16-02-01 Spoorgoederenvervoer modal shift ontsluiting Eemsdelta conform TEN-T specificaties

Geachte leden van de Staten en gemeenteraden, Uw collega's in de Tweede Kamer hebben een blinde vlek als het gaat om spoorgoederenvervoer en de benodigde modal shift van weg naar het spoor in Noord-Nederland. In het verleden is een oude afspraak gemaakt in de 'Economische visie Eemsdelta 2030" ( https://www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user_upload/Documenten/Downloads/Ontwikkeling svisie_Eemsdelta_2030.pdf) . Hier staat op bladzijde 119 pdf: Aansluiting Delfzijl met spoorverbinding Groningen – Nieuweschans Voor de veiligheid en de leefbaarheid van elf kernen (onder andere Winschoten, HoogezandSappemeer, Groningen, Appingedam en Delfzijl) is het goed om het spoor vanaf Oosterhorn een andere route te laten volgen. De verkeersdruk op dit spoor is nu nog beperkt maar zal gaan toenemen. De verwachting is echter dat in 2030 ca. 21% van het goederenvervoer het transport van gevaarlijke stoffen voor het chemiepark Oosterhorn betreft. Knelpunt daarbij is dat de treinen die de gevaarlijke stoffen vervoeren tussen de reizigerstreinen door rijden en dat kan problemen opleveren voor de dienstregeling. Tevens leidt dit tot een extra geluidsbelasting van 3-7 dB(A). Ook vanwege de landelijke ambities om het vervoer via de weg steeds meer via spoor en water te laten verlopen kan het tracé steeds drukker worden.

Doel: verbetering van de externe veiligheid en leefbaarheid, Termijn: vervolgaanpak voor 2025 bepalen, Eerste vervolgstap: de gemeente Delfzijl neemt het initiatief voor het uitvoeren van een onderzoek naar de noodzaak en de haalbaarheid, Product: een haalbaarheidsonderzoek Context Groninger Havens versus North Sea Port: De afgelopen periode zijn een aantal onderzoeken en media verklaringen vanuit zowel het Rijk als Brussel gekomen met dit onderwerp. Ten opzichte van andere regio's met vergelijkbare zeehavens zoals Northsea Port in Zeeland gebeurt hier sinds het verschijnen van de economische visie Eemsdelta eind 2012 helemaal niets, zowel bestuurlijk als in de ambtelijke uitvoering in het Groningse. Dit is ook weer te lezen in het recente document van vorig jaar de reactienota bij de visie mobiliteit van Groningen: https://www.gaaningroningen.nl/fileadmin/user_upload/gaan-ingroningen/Reactierapport_-_Programma_Mobiliteit_Provincie_Groningen.pdf. Hier staat ook een citaat uit het vorige college van GS dat tenenkrommend is. Waarbij dit een reactie is op het bovenstaande uit de Economische Visie Eemsdelta 2030. Bladzijde 32: Wij conformeren ons aan landelijk en Europees beleid, en vinden een verwijzing naar dit beleid niet nodig. We merken op dat het Rijk spoorwegbeheerder is. Voor verdere informatie over landelijk beleid verwijzen we u graag naar het Rijk.

Dit is wegduiken voor de eigen verantwoordelijkheid van provincie en gemeenten op dit type dossier. Het Rijk komt pas in beweging na een uitgebreide business case zie Havenspoor Gent - Terneuzen: https://www.railghentterneuzen.eu/nl. Pas hierdoor is het Rijk in beweging gekomen zie het via dit persbericht van North Sea Port: https://www.northseaport.com/nederlandse-groeifonds-draagt-105-miljoen-euro-bij-voorrail-gent-terneuzen-in-north-sea-port. Maar ze hebben daar ook een zeer assertieve lobby op alle bovenliggende bestuurslagen en lees de bijbehorende persberichten: https://www.northseaport.com/belgische-premier-de-croo-huldigtspoorinvesteringen-van-infrabel-in-north-sea-port-in, https://www.northseaport.com/unieketreinrit-in-het-havengebied-north-sea-port-om-spoorontsluiting-tussen-terneuzen-en-gent-verderte-ontwikkelen. En in de modal shift: https://www.northseaport.com/lineas-en-north-sea-portverzetten-nogmaals-15000-containers-van-de-weg-naar-het-spoor-tussen-belgie-en-italie , https://www.northseaport.com/zwitserse-bertschi-maakt-multimodale-terminal-in-north-sea-port-

tweemaal-groter-en-doet-spoorvervoer-groeien , https://www.northseaport.com/nieuwespoorconnectie-tussen-belgie-en-frankrijk-lineas-dfds-en-north-sea-port-verzetten-8000-containersen-opleggers-van-de-weg-naar-het-spoor. Als het gaat over de 105 miljoen uit het groeifonds zien we het volgende: https://www.northseaport.com/uitbreiding-goederenspoor-tussen-gent-enterneuzen-verder-onderzocht en https://www.prorail.nl/nieuws/uitbreiding-goederenspoor-tussengent-en-terneuzen-verder-onderzocht. Op pagina 33 in de reactienota staat het volgende: C4 Op bladzijde 69 staat: Indicator aandeel vervoerd gewicht via spoor Omschrijving aandeel spoorvervoer in totaal goederenvervoer, Toelichting t.o.v. 2021, Doel 2025: geen afname, Doel 2030: geen afname, Waarom komt dit niet overeen met de ambitie van 21% van de economische visie Eemsdelta 2030?Doel 2035: Geen afname Hoe wil de provincie de modal shift van weg naar spoor bereiken als de huidige infrastructuur, zelfs inclusief ERTMS, al maximaal wordt benut? Hier is ook geen oog voor de bijbehorende conflicten tussen goederenvervoer en personenvervoer per spoor.

Wij zijn niet tegen de modal shift van weg naar spoor, maar door gebrek aan de benodigde spoorinfrastructuur zien we een groot knelpunt aankomen.De ambtelijke reactie: 2 De afgelopen jaren is het spoorgoederenvervoer afgenomen.Daarom vinden wij geen verdere afname een reële doelstelling.We onderzoeken de mogelijkheid van een modal shift. Een eerste verkenning laat vooral kansen zien op het gebied van vervoer via water en minder via het spoor. Wij sluiten spoor uiteraard niet uit, maar zijn hierbij wel afhankelijk van partners als verladers en de Rijksoverheid. Een heel groot item dat het verschil tussen de spoorlijn Gent Terneuzen de Groningse havens verklaart is dat deze al tot aan het begin van het havengebied onder de bovenleiding te bereiken zijn. Deze rapporten zijn pas begrijpelijk als u twee zeehavens van 'nationaal belang' naast elkaar kan spiegelen. De grootste blokkade is het Rijk samen met Prorail die weigeren te investeren in hoogwaardige bereikbaarheid per spoor van onze havens. Pas met grondige eigen onderzoeken kan het via de 2e Kamer af gaan dwingen als taakstelling. Ook de zeehavens van Delfzijl en Eemshaven zijn TEN-T zeehavens dus Brussel kan ook wat meebetalen aan de elektrificatie van het spoor onder andere. Uit recent onderzoek van het KIM is geëlektrificeerd spoor voor modal shift van de weg naar spoor beter dan binnenvaart. Zie de linkjes en bijlagen.

De rapporten en nieuwsberichten:  https://cer.be/media/press-releases/getting-rail-freight-righttrack + https://www.cer.be/publications/latest-publications/karima-delliand-rail-freight-sector-reaffirm-and-underline-need  https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-enwaterstaat/documenten/kamerstukken/2023/04/07/kamerbrief-visie-opde-toekomst-van-het-spoorgoederenvervoer  https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-enwaterstaat/documenten/rapporten/2023/04/07/adviesrapport-appmplatform-spoorgoederenvervoer  https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-enwaterstaat/documenten/rapporten/2023/04/07/bijlagebeleidsmaatregelen-sgv  https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-enwaterstaat/documenten/kamerstukken/2023/04/07/kamerbrief-inzet-opintegraal-en-multimodaal-goederenvervoerbeleid  https://www.kimnet.nl/actueel/nieuws/2023/03/23/externe-kostengoederenvervoer-kunnen-dalen-door-modal-shift-maatregelen

https://www.kimnet.nl/publicaties/publicaties/2023/03/23/verandering-inexterne-kosten-en-infrastructuurkosten-van-het-goederenvervoer-doormodal-shift Het knelpunt is dat de laatste 30 tot 60 kilometer, afhankelijk van waar het aansluitende spoor zich bevindt, niet op orde is. In de brochure van het KIM pleit men dus voor grootschalige elektrificatie van het spoor. Gelijktijdig zijn goederen met bestemming in de Alpen beter per trein te bereiken dan per binnenvaartschip. Ook in doorlooptijd zit er een behoorlijk verschil in. Daar stond het volgende in het nieuws:  https://www.admin.ch/gov/de/start/dokumentation/medienmitteilungen.m sg-id-94225.html  https://news.provinz.bz.it/de/news/drei-lander-ein-ziel-kufsteinererklarung-fur-verkehrsmanagement In zowel Oostenrijk als Zwitserland willen ze zoveel mogelijk van het Nederlandse vrachtverkeer af op de Brenner en Gothard. Aangezien dat niet te doen is per binnenvaart? Blijkbaar wordt alleen maar in het provinciehuis aan de verbinding Westerbroek - Rotterdam gedacht? Blijkbaar vergeten ze de hele interne Europese handel van de industrie in de regio dat nu hoofdzakelijk per vrachtwagen gaat. 

Hoop dat dit relaas u tot nadenken zet en dat u uw positie in zowel staten als gemeenteraden gaat gebruiken om deze nalatigheid te keren. Met vriendelijke groet, Frank Menger Groningen