23-01-02 Masterplan Oost-Groningen

3.3 Samenhang Om onze ambities te realiseren leggen we zowel inhoudelijk als financieel de verbinding met andere plannen in de regio en de provincie, onder meer vanuit Nij Begun. Ook zullen we op onderdelen aansluiten bij de overige vier Masterplannen die zijn/worden opgesteld en de Regiodeal OostGroningen. Hieronder is toegelicht welke verbanden wij in ieder geval zien en zullen benutten. Een overzicht van deze plannen en dwarsverbanden is opgenomen als bijlage 1.

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 21 van 31

Regiodeal Oost-Groningen 1.0 en 2.0 De Regiodeal is een programma van Oost-Groningen, het Rijk en de provincie, waarbij geïnvesteerd wordt in het vergroten van de leefbaarheid in Oost-Groningen. Met de Regiodeal brengen we een ontwikkeling op gang die blijvend impact heeft op de regio en haar inwoners. Dat zorgt voor: 1. Betere kansen op de arbeidsmarkt; 2. Meer ruimte en vaardigheden om te werken aan een betere gezondheid; 3. Een beter woon- en leefklimaat. De Regiodeal 1.0 (2020-2025) is het beginpunt van een ontwikkeling op lange termijn: weg van de negatieve spiraal en op naar een leefbare, veerkrachtige en toekomstkrachtige regio. In de periode 2020-2025 wordt € 30 miljoen geïnvesteerd in de Regio. Voor de periode 2025 – 2030 is een aanvraag voor een RegioDeal 2.0 gedaan en gehonoreerd. De Regiodeal sluit aan op drie van de vijf ambities in het Masterplan Oost-Groningen, namelijk ‘Kansen om te groeien’, ‘Gezond en gelukkig’ en ‘Goed wonen’. Veel doelstellingen uit het Masterplan Oost-Groningen overlappen met de doelstellingen in de Regiodeal. De activiteiten die vanuit de Regiodeal worden opgezet, sluiten daardoor goed aan op de doelstellingen en de ambities in dit Masterplan.

Sociale agenda De Sociale agenda wordt op dit moment opgesteld vanuit Nij begun en zal bestaan uit concrete doelstellingen en investeringen die ten goede komen aan de leefbaarheid, onderwijskwaliteit, armoedebestrijding, gezondheid en arbeidsparticipatie van inwoners in Groningen. Per gemeente kunnen inhoudelijke accenten worden gelegd. De sociale agenda zal zich richten op vier speerpunten: 1. 2. 3. 4.

Verbeteren van de (mentale) gezondheid; Vergroten van de leefbaarheid en sociale cohesie; Kansen voor kinderen, jongeren en de volgende generatie; Arbeidsparticipatie & Armoedebestrijding.

De middelen die voor de uitvoering van de sociale agenda beschikbaar worden gesteld zijn eenmalig € 500 miljoen, gevolgd door een jaarlijkse bijdrage van € 100 miljoen voor 30 jaar. Nog onbekend is waar deze middelen precies gaan landen. Het Masterplan Oost-Groningen geeft in combinatie met de Regiodeal naar verwachting voor een groot deel uitvoering aan de Sociale agenda voor de Oost-Groningse gemeenten. Economische agenda Groningen wil met de Economische agenda, die eveneens in 2024 wordt ontwikkeld, een belangrijke bijdrage leveren aan drie grote maatschappelijke veranderingsprocessen (transities, zie 3.1), als uitvoeringsagenda van de Toekomstagenda Groningen. De speerpunten in de economische agenda sluiten aan op die van de Toekomstagenda Groningen. Deze drie speerpunten zijn: Energietransitie, Gezondheid en Transities in het landelijk gebied. De Economische agenda zal leiden tot versterking van de samenwerking van overheden, bedrijven en kennisinstellingen. De agenda moet Groningen in staat stellen in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en ruimte bieden voor nieuwe initiatieven. Om economische kansen te kunnen verzilveren moet aan belangrijke voorwaarden zijn voldaan.

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 22 van 31

Zo moeten onderwijs en arbeidsmarkt goed op elkaar zijn aangesloten, om de professionals van de toekomst op te leiden, om te scholen of bij te scholen. En verdere digitalisering is vereist, samen met een aantrekkelijk, sterk ondernemings- en vestigingsklimaat. Een hoogwaardige infrastructuur van weg, spoor- en netwerkverbindingen is een andere vereiste. En dat mag niet gaan ten koste van de kwaliteit van het landschap. Want een mooi en robuust landschap is ook een belangrijke voorwaarde voor perspectief: met het oog op de leefkwaliteit, én als drager voor de groeiende vrijetijdseconomie. Voor de Economische Agenda komt een langjarige financieringsstroom beschikbaar van € 100 miljoen per jaar voor 30 jaar, voorafgegaan door een eenmalig startkapitaal van € 250 miljoen. Daarnaast komen middelen beschikbaar voor infrastructuur (verdubbeling N33, eerste fase Nedersaksenlijn (NSL) en voor ondersteunende partijen in het economische veld (o.a. Economic Board Groningen en Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij). Hoe deze middelen gaan landen is nog niet bekend. Het Masterplan Oost-Groningen sluit vanuit alle vijf ambities aan op de Economische agenda. Zodoende verwachten we dat er zowel een inhoudelijke als financiële verbinding is tussen het Masterplan Oost-Groningen en de Economische agenda.

Maatregel 29 uit Nij Begun Het kabinet geeft verder een extra impuls aan het isoleren van woningen met matige en slechte energielabels in de provincie Groningen en een aantal gemeenten in Noord-Drenthe, inclusief woningen die al zijn versterkt. Hiervoor stelt het kabinet in totaal € 1,65 miljard beschikbaar, waarmee een substantiële financiële bijdrage kan worden gedaan voor isolatiemaatregelen in aanvulling op de bestaande nationale subsidie- en financieringsregelingen, en bovenop de middelen die beschikbaar zijn gesteld aan gemeenten voor de lokale Isolatieaanpak en de aanpak van energiearmoede. Het doel van de extra bijdrage is om woningen (zowel koop- als huurwoningen) die qua energiezuinigheid nog te wensen over laten te verbeteren, zodat deze woningen in 2035 voldoen aan de standaard en daarmee gereed zijn om van het aardgas af te gaan. In de ambities ‘Goed wonen’ en ‘Groen en duurzaam’ in het Masterplan Oost-Groningen zijn doelstellingen opgenomen die gaan over duurzaamheid en het verduurzamen van woningen. We verbinden deze maatregel daarom aan het Masterplan Oost-Groningen en ook aan de bestaande regelingen voor isolatie (Isolatieprogramma) en energiearmoede en volkshuisvesting (Volkshuisvestingsfonds). Baanbrekers Vanuit het Nationaal Programma Groningen (NPG) is gestart met vijf baanbrekende programma’s die de economie van Groningen moeten versterken.

De programma’s richten zich op vragen als: waar verdient Groningen de komende decennia haar geld mee? Welke bijdragen levert de provincie aan een toekomstbestendige economie? Hoe zorgen we dat die niet alleen duurzaam is, maar ook dat iedereen er structureel van profiteert? De vijf baanbrekende programma’s richten zich op gezondheidstechnologie, waterstofeconomie, landbouw en voedsel, vrijetijdseconomie en circulaire economie. De doelstellingen en ambities van het Masterplan Oost-Groningen overlappen deels met die van de Baanbrekers.

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 23 van 31

Overige vier Masterplannen Op basis van De Toekomstagenda Groningen zijn vijf masterplannen geformuleerd (waaronder het Masterplan Oost-Groningen) om langjarig in te investeren: Regiocentra Het doel van het Masterplan Regiocentra is om voor tien regionale kernen in Groningen de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid te verbeteren zoals door behoud van lokale voorzieningen. Dit raakt zowel de Sociale-, Economische-, als de Verduurzamingsagenda. Landelijk gebied Het Masterplan Landelijk Gebied beoogt investeringen in de kwaliteit van het Groningse landschap. Daarbij wordt gekeken naar de natuurwaarden, klimaatadaptatie (o.a. water vasthouden en waterberging) en het toeristisch-recreatief potentieel van gebieden. Groningen neemt deze projecten op in het provinciale gebiedsprogramma dat wordt gemaakt in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Campussen Het Masterplan Campussen zet in op de ontwikkeling van campussen, innovatie-ecosystemen en een toekomstbestendige arbeidsmarkt in Groningen. Door partijen zoals de provincie, schoolinstellingen, ziekenhuizen en het Rijk worden afspraken vastgelegd over de planning en financiering van initiatieven en structurele onderlinge samenwerking. Voor het ontwikkelen van campussen is vanuit Nij Begun € 50 miljoen beschikbaar gesteld. In Oost-Groningen wordt op meerdere locaties gewerkt aan de ontwikkeling van een campus.

Zeehavens Het Masterplan Zeehavens richt zich op de ontwikkeling van de Groningse zeehavens voor de grootschalige opwekking, aanlanding en toepassing van duurzame energie en grondstoffen (inclusief benodigde infrastructuur). Het doel is verduurzaming van de industrie en het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid. We verwachten dat er op doelstellingenniveau en activiteitenniveau verbindingen te maken zijn tussen het Masterplan Oost-Groningen en alle vier de masterplannen. Zie hiervoor hoofdstuk 1.

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 24 van 31

4. Investeren en uitvoeren In dit afrondende hoofdstuk kijken we vooruit. Onze ambities zijn groot, de urgentie in de regio zeker ook. We bespreken in dit hoofdstuk de benodigde investeringen en de volgende fasen van dit Masterplan Oost-Groningen, die in het teken staan van concretiseren en organiseren.

4.1 Investeren in de regio De ambities in Oost-Groningen vragen een stevige investering en vasthoudendheid, gedurende een langere tijd. Zo doorbreken we hardnekkige patronen, werken we aan complexe vraagstukken en zetten we in op de volgende generatie. Gezien de urgentie en de grote achterstanden in de regio zijn grote investeringen nodig vanuit een robuuste aanpak. De komende tijd wordt duidelijker hoe groot de investeringen zullen zijn en welke financieringsbronnen daadwerkelijk beschikbaar gaan komen. Een eerste inschatting van de benodigde investeringen is nu nog niet te maken, dat vraagt verdere uitwerking van de kansrijke activiteiten per ambitie. Om deze stappen te gaan zetten vragen we nu wel reeds aandacht voor de financiering van het opstarten van de programma-organisatie voor Masterplan Oost-Groningen.

Ambitie

Doelen

Kansrijke Activiteiten

Raming

Mogelijke financiële bronnen

1 Kansen om te groeien

•

•

Eenmalig: PM

Economische agenda

Jaarlijks: PM

Sociale agenda

Iedere inwoner in OostGroningen is actief en levert op zijn of haar manier een bijdrage aan de samenleving • Oost-Groningen is een innovatieve regio die investeert in triple helixsamenwerking met bedrijven, studenten en werknemers. Dit maakt Oost-Groningen een aantrekkelijke regio voor bestaande en nieuwe bedrijven waar mensen zich een leven lang kunnen ontwikkelen. • Oost-Groningen is een toeristische trekpleister met drie gebieden met een uniek

• • •

• •

karakter •

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Aantrekkelijk vestigingsklimaat ontwikkelen voor circulaire maakindustrie, die via weg, spoor en digitaal goed bereikbaar is. Hierdoor kunnen we kansen voor de toepassing van waterstof goed benutten. Biobased bouwen ontwikkelen vanuit lokale circulariteit; Scholing in kansrijke sectoren toegankelijk en laagdrempelig maken voor inwoners; Doorontwikkeling van de samenwerking tussen de vier O ’s door middel van campussen; Introduceren van basisbanen voor mensen met een uitkering; Oost-Groningen doorontwikkelen tot vrijetijdsregio van formaat vanuit de kracht van de deelgebieden; Imagoverbetering en promotie van de regio met voor elk gebied een eigen specialisme

Regiodeal OostGroningen Masterplan Campussen

Pagina 25 van 31

Ambitie

Doelen

Kansrijke Activiteiten

Raming

Mogelijke financiële bronnen

2 Goed bereikbaar

•

•

Stimuleren van deelvervoer in transferia nabij stationslocaties van o.a. de Nedersaksenlijn en Wunderline; Transferia in alle centrale kernen; Realiseren en uitbreiden van snelle fietsverbindingen tussen de centrale kernen van OostGroningen en stations binnen de NSL en Wunderline; In de gehele regio realiseren van snelle digitale verbindingen.

Eenmalig: PM

Europese subsidies

Inkomensachterstanden werken we weg zodat alle inwoners gezond en gelukkig kunnen leven en mee kunnen doen in de samenleving • Oost-Groningen is een gezonde leefomgeving die inwoners uitdaagt om gezonde keuzes te maken • Kinderen die opgroeien in Oost-Groningen hebben evenveel kansen om zich te ontwikkelen als kinderen in meer welvarende gebieden. • Elke gemeente heeft een

•

Eenmalig: PM

passend en toegankelijk voorzieningenniveau

•

• •

•

3 Gezond en gelukkig

Oost-Groningen is uitstekend bereikbaar voor alle typen vervoer Iedere centrale kern heeft een transferium met deelvervoer In Oost-Groningen experimenteren we met innovatieve vormen van openbaar vervoer De digitale ontsluiting van de regio is optimaal

•

• De toenemende zorgvraag kunnen we in de regio goed

• •

•

•

•

•

opvangen •

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Stevig inzetten op armoedebeleid om inkomensongelijkheid en problematische schulden aan te pakken, zoals bijvoorbeeld via de ‘doorbraakmethode’; Faciliteren van een gezonde leefstijl door het ontmoedigen van ongezond eten en stimuleren van sport en bewegen; Het opzetten van (gecombineerde) woonvormen voor jong en oud; Aanbieden van voorschoolse educatie aan alle kinderen; De verrijkte schooldag als mogelijkheid voor alle scholen in OostGroningen; Behouden van basisvoorzieningen als o.a. scholen, sport-, culturele-, zorg- en maatschappelijke accommodaties.

Jaarlijks: PM

Economische agenda Sociale agenda

Sociale agenda Regiodeal

Jaarlijks: PM

Economische agenda

Pagina 26 van 31

Ambitie

Doelen

Kansrijke Activiteiten

Raming

Mogelijke financiële bronnen

4 Goed wonen

•

•

Ondersteunen en ontzorgen van inwoners bij woningaanpassingen in het kader van verduurzaming (Isolatie en Ventilatie); Kwaliteit bestaande woningen wordt verbeterd door onderhoud, verduurzaming of herstructurering; Collectief verduurzamen van woningen; Voortzetten gebiedsgerichte aanpak; Innovatieve woonvormen mogelijk maken (denk bijvoorbeeld aan woon-zorg, woon-werk, woon-cultuur, wonen in bosrijke omgeving, oud-jong); Nieuwe woningen bouwen voor de toekomst; Huisvesting realiseren aan de onderkant van de markt om jong-volwassenen en oudere jeugd vast te houden.

Eenmalig: PM

Regiodeal

Actief faciliteren en ondersteunen bij subsidiekansen voor natuurinclusieve ‘landbouw van de toekomst’; Een robuust lokaal en duurzaam energienetwerk faciliteren en initiëren met energiepartners in de regio; Ontwikkelen van integrale groen-blauwe dooradering, door het koppelen van natuur, wonen, recreatie en waterberging.

Eenmalig: PM

Economische agenda

Jaarlijks: PM

Sociale agenda

Eenmalig: € 3 mln.

Sociale Agenda

•

•

Alle particuliere- en corporatiewoningen van Oost-Groningen zijn voorzien van energielabel A en zijn kwalitatief in orde voor de toekomst Oost-Groningen is een aantrekkelijke regio voor wonen met veel ruimte en voorzieningen nabij Vraag en aanbod op de Oost-Groninger woningmarkt is voor alle doelgroepen in balans

•

• • •

•

•

5 Groen en duurzaam

• • •

Organiseren en samenwerken in OostGroningen

We stimuleren duurzame, natuurinclusieve landbouw in Oost-Groningen Oost-Groningen is klimaatbestendig Alle inwoners, bedrijven en instellingen kunnen zich aansluiten bij een robuust energienetwerk dat lokaal en duurzaam is

Financiering van de uitvoeringsorganisatie (incl. opstartperiode)

•

•

•

Jaarlijks: PM

Maatregel 29 Nij Begun Isolatieprogramma Sociale Agenda Economische Agenda

Jaarlijks: € 1 mln.

Economische Agenda

In de volgende fasen worden de activiteiten stap voor stap verder uitgewerkt. Daarmee maken we ook inzichtelijk over welke investeringen we het concreet hebben en hoe slim gebruik kan worden gemaakt van het combineren van initiatieven en financieringsbronnen. We sluiten daarbij zoveel mogelijk aan bij de werkwijze van Nij Begun.

4.2 Van plan naar uitvoering Het jaar 2024 en 2025 benutten we om onze plannen verder uit te werken, te concretiseren, te vertalen naar financiële impact en de samenwerking in de regio en met externe partijen verder vorm te geven en te organiseren. We zorgen voor een stevige verbinding met de sociale en economische agenda vanuit Nij begun en de andere masterplannen. Ook ontwikkelen we, in afstemming met Nij Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 27 van 31

Begun, een passende monitoring van de voortgang van onze ambities. Zo leggen we samen een stevig fundament, waarop we de komende jaren kunnen bouwen aan een krachtige regio Oost-Groningen.

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 28 van 31

Bijlagen: 1. Overzicht verbanden plannen Nij Begun in relatie tot Masterplan Oost-Groningen 2. Organisatie samenwerking in Oost-Groningen

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 29 van 31

Bijlage 1: Overzicht verbanden plannen in Oost-Groningen

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 30 van 31

Bijlage 2: Organisatie samenwerking in Oost-Groningen

Masterplan Oost-Groningen: Samen maken we er werk van!

Pagina 31 van 31