16-03 Bijlage 2 - Rapportage Veiligheidsonderzoek - Gemeente Veendam

Rapportage gemeente Veendam Veiligheidsonderzoek

Actiepunten Welke risico’s moeten met prioriteit worden aanpakt? De verkeersveiligheid is een risico waar de gemeente de komende jaren prioriteit aan moet geven; er wordt te hard gereden en sommige verkeersituaties in de gemeente Veendam zijn onoverzichtelijk ingericht. Dit zorgt voor gevaar voor fietsers en voetgangers. In het centrum zorgen groepen hangjongeren verder voor een onveilig gevoel. Er wordt in drugs gehandeld, er wordt hard gereden met auto’s/brommers en er wordt agressief gedrag vertoond. Dit is ook het geval in het Borgerswold. Er is dus een slag te slaan op het gebied van jeugd en veiligheid. Daarnaast wordt het voorkomen van inbraken als prioriteitspunt genoemd. Ook moet er aandacht zijn voor het voorkomen van vervuiling en rommel op straat. Daarnaast is vuurwerkoverlast een prioriteitspunt. Eén op de vijf heeft verder zelf of in hun buurt te maken gehad met schade of vernieling. Andere gebeurtenissen die door meer dan één op de tien worden genoemd zijn agressie/geweld op straat en intimidatie/bedreiging. Slechts de helft van de inwoners heeft uitgesproken het gevoel dat anderen in hun omgeving hen zullen helpen, mochten ze buitenshuis in een risicovolle situatie terechtkomen. Dit kan aanleiding zijn voor een bewustwordingscampagne over samenleven in de gemeente.

In de campagne kan het belang van het voor elkaar opkomen, respect tonen naar elkaar en hulp bieden benadrukt worden. Over welke risico’s moet voorlichting/informatie worden gegeven? Meer dan de helft van de inwoners heeft zich niet voorbereid op de uitval van water, van ICT en/of van gas. Ook houden minimaal drie op de vijf geen rekening met instortingsgevaar, explosiegevaar en/of mijnbouwschade, gaswinning/ zoutwinning schade van aardbevingen of bodemdaling. Wat betreft klimaat is men minder goed voorbereid op droogte, storm en overvloedige neerslag/overstromingen. Verder zijn inwoners zich minder bewust van het risico van dierziekten en/of van incidenten met effecten voor milieu en incidenten met gevaarlijke stoffen. Drie op de tien willen dan ook graag informatie ontvangen over de uitval van nutsvoorzieningen. Een even grote groep heeft (ook) behoefte aan informatie over gaswinningschade/aardbevingen en een kwart krijgt graag informatie over zoutwinning. Andere risico’s waarover (meer dan) één op de zes informatie zouden willen ontvangen zijn: wat te doen bij overlast, hoe te handelen, de uitval van ICT en/of informatie over brandveiligheid. Ook is er voorlichting gewenst over het belang van overdag en in de avond afsluiten van de woning terwijl men zelf aanwezig is. Niet alleen communiceren, maar vooral ook goed luisteren.

Dit is het advies dat veel inwoners geven wanneer gevraagd wordt wat men de gemeente Veendam zou willen adviseren om de communicatie en informatievoorziening over risico’s te verbeteren.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 2

1. Onderzoeksverantwoording Achtergrond De gemeente Veendam gaat veiligheidsbeleid opstellen. Hiervoor wil de gemeente o.a. graag weten waar zij volgens inwoners de komende jaren aandacht aan moet schenken. Ook wil de gemeente graag in kaart brengen met welke risico’s inwoners in aanraking zijn geweest en in hoeverre zij zich hebben voorbereid op mogelijke risicovolle gebeurtenissen. Verder is de gemeente benieuwd wat inwoners doen om risicovolle gebeurtenissen te voorkomen en wat de gemeente moet doen om inwoners hierbij te helpen. Tot slot wil de gemeente graag weten via welke kanalen zij het beste kunnen communiceren tijdens en na risicovolle gebeurtenissen en in hoeverre inwoners zelf hulp of ondersteuning kunnen bieden bij risicovolle gebeurtenissen. Om deze zaken in kaart te brengen heeft de gemeente Veendam aan Scherp in Veiligheid en Enigma Research gevraagd om een onderzoek uit te voeren. Methode van onderzoek Voor dit onderzoek is gebruik gemaakt van online kwantitatief marktonderzoek. De respondenten zijn per brief benaderd door de gemeente Veendam. Ook was er een publieke link naar het onderzoek te vinden op de site van de gemeente. De resultaten zijn verwerkt met behulp van het (mobiele) onderzoekssysteem van Enigma Research. Steekproef In totaal hebben 703 inwoners de vragenlijst ingevuld.

Met een netto steekproef van 703 afgeronde vragenlijsten valt, met een betrouwbaarheid van 95%, te concluderen dat de steekproefuitkomst maximaal 3,6% zal afwijken van de werkelijke situatie. Herweging De verdeling van geslacht en gebied in de steekproef komt (nagenoeg) overeen met de verdeling in de werkelijkheid. Voor de leeftijdsverdeling is een herweging toegepast. De resultaten geven na herweging een representatief beeld voor de inwoners van de gemeente Veendam van 18 jaar en ouder. Het aantal respondenten (N) dat onder de tabellen staat weergegeven is ongewogen. Enigma Research Enigma Research is gespecialiseerd in het uitvoeren van online kwantitatief marktonderzoek. We gaan hierbij innovatief te werk en zien het als een uitdaging om nieuwe ontwikkelingen op het gebied van (smart)technologie toe te passen bij de benadering van respondenten. We voeren onze marktonderzoeken uit met behulp van zelfontwikkelde onderzoeksoftware. Door onze kennis van ICT en marktonderzoek met elkaar te combineren, zijn wij in staat om marktonderzoeksoplossingen aan te bieden die naadloos aansluiten op de wensen van onze opdrachtgevers.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 3

2. Resultaten

Veiligheidsbeleving in de gemeente Veendam

Slechts de helft heeft uitgesproken het gevoel dat anderen in hun omgeving hen zullen helpen, mochten ze buitenshuis in een risicovolle situatie terechtkomen. 2.1 Vraag 1: In hoeverre bent u het eens met de onderstaande stellingen?

• Ruim vier op de vijf (86%) inwoners zijn zich bewust van de veiligheidsrisico’s in en om hun woning. Nog eens 82% weet hoe ze om moeten gaan met deze veiligheidsrisico’s.

• Zeven op de tien (72%) hebben het gevoel dat anderen in hun omgeving hen zullen helpen, mochten ze in een risicovolle situatie terechtkomen in en om hun woning. Vrouwen hebben gemiddeld nog vaker dit gevoel dan mannen. • Het bewustzijn van veiligheidsrisico’s buitenshuis is minder dan in en om de woning. Tweederde (63%) is zich bewust van de veiligheidsrisico’s die er buitenshuis zijn en 56% zegt te weten hoe ze om moeten gaan met deze veiligheidsrisico’s. Mannen weten gemiddeld vaker hoe ze om moeten gaan met de veiligheidsrisico’s die er buitenshuis zijn dan vrouwen. In totaal zegt 15% dit uitgesproken niet te weten.

• Buitenshuis heeft slechts de helft (53%) uitgesproken het gevoel dat anderen in hun omgeving hen zullen helpen, mochten ze in een risicovolle situatie terechtkomen. Vrouwen hebben gemiddeld vaker dit gevoel dan mannen.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 5

Veiligheidsbeleving in de gemeente Veendam

Vier op de vijf inwoners heeft zich het afgelopen jaar weleens onveilig gevoeld; een kwart regelmatig tot vaak. 2.2 Vraag 2: Kunt u onderstaande vragen over veiligheidsgevoel beantwoorden op een schaal van 1 (helemaal niet) t/m 5 (helemaal wel)?

• Driekwart (74%) voelt zich in het dagelijks leven veilig. Jongeren en inwoners van 65 jaar en ouder voelen zich relatief het minst veilig (70%). • De angst voor een inbraak in de woning is bij één op de vijf (21%) aanwezig; de helft (51%) is hier niet bang voor. De angst voor een inbraak is hoger onder inwoners van 45 jaar en ouder (25% vs. 14%).

2.3 Vraag 3: Heeft u zich het afgelopen jaar weleens onveilig gevoeld …

• De helft (50%) van de inwoners voelt zich veilig in het verkeer. Eén op de vijf (22%) voelt zich uitgesproken onveilig. Mannen voelen zich vaker veilig in het verkeer dan vrouwen (56% vs. 42%). • Vier op de vijf (80%) inwoners hebben zich het afgelopen jaar weleens onveilig gevoeld. Bij een kwart (26%) was dit regelmatig tot vaak. • Vrouwen hebben zich vaker weleens onveilig gevoeld dan mannen (85% vs. 74%). Opvallend is dat inwoners van 65 jaar en ouder zich gemiddeld het veiligst voelen. • In de omgeving dichtbij huis voelen inwoners zich het vaakst weleens onveilig (57%).

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 6

Veiligheidsbeleving in de gemeente Veendam

Vrouwen zijn vaker bang om in een onveilige situatie terecht te komen dan mannen. 2.4 Vraag 4: Bent u weleens bang dat u in de gemeente Veendam in een onveilige situatie terechtkomt? Zo ja, waarvoor bent u weleens bang? U kunt eventueel meerdere situaties omschrijven. Word Cloud*

• Meer dan de helft (55%) is weleens bang om in de gemeente Veendam in een onveilige situatie terecht te komen. Vrouwen zijn hier vaker bang voor dan mannen (62% vs. 49%). Inwoners van 65 jaar en ouder zijn hier het minst bang voor (47%). • Veel situaties die worden genoemd hebben betrekking op het verkeer. Er wordt op meerdere plekken in de gemeente te hard gereden. Dit zorgt vooral voor fietsers en voetgangers voor onveilige verkeerssituaties. Fietspaden/stroken zijn verder niet altijd veilig/logisch aangelegd of zijn slecht verlicht. • In het centrum zorgen groepen hangjongeren voor een onveilig gevoel. Er wordt in drugs gehandeld, er wordt hard gereden met auto’s/brommers en er wordt agressief gedrag vertoond. Dit is ook het geval in het Borgerswold. • Daarnaast worden ook inbraken en aardbevingen genoemd. Een enkeling draagt gevaarlijke situaties door loslopende honden aan.

N=379 *Een Word Cloud is een visuele weergave van een lijst met woorden. Hoe vaker een woord voorkomt in de tekst, hoe groter het wordt afgebeeld. De volledige lijst met open antwoorden is te vinden in het document “Enigma Research Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam – Open antwoorden Veiligheidsonderzoek.”

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 7

Conclusie: Veiligheidsbeleving in de gemeente Veendam Slechts de helft heeft uitgesproken het gevoel hulp van anderen te krijgen mocht men buitenshuis in een risicovolle situatie terechtkomen. Ruim vier op de vijf inwoners zijn zich bewust van de veiligheidsrisico’s in en om hun woning. Een bijna even grote groep weet (ook) hoe ze om moeten gaan met deze veiligheidsrisico’s. Zeven op de tien hebben het gevoel dat anderen in hun omgeving hen zullen helpen, mochten ze in een risicovolle situatie terechtkomen in en om hun woning. Het bewustzijn van veiligheidsrisico’s buitenshuis is minder dan in en om de woning. Tweederde is zich bewust van de veiligheidsrisico’s die er buitenshuis zijn en iets meer dan de helft zegt te weten hoe ze om moeten gaan met deze veiligheidsrisico’s. Opvallend is dat slechts de helft uitgesproken het gevoel heeft dat anderen in hun omgeving hen zullen helpen, mochten ze buitenshuis in een risicovolle situatie terechtkomen. Ten opzichte van het gevoel dat men hulp krijgt bij een risicovolle situatie in en om de woning is dit beduidend lager. Driekwart voelt zich in het dagelijks leven veilig. Toch hebben vier op de vijf inwoners zich in het afgelopen jaar weleens onveilig gevoeld in Veendam. Bij een kwart was dit regelmatig tot vaak. In de omgeving dichtbij huis voelen inwoners zich het vaakst weleens onveilig.

De angst voor een inbraak in de woning is bij één op de vijf aanwezig. Verder voelt één op de vijf zich onveilig in het verkeer. Verkeersveiligheid is een punt van aandacht. Er wordt op meerdere plekken in de gemeente te hard gereden. Dit zorgt vooral voor fietsers en voetgangers voor onveilige verkeerssituaties. Fietspaden/stroken zijn verder niet altijd veilig/logisch aangelegd of zijn slecht verlicht. In het centrum zorgen groepen hangjongeren voor een onveilig gevoel. Er wordt in drugs gehandeld, er wordt hard gereden met auto’s/brommers en er wordt agressief gedrag vertoond. Dit is ook het geval in het Borgerswold.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 8

Gebeurtenissen in de buurt

Eén derde heeft bovenmatig veel overlast ervaren van vervuiling/rommel op straat. 2.5 Vraag 5: Wilt u per gebeurtenis op een schaal van 1 (niet) t/m 5 (veel) aangeven in welke mate u hier het afgelopen jaar mee te maken heeft gehad in uw eigen buurt?

• Inwoners hebben van de genoemde gebeurtenissen gemiddeld het vaakst te maken gehad met vervuiling/rommel op straat/in de omgeving. Eén derde (34%) zegt hier het afgelopen jaar bovenmatig veel mee te maken te hebben gehad. • Nog eens een kwart (23%) heeft bovenmatig veel overlast ervaren van vuurwerk dat buiten de afgesproken periode werd afgestoken. Vooral inwoners tussen de 25 en 64 jaar (27%) noemen dit. Verder zijn het de inwoners die in het centrum, een wijk of een dorp/kern wonen die hier het vaakst overlast van ervaren. In het buitengebied heeft men hier een stuk minder last van. • Meer dan één op de tien heeft verder bovenmatig veel te maken gehad met overlast van buren/buurtgenoten (14%), vernieling/vandalisme (12%) en/of overlast van hangjongeren (12%). • Opvallend is dat overlast van carbidschieten (7%) veel minder vaak wordt genoemd dan overlast van vuurwerk.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 9

Gebeurtenissen in de buurt

Eén op de zes heeft te maken gehad met agressie/geweld op straat. 2.6 Vraag 6: Met welke van de onderstaande gebeurtenissen heeft u het afgelopen jaar zelf of in uw eigen buurt minimaal één keer te maken gehad?*

2.7 Vraag 7: Heeft u het afgelopen jaar aangifte gedaan bij de politie?

• Bijna de helft (46%) noemt minimaal één gebeurtenis waar ze het afgelopen jaar zelf of in hun eigen buurt mee te maken hebben gehad. Hoe jonger men is, hoe vaker er één of meerdere gebeurtenissen worden genoemd. • Eén op de vijf (20%) heeft te maken gehad met schade of vernieling aan auto’s/andere voertuigen. • Nog eens één op de zes (17%) noemt agressie/geweld op straat en 13% heeft te maken gehad met intimidatie/bedreiging. Hoe jonger men is, hoe vaker men te maken heeft gehad met (één van) beide aspecten. • Eén op de tien heeft verder te maken gehad met inbraken (10%) en 7% met georganiseerde criminaliteit en/of diefstal.

2.8 Vraag 8: Heeft u het afgelopen jaar ergens anders melding gemaakt van oplichting of fraude?

• Eén op de tien (9%) heeft het afgelopen jaar aangifte gedaan bij de politie. Het ging o.a. om bedreiging, diefstal en/of overlast. Bij nog eens 17% is er wel wat voorgevallen, maar is er besloten geen aangifte te doen. Een veel genoemde reden om dit niet te doen is omdat men het gevoel heeft dat er niets mee wordt gedaan. • 6% heeft verder nog ergens anders melding gemaakt van oplichting of fraude. In totaal is bij 10% wat voorgevallen op het gebied van oplichting of fraude.

*Op deze vraag waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 10

Risico’s

Te hard rijden binnen de bebouwde kom met stip op 1.

2.9 Vraag 9: Welke van de onderstaande risico’s m.b.t. de verkeersveiligheid komen bij u in de buurt/omgeving voor?*

Toelichtingen: “30 km straat woon ik. Maar de snelheden lopen op tot 80 km. Melding gemaakt maar politie/gemeente doen er niets aan. Er moet eerst een hevig ongeluk gebeuren met spelend kind. O ja er woont een agente in de straat!”

“Auto achtervolgingen door de woonwijk en nog vaker in Borgerswold, Inrichting van kruispunten in de binnenstad met potentieel veel onduidelijkheden en frequente onveilige situatie.”

“De Sorghvlietlaan is soms net een racebaan.”

“Er is geen voetpad op Langebosschedijk. Wel fietspad, welke niet verlicht is, dus levensgevaarlijk in het donker.”

• Het meest genoemde risico met betrekking tot de verkeersveiligheid is te hard rijden binnen de bebouwde kom (81%). • Wat verder al eerder bij de onveilige situaties spontaan werd genoemd, wordt in deze vraag nogmaals bevestigd. Bijna de helft (47%) noemt risico’s door inrichting weg/locatie. In het verlengde daarvan wordt het gevaar voor/door fietsverkeer (39%) en voor voetgangers (32%) genoemd. • Een kwart (27%) benoemt het te hard rijden buiten de bebouwde kom als risico m.b.t. de verkeersveiligheid. Nog eens 23% ziet in zijn of haar buurt risico’s door vrachtverkeer/ landbouwverkeer. Deze beide risico’s worden het vaakst genoemd door inwoners die in een dorp/kern of in het buitengebied wonen.

“Geen trottoir en op de kruispunten staan hoge hagen of schuttingen. ”

“Door erg veel vrachtverkeer en landbouwverkeer moet je regelmatig de berm in om elkaar te passeren. M.n. het landbouwverkeer doet totaal geen moeite om ook maar een cm aan de kant te gaan.”

*Op deze vraag waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 11

Risico’s

Tweederde is minimaal enigszins voorbereid op schaarste van primaire levensbehoeften 2.10 Vraag 10: In welke mate heeft u zich voorbereid op de onderstaande risico’s?

• Meer dan de helft van de inwoners heeft zich niet voorbereid op de uitval van water (59%), de uitval van ICT (58%) en/of de uitval van gas (52%). Met de uitval van stroom houdt 40% geen rekening. • Tweederde (67%) is wel minimaal enigszins voorbereid op schaarste van primaire levensbehoeften; de coronacrisis is hier mogelijk van invloed. • De overgrote meerderheid houdt verder rekening met brand en brandgevaar; 88% is hier op zijn minst enigszins op voorbereid. Eveneens negen op de tien (89%) zijn minimaal enigszins voorbereid op het gevaar van inbraak. Inwoners in het buitengebied zijn hierop relatief het minst goed voorbereid.

2.11 Vraag 11: In welke mate heeft u zich voorbereid op de onderstaande risico’s?

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 12

• Ruim zes op de tien houden geen rekening met explosiegevaar (66%) en/of mijnbouwschade, gaswinning/zoutwinning schade van aardbevingen of bodemdaling (63%). Schade door instortingsgevaar is zelfs voor driekwart (73%) een ‘ver van hun bed show’.

Risico’s

Bijna de helft is niet voorbereid op overvloedige neerslag/overstromingen of storm. 2.12 Vraag 12: In welke mate heeft u zich voorbereid op de onderstaande risico’s met betrekking tot klimaatverandering?

• Ruim vier op de vijf (84%) zijn (enigszins) voorbereid op minimaal één van de risico’s van klimaatverandering. • Verreweg het beste voorbereid is men op kou; 41% is hier goed tot zeer goed op voorbereid. In totaal houden vier op vijf (79%) hier minimaal enigszins rekening mee.

• Naast kou zijn inwoners het beste voorbereid op hitte. Zeven op de tien (69%) zijn minimaal enigszins voorbereid, waarvan 28% goed tot zeer goed. • Met betrekking tot droogte zijn twee op de vijf niet voorbereid (40%). Eén op de vijf (20%) is dit wel. Op overvloedige neerslag/overstromingen en storm is men het minst goed voorbereid. Bijna de helft (respectievelijk 48% en 46%) houdt hier helemaal geen rekening mee.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 13

Risico’s

Twee op de vijf hebben zelf of in hun omgeving te maken gehad met internetfraude/digitale oplichting. 2.13 Vraag 13: In hoeverre bent u zich bewust van de volgende risico’s?

• Twee op de vijf (42%) hebben zelf of in hun omgeving te maken gehad met internetfraude/digitale oplichting. Driekwart (76%) is zich dan ook bewust van dit risico. • Inwoners van 65 jaar en ouder zijn zich minder bewust van het risico op internetfraude dan de jongere leeftijdsgroepen (64% vs. 80%). De oudere inwoners zijn zich gemiddeld ook minder bewust van de andere risico’s. • Nog eens driekwart (73%) is zich bewust van het risico op babbeltrucs; hier hebben echter een stuk minder inwoners zelf of in hun omgeving mee te maken gehad (7%).

2.14 Vraag 14: Heeft u of iemand in uw omgeving (bijvoorbeeld een familielid of de buren) het afgelopen jaar met één van onderstaande risico’s te maken gehad?*

• Ook digitale bedreiging (5%), online pesten (4%), sextortion (1%) en shame sexting (1%) komen weinig voor. Online pesten wordt vaker genoemd door 18-24 jarigen (13%). Omdat deze risico’s minder vaak voorkomen, is men er zich ook iets minder van bewust.

*Op deze vraag waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 14

Risico’s

Naarmate men ouder wordt is men meer bezig met het voorkomen van het oplopen/ overkomen van letsel in en om het huis. 2.15 Vraag 15: In hoeverre bent u zich bewust van de risico’s …

• Bijna negen op de tien Veendammers zijn zich bewust van de risico’s voor de volksgezondheid (88% wel tot helemaal wel). Ook het bewustzijn m.b.t. de risico’s van epidemieën/ pandemieën is hoog (81%). Nog eens drie op de vijf zijn zich bewust van het risico van plagen (64%) en/of water (61%). • Het minst bewust zijn inwoners zich van het risico van incidenten met effecten voor milieu, incidenten met gevaarlijke stoffen (48%) en/of van dierziekten (47%). Respectievelijk 24% en 28% is zich hier zelfs (helemaal) niet bewust van. • Vrouwen zijn zich gemiddeld meer bewust van de risico voor de volksgezondheid, van plagen en van epidemieën/ pandemieën. Inwoners in de leeftijd van 25-44 jaar zijn zich gemiddeld het minst bewust van de genoemde risico's.

2.16 Vraag 16: In hoeverre houdt u er in uw dagelijks leven rekening mee dat u …

• Naarmate men ouder wordt is men meer bezig met het voorkomen van het oplopen/ overkomen van letsel in en om het huis. In zijn totaliteit houdt 61% hier in het dagelijks leven rekening mee. Eén op de zes (16%) let hier nauwelijks op. • Het rekening houden met het voorkomen van het oplopen van letsel bij sport en recreatie wordt door een bijna even grote groep wel (37%) als niet gedaan (30%).

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 15

Risico’s

NL-Alert goed ingeburgerd bij de Veendammers. 2.17 Vraag 17: Welke van de onderstaande voorzorgsmaatregelen heeft u getroffen ter voorkoming van risicovolle gebeurtenissen?*

• Meer dan vier op de vijf (82%) hebben de dienst NL-Alert geactiveerd op hun telefoon. NL-Alert is onder alle leeftijdsgroepen goed ingeburgerd. Vrouwen hebben dit nog vaker geactiveerd dan mannen (85% vs. 80%). • Daarnaast heeft 77% voorzorgsmaatregelen getroffen in de auto (EHBO-set, hamertje om raam mee in te slaan) en gebruikt een even grote groep één of meerdere rookmelders. Opvallend is dat voorzieningen in de auto vaker worden getroffen naarmate de leeftijd toeneemt (18-24 jarigen 61% vs. 84% van de inwoners van 65 jaar en ouder). • Tweederde heeft verder een EHBO-set in huis (67%), heeft hygiënemaatregelen getroffen (66%) en/of inbraakbestendig hang- en sluitwerk geïnstalleerd (65%). Vrouwen hebben vaker hygiënemaatregelen getroffen (72% vs. 60%). Inbraakbestendig hang- en sluitwerk wordt vaker getroffen naarmate de leeftijd toeneemt. • Drie op de vijf hebben een beveiligingsprogramma op hun computer geïnstalleerd (62%), bergen gevaarlijke stoffen veilig op (62%) en proberen situaties te voorkomen waarover men kan vallen/struikelen (60%). Deze laatste voorzorgsmaatregel wordt vaker getroffen naarmate de leeftijd toeneemt. Ook vrouwen zijn hier meer mee bezig (64% vs. 56%). • De opvang van hemelwater wordt vaker in dorpen/kernen (39%) en in het buitengebied gedaan (44%). In totaal neemt één derde (34%) deze voorzorgsmaatregel.

*Op deze vraag waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 16

Risico’s

Voorlichting gewenst over de risico’s van het overdag niet afsluiten van de woning terwijl men zelf aanwezig is. 2.18 Vraag 18: Kunt u antwoord geven op de onderstaande vragen?

• Bijna alle Veendammers sluiten in de nacht (95% altijd) en bij afwezigheid (93%) hun woning/pand af. • Wanneer men overdag of ‘s avonds thuis is gebeurt het afsluiten minder vaak. Zo sluiten twee op de vijf (38%) hun woning overdag (meestal) niet af als men aanwezig is en doet 17% dit (meestal) niet in de avond.

• Naarmate de leeftijd toeneemt, sluit men vaker de woning/het pand overdag en in de avond af. In een dorp/kern wordt de woning/ het pand overdag en in de avond gemiddeld het minst vaak afgesloten. • Bijna negen op de tien (89%) bergen waardevolle bezittingen (meestal) zorgvuldig op. Een bijna even grote groep (92%) houdt bij de aanschaf van inboedel en inventaris rekening met de veiligheid. Naarmate men ouder wordt, houdt men hier nog vaker rekening mee.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 17

Conclusie: Gebeurtenissen in de buurt en risico’s Geef prioriteit aan het voorkomen van vervuiling en rommel op straat Eén derde van de inwoners zegt hier het afgelopen jaar bovenmatig veel mee te maken te hebben gehad. Verder heeft bijna een kwart bovenmatig veel overlast ervaren van vuurwerk dat buiten de afgesproken periode werd afgestoken. Eén op de vijf heeft verder zelf of in hun buurt te maken gehad met schade of vernieling aan auto’s/andere voertuigen. Andere gebeurtenissen die door meer dan één op de tien worden genoemd zijn agressie/geweld op straat en intimidatie/bedreiging. Eén op de tien heeft het afgelopen jaar aangifte gedaan bij de politie. Opvallend is dat bij één op de zes wel wat is voorgevallen, maar dat er is besloten geen aangifte te doen. Een veel genoemde reden om dit niet te doen is omdat men het gevoel heeft dat er niets mee wordt gedaan. Meer dan de helft van de inwoners heeft zich niet voorbereid op de uitval van water, van ICT en/of van gas. Ook houden minimaal drie op de vijf geen rekening met instortingsgevaar, explosiegevaar en/of mijnbouwschade, gaswinning/ zoutwinning schade van aardbevingen of bodemdaling. Deze risico’s lijken een ver van hun bed show. Tweederde is wel minimaal enigszins voorbereid op schaarste van primaire levensbehoeften; de coronacrisis is hier mogelijk van invloed.

Ook houden zes op de tien rekening met de uitval van stroom. Verder houden bijna alle inwoners rekening met het risico op brand en brandgevaar. Ook op het risico van inbraak is negen op de tien voorbereid. Ouderen zijn meer bezig met het voorkomen van het oplopen/ overkomen van letsel in en om het huis. In zijn totaliteit houden drie op de vijf hier in het dagelijks leven rekening mee. Het rekening houden met het voorkomen van het oplopen van letsel bij sport en recreatie wordt door een bijna even grote groep wel als niet gedaan.

Ruim vier op de vijf zijn (enigszins) voorbereid op minimaal één van de risico’s van klimaatverandering; het beste voorbereid is men op kou en hitte. Minder goed voorbereid is men op droogte, storm en overvloedige neerslag/overstromingen. Bijna alle Veendammers zijn zich bewust van de risico’s voor de volksgezondheid. Ook het bewustzijn m.b.t. de risico’s van epidemieën/ pandemieën is hoog. Nog eens drie op de vijf zijn zich bewust van het risico van plagen en/of water. Minder bewust zijn inwoners zich van het risico van dierziekten en/of van incidenten met effecten voor milieu en incidenten met gevaarlijke stoffen. Twee op de vijf hebben het afgelopen jaar zelf of in hun omgeving te maken gehad met internetfraude. De overgrote meerderheid is zich gelukkig bewust tot zeer bewust van dit risico. Dit is ook het geval voor het risico op babbeltrucs. Dit lijkt echter meer iets uit het verleden, minder dan 10% heeft hier het afgelopen jaar zelf of in hun omgeving mee te maken gehad. NL-Alert goed ingeburgerd; verder treffen Veendammers tal van voorzorgsmaatregelen ter voorkoming van risicovolle gebeurtenissen. Zo heeft driekwart voorzorgsmaatregelen getroffen in de auto en gebruikt een even grote groep één of meerdere rookmelders. Tweederde heeft verder een EHBO-set in huis, heeft hygiënemaatregelen getroffen en/of inbraakbestendig hang- en sluitwerk geïnstalleerd.

Voorlichting gewenst over het belang van overdag en in de avond afsluiten van de woning terwijl men zelf aanwezig is. Bijna alle Veendammers sluiten in de nacht en bij afwezigheid hun woning/pand af. Wanneer men overdag of ‘s avonds thuis is gebeurt het afsluiten minder vaak. Zo sluiten twee op de vijf hun woning overdag (meestal) niet af als men aanwezig is en doet één op de zes dit (meestal) niet in de avond.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 18

Veiligheidsbeleid

Op het gebied van een veilige woon- en leefomgeving moet het tegengaan van vervuiling/rommel/afval de hoogste prioriteit krijgen. 2.19 Vraag 19: Aan welke van de onderstaande aspecten op het gebied van een veilige woon- en leefomgeving zou de gemeente in het nieuwe veiligheidsbeleid extra prioriteit moeten geven?* Genoemd: Gemiddelde rang: Rang: 2,65 Rang: 3,29 Rang: 3,75 Rang 3,30 Rang: 2,71 Rang: 3,68 Rang: 3,46 Rang: 2,49 Rang: 4,94 Rang: 4,66 Rang: 4,68 Rang: 5,39 Rang: 4,97 Rang: 5,12 Rang: 4,94

• Op het gebied van een veilige woon- en leefomgeving zou de gemeente in het nieuwe veiligheidsbeleid volgens 70% extra prioriteit moeten geven aan het tegengaan van “vervuiling, rommel en/of afval”. • Nog eens de helft wil dat er extra prioriteit uitgaat naar “vernieling/vandalisme” (53%). Naarmate de leeftijd toeneemt, wil men hier nog meer prioriteit aan geven. Ook inwoners van het centrum vinden dit vaker een belangrijk aandachtspunt (61% vs. 51%). • Eveneens de helft noemt “drugshandel en drugsgebruik” (50%) als aspect dat extra prioriteit moet krijgen. • Extra prioriteit voor “hondenpoep/dierenoverlast” (38%) maakt de top 4 van aspecten compleet. Vooral inwoners van 65 jaar en ouder vinden dit aspect belangrijk (54% vs. 32%). • “Kindermishandeling” wordt door drie op de tien inwoners genoemd als aspect dat prioriteit moet krijgen. Opvallend is dat wat betreft het belang (gemiddelde rang) dit aspect met stip op 1 staat. (2,49).

• Hetzelfde gaat ook op voor “woonoverlast/ burenkwesties”. Drie op de tien (31%) vinden dat dit aspect prioriteit moet krijgen. Onder degenen die dit aspect noemen wordt dit echter als een belangrijk aandachtspunt gezien (gemiddelde rang 2,71). “Woonoverlast / burenkwesties” wordt nog hoger wat betreft gemiddelde rang gezet door jongere inwoners.

*Op deze vraag waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 19

Veiligheidsbeleid

Op het gebied van jeugd en veiligheid is een slag te slaan. 2.20 Vraag 20: Aan welke van de onderstaande aspecten op het gebied van bedrijvigheid en veiligheid zou de gemeente in het nieuwe veiligheidsbeleid extra prioriteit moeten geven?* Genoemd:

• Naarmate men ouder is noemt men dit aspect nog vaker. Ook Veendammers die in het centrum (59%) of in een wijk wonen (52%) zijn (nog) vaker van mening dat een “veilig winkelgebied” extra prioriteit moet krijgen.

Gemiddelde rang: Rang: 1,23 Rang: 1,95

• Verder vindt één derde (35%) “veilig uitgaan” een punt van aandacht. Voor inwoners onder de 25 jaar is dit het aspect met de hoogte prioriteit wanneer het gaat om bedrijvigheid en veiligheid (52%).

Rang: 2,77 Rang: 2,89 Rang: 2,21

• “Een veilig winkelgebied” is volgens de helft (49%) van de Veendammers een aspect dat extra prioriteit moet krijgen in het nieuwe veiligheidsbeleid.

2.21 Vraag 21: Aan welke van de onderstaande aspecten op het gebied van jeugd en veiligheid zou de gemeente in het nieuwe veiligheidsbeleid extra prioriteit moeten geven?* Genoemd:

Gemiddelde rang: Rang: 2,65 Rang: 2,43

• Nog eens een kwart (24%) benoemt “veilig toerisme en recreatie” en één op de vijf wil extra prioriteit voor “veilige evenementen” (21%) en/of “veilige bedrijventerreinen” (20%). • Op het gebied van jeugd en veiligheid is een slag te slaan. Alle aspecten worden door meer dan twee op de vijf genoemd als punten waar extra prioriteit naar uit moet gaan. Het meest genoemde aspect is “alcohol en drugsgebruik bij jeugd” (59%), gevolgd door “aanpak jeugdcriminaliteit”.

Rang: 2,94 Rang: 2,65 Rang: 2,02 Rang: 2,54

• Wat betreft gemiddelde rang is de aanpak van jeugdoverlast een belangrijk aandachtspunt. Onder de inwoners die dit aspect noemen (46%) wordt dit gemiddeld op de tweede plek (2,02) wat betreft rangorde gezet. • De aanpak van hangjongeren wordt verder vaker genoemd door inwoners van het centrum (52%) en van een wijk in Veendam (47%). In totaal noemt 44% dit als aspect dat extra aandacht moet krijgen. *Op deze vragen waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 20

Veiligheidsbeleid

Verkeersveiligheid in woonwijken, dorpen en in het centrum/de kernen is een punt van aandacht 2.22 Vraag 22: Aan welke van de onderstaande aspecten op het gebied van fysieke veiligheid zou de gemeente in het nieuwe veiligheidsbeleid extra prioriteit moeten geven?* Genoemd: Gemiddelde rang: Rang: 1,50 Rang: 1,55 Rang: 2,50 Rang: 2,76 Rang: 3,34 Rang: 3,22 Rang: 3,74

2.23 Vraag 23: Aan welke van de onderstaande aspecten op het gebied van integriteit en veiligheid zou de gemeente in het nieuwe veiligheidsbeleid extra prioriteit moeten geven?* Genoemd: Gemiddelde rang: Rang: 1,64 Rang: 1,47 Rang: 2,14 Rang: 2,28

• De verkeersveiligheid bleek eerder al een punt van aandacht. Wanneer er gevraagd wordt naar aspecten die extra prioriteit moeten krijgen wat betreft de fysieke veiligheid, wordt dit nogmaals bevestigd. De top 3 heeft allemaal te maken met de verkeersveiligheid. Inwoners tot 25 jaar noemen de top 3 aspecten over verkeersveiligheid opvallend minder vaak. • Tweederde vindt dat er extra prioriteit moet worden gegeven aan de “verkeersveiligheid in woonwijken en dorpen” (67%). Nog eens 46% noemt ook de “verkeersveiligheid in het centrum/in de kernen” en 33% vindt dat er extra aandacht moet worden gegeven aan de “verkeersveiligheid op binnenwegen”. Dit laatste aspect wordt vaker door vrouwen dan door mannen genoemd (38% vs. 29%). • Op het gebied van integriteit en veiligheid moet de meeste prioriteit uitgaan naar “georganiseerde / ondermijnende criminaliteit” (51%) en “polarisatie en radicalisering” (44%). Degenen die voor “polarisatie en radicalisering” kiezen zetten dit aspect gemiddeld het hoogst wat betreft gemiddelde rang (1,47). • Bijna twee op de vijf noemen (ook) “ambtelijke- en bestuurlijke integriteit” (37%). Dit aspect wordt vaker genoemd naarmate de leeftijd toeneemt. “Informatieveiligheid” wordt tot slot door één derde als aspect gezien dat extra prioriteit verdiend (34%).

*Op deze vragen waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 21

Conclusie: Veiligheidsbeleid Veilige woon- en leefomgeving Het tegengaan van “vervuiling, rommel en/of afval” werd eerder al als aandachtspunt benoemd. Dit aspect komt op het gebied van een veilige woon- en leefomgeving wederom terug als het hoogste prioriteitspunt. Nog eens de helft wil dat er extra prioriteit uitgaat naar “vernieling/vandalisme” en “drugshandel en drugsgebruik”. Extra prioriteit voor “hondenpoep/dierenoverlast” maakt de top 4 compleet. “Kindermishandeling” en “woonoverlast / burenkwesties” worden verder door drie op de tien genoemd. Beide aspecten krijgen wat betreft rang echter de hoogste prioriteit en mogen dus niet uit het oog worden verloren bij het opstellen van het nieuwe beleid op het gebied van een veilige woon- en leefomgeving. Bedrijvigheid en veiligheid Wanneer het gaat om bedrijvigheid en veiligheid moet volgens de helft een “veilig winkelgebied” de meeste prioriteit krijgen. Verder vindt één derde “veilig uitgaan” een punt van aandacht en nog eens een kwart benoemt “veilig toerisme en recreatie”. Eén op de vijf wil extra prioriteit voor “veilige evenementen” en/of “veilige bedrijventerreinen”. Jeugd en veiligheid Op het gebied van jeugd en veiligheid is een slag te slaan. Alle aspecten worden door meer dan twee op de vijf genoemd als punten waar extra prioriteit naar uit moet gaan.

Meer dan de helft noemt “alcohol en drugsgebruik bij jeugd” en “aanpak jeugdcriminaliteit”. Fysieke veiligheid De verkeersveiligheid bleek eerder al een punt van aandacht. Wanneer er gevraagd wordt naar aspecten die extra prioriteit moeten krijgen wat betreft de fysieke veiligheid, wordt dit nogmaals bevestigd. Tweederde vindt dat er extra prioriteit moet worden gegeven aan de “verkeersveiligheid in woonwijken en dorpen”. Nog eens de helft noemt ook de “verkeersveiligheid in het centrum/in de kernen” en één derde vindt dat er extra aandacht moet worden gegeven aan de “verkeersveiligheid op binnenwegen”. Integriteit en veiligheid Op het gebied van integriteit en veiligheid moet de meeste prioriteit uitgaan naar “georganiseerde / ondermijnende criminaliteit” en “polarisatie en radicalisering”.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 22

Informatie en communicatie

Omroepen meest genoemde informatiekanalen waarmee inwoners vooraf geïnformeerd willen worden over risico’s. 2.24 Vraag 24: Over welke van de onderstaande risico’s zou u graag informatie willen ontvangen?*

2.25 Vraag 25: Op welke manier(en) wilt u vooraf, ter voorkoming van gebeurtenissen, geïnformeerd worden over deze risico’s?* Inwoners die geen informatie van de gemeente hoeven te ontvangen over risico’s hebben deze vraag niet voorgelegd gekregen.

• Tweederde (65%) wil informatie ontvangen van de gemeente over één of meerdere risico’s. Informatie over het risico van de “uitval van nutsvoorzieningen” (31%) wordt daarbij het meest genoemd. • Een even grote groep heeft (ook) behoefte aan informatie over “gaswinningschade/ aardbevingen” (30%). Mannen hebben hier nog vaker behoefte aan dan vrouwen (35% vs. 24%). Dit verschil tussen mannen en vrouwen geldt ook voor de informatie over “zoutwinning” (30% vs. 21%). In totaal wil een kwart (26%) hier graag informatie over ontvangen. • Andere risico’s waarover (meer dan) één op de zes informatie zouden willen ontvangen zijn: “wat te doen bij overlast, hoe te handelen” (21%), “de uitval van ICT” (18%) en/of informatie over “brandveiligheid” (16%). • De Nederlandse Publieke Omroep is het belangrijkste kanaal waarop inwoners vooraf geïnformeerd willen worden over risico’s (50%). De regionale omroep volgt met 46%. De huis-aan-huisbladen (36%) maken de top 3 van voorkeurskanalen compleet. • Verder noemt één derde een berichtenservice (34%), de gemeentepagina in het huis-aan-huisblad (32%) en/of een regionale krant (32%). Facebook is verreweg het meest genoemde sociale mediakanaal (22%). Via Facebook worden vaker inwoners onder de 45 jaar bereikt (33% vs. 15%). • De kanalen van voorkeur wisselen per leeftijdsgroep.

Zo geeft 46% van de 25-44 jarigen de voorkeur aan folders/flyers in de brievenbus en noemen twee op vijf van deze leeftijdsgroep de websites van de overheid als bron (40%). Huis-aan-huisbladen worden met name genoemd door inwoners van 65 jaar en ouder (55% vs. 28%). *Op deze vragen waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 23

Informatie en communicatie

NL-Alert belangrijk kanaal om te informeren op het moment dat er een risicovolle gebeurtenis plaatsvindt. 2.26 Vraag 26: Op welke manier(en) wilt u geïnformeerd worden op het moment dat een risicovolle gebeurtenis plaatsvindt?*

2.27 Vraag 27: Op welke manier wilt u geïnformeerd worden na afloop van een risicovolle gebeurtenis?*

• Eerder in het onderzoek gaven ruim vier op de vijf inwoners aan dat ze de dienst NL-Alert op hun telefoon hadden geïnstalleerd. Deze dienst wordt niet verwonderlijk dan ook door 66% genoemd als manier om hen te informeren op het moment dat er een risicovolle gebeurtenis plaatsvindt. • (Meer dan) de helft verwacht verder een rol van de NPO (56%) en/of regionale omroep (50%). De regionale omroep wordt vaker genoemd naarmate inwoners ouder zijn (30% 18-24 jaar vs. 64% inwoners van 65 jaar en ouder). • Meer dan één derde noemt (ook) Burgernet (39%), via een berichtenservice (39%), sirenes (35%) en/of landelijke nieuwssites (33%) als kanalen om geïnformeerd te worden op het moment dat er een risicovolle gebeurtenis plaatsvindt. Sirenes (42% vs. 31%) en landelijke nieuwssites (41% vs. 28%) worden vaker genoemd door inwoners onder de 45 jaar. • De informatieverstrekking na afloop van een risicovolle gebeurtenis moet bij voorkeur plaatsvinden via nieuwskanalen. Denk hierbij aan de regionale omroep (51%), de NPO (50%), regionale kranten (32%) en landelijke nieuwssites (31%). • Aan de websites van de overheid geeft 18% de voorkeur en de gemeentepagina in het huis-aanhuisblad wordt door 16% genoemd.

*Op deze vragen waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 24

Informatie en communicatie

Er moet vooral beter geluisterd worden naar de signalen en de verhalen van inwoners. 2.28 Vraag 28: Wat zou u de gemeente Veendam willen adviseren om de communicatie en informatievoorziening over risico’s te verbeteren? “Blijf nadenken hoe u zelf geïnformeerd zou willen worden.”

“Kies bijvoorbeeld een thema per maand die je uit kunt lichten in de lokale krant op de gemeentepagina. Op die manier kun je mensen preventief van informatie voorzien.”

“Communicatie met de burgers veel serieuzer nemen.”

“Denk na over de manier waarop je iedere Veendammer kunt bereiken. Niet iedereen is digitaal vaardig of beheerst het Nederlands voldoende.”

“Een informatie app op de mobiel.”

“Hou het laagdrempelig zodat je iedereen goed bereikt.”

“Wijkkranten en meer gebruik van sociale media.”

“Luisteren naar de bevolking.” “Algemene app van de gemeente Veendam met pushberichten.” “Nieuwsbrieven huis aan huis.”

“Duidelijk en helder zijn in de communicatie en open staan voor kritiek en nog belangrijker er iets mee doen. Goed luisteren naar de inwoners!”

“Bereikbaarheid en transparantie verbeteren.” “Beter luisteren naar scholen en inwoners als ze doorgeven dat er een veiligheidsrisico is.”

“Blijf investeren in en intensiveer de inbreng van nieuws op het communicatiekanaal 'Veendammers op Facebook’ en 'Veendam Nieuws' op Facebook. Dit zijn kanalen op sociale media waar zeer veel Veendammers op zijn aangesloten.”

“De burgers meer betrekken en info sturen hierover als daar behoefte aan is.”

“Duidelijker maken dat jullie communiceren. Ik heb werkelijk geen idee wat jullie de afgelopen jaren hebben gedaan voor Veendam om het leefbaarder te maken. Signalen vanuit burgers serieus nemen (bv het te hard rijden op de Beneden Oosterdiep) en dan niet het bij het gedrag van de burger neerleggen.”

“Meer in contact met de mensen in de buurt wat er leeft qua veiligheid.”

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 25

• Veel verbeterpunten die worden genoemd hebben betrekking op het beter luisteren naar inwoners. Inwoners hebben het idee dat ze onvoldoende gehoord worden wanneer ze bij de gemeente een risico of onveilige situatie melden. Er wordt volgens inwoners in ieder geval onvoldoende gecommuniceerd wat er met meldingen wordt gedaan. • De gemeente moet inzetten op heldere communicatie (o.a. via sociale media). Het uitbrengen van een informatieve gemeente app wordt als aanvullende suggestie gegeven.

Conclusie: Informatie en communicatie Drie op de tien wil informatie over de uitval van nutsvoorzieningen. Eerder in het onderzoek kwam naar voren dat meer dan de helft van de Veendammers zich niet had voorbereid op de uitval van water en/of van gas. Drie op de tien wil dan ook graag informatie ontvangen over de uitval van o.a. deze nutsvoorzieningen. Daarnaast heeft een even grote groep (ook) behoefte aan informatie over “gaswinningschade/ aardbevingen” en wil een kwart graag informatie over “zoutwinning” ontvangen. Omroepen meest genoemde informatiekanalen waarmee inwoners vooraf geïnformeerd willen worden over risico’s De NPO is het belangrijkste kanaal waarop inwoners geïnformeerd willen worden over risico’s, gevolgd door de regionale omroep. De huis-aan-huisbladen maken de top 3 van voorkeurskanalen compleet. Wat betreft gemeentelijke communicatie wordt de gemeentepagina in het huis-aan-huisblad het meest genoemd, gevolgd door websites van de overheid. NL-Alert belangrijk kanaal om inwoners snel te kunnen informeren Op het moment dat er een risicovolle gebeurtenis plaatsvindt is met name behoefte aan informatie via media dat de inwoners direct bereikt. Naast NL-Alert worden ook de NPO en de regionale omroepen vaak genoemd. Meer dan één derde noemt verder Burgernet, via een berichtenservice, sirenes en/of landelijke nieuwssites als kanalen om geïnformeerd te worden.

Na afloop is communicatie gewenst via nieuwskanalen. De informatieverstrekking na afloop van een risicovolle gebeurtenis moet bij voorkeur plaatsvinden via nieuwskanalen (zoals de regionale omroep, de NPO, regionale kranten en landelijke nieuwssites). Aan de websites van de overheid geeft (iets minder dan) één op de vijf de voorkeur en de gemeentepagina in het huis-aan-huisblad wordt door één op de zes genoemd. Niet alleen communiceren, maar vooral ook goed luisteren Dit is het advies dat veel inwoners geven wanneer gevraagd wordt wat men de gemeente Veendam zou willen adviseren om de communicatie en informatievoorziening over risico’s te verbeteren. Inwoners hebben het idee dat ze onvoldoende gehoord worden wanneer ze bij de gemeente een risico of onveilige situatie melden. Er wordt volgens inwoners in ieder geval onvoldoende gecommuniceerd wat er met meldingen wordt gedaan. De gemeente moet inzetten op heldere communicatie (o.a. via sociale media). Het uitbrengen van een informatieve gemeente app wordt als aanvullende suggestie gegeven.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 26

Burgerhulpverlening

Er is een grote bereidheid onder Veendammers om anderen te helpen bij (dreigende) situaties of gebeurtenissen. 2.29 Vraag 29: Op welke van de onderstaande manieren helpt u anderen bij (dreigende) situaties of gebeurtenissen?*

2.30 Vraag 30: Draagt u actief bij aan melding van strafbare feiten/opsporing van verdachten?*

• Er is een grote bereidheid onder Veendammers om anderen te helpen bij (dreigende) situaties of gebeurtenissen. Zo zou driekwart mensen alarmeren /waarschuwen (76%). Een even grote groep weet ook hoe ze de hulpdiensten kunnen inschakelen (75%). Inwoners van 65 jaar en ouder weten minder vaak hoe ze de hulpdiensten kunnen inschakelen (67% vs. 80%). • Eén derde (34%) zegt te kunnen reanimeren en/of om te kunnen gaan met een AED. Hoe jonger men is, hoe vaker men aangeeft dit te kunnen. Jongere mensen hebben ook vaker een EHBO diploma. In totaal zegt één op de vijf (20%) hierover te beschikken. • Nog eens één derde (33%) is bereid eigendommen met anderen te delen/aan anderen ter beschikking te stellen. Een kwart kan verder geestelijke nazorg verlenen (28%), is bereid onderdak te verlenen (27%) of weet hoe ze het verkeer kunnen regelen zolang dit nog niet gedaan wordt (24%). Mannen zeggen vaker het verkeer te kunnen regelen (31% vs. 17%). Vrouwen kunnen weer vaker geestelijke nazorg verlenen (33% vs. 23%). • Ruim zes op de tien (63%) Veendammers dragen actief bij aan melding van strafbare feiten/opsporing van verdachten. Zo heeft 40% zich aangemeld bij Burgernet. Een even grote groep heeft weleens melding bij de politie gemaakt. Mannen maken vaker melding bij de politie dan vrouwen (45% vs. 34%). • Meld Misdaad Anoniem wordt minder vaak gebruikt (6%).

Deze dienst wordt het vaakst gebruikt door inwoners tussen de 25 en 44 jaar (11%). *Op deze vraag waren meerdere antwoorden mogelijk, de percentages tellen daarom op tot meer dan 100%.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 27

Burgerhulpverlening

Er is groot respect voor hulpverleners en handhavers; het aanzien van boa’s is relatief gezien het laagst. 2.31 Vraag 31: In hoeverre heeft u respect voor het werk van …

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 28

• Veendammers hebben respect voor hulpverleners en handhavers. De brandweer (98%) en de ambulancezorg (99%) verdienen hierbij relatief nog meer respect dan de politie (88%) en de boa’s (70%).

Conclusie: Burgerhulpverlening Er is een grote bereidheid onder Veendammers om anderen te helpen bij (dreigende) situaties of gebeurtenissen. Zo zou driekwart mensen alarmeren /waarschuwen en een even grote groep weet ook hoe ze de hulpdiensten kunnen inschakelen. Eén derde zegt te kunnen reanimeren en/of om te kunnen gaan met een AED. Eveneens één derde is bereid eigendommen met anderen te delen/aan anderen ter beschikking te stellen. Een kwart kan verder geestelijke nazorg verlenen, is bereid onderdak te verlenen of weet hoe ze het verkeer kunnen regelen zolang dit nog niet gedaan wordt. Ruim zes op de tien dragen actief bij aan melding van strafbare feiten/opsporing van verdachten Zo hebben twee op de vijf zich aangemeld bij Burgernet. Een even grote groep heeft weleens melding bij de politie gemaakt.

Er is respect voor hulpverleners en handhavers. De brandweer en de ambulancezorg verdienen hierbij relatief nog meer respect dan de politie en de boa’s. De boa’s verdienen relatief het minste respect.

Enigma Research – Scherp in Veiligheid - Gemeente Veendam - Rapportage veiligheidsonderzoek, oktober 2021 29

Enigma Research

• Nauwkeurig • Resultaatgericht • Ontzorgt • Technisch onderscheidend • Oog voor vormgeving

Enigma Research Bovenstreek 9 9731 DH Groningen 050-2304917 info@enigmaresearch.nl @enigma_research

www.enigmaresearch.nl

Enigma Research, uw onderzoeksvraag onder de loep.