te behandelen.
Wij benadrukken graag dat Westerkwartier vanzelfsprekend integraal onderdeel is van de Economische Agenda. Dat uit onderzoek blijkt dat op regionaal niveau sprake is van een regio van twee snelheden, laat onverlet dat de agenda investeringen doet in kansen in de gehele regio Groningen en NoordDrenthe. Dit geldt dus ook voor de gemeente Westerkwartier.
NB: nader toegelicht in motie.
Gemeenteraad Westerkwartier
De Economische Agenda nog beter te verbinden met de Sociale Agenda. NB: nader toegelicht in motie.
Wij delen het belang van een goede verbinding tussen de Sociale en Economische Agenda; hierover is continu overleg tussen beide trajecten. Tegelijkertijd hebben de 7
agenda's een ander karakter en abstractieniveau, waardoor op dit moment nog niet altijd in detail is aan te geven hoe bepaalde onderwerpen in beide agenda's aan elkaar raken. Dit zal duidelijker worden in de volgende fase van het opstellen van het uitvoeringsplan voor de Economische Agenda, waarbij we nauw optrekken met de Sociale agenda. Daarbij zullen wij de genoemde voorbeelden uit Westerkwartier meenemen. Gemeenteraad Westerkwartier
Een duidelijker plaats te geven aan een toekomstbestendige landbouw in het Toekomstbeeld. NB: nader toegelicht in motie.
Gemeenteraad Westerkwartier
Als de vijfde generieke inzet toe te voegen: Familiebedrijven, mkb en zelfstandigen (zzp). NB: nader toegelicht in motie.
Gemeenteraad Westerkwartier
De paragraaf Duurzame Energie te versterken. NB: nader toegelicht in motie.
Wij delen dat de landbouwsector belangrijke kansen biedt voor de toekomst van onze regio. Mede om die reden is het als eigenstandige thematische inzet opgenomen in de Economische Agenda. In lijn met uw suggestie hebben wij de tekst over landbouw in het Toekomstbeeld aangepast, zie daarvoor pag. 30. Wij onderschrijven het belang van familiebedrijven, mkb en zzp’ers in de regio volledig. Zij vormen in veel opzichten de ruggengraat van de regionale economie. Mede om die reden komen deze doelgroepen integraal terug in de generieke en thematische inzet op de verschillende onderdelen. Vanwege deze inhoudelijke en integrale verwevenheid is de keuze gemaakt dit niet als aparte inzet te formuleren. Wij delen het belang van investeringen in duurzame energie. De Economische Agenda richt zich daarbij primair op het regionale bedrijfsleven en het versterken van onze kennispositie. Op lokaal niveau, merkbaar voor inwoners, verlopen investeringen in de energietransitie via de Isolatieagenda van Nij Begun. De 8
noodzaak tot investeringen in het tegengaan van netcongestie delen wij en adresseren we via de aanjagende rol van de Economische Agenda rond randvoorwaardelijke investeringen. Gemeenteraad Westerkwartier
De koers en inhoud bij Vrijetijdseconomie te verduidelijken.
Gemeente Westerkwartier
Het zeer interessante concept Campus ruimer te definiëren en hanteren. Het plan Campus Leek/Rodenburg zou in die lijn als Campus ontwikkeld dienen te worden. Daarnaast zou op kleinere schaal de variant Dorpscampus ons gebied structureel verder helpen.
NB: nader toegelicht in motie.
NB: nader toegelicht in motie.
Gemeente Westerkwartier
Het Regiocentrum Leek-Tolbert onderdeel te maken van het Masterplan Regiocentra, waarbij de herstructurering van het bedrijventerrein Leek ondersteunend werkt. NB: nader toegelicht in motie.
Gemeenteraad Aa en Hunze
ln de hele economische agenda missen we de consequentie van Groningen en Noord-Drenthe. Noord-Drenthe heeft met name op toerisme en recreatie veel te bieden. Hier zien wij veel kansen om Groningen en Noord-Drenthe met elkaar te verbinden en op deze manier de versterkende werking van de economische agenda vorm te geven.
De verdere uitwerking van de thematische inzet rond Vrijetijdseconomie vindt plaats in de volgende fase. Dit zal vormkrijgen in een uitvoeringsplan dat wordt opgesteld in samenwerking met onder meer overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven. We nemen de genoemde suggesties daar graag in mee. Voor investeringen vanuit de Economische Agenda in campusontwikkeling sluiten wij aan bij het Masterplan Campus en de in de Economische Agenda gehanteerde definitie. Het Masterplan is een open systeem waar in de tijd ook nieuwe ontwikkelingen onderdeel van kunnen worden mits deze voldoen aan de voorwaarden. Wij kunnen bevestigen dat het regiocentrum LeekTolbert onderdeel is van het Masterplan Regiocentra. Het wordt daarmee meegenomen in de vervolgstappen hieromtrent vanuit de Economische Agenda. Wij onderschrijven het belang om binnen de regio van elkaar te leren. Dit geldt zeker voor de kennis en kunde die Noord-Drenthe heeft op het gebied van vrijetijdseconomie en die van betekenis is voor de
9
Maak gebruik van de kennis van het recreatieschap Drenthe en toeristisch bredere regio. Dit hebben we geëxpliciteerd op pag. 68 regisseurs van de gemeentes. van de Economische Agenda. Gemeenteraad Tynaarlo
Tekstuele suggesties t.a.v. het toevoegen van het woord ‘Noord-Drenthe’ (2x pag. 9) en het toevoegen van ‘RTV Drenthe’ (pag. 49).
Deze tekstuele suggesties hebben wij meegenomen in de voorliggende Economische agenda (zie pag. 15 en pag. 55).
Gemeenteraad Westerwolde
Daarnaast constateren wij dat het Bedrijvenpark Zuid-Groningen ontbreekt op de kaart van industriële hotspots. In de tekst zou dit bedrijvenpark benoemd moeten worden als 'Protein Valley', een voorbeeld van industriële ecologie binnen de eiwittransitie.
Wij delen dat het Bedrijvenpark Zuid-Groningen een industriële hotspot is. Daarom hebben wij dit opgenomen in de Economische Agenda. Zie pag. 65.
Gemeenteraad Westerwolde
In het document zou de regio sterker gepositioneerd moeten worden binnen een groter verband, waarbij duidelijk wordt welke positie deze regio inneemt binnen de bredere West-Europese context.
Wij delen dat de regio een kansrijke positie heeft in de bredere West- en Noord-Europese context. Mede hierom hebben we de positionering van de regio nader geëxpliciteerd. Zie pag. 65 van de Economische Agenda.
Gemeenteraad Westerwolde
Bij de voorziene ontwikkelingen is expliciete aandacht voor ruimtelijke kwaliteit essentieel om de leefomgeving aantrekkelijke en duurzaam te houden.
Wij onderschrijven deze oproep, die ook terugkomt in een van de doelen van de Economische Agenda.
Gemeenteraad Westerwolde
Mobiliteit verdient eveneens meer aandacht, aangezien bereikbaarheid een sleutelvoorwaarde is voor brede welvaart. Een slechte bereikbaarheid verkleint immers de kansen op werk, onderwijs en zorg en heeft een negatieve invloed op leefbaarheid en sociale cohesie.
Wij delen het belang van investeringen in cruciale randvoorwaarden zoals infrastructuur en Openbaar Vervoer, maar kunnen hier niet in investeren vanuit de Economische agenda. Dit omdat de omvang van de benodigde middelen niet past binnen de Economische agenda en omdat dit de (reguliere) taak is van andere overheden. Wel spelen we als Economische Agenda een aanjagende rol om het belang van investeringen in
Gemeenteraad Aa en Hunze
10
randvoorwaardelijke onderwerpen blijvend te agenderen en bevorderen. Gemeenteraad Oldambt
De raad van Oldambt pleit ervoor dat er zoveel mogelijk geld dat vanuit de Economische Agenda wordt uitgegeven aan nieuwe initiatieven, binnen de regio (Groningen, Noord-Drenthe) blijft. Waar dat niet kan, moet de investering zorgen voor blijvende meerwaarde voor de regio.
Investeringen in de economische structuurversterking verhouden zich in de basis slecht tot geografische grenzen. Door een te strikte geografische afbakening kunnen kansen gemist worden in economische ketens en ecosystemen die deels buiten de regio liggen, maar waarvan de positieve effecten wel neerdalen in Groningen en Noord-Drenthe. In de basis kunnen wij ons echter vinden in het uitgangspunt dat zoveel mogelijk middelen moeten landen binnen Groningen en Noord-Drenthe.
2. Uitvoeringsstructuur Provinciale Staten Groningen
Om er bij de bestuurlijke trekkers van beide Agenda’s op toe te zien dat: 1) de governance van zowel de Economische, Sociale en als de Isolatie Agenda in samenhang wordt vormgegeven, 2) de governance garandeert dat de regio een grote rol heeft bij de uitwerking en uitvoering, en 3) het Rijk verantwoordelijk is en blijft voor de resultaten van Nij Begun.
Deze reacties gaan primair over de borging van de democratische legitimiteit in de uitvoeringsstructuur, het belang van een zorgvuldig vervolgproces en de betrokkenheid van de volksvertegenwoordigingen daarbij.
Provinciale Staten tijdig en regelmatig te blijven informeren over de vormgeving van de governance en actief te betrekken door een consultatie- en bespreekronde met Statenleden te organiseren voorafgaand aan de definitieve vaststelling van de statuten voor het openbaar lichaam waarin expliciet ruimte is voor Statenleden om wensen, opmerkingen en zorgen in te brengen over de voorgestelde bepalingen in de statuten.
Wij delen het belang van een adequate democratische legitimatie van de Economische Agenda, via de betrokkenheid van volksvertegenwoordigingen in de uitvoeringsstructuur. Dit principe nemen wij mee in de verdere uitwerking van de uitvoeringsstructuur, waar we zorgvuldig mee aan de slag gaan.
11
Gemeenteraad Midden-Groningen
Op hoofdlijnen kunnen wij ons goed vinden in de voorgestelde uitvoeringsstructuur. Het ligt in lijn met de adviezen van onafhankelijke experts. Tegelijkertijd constateren wij dat er in de nadere uitwerking van deze uitvoeringsstructuur nog veel inhoudelijke keuzes moeten worden gemaakt. Onder meer in relatie tot de wijze waarop het Rijk betrokken wordt. In dit licht vinden wij de uitwerking van het vervolgproces in de agenda nog summier beschreven. Graag zien we dan ook dat deze uitwerking zo snel mogelijk wordt verrijkt met concrete aanvullingen wanneer welke vervolgstappen exact worden genomen én wanneer en door wie besluitvorming over de uitvoeringsstructuur zal plaatsvinden. Zodanig dat het voor onze ondernemers, instellingen en inwoners duidelijk wordt wanneer en bij wie ze straks terecht kunnen voor financiering van initiatieven die bijdragen aan de doelen. En inzichtelijk wordt hoe de besluitvorming over de uitvoeringsstructuur democratisch gelegitimeerd zal worden.
Gemeenteraad Midden-Groningen
Gelet op de eerdere ervaringen vanuit het Nationaal Programma Groningen en het door ons geconstateerde en meermaals benoemde tekort aan democratische legitimatie, wenst de gemeenteraad afdoende zekerheid over de lokale democratische borging van de gemeenteraden, algemene besturen van waterschappen en Provinciale Staten. Daarom wensen wij bij het vervolgtraject van Nij Begun nadrukkelijk betrokken te worden bij de uitwerking van de governance.
Gemeenteraad Het Hogeland
De raad vindt de democratische borging vanuit de raden en Staten ten aanzien van de ereschuldgelden van zeer groot belang. Wij vragen ons af of die, met name ten aanzien van de bevoegdheden van de op te richten Stichting, voldoende is geborgd.
In lijn daarmee wordt u als volksvertegenwoordiging nadrukkelijk betrokken bij het vervolgproces rond de uitwerking en de bijbehorende besluitvorming over de uitvoeringsstructuur. Dit is nader toegelicht in de aanbiedingsbrief bij deze Economische Agenda. Voor de verdere uitwerking moet vanzelfsprekend voldoende ruimte ingebouwd worden voor de benodigde afstemming en positiebepaling. Deze structuur moet zo gemaakt worden dat deze adaptief is om de samenhang tussen de verschillende agenda’s en besturingsvraagstukken uit Nij Begun, bijvoorbeeld rond de sociale agenda en isolatie aanpak, in de toekomst te kunnen borgen. Over deze vraagstukken en de onderlinge samenhang wordt u apart geïnformeerd.
Wij verzoeken u om de onderlinge relaties tussen gemeenteraad, Openbaar Lichaam en de Stichting zo helder mogelijk te beschrijven en 12
daarbij aan te geven hoe democratische legitimatie van kracht blijft. Ook vragen wij u hier apart met (delegaties van) de gemeenteraden gezamenlijk in gesprek te gaan om dit in gezamenlijkheid verder vorm te geven en daadwerkelijk te besluiten. Gemeenteraad Noordenveld
Democratische borging: De raad vindt de democratische borging vanuit de raden en Staten ten aanzien van de ereschuldgelden van zeer groot belang. Wij vragen ons af of die, met name ten aanzien van de bevoegdheden van de op te richten Stichting, voldoende is geborgd. Wij verzoeken u om de onderlinge relaties tussen gemeenteraad, Openbaar Lichaam en de Stichting zo helder mogelijk te beschrijven en daarbij aan te geven hoe democratische legitimatie van kracht blijft. Ook vragen wij u hier apart met ons als gemeenteraden over in gesprek te gaan om dit in gezamenlijkheid verder vorm te geven en daadwerkelijk te besluiten.
Gemeenteraad Stadskanaal
De klankbordgroep vindt het belangrijk dat de volksvertegenwoordiging betrokken blijft bij de uitvoeringsstructuur, bijvoorbeeld in de vorm van een adviescommissie vanuit de betrokken raden en staten.
Gemeenteraad Aa en Hunze
Voordat wij ons kunnen beraden op onze positie in het vervolgproces van de economische agenda willen wij u verzoeken om dit proces in helder en duidelijk te omschrijven. Wij zouden graag met alle betrokken gemeenteraden hierover met u in gesprek willen gaan.
Gemeenteraad Oldambt
De raad van Oldambt vindt het uitermate belangrijk dat de governancestructuur op een zorgvuldige manier wordt opgetuigd. Je krijgt maar een keer de kans om het goed te doen. Er ligt een interessant advies van Berenschot. Neem de tijd om dit goed uit te werken en betrek de raden en staten hier maximaal in. Op deze manier blijft de democratische 13
rechtvaardiging van de uitgaven en het draagvlak onder de inwoners zo groot mogelijk. Gemeenteraad Eemsdelta
Aandacht voor de aansturing en uitvoering. Op dit moment weten wij nog onvoldoende voor onvoorwaardelijke afstemming. Wij vragen ruimte als gemeenteraad, in samenwerking met de andere betrokken raden en provinciale staten in het Regioberaad, om onze positie in de aansturing en uitvoering nader te bepalen.
Gemeenteraad Groningen
Verder vraagt de raad ruimte om, in samenwerking met de andere betrokken raden en provinciale staten de eigen positie in de aansturing en uitvoering van de agenda de komende tijd mede en nader te bepalen.
Gemeenteraad Eemsdelta
Buiten dat vragen wij een scherp oog voor de omvang en kosten van de uitvoering. Het geld voor Nij Begun is primair bedoeld voor perspectief. Richt de noodzakelijke organisatie in via de principes 'sober en doelmatig'.
Gemeenteraad Midden-Groningen
Daarnaast willen wij de kwartiermaker oproepen in de nadere uitwerking van de uitvoeringsstructuur en uitvoeringsagenda zo veel mogelijk rekening te houden en aan te sluiten bij bestaande initiatieven (o.a. de Wij onderschrijven voorgenoemde punten van harte en uitwerking van de baanbreker Vrijetijdseconomie) en structuren. Zodat hebben dit nader geëxpliciteerd op pag. 79 van de versnippering van initiatieven en ondersteuningsmogelijkheden voor onze Economische Agenda. ondernemers en inwoners wordt voorkomen. Het inpassen van de uitvoeringsstructuur binnen de bestaande structuur van partijen die een rol hebben in de regionale economische structuurversterking, zien wij als een uitdaging. Maar ook de bemensing van de uitvoeringsstructuur (met name de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven in de voorgestelde stichting) vormt in onze ogen een aandachtpunt. Dit mede gelet op de
Deze reacties gaan hoofdzakelijk over de noodzaak om een doelmatige, efficiënte uitvoeringsstructuur in te richten, die zoveel mogelijk gebruik maakt van bestaande structuren. Dit mede om de overheadkosten zo laag mogelijk te houden. De samenwerking met de sociale agenda wordt in deze context ook genoemd als belangrijke kans.
14
grote verschillen in de economische structuur binnen de regio én de huidige organisatiegraad van het bedrijfsleven in dit gebied. Uiteindelijk moet er een uitvoeringsstructuur worden ingericht van waaruit op een efficiënte wijze effectief aan de economische structuur van de regio kan worden gewerkt. Bij de inrichting van deze structuur gaat zorgvuldigheid in onze ogen voor snelheid. Gemeenteraad Tynaarlo
Wat betreft de interactie tussen de sociale agenda en de economische agenda staat op pag. 32/33 van het rapport van Berenschot het advies om een openbaar lichaam op te richten voor de uitvoer van de economische agenda en om te verkennen of er draagvlak is om ook de sociale agenda toevoegen. Wij benadrukken het positief te vinden dat deze samengaan verkend wordt, ivm overlap van activiteiten en beperken van kosten in de overhead.
Gemeenteraad Aa en Hunze
Uitvoeringsstructuur. Dit is een van de grootste uitdagingen. Hoe zal de uitvoeringsstructuur eruit gaan zien en hoe zullen de raden en staten in positie blijven? Wij pleiten wij voor een organisatiestructuur voor zowel de economische als sociale agenda. Dit om de kosten laag te houden zodat de financiële middelen zoveel mogelijk ingezet kunnen worden waarvoor ze bedoeld zijn.
Gemeenteraad Westerkwartier
De governance transparanter en eenvoudiger te maken.
Gemeenteraad Stadskanaal
Voor wat betreft de uitvoeringsstructuur pleit de klankbordgroep ervoor bestaande structuren te betrekken. Doel hiervan is te zorgen dat de kosten voor overhead beperkt blijven. Voor de kosten voor overhead dient een quotum te worden gesteld.
NB: nadere toelichting in motie.
15
Gemeenteraad Tynaarlo
Ons uitgangspunt is om bij de uitvoer zaken onder te brengen bij gemeenten zelf, dus decentraal waar het kan, zodat het betreffende geld bij het doel waarvoor het bestemd is terecht komt en niet naar overhead gaat. De kennis over de gemeente ligt in de gemeente.
Gemeenteraad Noordenveld
Overheadkosten: Er is bezorgdheid over de kosten die gepaard gaan met het Openbaar Lichaam, stichtingen en commissies. De raad vraagt om de overheadkosten zo laag mogelijk te houden zodat de middelen ook daadwerkelijk kunnen worden ingezet waarvoor ze bedoeld zijn.
Gemeente Pekela
Voor die fase willen wij u graag nog op het hart drukken: maak het niet te ingewikkeld! Zorg ervoor dat ondernemers, inwoners en onderwijs- en onderzoeksinstellingen gemotiveerd worden om aan de slag te gaan met de realisatie van de Economische Agenda. Maak de governance- en uitvoeringsstructuur daarom zo ‘licht’ mogelijk. Een voorbeeld van laagdrempeligheid, is Leader Oost Groningen (meer informatie www.leaderoostgroningen.nl).
College van B&W, mede namens de gemeenteraad
Gemeenteraad Stadskanaal
De Economische Agenda richt zich op brede, regionale investeringen, de klankbordgroep ziet nog onvoldoende borging dat kleinere gemeenten hier ook daadwerkelijk van gaan profiteren. Uit de economische analyse blijkt dat de brede welvaart in veel gebieden, met name Noord-, Middenen Oost-Groningen, onder druk staat. Wij benadrukken het belang van gerichte ondersteuning van het MKB in kleinere gemeenten en specifieke programma’s voor plattelandsontwikkeling.
Gemeenteraad Aa en Hunze
Waarschuwing voor een te grote bureaucratie. We onderschrijven de waarschuwing voor een te grote bureaucratie en om het MKB hierin tegemoet te komen maak de projectaanvragen niet te ingewikkeld en maak er geen bureaucratisch circus van. Maak hierbij gebruik van de al
In lijn met voorgenoemde reacties over een doelmatige uitvoeringsstructuur, wordt ook opgeroepen om de uitvoeringsstructuur laagdrempelig te houden voor onder meer mkb. Daarbij maken we gebruik van bestaande (ondersteunings)structuren die (de haarvaten van) de regio goed kennen. Wij onderschrijven dit streven en nemen dit graag mee in de verdere uitwerking van de uitvoeringsstructuur.
16
reeds bestaande kanalen, De gemeente kan in deze ook een rol spelen alsmede de ketenpartners. Op deze manier geef je het MKB een goede kans. Gemeenteraad Westerwolde
Wat betreft de uitvoeringsstructuur is het essentieel [...] dat het middenen kleinbedrijf gestimuleerd en aangemoedigd wordt om gebruik te maken van Nij Begun.
Gemeenteraad Westerwolde
Wat betreft de uitvoeringsstructuur is het essentieel dat de stemverhoudingen gelijkwaardig zijn [...].
Wij hebben het advies van bureau Berenschot op dit punt over gelijkwaardige stemverhoudingen ten aanzien van het Openbaar Lichaam overgenomen. Zie hiervoor pag. 74 van de Economische Agenda.
Gemeenteraad Eemsdelta
De herstelagenda is zelfstandig. Uit het advies rond aansturing en uitvoering blijkt de suggestie van sommigen om ook de herstelagenda en de uitvoering daarvan onderdeel te maken van een gezamenlijke nieuwe uitvoeringsstructuur. Wij willen u met klem vragen deze suggestie definitief naast u neer te leggen. De uitvoering van de herstelagenda binnen Nij Begun is op zichzelf al complex en uitdagend en niet gebaat bij een hernieuwde discussie over aansturing en uitvoering.
Wij delen uw opvatting dat de Herstel-agenda niet gebaat is bij een structuurverandering. Wat ons betreft blijft de Herstel-agenda, cf. het advies van bureau Berenschot daarmee buiten de uitvoeringsstructuur van de Economische Agenda.
Hoewel de agenda een jaarlijkse investering van €100 miljoen voor 30 jaar voorziet, is niet duidelijk hoe deze middelen verdeeld worden. De klankbordgroep ziet in het uitvoeringsplan graag de verdeling van middelen per regio en sector uitgewerkt. Met de uitwerking kunnen gemeenten beter strategische keuzes maken.
In het uitvoeringsplan zal voor een periode van drie jaar (2026-2028) nader inzichtelijk worden gemaakt hoe de beschikbare middelen voor de komende jaren worden ingezet. Het is afhankelijk van het inhoudelijke onderwerp in hoeverre dat uitgewerkt wordt per regio en sector.
3. Financiën Gemeenteraad Stadskanaal
17
Gemeenteraad Stadskanaal
De klankbordgroep ziet in het uitvoeringsplan graag duidelijkheid over cofinancieringseisen, om te voorkomen dat gemeenten onverwachte financiële lasten moeten dragen.
Op dit moment is niet bekend of er gebruik zal worden gemaakt van minimale cofinancieringsvereisten. Dit hangt af van de aard van het onderwerp en het type financieringsinstrument dat wordt ingezet. Hierover zal meer duidelijkheid komen in het uitvoeringsplan en het daaruit volgende financieringsinstrumentarium. Daarbij kijken we – mede op basis van ervaringen bij Nationaal Programma Groningen – kritisch naar de voor- en nadelen van cofinancieringsvereisten.
Gemeenteraad Stadskanaal
De klankbordgroep vindt dat geld dat niet besteed wordt omdat er bijvoorbeeld vertraging is opgelopen bij een maatregel, beschikbaar dient te blijven voor de regio. Niet bestede middelen dienen daarom niet terug te vloeien naar de algemene middelen van het Rijk.
Wij delen het punt dat het van belang is de middelen zo lang mogelijk ten goede te laten komen aan de regio en daar flexibiliteit in te betrachten. Wel geldt dat de middelen voor Nij Begun vanuit het Rijk komen en we daarmee gebonden zijn aan bepaalde begrotingsregels.
Gemeenteraad Het Hogeland
Wij vragen u om flexibel te zijn met de jaarschijven. De budgetten hoeven geen constante zijn, maar kunnen naar inzicht ingezet te worden. De ervaring is namelijk dat nieuwe (subsidie)regelingen — en daarmee de besteding van de beschikbare middelen — meestal een aanlooptijd hebben. Daarbij vinden wij het belangrijk dat de budgetten te allen tijde worden behouden voor het gebied.
Gemeenteraad Aa en Hunze
We onderschrijven dat een van de voorwaarden voor het slagen van de economische agenda is dat het rijk zijn reguliere taken blijft uitoefenen en hiervoor de noodzakelijke financiële middelen beschikbaar blijft stellen. Wij willen u verzoeken hierop nauwlettend te blijven toezien.
Gemeenteraad Stadskanaal
De kwartiermaker schrijft dat de economische agenda niet bedoeld is om reguliere taken te financieren. De klankbordgroep pleit ervoor dit
Wij nemen die aandachtspunten mee in de afstemming met het Rijk over de inrichting van de financiële stromen en bij het opstellen van de financiële voorwaarden rond de Economische agenda.
In lijn met onze aanjagende rol rond het borgen van investeringen in de benodigde randvoorwaarden (infrastructuur, OV en wonen), zetten wij ons ook structureel in om te bevorderen dat zowel Rijk als regionale overheden hun reguliere taken blijven uitoefenen en de daarbij bijbehorende financiële middelen inzetten.
18
uitgangspunt te borgen, en hierop toe te zien bij de uitvoering van de agenda. Gemeenteraad Eemsdelta
Van subsidiëren naar investeren. Return on Investment (ROI) is voor ons belangrijk. Dit zien we nog onvoldoende terug. Door het als voorwaarde voor ondersteuning van projecten stellen, maken we geld met geld. Het vergroot daarmee de slagkracht van de agenda en verhoogt het maatschappelijk rendement. Dit alles zal het eigenaarschap en het draagvlak van de agenda en de besluiten vergroten. Het biedt ons daarmee ook de kans de investeringskracht van de Economische Agenda langer te benutten dan de 30 jaar van Nij Begun.
Wij onderschrijven dat het van belang is om een zo groot mogelijke financiële hefboom te creëren. Om die reden hebben we het belang van return on investment expliciet opgenomen in de Economische Agenda. Zie hiervoor pag. 79.
In de Staat van Groningen wordt periodiek verantwoording afgelegd over de voortgang van de economische agenda, aan de hand van indicatoren. De klankbordgroep benadrukt dat het van belang is om hierin een differentiatie naar regio op te nemen, zodat bijsturing op regionaal of lokaal niveau mogelijk is.
Voor een generatielange monitoring als de Staat van Groningen is het van belang om betrouwbare en gestructureerde data beschikbaar te hebben, ook op lokaal niveau.
4. Monitoring Gemeenteraad Stadskanaal
Gemeenteraad Noordenveld
Gemeenteraad Aa en Hunze
Verschillen in Brede welvaart: De raad vraagt aandacht voor de verschillen in brede welvaart in Noord-Drenthe en pleit voor extra inzet in bepaalde dorpen of wijken. Ook is het van groot belang voor de regio om de brede welvaart in de andere delen van Groningen en Noord-Drenthe op peil te houden en hen hierin niet uit het oog te verliezen. Uit het advies van Rebel inzake monitoring, indicatoren en streefwaarden blijkt dat Noord-Drenthe het over het algemeen goed doet maar in Noord-Drenthe zijn ook gebieden die extra aandacht nodig hebben om de brede welvaart een impuls te geven. In de jaarlijkse Staat van Groningen moet het mogelijk zijn om deze verschillen te monitoren en hierop tijdig
Wij delen het beeld dat binnen de regio verschillen bestaan. Dat de regio als geheel op het landelijk gemiddelde scoort, kan verhullen dat er in een specifieke gemeente grote problemen bestaan die moeten worden aangepakt. Om die reden zal veelal gewerkt moeten worden met reeds beschikbare data op gemeente-, COROP- of provincieniveau.
19
in te kunnen spelen waardoor de verschillen zo klein mogelijk gehouden worden. Algemeen Bestuur Waterschap Noorderzijlvest
Door overigens als indicator "kwaliteit van zwemwater" op te nemen wordt voorbijgegaan aan de wijze waarop in Nederland waterkwaliteit in bredere zin wordt beoordeeld. Graag vragen wij hiervoor nog even uw aandacht.
De indicator ‘kwaliteit van zwemwater binnenwateren’ gebruiken wij in de monitoring niet als ‘kernindicator’, maar louter als zogenaamde ‘signaleringsindicator’. Zie een nadere duiding hiervan op pag. 86 in de agenda. Wij zijn ons er daarmee van bewust dat deze signaalwaarde geen representatie is van de wijze waarop waterkwaliteit in Nederland in brede zin beoordeeld wordt.
5. Proces & participatie Gemeenteraad Stadskanaal
Participatie van inwoners, organisaties en bedrijven is voor de klankbordgroep belangrijk. Het adequaat, laagdrempelig en tijdig informeren van inwoners, organisaties en bedrijven over Nij Begun, in dit geval specifiek over (de maatregelen uit) de economische agenda, dient regelmatig en via diverse mediakanalen te gebeuren. Deze aanbeveling is zowel voor de kwartiermaker als ons college bedoeld.
Gemeenteraad Noordenveld
Inwoners betrekken: We benadrukken het belang van het betrekken van inwoners bij het proces, aangezien veel maatregelen invloed hebben op hun leefomgeving. De raad vraagt om concrete plannen voor het waarborgen van de stem van de inwoners.
Gemeenteraad Oldambt
Economie is heel dichtbij, maar de schaal waarop de zaken uit de Economische Agenda plaatsvinden lijken ook weer ver weg. Neem onze inwoners goed mee, leg keuzes uit, vertel het verhaal achter keuzes. Waarom is dit belangrijk?
Deze reacties onderstrepen het belang van adequate participatie en communicatie met belanghebbenden in de volgende fase over de uitwerking en de uitvoering van de Economische Agenda. Daarbij wordt met name aandacht gevraagd voor de positie van inwoners en jongeren in het bijzonder. Wij onderkennen en onderschrijven het belang hiervan. Om die reden hebben we ‘communicatie en participatie’ als samenhangend werkpakket opgenomen voor de werkzaamheden in de komende periode. Wij zullen hierbij breed gebruik maken van beschikbare kanalen in Groningen en Noord-Drenthe.
20
Gemeenteraad Eemsdelta
Benut bij het vinden van nieuwe oplossingen ook de coöperatieve kracht van onze inwoners. Zowel rond energie als vervoer bestaan inmiddels veel goede voorbeelden.
Gemeenteraad Noordenveld
In de Economische Agenda wordt aangegeven dat geïnvesteerd wordt in duurzame energie, gezondheid, landbouw, industrie en vrijetijdseconomie. In de Agenda wordt aangegeven dat de Agenda uitgevoerd wordt met alle betrokken overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven. Omdat bij de uitvoering inwoners niet genoemd worden wil de klankbordgroep via de zienswijze hiervoor aandacht vragen.
Gemeenteraad Tynaarlo
Wij ondersteunen zeer de toelichting over betrokkenheid en participatie van jongeren, zoals verwoord op pagina 71. Het gaat immers om hun toekomst.
Gemeenteraad Aa en Hunze
De economische agenda kan niet zonder betrokkenheid, inspraak en samenwerking van inwoners, ondernemers en andere organisaties. Communicatie is daarom ook een van de belangrijkste zaken die goed geregeld moeten zijn met betrekking tot alle agenda's in Nij Begun. Tijdig, transparant en op een begrijpelijke manier alle partijen informeren via de media. En dan niet alleen RTV Noord, Dagblad v.h. Noorden maar ook RTV Drenthe hierin actief betrekken.
Gemeenteraad Aa en Hunze
De economische agenda zal nog verder uitgewerkt moeten worden op inhoud. Dit zal nog een hele klus worden. Maar voor alle betrokkenen die bij wijze van spreken al in de startblokken staan om met hun projecten te beginnen is dit het belangrijkste. Wij vinden het belangrijk dat zij weten waar ze straks moeten aankloppen voor financiering van hun projecten en ook dat de verantwoording van de financiële tegemoetkoming niet al te ingewikkeld gemaakt moet worden net, zoals eerder al genoemd, het niet 21
te ingewikkeld moet zijn om een financiële tegemoetkoming aan te vragen. "Uitgaan van meer vertrouwen". Gemeenteraad Aa en Hunze
Samenwerking op vele fronten. Hieronder valt ook samenwerken met inwoners en ondernemers. Het is belangrijk om inwoners en ondernemers te betrekken bij deze economische agenda.
Gemeenteraad Oldambt
Nij Begun is een programma om de ereschuld te voldoen die is ontstaan vanuit de gaswinningsproblematiek. Laten we in Groningen en NoordDrenthe zoeken naar zo veel mogelijk synergie en in onderlinge samenwerking ervoor zorgen dat er maximaal rendement uit de investeringen gehaald kan worden. Wij zijn blij dat anderen dit ook benoemen in hun zienswijze.
Wij onderschrijven het belang van maximale synergie en onderlinge samenwerking in de regio.
6. Uitvoering(splan) Gemeenteraad Stadskanaal
Gemeenteraad Oldambt
Gemeenteraad Aa en Hunze
De klankbordgroep uit haar zorgen over het vinden van voldoende gekwalificeerd personeel voor de uitvoering van de maatregelen. Het dient voorkomen te worden dat maatregelen vertraging oplopen door onvoldoende arbeidskrachten. De klankbordgroep ziet hier sterk de relatie met de sociale agenda.
Wij delen de urgentie en het belang van (het borgen van) de beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerd personeel. Dit ook als voorwaarde voor een succesvolle uitvoering van de Economische Agenda.
Wij danken u voor de suggesties die hieromtrent zijn gegeven, onder meer rond doelgroepen en mogelijke Net zoals bij de Sociale Agenda maakt de raad van Oldambt zich zorgen interventies. Deze suggesties nemen wij mee in de over de uitvoerbaarheid van de Economische Agenda. Er komt veel op ons volgende fase van concretisering van de Economische of en de arbeidsmarkt is toch al krap. Laten we een aantrekkelijkere regio Agenda in een uitvoeringsplan. zijn, zodat mensen hier niet langer wegverhuizen als ze werk en opleiding zoeken, maar hierheen verhuizen om die reden. ln de economische agenda is onderwijs een van de grootste pijlers waarop ingezet wordt. Jong geleerd is oud gedaan! En al doende leert men zijn spreekwoorden die maar al te waar zijn. Door de grote tekorten 22
aan vakmensen hebben een aantal bedrijven het heft in eigen handen genomen en zijn vakopleidingen begonnen in hun eigen bedrijf. We zouden graag zien dat bedrijven die deze handschoen willen oppakken ondersteuning krijgen vanuit de economische agenda als zijnde een onderwijsinstelling. Gemeenteraad Stadskanaal
De klankbordgroep vraagt aandacht voor de doelgroep uit de WSW (Wet sociale Werkvoorziening). Het is belangrijk om deze doelgroep kansen te bieden.
Gemeenteraad Oldambt
De raad van Oldambt is blij met de aandacht voor het onderwijs. Het vraagt wel meer aandacht voor twee specifieke groepen. 1) De raad constateert dat er niks over de WSW’ers (Wet sociale Werkvoorziening) en de leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs in de Economische Agenda staat. Het is belangrijk om extra in te zetten om deze groep ook aan een startkwalificatie te helpen. Je mag deze groep niet aan haar lot overlaten en je hebt ze in de toekomst hard nodig. 2) Jongeren die een HBO- of WO-opleiding hebben gevolgd trekken vaak weg uit de regio. De Economische Agenda zou extra aandacht moeten besteden om dit tegen te gaan.
Gemeenteraad Westerwolde
Specifieke aandacht voor kwetsbare werknemers is noodzakelijk, met name bij de Nij Begun-banen en in combinatie met de Sociale Agenda, zodat zij optimaal kunnen profiteren van de economische ontwikkelingen.
Gemeenteraad Groningen
De raad hecht belang aan het toepassen van inclusief werkgeverschap in de uitvoering van de Economische Agenda. De overlap met de onlangs afgegeven reactie op de versie van de Sociale Agenda Nij Begun, waar dit
23
punt van aandacht ook is meegegeven, is daarbij benoemd. Waarmee de samenhang tussen beide agenda’s nogmaals benadrukt wordt. Gemeenteraad Stadskanaal
De klankbordgroep uit haar zorgen over het wegtrekken van HBO- en WO-geschoold personeel uit de regio en pleit ervoor hier aandacht aan te besteden binnen de economische agenda.
Gemeente Pekela College van B&W, mede namens de gemeenteraad
Verder willen we u nog het volgende meegeven: Zelfbewustzijn en betrokkenheid kunnen verbeterd worden: zie hiervoor doel 5: gezamenlijk promotie. In eerdere afspraken binnen Groningen is er op toeristisch gebied tussen de gemeenten (VGG), provincie Groningen en regiomarketingorganisaties een convenant gesloten om Samen één gedeeld verhaal van Groningen uitdragen voor toeristisch bestemming Groningen. Uiteraard is toerisme een onderdeel van de totale promotie.
Gemeenteraad Noordenveld
Vrijetijdseconomie: Noord-Drenthe loopt voorop in de regio, maar er liggen nog volop kansen voor innovatie, samenwerking en verbinding. De raad stelt voor het Recreatieschap Drenthe bij de uitvoeringsplannen voor de vrijetijdseconomie te betrekken.
Gemeenteraad Westerwolde
Het mogelijk te maken om een gedegen aanpak te ontwikkelen voor de Groningse vakantieparken om zo de toeristische en recreatieve functie te behouden á la de Drentse aanpak.
Algemeen Bestuur Waterschap Noorderzijlvest
In de volgende te zetten stap, de uitvoeringsagenda, pleiten we graag voor voldoende ruimte voor extra investeringen die bijdragen aan de ruimtelijk- economische componenten in dergelijke klimaatinvesteringen. ( > waterbeheer, klimaatrobuustheid, hogere ruimtelijke kwaliteit, klimaatadaptie). Denk aan koppelkansen die het toerisme bevorderen. Deze vallen buiten de reguliere taken en middelen van betrokken overheden maar dragen wel bij aan de doelen van de economische
Wij danken u voor deze suggesties rond de concretisering van het thema vrijetijdeconomie. Deze zullen wij meenemen in de uitwerking van de Economische Agenda in een uitvoeringsplan.
Wij danken u voor de suggesties omtrent het belang van investeringen in de ruimtelijke-economische sfeer, de waterketen, het verminderen van watergebruik en het verbeteren van de waterkwaliteit. Wij nemen deze suggesties mee in de volgende fase van uitwerking van de Economische Agenda in een uitvoeringsplan.
24
agenda. Vaak wordt hier in omgevingsprocessen ook juist door bewoners en (toeristische) ondernemers om gevraagd. Algemeen Bestuur Waterschap Noorderzijlvest
In de agenda benadrukt u dat de beschikbaarheid van zoet water (pagina 38) een reguliere taak is van rijks en regionale overheden en niet zou moeten worden gestimuleerd vanuit de economische agenda. Wij begrijpen deze keuze en dringen er tegelijk op aan een duidelijk onderscheid te maken tussen de reguliere taken van de betrokken overheden en de noodzaak om in de gehele waterketen (inclusief industrie!) te innoveren. Elders in de agenda pleit u voor het circulair gebruik van grondstoffen. Het is belangrijk om hier te onderkennen dat water een van de grondstoffen is. Het voldoende beschikbaar en betaalbaar houden van deze grondstof kan alleen worden gerealiseerd wanneer in de gehele keten wordt gestreefd naar duurzaam en circulair gebruik. Dus initiatieven voor het verminderen van watergebruik en circulair watergebruik zouden in de uitvoeringsagenda een plek moeten krijgen.
Algemeen Bestuur Waterschap Noorderzijlvest
Wij zijn verheugd te vernemen dat in de economische agenda het belang van waterkwaliteit wordt onderschreven. De investeringen vanuit de economische agenda mogen niet bijdragen aan een achteruitgang van de waterkwaliteit. Wij benadrukken daarnaast het economisch belang van maatregelen die de waterkwaliteit Juist verbeteren. Denk aan maatregelen zoals het terugdringen van nutriënten en verontreinigende stoffen. Dit is voor een duurzame toekomstbestendige economie van belang ook omdat er vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) hieraan eisen worden gesteld. Wij willen er dus voor pleiten dergelijke maatregelen waar mogelijk op te nemen in de uitvoeringsagenda.
25
Gemeenteraad Noordenveld
Toetsingscriteria: We willen onze zorgen uiten over de vijf voorwaarden waaraan initiatieven moeten voldoen en de haalbaarheid hiervan. De raad vraagt dan ook om een haalbaar, meetbaar en toetsbaar toetsingskader.
Wij onderschrijven het belang van de haalbaarheid van de voorwaarden van de Economische agenda. Uw punt nemen wij daarom mee in de verdere uitwerking van de voorwaarden in een uitvoeringsplan.
Gemeenteraad Het Hogeland
Wij vragen u om met middelen vanuit de economische agenda niet alleen te investeren in projecten, maar ook in beheer en exploitatie van in potentie veelbelovende en innovatieve, maar in de eerste periode kwetsbare initiatieven. Zo krijgen deze initiatieven de tijd om als vliegwiel te gaan fungeren.
Wij delen het beeld dat er kansen liggen om startende initiatieven - zoals startups, scale-ups - te helpen bij de volgende stap om toekomstbestendig te worden. De Economische Agenda is echter niet bedoeld voor investeringen in regulier beheer en exploitatie van initiatieven.
Gemeenteraad Het Hogeland
Wij verzoeken u om met middelen vanuit de Economische Agenda te investeren in kwalitatieve versterking van gebouwd erfgoed, zodat dit leidt tot een impuls aan de economische en sociale structuurversterking en arbeidsmarkt (in feite dat dit meer bijdraagt aan de doelen van de Economische Agenda).
Wij zien kansen voor investeringen in cultuur, erfgoed en ruimtelijke kwaliteit, onder meer ten aanzien van de thematische inzet rond vrijetijdseconomie. Wij nemen uw suggesties in de breedte mee in de volgende fase van uitwerking.
Gemeenteraad Westerwolde
Wij zien graag een afstemming van cultuur in brede zin, waarbij cultuur, erfgoed, ruimtelijke kwaliteit en vrijetijdseconomie op elkaar worden afgestemd. Dit geldt ook voor de erfgoedherbestemming en de rol van cultuur in de ontwikkeling van campussen.
Gemeenteraad Westerkwartier
Snel en betrouwbaar internet in het buitengebied snel mogelijk te maken. NB: nader toegelicht in motie.
De Economische Agenda ziet het zo snel mogelijk realiseren van snel en betrouwbaar internet in het buitengebied als een belangrijke voorwaarde en wij verwelkomen uw reactie hieromtrent.
Gemeenteraad Westerkwartier
Het Westerkwartier experimenteerruimte te geven voor landbouw en landschap.
Wij danken u voor deze suggesties rond het thema landbouw en landschap en nemen deze mee in de 26
NB: nader toegelicht in motie.
Provinciale Staten Groningen
volgende fase van uitwerking van de Economische Agenda in een uitvoeringsplan.
Binnen de bestaande beleidskaders ruimte te maken voor de ontwikkeling Wij zien net als u kansen voor een AI Factory in de regio van een AI Factory die aantoonbaar maatschappelijke meerwaarde heeft. Groningen en Noord-Drenthe. Hierbij onderscheid te maken tussen commerciële datacenters zonder directe regionale binding en publiek-private AI-initiatieven gericht op kennis, innovatie en maatschappelijke toepassingen.
27
2. Reacties via de Stem van de provincie Groningen In dit hoofdstuk zijn de reacties opgenomen die zijn binnengekomen op basis van het participatietraject via de Stem van de provincie Groningen. In totaal zijn hierop 24 reacties ingediend vanuit zowel inwoners als (maatschappelijke) organisaties. In onderstaande tabel zijn deze reacties opgenomen (eerste kolom) en voorzien van een antwoord van de kwartiermaker (tweede kolom). Een aanzienlijk deel van de reacties betreft suggesties over de concrete invulling van bepaalde onderwerpen of projectideeën. Omdat de Economische Agenda een kader is en nog niet de concrete uitwerking van de uitvoering omvat, hebben deze suggesties niet veelal geleid tot wijzigingen in de Economische Agenda. Op basis van de Economische Agenda start nu de volgende fase van uitwerking van de agenda naar een concreet uitvoeringsplan. Veel van de suggesties nemen we mee als input voor die uitwerkingsfase.
Ingekomen reactie
Antwoord Kwartiermaker en opvolging in Economische Agenda
Heb jij je ooit afgevraagd waarom Friesland twee keer zoveel toeristen trekt als Groningen?
Wij danken u voor uw analyse en suggesties over de kansen in de regio ten aanzien van vrijetijdseconomie en specifiek waterrecreatie.
De eerste gedachte is waarschijnlijk watersport. Als je in de zomer op het Sneekermeer bent, zie je overal boten. Niet alleen daar, maar in de hele provincie bruist het van de watersporters. Elk dorp en elke stad profiteert mee: terrassen en restaurants zitten vol, en de lokale middenstand floreert. Maar waarom lukt dit Groningen niet? Hoeveel meren heeft Groningen eigenlijk? Als je de cijfers bekijkt, zie je dat Groningen – naast Friesland – de meeste watersportpotentie van Nederland heeft. Toch doen we er veel te weinig mee. Wat gaat er mis? Het probleem ligt grotendeels bij de infrastructuur. De verbindingen tussen de meren zijn omslachtig: varen duurt te lang, en er zijn te veel lage bruggen en sluizen. De bediening daarvan laat te wensen over. Het zelfbedieningsconcept is in theorie goed, maar in de praktijk betekent het dat een schipper steeds van boord moet om een brug of sluis te openen. Dit zijn kleine frustraties die ervoor zorgen dat watersporters Groningen links laten liggen. Een goed voorbeeld is het verschil tussen Friesland en Groningen. In Friesland kun je in minder dan een uur van het Sneekermeer naar de Fluessen varen. In Groningen duurt het – als je geluk hebt met de
Investeringen in infrastructuur vallen buiten de scope van de Economische agenda, zoals is toegelicht op pag. 17 van de agenda. Uw analyse en suggesties nemen wij mee in de verdere uitwerking van de Economische Agenda.
28
bedieningstijden – een halve dag om van het Zuidlaardermeer naar het Paterswoldsemeer te komen. Dat moet anders. Groningen als tweede watersportprovincie van Nederland De ambitie moet zijn dat Groningen, samen met Friesland, dé watersportregio van Nederland wordt. Wat is daarvoor nodig? 1. Betere verbindingen tussen de meren – Minder sluizen en obstakels, of snellere bedieningstijden. 2. Moderne brug- en sluisbediening – Meer zelfbediening op afstand of automatische bediening. 3. Sterkere marketing en branding – Friesland promoot zichzelf als watersportprovincie, Groningen zou hetzelfde moeten doen. 4. Investeren in watersportvoorzieningen – Meer havens, ligplaatsen en watersportcentra. 5. Evenementen organiseren – Friesland heeft Sneekweek en Skûtsjesilen; Groningen kan ook grootschalige watersportevenementen opzetten. 6. Samenwerking met ondernemers – Horeca, recreatie en watersportverhuur kunnen beter inspelen op toerisme. Groningen heeft de mogelijkheden, maar benut ze nog niet. Hoog tijd om daar verandering in te brengen. Prima idee [verwijzing naar bovenstaande reactie], daarnaast stimuleren de waterverbindingen de verbindingswegen voor de natuur, vissen, otter, bever. Naast de vaar wegen kunnen dan ook fiets en wandel verbindingen worden gemaakt.
Het geheel zal de toeristische industrie een boost geven want als provincie zijn we dan complementair aan onze buren Friesland (varen) en Drenthe (fietsen en wandelen) terwijl we ook een uniek landschap kunnen bieden. Kortom faciliteren van fietsen, wandelen en varen drievliegen in één klap, maar dit lukt alleen door de genoemde belemmeringen op te heffen. De ondernemers ruiken hun economische / mogelijkheden en de rest komt van zelf zoals terrasjes, wandel en fietstochten. Borgen, musea
29
en leuke dorpen hebben we al maar mooie toeristische verbindingen nog niet, en iedereen heeft een aantrekkingskracht op water. En wie weet ooit ook nog mooie schaatstochten. De coöperatie Sterke Musea Groningen steunt musea bij innovatie en groei en laat de 128 musea samenwerken. Nijbegun moet zorgen voor versterking van de basis. Bezoek musea kan van 1 naar 2 miljoen. Wij willen elke twee jaar gezamenlijk een internationale kunst/architectuur expo organiseren. Het landschap leent zich er geweldig voor, het zal een enorme toeristische boost geven en de trots van de Groningers vergroten. De biënnale moet niet over de Groningers heen worden gestort maar met hen op poten gezet. Verwacht bezoek 200.000. Goed voorbeeld. Nordart Büdelsdorf DE. Musea gratis toegankelijk voor ouders/verzorgers met kinderen en jongeren tot 26 jaar. Die drempelverlaging stelt alle gezinnen in staat meer op pad te gaan en van alles te leren. In Frankrijk zijn de resultaten positief. Ontwikkeling van EPIQ. Duurzaam Doe museum over winning aardgas, duurzaamheid en energie. Voorbeeld NEMO Adam. Aanstellen van (parttime) directeuren bij de musea zodat ze makkelijker tot bloei komen. Dit betalen gedurende 10 jaar zodat het ondernemerschap wordt ontwikkeld en de musea vervolgens hun eigen directeur uit eigen middelen kunnen betalen.
De last om monumentale museumgebouwen in stand te houden weg te nemen bij de musea, zodat de tijd en energie kan worden besteed aan het maken van inhoudelijke aansprekende presentaties die publiek trekken. Musea kampen met gebrek aan depotruimte. Maak een gezamenlijk publiek toegankelijk depot. Attractie wonen voor de jaartelling. Een wierde maken waarop gezinnen een vakantie door kunnen brengen als was het 700 jaar voor christus. Vergroten budget Marketing Groningen en musea.
Wij onderschrijven het belang en de kansen van het uitbreiden en versterken van het dagrecreatief aanbod zoals musea - en danken u voor de suggesties.
Ik heb me pas recent aangemeld als volger van Nij Begun. Ik kan theoretisch de economische agenda wel volgen. Zelf werk ik in de gezondheidszorg, en kijk meer met sociale bril dan met economische bril.
Wij danken u voor de suggesties omtrent de leesbaarheid van het document en de vormgeving van communicatie en participatie.
Investeringen in de structurele exploitatie, het beheer en onderhoud van voorzieningen en tekorten in lopende begrotingen, komen niet in aanmerking voor financiering vanuit de Economische Agenda. Wij nemen uw suggesties mee in de volgende fase van verdere uitwerking van de Economische Agenda in een uitvoeringsplan.
30
Wat me opvalt gaat eerst over de vorm. Het is een lijvig document geworden, met veel bestuurstaal. Voor ‘Wilma uit Stadskanaal’ niet te begrijpen wat dit concreet zou kunnen betekenen. En misschien wordt er gedoeld op meer academische lezers, maar dan mis je een stuk van je doelgroep. Hieraan verbonden is mijn volgende punt; Nij Begun is wel op Instagram aanwezig (bijvoorbeeld) maar er zijn geen berichten gepost. Als dat voor andere sociale kanalen ook geldt, dan mis je een andere doelgroep, namelijk de jeugd. Zeker in een tijd waarin leesvaardigheden achteruit gaan (trouwens nog mooi punt voor de sociale agenda!), moet je meer kennis overdragen in beelden. Doelgroep daarmee betrekken. Mijn advies zou zijn om actief bij mbo/hbo/wo feedback op te halen en jeugd te betrekken. Mocht dit ergens al in de agenda staan maar ik niet tot zo ver gevorderd zijn met lezen-> goed idee! Verder kan ik me wel vinden in de suggesties die hieronder al geplaatst zijn.
Ten aanzien van de leesbaarheid hebben we een algemene redactieslag over de tekst gedaan, om deze beter leesbaar te maken voor lezers met weinig tot geen voorkennis. Onderdeel hiervan is het opnemen van een verklarende begrippenlijst.
Ik zit met verbazing te lezen naar hoe jullie het geld voor gezondheid willen gaan inzetten. Het lijkt vooral te gaan naar kennisinstellingen/data verzameling/bedrijven die zich bezig houden met digitalisering/internationale positionering. Vervolgens hopen jullie dat we daarmee de gezondheid in de regio stimuleren. Hoe dan? Er zouden dan spin-offs ontstaan die gaan over preventie en leefstijl. Deze aanpak betekent top down, vanuit wetenschap en managers proberen gezondheid te creëren. Iets waarvan we inmiddels weten dat het niet werkt. Wat er nodig is, is lokale initiatieven stimuleren, waarvan practice-based is aangetoond dat ze werken, die bottum-up zijn ontstaan, aansluiten bij wat er in de samenleving leeft aan buurtinitiatieven en dat opschalen. Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit het eerste werkende initiatief vanuit het integrale zorg akkoord, Mooi Maasvallei, en de doelstellingen van het Ministerie van VWS (regionale parels zoeken, die zorg en welzijn stimuleren, bijv Grollo, Wedde, voedselbos Weeldenis). Er moet meer rechtstreeks geïnvesteerd worden in gezondheid, preventie en leefstijl, in het dagelijks leven van de mensen. En dat je dat vervolgens monitort en wetenschappelijk onderzoekt prima, maar dat is de volgorde en niet andersom. Het is tijd voor actie, er is nu een