16-04 aanvullend antwoord op schriftelijke vragen raadsfractie GB

\n

gemeente Veendam

Zaaknummer:

Aan de leden van de gemeenteraad

Behandelddoor: E-mailadres: Tel. nummer: Datum: Bijlagen: Verzenddatum:

Betreft:

2023-008891

Uw kenmerk: Pascalvan Hoorn info@Veendam.nl 0598 652222 18 april 2023 1

2 0 APR 2023

Schriftelijke vragenraadsfractieGB

Geachte raad, Op 21 maart 2023 hebben wij u per brief geTnformeerd over de beantwoording van raadsvragen van de raadsfractie GB. Eenvan deze vragen had betrekking op het organiseren van een presentatie aan de raad door Atlas Researchover de gehanteerde methodiek inzake de berekening van het waardedalingsgebied in relatie tot de aardgaswinning vanuit het Groningen gasveld. In deze beantwoording van deze vraag hebben wij aangegevenons in te gaan spannen voor het organiseren van een dergelijke presentatie. Inmiddels heeft zich een ontwikkeling voorgedaan die ander licht werpt op deze casus.Op 23 maart 2023 heeft het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) gereageerd op de uitkomsten van de parlementaire enqu6te inzake de aardgaswinning in Groningen. In deze reactie zijn enkele voorstellen en denkrichtingen gepresenteerd om de schadeafhandeling milder, menselijker en makkelijker in te richten. De totale reactie van het IMG is bijgevoegd.

Waardedaling van woningen en bedrijfspanden In het voorstel van het IMG is het advies opgenomen om definitief een einde te maken aan discussiesover de grens van het waardedalingsgebied, met name in grensgemeenten zoals Veendam. Daarnaast wordt ook voorgesteld om grensgemeenten onderdeel te laten worden van de woningverbeteringssubsidie van € 10.000,- per woning. Gelet op bovenstaande lijkt de urgentie om Atlas Researchuit te nodigen voor een uitleg van de

berekeningsmethodiekverdwenen. Wij zullen de ontwikkelingen op dit gebied voor u nauwlettend in de gaten houden en u tijdig informeren over ontwikkelingen die voor inwoners

Gemeente Veer\dam Postbus 20004, 9640 PA Veendam Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl website www.veendam.nl

pag. 1 van 1 bank nr. NL64BNGH0285008676

EMBARGO TOT DONDERDAG 23 MAART 12.00 UUR Groningers boven gas: voorstellen voor een mildere, menselijkere en

makkelijkere schadeafhandeling Groningen, 23 maart 2023 Groningersen Drentenhebbenhet recht om te wonenin een veilig en schadevrijhuis, in een omgeving die floreert en waar kinderen zich kunnen ontwikkelen. Maar de gaswinning en de gevolgen daarvan veroorzaken het tegendeel. Mensen voelen zich onveilig, er wordt bij herhaling schade aan hun woningen veroorzaakt, gemeenschappen vallen uiteen, kinderen zien een sombere

toekomst en het vertrouwen in de overheid is ernstig beschadigd. Daarom is het nodig maatregelen te nemen waardoor Groningers en Drenten het verleden achter

zich kunnen laten en de bllk op de toekomst kunnen richten. Morele afweging De parlementaire enqu6tecommissie aardgaswinning Groningen (PEAG) bepleit het maken van een morele afweging. AIs IMG proberen we dat ter harte te nemen en dat begint bij scherp voor ogen houden wat moreel gezien de gewenste uitkomst zou moeten zijn van ons werk. Naast alle Groningers staan

De schadeafhandelingmoet volgens de PEAGmilder, menselijker en makkelijker. Daawoor is

volgensde PEAGnodig dat het IMG meer wettelijke ruimte krijgt. In de huidigeTijdelijke wet Groningen is de schadeafhandelingstrikt afgebakend om de aansprakelijkheid van de NAMaf te handelen. Om invulling te geven aan de ereschuld die de overheid heeft, is het nodig het enge kader van het aansprakeIijkheidsrechtlos te laten en anders om te gaan met causaliteit met bodembeweging door gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag Norg.

Al zijn er grate stappenvoorwaartsgezet in de schadeafhandeling, ook wij vinden dat het IMGvoor een te grote groep Groningen en Drenten te weinig deel van de oplossing is gebleken. Wij zijn helaas te vaak tegenover gedupeerden komen te staan en niet naast hen, ondanksalle goede intenties en het feit dat bij het IMG in meerderheidjuist Groningers zelf werken die zich met hart en ziel inzetten. Uiteindelijk hebben ook wij onvoldoendekunnen bijdragen aan het herstel van vertrouwen in de overheid.

Denkrichting, een vooIzet Als onafhankelijk zelfstandig bestuursorgaan vinden we het nu onze roI om op basis van reeds vijf jaar praktijkervaring met concrete voorstellen te komen. We zien dit als een denkrichtlng waarover

met de Groninger,te beginnenvia zijn maatschappelijkeorganisaties,het gesprekgevoerdkan en moet worden. Het zijn dan ook geen besluiten van het IMG. Om dtt in uitvoering te kunnen brengen, is politieke besluitvorming nodig, in het bijzonder over de benodigdeverruiming van bevoegdheid, de wijze waarop de politiek de schadeafhandelingvoor zich ziet, alsmedeover het bijpassende budget.

Uitgangspunten voor de denkrichting +:+

Voortbouwen

Het IMG kent op dR moment een uitvoeringspraktijk op basis van de Tijdelijke wet Groningen. De PEAGstelt niet voor die praktijk (volledig) te verlaten maar wel om het IMG mogelijkhedente geven om in de praktijk coulanter te zijn, het makkelijker te maken en de behoeftevan de Gron}nger centraal te stellen. De PEAGdoet op diverse plekken al enkele concrete suggesties en

aanbevelingen om daar te komen. We sluiten daar zoveel mogelijk bij aan. ':'

Hersteloperatie

De schadeafhandelingmoet veel meer gericht zijn op daadwerkelijk herstel: herstel van de materiele (de fysieke schade en gevolgschade) en immateriele schade (leed en verdriet). Het

Interngebruik

eenvoudigweg toekennen van hogere vergoedingen, zander achterliggende gedachte of draagvlak,

brengteen oplossingniet per se dichterbij. Het kadervan het aansprakelijkheids-en schadevergoedingsrechtverhindert vaak een goede, definitieve oplossing. De voorstellen zijn daarom met name gericht op uitbreiding van en bevordering van het volledige herstel van woningen, gebouwen, leed en verdriet.

':'

Makkelijker

Door alles heen klinkt de roep om eenvoud. In de manier waarop regelingen worden opgezet en in

de uitvoering ewan. Bij de verdere ontwikkeling van bestaande regelingen waar we op voortbouwen moet in alles telkens meewegen dat het voldoende eenvoudtg moet zijn en moet de

vraag gesteld worden of het met minder onderzoek en onderbouwing kan. Een bijkomend voordeel daarvan is dat het doorgaansook meer snelheid in afhandeling betekent. Daarbij komt nog dat, al is het geen doel op zichzelf, makkelijker ook betekent dat de uitvoeringskosten lager worden. &

Menselijker

UitvoeringsorganisaHesdie te maken hebben met grote aantallen zaken, willen zo veel mogelijk automatiseren. Dat is onvermijdelijk, ook al omdat het helpt in het verkorten van doorlooptijden. Voor sommigen is dat prettig: wie goed met procedureskan omgaan, ewaart daardoor meer regie. Maar voor anderen is het juist drempelverhogend. AIs het gaat om verdriet en leed kan juist het

persoonlijk contact van grote waarde zijn. We kijken daarom niet aIleen naar inhoud van regelingen, maar ook naar het breder beschikbaar maken van begeleidtngen persoonlijke aandacht.

$ Milder Invulling geven aan het begrip mildheid komt nog het meest tot uitdrukking in de manier waarop een organisatie aIs het IMG een cultuur heeft om zijn indivtduelemedewerkers milder te laten handelen richting Groningers. De voorstellen die we doen zijn er daarom ook op gericht om medewerkers enerzijds meer mandaat te bieden en daarnaast hen te helpen invulling te geven aan het begrip mildheid in de afhandeling van individuele aanvragen. ':'

Gelijkheid en ongelijkheid

Een van de risico’s die de PEAGaangeeft is dat elke wijziging in het verleden vewolgens tot nieuwe problemen en ongelijkheid heeft geleid. Dat risico m6et worden geminimaliseerd. Reden temeer om waar mogeltjk voort te bouwenop wat er is, in plaats van radicale wijzigingen in te zetten (zie denkrichting 1) 6n waar nodig corrigerende maatregelen te treffen. Tegelijk is het cruciaal om te erkennen dat er zeer grote verschillen zijn, zowel in beleving tussen bewoners aIs in schadeomvang binnen het effectgebied en tussen Groningers en Drenten. De uiteenlopende impact

van de gaswtnning op het individu vormt 66n van de belangrijkste uitdagingen voor de schadeafhandeling . {+

Uiterste inzet, maar realistisch over tevredenheid

De PEAGwijst erop dat ontevredenheid nooit geheelzal kunnen worden voorkomen, maar dat tedereen (dus ook het IMG) het uiterste moet doen om dat weI te bereiken. De voorstellen van het

IMGgaan uit van de realiteit en haalbaarheidin de praktijk. Het is daarbij de realiteit dat het nag jaren zal kosten om alle voorstellen uit te voeren en niet iedereentegelijk en direct geholpen kan worden $

1nvloed maatschappij en politiek

Deze voorgestelde denkrichting toont een intentie, een mogelijke aanpak. Maarde PEAGbepleit nadrukkelijk en structureel een plek voor de Groninger (en haar maatschappelijke organisaties) in de ontwikkeling van maatregelen. De democratische legitimatie van het werk van het IMG moet beter worden geborgd door de informatievoorziening en dialoog met de Tweede Kamer te verbete ren. $

Intern gebruik

Een extra schadescort

Het IMG vergoedt momenteel vrijwel alle soorten mijnbouwschade.Eenschadesoort ontbreekt nog geheel: gederfd woongenot. Er loopt een onderzoek naar en we kunnen vooruitlopend schetsen welke denkrichtingen van afhandeling mogelijk zijn. +:+

Bijzondere aandacht voor specifieke doelgroepen en complexe situaties

Voor agrariers, andere ondernemersen erfgoed moeten er specifieke, aanvullende maatregelen komen, waarvoor we ook voorstelten doen. Dit raakt ook aan de meer atgemene conclusiesen aanbevelingen van de PEAGover het behoud van Gronings erfgoed, de oproep om Groningen netjes achter te laten en het belang van het economische(vestigings)klimaat van Groningen te verbeteren. Een andere specifieke groep die extra aandacht nodig heeft zijn de 'comptexe

situaties', zoals de PEAGdie noemt. Dit gaat om gedupeerdenmet langlopende dossiers, veetal met verzakkingsschade en/of herhaatschade. En oude schades die niet zijn opgelost. Daar doen we

ook aparte voorstellen voor. +:+

Randvoorwaarden en dilemma’s expliciet maken

Bij alle voorstellen horen randvoorwaardenen dilemma’s. Het is belangrijk die expliciet te maken. Zo is een dilemma: wat we oak doen, niet iedereen zal tevreden zijn. En ook: hoeveelgeld er ook is om toe te kennen, ongelijkheid tussen situaties is inherent aan mijnbouwschadeen dus ook ongelijkheid in vergoedingen. Net aIs nu het geval is, zal voor elk van de wijzigingen sprake zijn van keuzes in de vorm van definitie van criteria en voorwaarden. ':'

Bewuste politieke keuzes

We vinden het belangrijk dat by alle keuzes zo concreet en scherp mogelijk de uitvoeringsconsequenties en financi61e implicaties getoond worden zodat er bewuste politieke besluitvorming over plaatsvindt. ':'

Toekomstperspectief en exit

Het is inherent aan mijnbouwproblemen dat deze telkens terugkomen doordat het nog lang zal duren voordat de bodem rustig is. Daarnaast zal er ook in de toekomst nieuwe schade ontstaan, los van nieuwe aardbevingen. Ook leidt de uitvoering onherroepelijk tot nieuwe dilemma’s en

vraagstukken. Deze onzekerheid is onderdeel van het toekomstperspectief.Tegelijk is het cruciaal

dat wordt geprobeerdom te komentot an totaalpakket dat Groningersde kans biedt een hoofdstuk af te sluiten. $

Ereschuld en morele afweging

Het IMG moet nog altijd de balans zoeken tussen voortvarendheid, onafhankelijkheid,

ruimhartigheid en rechtvaardigheid. Om zo in de uitvoering met oog op de menselijke maat bij te dragen aan vertrouwen in de overheid. Met het adagium 'makkelijker, milder en menselijker’ en de oproep het IMG meer bevoegdhedente bieden, is er meer richting gegeven om die balans te vinden

Ook de aanbevelingen om een 'ereschuld’ in te lossenen 'morele afwegingen' te betrekken in beleidskeuzes,mag het IMG zich aantrekken, Maar het is wat deze laatste begrippen betreft vooral aan de politiek om vanuit die uitgangspunten definitieve keuzes te maken tussen de opties die het IMG voorlegt. Het is uiteindelijk niet aan het IMG om te bepalen wat de ereschuld van Nederland ten opzichte van de Groninger behelst.

Tot slot zijn er in de afgelopenjaren verwachtingengecreeerdover de ruimhartigheidvan de schadeafhandeling door zowel de Tweede Kamer, het Kabinet, de media, en door het IMG zelf,

bijvoorbeeld door in bepaaldeomstandigheden eerst wel (meer) schadetoe te kennen en later niet

meer. De verwachtingenzijn (of waren) misschienniet altijd realistisch,maar ze zijn er weI degelijk. Het kan de individuele Groninger niet worden aangerekend dat als gevolg van al het voorgaande bij hem dergelijke verwachtingen zijn ontstaan. Het tegemoetkomen aan deze verwacht}ngen moet een plek krijgen bij de morele afweging bij besluiten over de mate van coulance die het IMG moet betrachten.

Het vertrekpunt voor de denkrichting is samengevat:

Interngebruik

Zet vooral in op daadwerkelijk herstel van schade,breng meer eenvoud in de schadeafhandeting, en maak het inlossen van de ereschuld persoonlijk merkbaar.

Fysieke schade, zoals scheuren in munn: 1.

Bied Groningers (naast de huidige forfaitaire en maatwerkregeling) de mogelijkheid van daadwerkelijk herstel van alle schade door aannemersde factuur in te laten dienen bUhet IMG. Voor een deel van de gevallen kan het IMG rechtstreeks voorzien in hulp van aannemers. De mogelijkheid van herstel in natura moet duidelijke voordelen bieden ten opzichte van de financiele regelingen.

De volgende door de politiek te maken keuzeszijn daarin bepalend: > De mogelijkheid om daadwerkelijk herstel te bieden in het gehele effectgebied (360.000 adressen) of in een nader te bepalen deel daawan. Bijvoorbeeld door op basis van de

trillingssnelheid van bevingen een kerngebied te defini6ren met bijvoorbeeld 85.000 adressen; >

Voor 611eschade in een woning of de schadedie ’naar z’n aard’ mijnbouwschadekan zijn. Hierbij kan ook een bepaalde mate van causaliteit van de schade met bodembeweging worden aangenomen en op basis daarvan een factuur van een aannemer worden vergoed.

Bijvoorbeeld 100 procent van de factuur in de kern van het effectgebied, 80 procent daar net buRen, en zo verder; >

>

2.

Op basis van bepaalde budgetten, bijvoorbeeld in combinatie met de hiervoor genoemde criteria. Bijvoorbeeld in de kern van het bevingsgebiedtot een maximum van 100.000 euro aan facturen; Het IMG kan deze en meer opties en de daarmee gemoeide consequenties schetsen en de genomen beslissing vervolgens uitvoeren. Naast financidle impact, heeft dat invloed op de mate van eenvoud van regelingen, de doorlooptijden en de benodigde uitvoering(skosten).

Voorzie in een integrale aanpak door zetting- en verzakkingsschadeop dezelfde manier mee te nemen. Betrek bij deze aanpak de vraagstukken rand Duurzaam Herstel (het voorkomen van schade), de (indirecte effecten van) diepe bodemdaling en de gestapelde effecten van bodembeweging. Denk hierbij naast gaswinning in het Groningenveld ook specifiek aan de bijzondere omstandigheden van bodembeweging door gasopslag (Norg en Grijpskerk), zoutwinning in Groningen en de deels overlappende effectgebieden van gaswinning in kleine velden

3.

4.

Bled naar aanleiding van toekomstige bevingen een vaste vergoeding van bijvoorbeeld 2.500 euro voor iedere woning in de nabijheid van die beving. Daarnaast kan ook hier herstel in natura worden geboden. De zekerheid van een eenvoudigeoplossing voorkomt, zo verwachten wU, deels de stress en zorgen over nieuwe bevingen. Breid naast de hiervoor genoemde vergoeding per beving de aanpak met forfaitaire

vergoedingen verder uit (aanvullend op de huidige 5.000 euro) zodat het ook voor reeds ontstane, grotere schades richting de kern van het bevingsgebiedeen oplossing vormt voor gedupeerden voor wie herstel in natura niet als oplossing is of zo wordt gezien. 5.

Bied de mogelijkheid schade actief af te handelen. Groningers geven daarbij eenmalig hun

bankrekening door en toestemming voor (bepaalde) schadesituatiesdirect een bedrag over te maken waarbij ze dat niet eerst opnieuw hoeven aanvragen. 6.

Draai de wijziging van de waardevermeerderingsregeling, waardoor aIleen mensen met een dossier dat niet binnen 66n jaar is afgehandeld, terug. Het leidt tot een ongerechtvaardigd

verschil tussen gevallen, creeert belang bij vertraging en het onderschat de overlast die ook met een snel afgehandeld schadegepaard kan gaan.

Immateriele schade, leed en verdriet:

Intern gebruik

1.

Trek de hoogte van de vergoeding voor minderjarigen gelijk met die van volwassenen.

2

Vooratsnog was voorzien dat minderjarigen een derde van de vergoeding gaan ontvangen die volwassenen kunnen krijgen. Laat het vereiste van het hoogstpersoonlijke karakter van de vergoeding deels Ios in gezinnen en voorkom daar verschillen in omvang van de toegekende schadevergoeding. Bied alle gezinsleden dezelfde vergoeding aIs de hoogste vergoeding van een van hen.

3.

Vergoed aanvullend het leed door de versterkingsoperatie. Zeker Groningers die te maken hebben met sloop- en nieuwbouw zouden direct de hoogste vergoeding van 5.000 euro per persoon moeten kunnen krijgen.

4.

Verhoog de huidige vergoeding voor immateriele schadezodat deze meer in lijn is met de verwachtingen daarover, mede in het licht van andere compensatie voor immateridle schade die de overheid in andere situaties heeft geboden.

5.

6.

Bied een breed pallet van voldoende toegankelijke voorzieningen voor psychosocialehulp waarnaar doorverwezenkan worden, onder meer door het IMG. Bied voor jongeren een stevig sociaal-maatschappelijkprogramma waarmee achterstanden in ontwikkeling(skansen) van kinderen en jongeren worden bestreden en er weer perspectief geboden wordt.

Punten 5 en 6 zouden niet door IMG uitgevoerd moeten worden maar zijn wel een voorwaarden om aan daadwerkelijk schadehersteltegemoet te komen.

Waardedaling van woningen en bedrijfspanden: 1.

Beslecht definitief de discussies over de grens van het waardedaltngsgebied. Voeg een aantal specifieke postcodegebieden die grotendeels grenzen aan het waardedalingsgebied toe aan het gebied, zoals Anneweenschekanaal en Zoutkamp. Zorg ervoor dat deze postcodes ook in

aanmerking komen voor de woningverbeteringssubsidie. 2.

Voorzie in voldoende financi61e ruimte om een coulante regeling voor niet-woningen (zoals

bedrijfspanden) te ontwikkelen, die ondernemers met bedrijfspanden schadeloosstelt waardoor de eigenaren van alle bedrijfspanden in het waardedalingsgebied in aanmerking kunnen komen

Gederfd woongenot: Bied vergoeding voor gederfd woongenot. Dit kan bijvoorbeeld door per beving voor deze vorm van schade een vergoeding te bieden of bijvoorbeeld per object. Er kan voor worden gekozen in de

werkwijze de toekenning te combineren met de afhandelingvan immateri61eschade, waardedaling of fysieke schade.

Optimalisaties in de uitvoering: 1.

Er zijn ook kleinere ingrepen mogelijk die direct kunnen bijdragen aan een mildere, menselijkere en makkelijkere schadeafhandeling. Zoals: schadebeoordelaars mandaat geven

om binnen een nader te bepalen bandbreedtefinancieel gezien kleine disputen zelf op te 2.

lossen Meer investeren in persoonlijke begeleiding en persoonlijk contact. Zo adviseert het IMG am

geen aparte steunpunten voor versterking, schade, gemeenten en provincie te hebben. Organiseer dit binnen 66n steunpunt en voorzie in zeer ruime openingstijden en beschikbaarheid in het weekend.

Bijzondere situaties en groepen: 1.

2. 3.

4. 5.

Geef in de schadeafhandeling voorrang aan mensen met herhaalschade en extra ondersteuning bij de keuzes die ze moeten maken. . Voorzie agraridrs van 66n specialistisch contactpersoon binnen IMG die het mandaat heeft om alle materi61e schade af te handelen, waaronder ook mestkelders. Bied met het cog op het belang van het behoud van het cultureel erfgoed een ruimere

mogelijkheid tot herstel in natura bij rijks- en gemeentelijke monumenten. Schik complexe situaties, zoals dossiers die meer dan twee jaar lopen, eenvoudig en met een coulant aanbod. Neem daarbij ook oude NAM/CVW-zakenen bezwaarzakenmee. Waar huidige en aanvullendewerkwijzen en compensatiesniet voldoen, voorzie het IMG van een knelpuntenpot voor oplossingen in situaties waar onbillijke en onredelijke verschitlen zijn ontstaan in schadeafhandeling sinds 2012.

E6nloketgedachte

Intern gebruik

Laat NCGvoorzien in herstel van alle schade in natura voor alle adressen waar de uitvoering van de versterking nog moet plaatsvinden of nog in uitvoering is. Betrek hierin ook maatregelen voor Duurzaam Herstel. Laat IMG de schade afhandelen op adressen waar versterking ntet in uitvoering

gaat of aI is afgerond. Zo hebben Groningers voor de schade hooguit met 66n uitvoeringsorganisatie te maken.

Proces, nu en later Het werd al eerder door de Universiteit Utrecht en AEF geconcludeerd : de dialoog tussen IMG en de Tweede Kamer kan beter. Organiseer voorafgaand aan elke commissievergadering in de Tweede Kamer een hoorzitting met vertegenwoordigers van het IMG. Het biedt de Kamer kans rechtstreeks

informatie te verkrijgen en direct een gewenste feitelijke toelichting. De Groninger moet in alles betrokken worden. Organiseer een gremium met vertegenwoordigersvan de maatschappelijke organisaties, Groningse experts en overheden waar wijzigingen of aanvullingen op de werkwijze

besproken worden, als vorm van consultatie en/of co-creatie.

Randvoorwaarden en financien: Voor een groot deel van deze voorstetlen geldt dat het aIleen mogelijk is met verruiming van de bevoegdheid van het IMG. Maar een ruimere bevoegdheidis niet genoeg, er moet ook een afdoende budget zijn. Het is volstrekt ongewenst om een aanpak te bieden die na verloop van tijd gestaakt moet worden omdat er onvoldoende financiele middelen zijn. De omvang van de totale benodigdevergoeding is voor nu zeer grofmazig begroot, maar die ligt voor de komende vijfjaar in de ordegrootte van 5 tot IO miljard euro. Dit is nog Ios van de schade door nieuwe bevingen (en andere bodembeweging). In dit bedrag wordt bijvoorbeeld

aangenomen dat alle circa 360.000 adressen binnen het effectgebied van bevingen een volledig herstel van alle schade krijgen geboden via aannemers.En alle (voor zover nu bekend) 15.000 adressen die funderingsproblemen hebben, zouden hlermee waarschijnlijk geholpen worden. Elk hiervoor genoemd voorstel bevat ’keuzes' en die bepalen wat de bandbreedte is van het

benodigdebudget. Het maakt nogal uit of de meest verstrekkende voorstellen voor alle inwoners, alles adressen en alle bedrijven gelden of voor een selectie daarvan zoals 'de kern’ van het bevingsgebied. Het IMG zal dit desgewenst nader uitwerken voor onder meer politieke besluitvorming en maatschappelijk debat.

Intern gebruik