15-02 Ontwerp meerjarenbegroting 2023 - 2026 Publiek Vervoer

Ontwerpbegroting 2023 - 2026

Voorwoord / aanbiedingsbrief Beste lezer,

Voor u ligt de ontwerp meerjarenbegroting 2023 – 2026 van Publiek Vervoer Groningen Drenthe. Publiek Vervoer Groningen Drenthe is een samenwerkingsorganisatie van alle Groningse en Drentse gemeenten en het OV-bureau Groningen Drenthe. Publiek vervoer is de bundeling en integratie van allerlei vervoersvormen. Het doel van Publiek Vervoer Groningen Drenthe is het creëren van een optimaal, duurzaam en toekomstbestendig vervoerssysteem waarin vervoer op langere termijn goed en betaalbaar aangeboden kan blijven aan alle inwoners en bezoekers van Groningen en Drenthe. Publiek Vervoer Groningen Drenthe is een zogeheten bedrijfsvoeringsorganisatie (ook wel: GR-light genoemd). Echter als het op regelgeving aan komt moet een GR-light aan dezelfde regels voldoen als iedere andere gemeenschappelijke regeling c.q. gemeente ongeacht de omvang van de uitvoeringsorganisatie. In 2023 maken enkele medewerkers die wij via onze deelnemers inhuren gebruik van een pensioenregeling. In deze begroting gaan we ervan uit dat de nieuwe mensen in dienst komen bij Publiek Vervoer. Ten opzichte van de voorgaande begroting ontstaat er daarmee een verschuiving van de inhuurkosten naar kosten (eigen) personeel. Voor de vervanging en de borging van de kennis hebben we in 2023 dus tijdelijk extra personeelslasten. Het voorstel is om deze incidentele kosten ten laste van de reserves te brengen.

In 2021 is besloten om de huidige vervoerscontracten tot en met 2024 te verlengen, met nog een verlengoptie van twee jaar. In 2023 zal een keuze worden gemaakt om de contracten met twee jaar te verlengen of opnieuw aan te besteden. In dit laatste geval zal er in 2023 worden gestart met de aanbesteding. Hiervoor is extra capaciteit nodig en heeft financiële gevolgen die niet in deze begroting zijn opgenomen. Verder is de afgelopen jaren sprake geweest van extra inkomsten vanuit een EU-project (Stronger Combined). Deze inkomsten zijn gebruikt voor projecten voor de doorontwikkeling. Dit project loopt af in 2022 en er zal opnieuw worden gekeken of er nieuwe subsidiemogelijkheden zijn voor de doorontwikkeling.

Jan Bos, directeur Samenwerkingsorganisatie Publiek Vervoer Groningen Drenthe

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

2

INHOUDSOPGAVE 1.

Samenvatting / Kerngegevens

5

2.

Algemene gegevens

6

3.

Ontwikkeling, inzicht en opgaven

8

3.1

Rollen

8

3.2

Activiteiten en opgaven Publiek Vervoer Groningen Drenthe

8

3.2.1 Contractbeheer

8

3.2.2 Klachtenmanagement

9

3.2.3 Kennis- en adviescentrum

9

3.2.4 Subsidies

9

3.3

Financieel inzicht

9

3.3.1 Algemeen beeld begroting inkomsten

9

3.3.2 Analyse op hoofdlijnen

10

4.

Paragrafen

12

4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

12

4.2

Financiering

16

4.3

Bedrijfsvoering

16

5.

Grondslagen

18

6.

Overzicht baten en lasten

19

6.1

Toelichting

20

6.2

Incidentele lasten

21

6.3

Mutaties in reserves en voorzieningen

21

6.4

Mutaties in onvoorzien

21

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3

Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld Beleidsindicatoren Bijdrage deelnemers

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

3

Begroting

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

4

1. Samenvatting / Kerngegevens Met deze begroting geven we inzicht in de plannen, ontwikkeling en financiële gezondheid van 2023 met een meerjarenperspectief tot en met 2026. Publiek Vervoer blijft zich doorontwikkelen en we gaan verder met het professionaliseren van de organisatie en de uitvoering van onze taken. Omschrijving baten Bijdrage deelnemers Extra inkomsten doorontwikkeling Extra inkomsten individuele opdrachten Overige opbrengsten Totaal Omschrijving lasten Personeel Inhuur deelnemers inhuur derden DVO OV-Bureau DVO Gemeenten Bedrijfsvoeringskosten Projectkosten Incidentele lasten Onvoorzien Totaal Saldo voor mutatie reserve Onttrekking reserve Saldo na mutatie reserve

Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 € € € € €

888.373 888.373

€ € € € €

906.495 906.495

€ € € € €

927.435 927.435

€ € € € €

948.859 948.859

Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 € € € € € € € € € € € € €

560.844 111.196 120.000 50.151 2.338 111.600 10.000 966.130 -77.757 80.000 2.243

€ € € € € € € € € € € €

572.402 53.627 101.397 50.903 2.373 113.488 10.000 904.191 2.304

€ € € € € € € € € € €

2.304 €

585.804 54.914 103.831 51.667 2.409 115.518 10.000 924.143 3.293

€ € € € € € € € € € €

599.523 56.232 106.323 52.442 2.445 117.585 10.000 944.551 4.308

3.293 €

4.308

Korte analyse op hoofdlijnen Baten De begroting is gebaseerd op de structurele baten zoals deze bij de oprichting is vastgesteld. Gedurende het boekjaar kunnen er aanvragen komen voor het uitvoeren van extra taken. Voor deze aanvullende incidentele uitgaven verwachten we aanvullende incidentele inkomsten. Daarnaast is de afgelopen jaren sprake geweest van extra inkomsten vanuit een EU-project (Stronger Combined). Er zal opnieuw worden gekeken of er nieuwe subsidiemogelijkheden zijn voor de doorontwikkeling. Lasten De begroting is op basis van de oorspronkelijke uitgangspunten voor het primaire proces en de taken van de samenwerkingsorganisatie. Door uitstroom van personeel zijn er in 2023 extra kosten voor de overdracht. We gaan ervan uit dat de nieuwe medewerkers in dienst komen bij Publiek Vervoer Groningen Drenthe. Hierdoor ontstaat er een verschuiving van kosten van inhuur deelnemers naar personeel. De afgelopen jaren zijn er extra uitgaven geweest voor aanvullende opdrachten die niet in de begroting zijn opgenomen. Deze uitgaven zijn in overleg met de deelnemers gefactureerd middels een verzamelfactuur. De uitgaven worden altijd kostendekkend gefinancierd door de opdrachtgever. De aanvullende opdrachten worden periodiek gefactureerd aan de deelnemers, voor wie deze aanvullende opdrachten zijn uitgevoerd.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

5

2. Algemene gegevens Binnen Publiek Vervoer worden verschillende vervoersvormen uitgevoerd. Enerzijds vervoersvormen waar alle inwoners en bezoekers van Groningen en Drenthe gebruik van kunnen maken zoals hubtaxi, buurtbus, lokaal vervoer en anderzijds het doelgroepenvervoer (geïndiceerd door gemeenten) zoals het Wmo-vervoer, leerlingenvervoer en vervoer in het kader van de Participatiewet. De deelnemers van de Samenwerkingsorganisatie Publiek Vervoer Groningen Drenthe bestaan uit alle gemeenten in Groningen en Drenthe en het OV-bureau Groningen Drenthe. Het is een zogeheten bedrijfsvoeringsorganisatie (ook wel: GR-light genoemd). Dit betekent dat bepaalde taken van de deelnemers zijn overgedragen aan het uitvoerend team Publiek Vervoer. Het betreft de taken: • Contractbeheer en relatiemanagement • Klachtenloket en klantparticipatie • Kennis- en adviesfunctie (incl. doorontwikkeling)

Het organogram van de bedrijfsvoeringsorganisatie is als volgt:

Bestuur

Directeur Controller Ondersteuning

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

Relatiemanagers

6

Missie Wij - alle samenwerkende overheden- willen in Groningen en Drenthe een optimaal vervoersnetwerk creëren, dat betaalbaar en toekomstbestendig is; waarin duurzaam gebruik wordt gemaakt van alle vervoersmiddelen. Zodat alle inwoners naar hun werk of school gaan en/of deel kunnen nemen aan het sociale leven en onze regio goed ontsloten is voor bezoekers aan onze provincies. Visie Wij staan voor een inclusieve samenleving, waaraan iedereen die dat wil kan deelnemen, ongeacht of je woont op het platteland of in stedelijk gebied en ongeacht welke ondersteuning je nodig hebt. Voorwaarde hiervoor is dat reizigers -jong en oud- veilig, flexibel en zelfstandig kunnen reizen. En waar we altijd vervoersondersteuning-op-maat (of passend vervoersondersteuning) kunnen bieden aan hen die dat nodig hebben. Waar aanbieders van vervoer een gezonde bedrijfsvoering kunnen hebben met goed werkgeverschap. En waar innovatief ondernemerschap wordt beloond. Dit doen we door te zoeken naar manieren om efficiënter te reizen. Bijvoorbeeld door meer samen te reizen waar dat kan. En door samen met reizigers en aanbieders te blijven werken aan de doorontwikkeling van publiek vervoer. Het zal nooit af zijn; en er zullen dingen wel eens niet lukken of anders gaan dan gepland. Maar samen maken we stap-voor-stap een goed ontwikkeld vervoersnetwerk.

Bestuur Het team Publiek Vervoer wordt aangestuurd door de directeur Jan Bos. Hij legt verantwoording af aan de deelnemers. Zij zijn vertegenwoordigd in een bestuur. Dit bestuur bestaat uit een afgevaardigde per regio en een afgevaardigde van het OV-bureau. Tijdens het opstellen van deze begroting hebben we de onderstaande samenstelling van het bestuur, maar in verband met de verkiezingen in maart 2022 kunnen er enkele leden wijzigen. Normaliter vergadert het bestuur viermaal per jaar. Samenstelling bestuur Wethouder gemeente Groningen Wethouder gemeente Westerkwartier Wethouder gemeente het Hogeland Wethouder gemeente Stadskanaal Wethouder gemeente Noordenveld Wethouder gemeente Meppel Wethouder gemeente Emmen

I. Jongman B. Nederveen M. de Visser G. Brongers-Roffel K. Ipema H. ten Hulscher G. Rink

Directeur OV-bureau Groningen Drenthe

R. Hoorweg

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

7

3. Ontwikkeling, inzicht en opgaven 3.1 Rollen De deelnemers zijn verantwoordelijk voor het beleid en zijn de opdrachtgevers van de vervoerders. Publiek Vervoer voert namens de gemeenten en het OV-bureau het contractmanagement uit, zorgt voor een onafhankelijk klachtenloket en is een kennis en adviescentrum voor de deelnemers zodat zij het vervoer verder kunnen ontwikkelen en verbeteren. Vervoerders verzorgen de ritten van publiek vervoer.

3.2 Activiteiten en opgaven Publiek Vervoer Groningen Drenthe Samenwerkingsorganisatie Publiek Vervoer Groningen Drenthe is een bedrijfsvoeringsorganisatie die namens de deelnemers taken uitvoert. Er vindt geen beleidsvorming plaats, dat is aan de deelnemers. Publiek Vervoer Groningen Drenthe heeft drie taken: • Contractbeheer en relatiemanagement • Klachtenloket en klantparticipatie • Kennis- en adviescentrum (incl. doorontwikkeling)

3.2.1 Contractbeheer Publiek Vervoer beheert namens de deelnemers de contracten van het Wmo-vervoer, leerlingenvervoer, hubtaxi, vervoer sociale werkplaats en lokale vervoersoplossingen zoals sommige stadsdiensten en buurtbussen. Onder contractbeheer verstaan we dat we erop toezien dat de vervoerders de contracten conform bestek uitvoeren. In het verlengde hiervan zetten we ook in op het verzamelen en beheren van data die hiervoor nodig is, zoals het monitoren en het door ontwikkelen van het vervoer naar een hoger kwaliteitsniveau. Dit gebeurt in goede samenwerking met de gecontracteerde vervoerders. Juist in die samenwerking kunnen we elkaar stimuleren en inspireren. Contractbeheer is geen eenzijdige benadering vanuit het contract. Contractbeheer houdt daarom ook in dat er relatiemanagement is met de deelnemers. Het contractbeheer krijgt vorm door veelvuldig overleg met vervoerbedrijven en m.n. gemeenten en per kwartaal een contractbeheer bespreking met elk vervoerbedrijf afzonderlijk. Daarnaast zijn er maandelijkse rapportages via het ontwikkelde Dashboard Publiek Vervoer (gebaseerd op Business Intelligence) en maandelijkse factuuranalyses via het Dashboard. Ook plannen we een aantal overleggen tussen gemeenten en vervoerder voor de algemene gang van zaken en actualiteiten.

Doorlooptijd contracten De contracten met de vervoerders hadden een doorlooptijd van vier jaar en liepen eind juli 2022 af. In 2021 is besloten om gebruik te maken van de mogelijkheid voor verlenging van twee jaar. Het is mogelijk om het contract in 2024 nogmaals te verlengen met twee jaar. Ruim vóór de einddatum van de contracten zullen de deelnemers een besluit nemen over de mogelijke verlenging van 2 jaar. Wanneer we niet verlengen, komt er

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

8

opnieuw een aanbesteding. In dat geval start een proces van bestek schrijven, aanbesteden, gunnen en implementeren. De doorlooptijd van deze processen is groot en bij geen verlenging moeten we hier in 2023 mee beginnen. In het eerste kwartaal van 2023 moet daarom een besluit genomen zijn over verlening van de huidige contracten c.q. aanbesteden van het vervoer. De kosten voor een eventuele aanbesteding zijn niet in deze begroting opgenomen.

3.2.2 Klachtenmanagement Naast het beheren van de contracten vormen we een onafhankelijk loket voor complimenten en klachten. Klachten die bij Publiek Vervoer binnenkomen, verwerken we in het klachtenregistratiesysteem Smile. Vervolgens beoordelen wij wie de klacht moet behandelen: een vervoerder of een gemeente. We zien er tenslotte op toe dat de reiziger een adequaat antwoord op de klacht krijgt. Klachten als verbeter-tool Onze ambitie is dat vervoerbedrijven en de deelnemers realtime data krijgen uit het Dashboard Publiek Vervoer over de verschillende klachten. Op grond van een analyse van de klachten krijgen we inzicht waar verbeterpunten liggen. Klachtenmanagement is dus in eerste instantie gericht op het afhandelen van klachten, maar genereert tegelijkertijd een schat aan informatie over waar er verbeterpunten liggen. Dit kan gaan over de uitvoering van het vervoer, maar ook over het beleid van de gemeente. Het klachtensysteem wordt gebruikt om het klanttevredenheidsonderzoek toe te spitsen op het doorvragen over patronen die in de klachtenoverzichten naar voren komen.

3.2.3 Kennis- en adviescentrum Onze derde taak is kennis delen en advies geven. Binnen deze taak is het adviseren over doorontwikkelingen van belang. Met doorontwikkeling bedoelen we het verbeteren van de huidige werkwijze, het uitbreiden naar meerdere vormen van doelgroepenvervoer, maar ook het meer integreren van de vervoersmodaliteiten van het openbaar vervoer en publiek vervoer. Tevens kunnen onze deelnemers deze adviezen meenemen in de doorontwikkeling van hun beleid. In dit kader neemt Publiek Vervoer deel aan landelijke netwerken en aan Europese projecten waar dat mogelijk is. Data Dashboard Publiek Vervoer Sinds 2018 wordt van elke rit die verreden is binnen publiek vervoer een grote hoeveelheid gegevens verzameld. De dataverzameling die op deze manier is ontstaan biedt belangrijke informatie die deelnemers kunnen gebruiken om hun beleid te verbeteren. Deze dataverzameling gaat de komende jaren alleen maar in waarde toenemen. Het Dashboard Publiek Vervoer, dat we de afgelopen jaren ontwikkelden, wordt ingezet om data te ontsluiten, zodat we op grond daarvan deelnemers kunnen adviseren, maar deelnemers ook zelf inzichten kunnen verwerven op grond van de dataverzameling.

3.2.4 Subsidies De afgelopen jaren werd de taak van het kenniscentrum en de doorontwikkelingen als nieuwe innovaties gezien en hierdoor kwamen we in aanmerking voor diverse financiële ondersteuningen (subsidies). Wij hebben deelgenomen aan Europese en landelijke werkgroepen. Met het opgebouwde netwerk gaan we onderzoeken of bepaalde doorontwikkelingen opnieuw in aanmerking komen voor subsidie. Tijdens het schrijven van deze begroting is dit nog niet het geval en daarom is in deze begroting hiermee alsnog geen rekening gehouden.

3.3 Financieel inzicht 3.3.1 Algemeen beeld begroting inkomsten In het overzicht hieronder staan de bijdragen per deelnemer voor de periode 2023 tot en met 2026. In dit overzicht staan de bijdragen exclusief BTW. De inspecteur beoordeelde dat Publiek Vervoer Belastingplichtig is

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

9

en heeft ons als ondernemer geregistreerd. Dat betekent dat wij omzetbelasting moeten betalen. Concreet houdt dit in dat zowel de uitgaven als de inkomsten met Btw belast zijn. Bijdragen

%

2023

Deelnemers Provincie Groningen Eemsdelta Groningen (*) Het Hogeland Midden-Groningen Oldambt Pekela Stadskanaal Veendam Westerkwartier Westerwolde Provincie Drenthe Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Coevorden De Wolden Emmen Hoogeveen Meppel Midden Drenthe Noordenveld Tynaarlo Westerveld OV-bureau Groningen Drenthe

totaal

2024

2025

2026

4,83 € 13,21 € 3,95 € 5,43 € 4,19 € 1,32 € 3,65 € 2,56 € 4,23 € 2,62 €

42.935 117.354 35.091 48.239 37.241 11.744 32.443 22.751 37.578 23.275

€ € € € € € € € € €

Excl BTW 43.811 € 44.823 119.748 € 122.514 35.807 € 36.634 49.223 € 50.360 38.000 € 38.878 11.984 € 12.261 33.105 € 33.870 23.215 € 23.752 38.345 € 39.231 23.750 € 24.299

€ € € € € € € € € €

45.858 125.344 37.480 51.523 39.776 12.544 34.652 24.300 40.137 24.860

1,84 € 4,96 € 1,95 € 2,93 € 1,72 € 9,63 € 4,85 € 2,37 € 2,36 € 2,5 € 2,31 € 1,58 €

16.346 44.063 17.323 26.029 15.280 85.550 43.086 21.054 20.966 22.209 20.521 14.036

€ € € € € € € € € € € €

16.680 44.962 17.677 26.560 15.592 87.296 43.965 21.484 21.393 22.662 20.940 14.323

€ € € € € € € € € € € €

17.459 47.063 18.503 27.802 16.320 91.375 46.020 22.488 22.393 23.721 21.919 14.992

15,00 € 100,00 €

133.256 € 888.373 €

139.115 € 927.435 €

142.329 948.859

€ € € € € € € € € € € €

17.065 46.001 18.085 27.174 15.952 89.312 44.981 21.980 21.887 23.186 21.424 14.653

135.974 € 906.495 €

3.3.2 Analyse op hoofdlijnen Er is gerekend met een indexcijfer zoals hieronder weergegeven. Deze indexering is gebaseerd op Macro Economische Verkenning 2021 van het Centraal Economisch Plan (CPB) die in de kaderbrief 2023 is vastgesteld. Index Loonvoet sector overheid Prijs netto materiële overheidsconsumptie Gewogen idex (90% loonvoet / 10 materiële overheidsconsumptie)

indexering 2023

indexering 2024 indexering 2025 indexering 2026

2,3% 1,5%

2,1% 1,5%

2,4% 1,5%

2,4% 1,5%

2,22%

2,04%

2,31%

2,31%

In het onderstaande overzicht staan op hoofdlijnen de lasten (exclusief BTW).

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

10

Omschrijving lasten Personeel Inhuur deelnemers inhuur derden DVO OV-Bureau DVO Gemeenten Bedrijfsvoeringskosten Projectkosten Incidentele lasten Onvoorzien Totaal

Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 € € € € € € € € € €

560.844 111.196 120.000 50.151 2.338 111.600 10.000 966.130

€ € € € € € € € € €

572.402 53.627 101.397 50.903 2.373 113.488 10.000 904.191

€ € € € € € € € € €

585.804 54.914 103.831 51.667 2.409 115.518 10.000 924.143

€ € € € € € € € € €

599.523 56.232 106.323 52.442 2.445 117.585 10.000 944.551

Overhead In de verslaggevingsregels vallen de kosten voor de bedrijfsvoering onder overhead. Het overheadpercentage wordt berekend over de overige producten om eventuele kostendekkende tarieven inzichtelijk te maken. Onze werkzaamheden vallen echter volledig onder de overheadskosten. Er zijn geen kosten die aan andere taakvelden toegerekend kunnen worden. Vennootschapsbelasting De Belastingdienst beoordeelde dat de samenwerkingsvrijstelling van toepassing is op de huidige activiteiten. Zolang de feiten en omstandigheden niet veranderen, hoeft er geen aangifte voor de vennootschapsbelasting te worden gedaan. Onvoorzien De afgelopen jaren zijn er extra uitgaven geweest die niet in de begroting zijn opgenomen. Deze extra uitgaven worden in overleg met en aan de betreffende deelnemers gefactureerd. Hierdoor is het risico voor Publiek Vervoer nihil en met de kennis van nu moet een budget van € 10.000 voor onvoorzien toereikend zijn.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

11

4. Paragrafen Conform het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) (artikel 9) zijn in dit hoofdstuk de verplichte paragrafen opgenomen. In deze begroting zijn alleen de paragrafen opgenomen die relevant zijn. De paragrafen grondbeleid, lokale heffingen en onderhoud kapitaalgoederen en verbonden partijen komen daarom niet in de begroting voor. De verplichte paragrafen die van toepassing zijn: • Weerstandsvermogen en risicobeheersing; • Financiering; • Bedrijfsvoering.

4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Weerstandscapaciteit Publiek Vervoer heeft haar jaarrekening 2021 positief afgesloten en heeft een eigen vermogen van € 140.000. Door uitstroom van personeel in 2023 is voor de overdracht tijdelijk extra formatie nodig. Om deze kosten te dekken hebben we bij de jaarrekening 2021 aan het bestuur voorgesteld om hiervoor € 80.000 vanuit de reserves in te zetten. Na de verwerking van de bovenstaande voorstellen is de reserve voldoende voor de weerstandscapaciteit. Risico’s Alle risico’s waarvoor we geen maatregelen hebben getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn, in relatie tot de financiële positie. Kans dat risico voorkomt

Kans op voordoen risico

Zeer laag

5%

Laag

25%

Gemiddeld

50%

Hoog

75%

Zeer hoog

100%

Ziekteverzuim Algemeen We hebben een kleine vaste formatie en zijn hierdoor erg kwetsbaar. Bij uitval van een medewerker heeft dit meteen gevolgen voor het ziekteverzuim en ontstaan er extra inhuurkosten. In de Cao SGO (Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties), staat dat een zieke medewerker gedurende de eerste zes maanden recht heeft op 100% doorbetaling van het salaris. In de zevende tot en met de twaalfde maand is dat 90% en in het tweede ziektejaar 75%. Na 24 maanden moet bij voortdurende ziekte of arbeidsongeschiktheid tot aan het eind van het dienstverband 70% van het loon worden doorbetaald. Beheersmaatregel Om dit te voorkomen, treffen we maatregelen die gericht zijn op preventie, het voorkomen van ziekte, zoals coaching en het stimuleren van een gezonde leefstijl.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

12

Calculatie maximaal financieel risico 0,35 Fte inhuur. Max. financieel risico €

Kans 30.000 Hoog

Financiële impact 75% € 22.500

%

Dataveiligheid en IT omgeving (AVG) Algemeen De Europese privacy verordening Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) gaat over de 'bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens’. De AVG trad op 25 mei 2018 in werking. Van organisaties wordt verwacht dat zij hun bedrijfsvoering conform de AVG brengen. Dat betekent dat wij moeten kunnen aantonen dat wij de juiste organisatorische en technische maatregelen hebben genomen om aan de AVG te voldoen. Ook moeten we bewijzen dat we geldige toestemming hebben gekregen voor het verwerken van persoonsgegevens. Beheersmaatregel In 2021 hebben we een risicoanalyse en werkplan gemaakt. De grootste risico’s worden in 2022 opgepakt, maar het blijft continu een aandachtspunt. Wij hebben daarom een contract met een gespecialiseerd bedrijf die ons hierbij ondersteund. Calculatie financieel Een maximale boete van 4% van de jaarlijkse omzet als blijkt dat we niet kunnen aantonen dat we voldoen aan het naleven van de AVG. Max. financieel risico €

Kans 38.000 Gemiddeld

%

Financiële impact 50% € 19.000

Totaaloverzicht risico’s In het onderstaande overzicht staan alle risico’s en de bijbehorende financiële impact.

Risico

A B

Omschrijving

Ziekteverzuim AVG

Financieel risico Kans op voordoen

€ € €

30.000 38.000 68.000

Financiële impact

75% € 50% € €

22.500 19.000 41.500

Wij beschikken op dit moment over een algemene reserve die we kunnen inzetten als een bufferfunctie zodra er risico’s zoals we die hierboven aangaven, zich voordoen. In de begroting is een post onvoorzien opgenomen om onvoorziene uitgaven te kunnen dekken.

Aanwezige weerstandscapaciteit

Algemene Reserve 2021 incidentele personeels kosten 2023 Onvoorzien Totaal weerstandscapaciteit

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

€ € € €

140.000 -80.000 10.000 70.000

13

In het overzicht hieronder staan de richtlijnen van de weerstandscapaciteit en de ratio en de betekenis ervan: Richtlijnen weerstandscapaciteit

betekenis ratio uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

ratio weerstandscapaciteit > 2,0 1,4 < x > 2,0 1,0 < x > 1,4 0,8 < x > 1,0 0,6 < x > 0,8 < 0,6

De bovengenoemde ratio/ factor is als volgt:

factor aanwezig / benodigd weerstandsvermogen

(a) Minimale benodigde capaciteit (b) Weerstandscapaciteit factor: a/b oordeel:

€ €

41.500 70.000 1,69 ruim voldoende

Kengetal Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten BBV bepaalt dat gemeenschappelijke regelingen een basis set van financiële kengetallen moeten opnemen in de begroting en op de jaarrekening. Op deze manier is er eenvoudig inzicht in de financiële positie. In de begroting zijn alleen de kengetallen opgenomen die relevant zijn. De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit komen daarom in deze begroting niet voor. Doordat alle baten en lasten op dit moment worden afgerekend met de deelnemers en er geen vermogen wordt opgebouwd, hebben de kengetallen een beperkte waarde. Netto schuldquote De netto schuldquote heeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de omzet. Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. Om aan de norm te voldoen, moeten de eigen middelen hoger zijn dan de schuldpositie. Voor 2018 is het kengetal 25% en voldoet daarmee aan de gestelde norm. 1 Netto schuldquote Realisatie 2021 A B C

Langlopende schulden en vlottende passiva Uitzettingen looptijd < 1 jaar en liquide middelen Netto schuld (A-B) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) Netto schuldquote (A-B)/C x 100%

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

Begroting 2023 190.762 355.920 -165.158

150.000 315.000 -165.000

960.782 -17%

888.373 -19%

14

Netto schuldquote voor alle leningen

A B C

D

1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Realisatie 2021 Langlopende schulden en vlottende passiva Verstrekte leningen Uitzettingen looptijd < 1 jaar en liquide middelen Netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (A-B-C) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (A-B-C) / D x 100%

Begroting 2023 190.762 0 355.920

150.000 0 315.000

-165.158

-165.000

960.782

888.373

-17%

-19%

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin we in staat zijn om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstperspectief weer. Het betreft het aandeel van het eigen vermogen in het totale vermogen. De VNG geeft aan dat bij een ratio lager dan 20% vraagtekens gezet kunnen worden bij de financiële weerbaarheid van de organisatie. 2. Solvabiliteitsratio Realisatie 2021 A B

Begroting 2023 165.158 355.920 46%

Eigen vermogen (cf. art. 42 BBV) Balanstotaal Solvabiliteit (A/B) x 100%

87.243 237.243 37%

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft inzicht in de mate van het kunnen dragen van de eigen lasten. Alle incidentele baten en lasten worden afgerekend met de deelnemers. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het “structurele” deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De norm voor Publiek Vervoer is 0% of hoger. Zoals in deze begroting is aangegeven hebben we in 2023 incidentele lasten, maar de meerjarige begroting is in evenwicht en is deze uitkomst eenmalig. 3. Structurele exploitatieruimte Realisatie 2021 A B C D E

Totale structurele lasten Totale structurele baten Totale structurele toevoegingen aan de reserves Totale structurele onttrekkingen aan de reserves Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) Structurele exploitatieruimte ((B-A) + (D-C))/( E ) x 100%

Begroting 2023 843.729 849.456 0 0

966.130 888.373 0 0

960.782

888.373

1%

-9%

Totaaloverzicht Totaal kengetallen 2020 Realisatie 2021 Netto schuldquote Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

Begroting 2023 -17% -17% 46% 1%

-19% -19% 37% -9%

15

4.2 Financiering Onder de financieringsfunctie verstaan we alle activiteiten die gericht zijn op het afstemmen en optimaliseren van de inkomende en uitgaande geldstromen. Treasury Op grond van de wet Financiering decentrale overheden (Fido) wordt er aandacht besteed aan Treasury. De financiële administratie is meer ingericht op budgetbeheer dan op het volgen van kasstromen. Wet HOF De inwerkingtreding van de wet Houdbare Overheidsfinanciën (HOF) leidt gaandeweg tot een EMU-macro-norm voor de decentrale overheid als geheel. De praktijk op dit moment wijst uit, dat het weinig effect heeft voor de financiering. Schatkistbankieren Voor zover de bedrijfsvoeringsorganisatie overtollige middelen heeft, worden die afgeroomd ten gunste van de schatkist vanaf een drempelbedrag. Het drempelbedrag wordt als volgt bepaald: • voor overheidsinstellingen met een begrotingstotaal kleiner of gelijk aan € 500 miljoen is het drempelbedrag gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal, waarbij het drempelbedrag minimaal € 1.000.000 bedraagt. • voor Publiek Vervoer betekent dat een saldo groter dan € 1.000.000 Liquiditeitenbeheer Er is binnen de organisatie aandacht voor de liquiditeitsstatus en de planning voor de komende periode.

4.3 Bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens over de bedrijfsvoering. Wij zijn gericht op uitvoering, wat betekent dat we een uitvoeringsorganisatie zijn waar geen beleidsvorming plaatsvindt, dat doen de deelnemers. Onze taken zijn: • Contractbeheer en relatiemanagement • Klachtenloket en klantparticipatie • Kennis- en adviesfunctie. Binnen de kennis- en adviesfunctie ligt een belangrijke taak over het adviseren en daadwerkelijk ter hand nemen van de doorontwikkeling van het vervoerssysteem. Wij hebben een schat aan kennis, data en ervaring die we gebruiken om deelnemers te adviseren over diverse verbeterpunten. Ons doel daarbij is het creëren van een optimaal, duurzaam en toekomstbestendig vervoerssysteem waarin vervoer op langere termijn goed en betaalbaar aangeboden kan blijven aan alle inwoners en bezoekers van Groningen en Drenthe.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

16

Financieel

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

17

5. Grondslagen Bij het opstellen van deze begroting hebben we ons gehouden aan de regels en voorschriften, zoals die staan in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De waardering van de activa en de gebeurt op basis van historische kosten. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden alleen genomen als zij op balansdatum zijn behaald. In het overzicht hieronder worden de verschillende punten toegelicht. Immateriële-, materiële- en financiële vaste activa: Vorderingen en overlopende activa:

De vaste activa wordt opgenomen volgens de historische boekwaarde.

Liquide middelen:

Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.

Eigen vermogen, voorzieningen en vaste schulden:

De reserves, voorzieningen en vaste schulden worden per onderdeel beschreven.

Netto-vlottende schulden met een rente typische looptijd korter dan 1 jaar:

De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Overlopende passiva:

De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Borgstellingen en/of garantstellingen:

Bij een bedrag van €0 voor borg- en/of garantstellingen wordt er geen toelichting opgenomen.

Stelselwijzigingen:

Er hebben zich geen stelselwijzigingen voorgedaan.

Consolidatie en verbonden partijen:

In de begrotingsperiode is er geen sprake van consolidatie. Publiek vervoer heeft geen verbonden partijen.

Schattingen:

Om de grondslagen en regels voor het opstellen van de begroting te kunnen toepassen, moet de leiding een oordeel vormen over verschillende punten en moet zij een inschatting maken voor de bedragen die essentieel zijn voor de begroting. Voor zover van toepassing, is de aard van schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende posten.

Continuïteit:

De begroting is opgesteld op basis van de veronderstelling van continuïteit. Bestuur en directie van Publiek Vervoer hebben geen aanleiding te veronderstellen dat de continuïteit op enigerlei wijze in het geding is.

De vorderingen en overlopende activa worden gewaardeerd tegen nominale waarde. De voorgeschreven indeling met betrekking tot de vorderingen is: • Vorderingen op openbare lichamen (gemeenten, Gemeenschappelijke regelingen, Rijk). • Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

18

6. Overzicht baten en lasten De begroting en de meerjarenraming is opgesteld met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) daarvoor geeft.

Overzicht Baten en Lasten Deelnemersbijdragen

Jaarrekening Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 2021 902.546 869.079 888.373 906.495 927.435 948.859

Extra inkomsten doorontwikkeling

40.879

Extra inkomsten individuele opdrachten

11.138

Overige opbrengsten

6.219

Totale baten Loonsom

960.782 291.185

869.079 259.569

888.373 524.153

906.495 535.161

927.435 548.005

948.859 561.157

Inhuur deelnemers Inhuur overig Inhuur totaal

308.615

205.391 200.737 406.128

111.196 120.000 231.196

53.627 101.397 155.024

54.914 103.831 158.745

56.232 106.323 162.555

Reiskosten Opleidingen Algemene personele kosten Personeelslasten

373 5.422 6.740 612.335

8.500 6.900 8.500 689.596

10.483 13.104 13.104 792.040

10.640 13.300 13.300 727.426

10.800 13.500 13.500 744.549

10.962 13.702 13.702 762.078

DVO Gemeenten (Emmen) DVO OV-Bureau huisvesting DVO-OV Bureau faciliteiten DVO OV-Bureau ICT software licentie Dienstverlening Overeenkomsten ICT eigen beheer ICT Licentie Communicatie verzekering accountant Abonnementen Overige bedrijfsvoeringskosten Eigen bedrijfsvoeringskosten complimenten & klachten afhandeling Projecten Kapitaallasten Incidentele lasten Onvoorzien Totale lasten

1.596 25.000 10.000 9.410 46.006 33.594 42.043 0 2.316 9.100

2.100 25.375 10.150 11.003 48.628 25.000 60.000 3.000 3.000 8.000 2.000 8.500 109.500

2.338 25.375 10.150 14.626 52.490 29.600 55.000 5.000 3.000 9.000 2.000 8.000 111.600

2.373 25.756 10.302 14.846 53.277 30.204 55.825 5.075 3.045 9.189 2.030 8.120 113.488

2.409 26.142 10.457 15.068 54.076 30.902 56.662 5.151 3.091 9.410 2.060 8.242 115.518

2.445 26.534 10.614 15.294 54.887 31.615 57.512 5.228 3.137 9.635 2.091 8.365 117.585

0 836.756

20.000 867.724

10.000 966.130

10.000 904.191

10.000 924.143

10.000 944.551

124.026

1.355

-77.757

2.304

3.293

4.308

124.026

1.355

2.304

3.293

4.308

Saldo van baten en lasten vóór mutatie reserves Toevoeging en onttrekking reserves Toevoeging reserves Onttrekkingen reserves Saldo van baten en lasten na mutatie reserves

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

9.603 96.656 81.758

80.000 2.243

19

6.1 Toelichting Baten De exploitatie van Publiek Vervoer is zeer beperkt. De bijdragen van de deelnemers zijn volgens een verdeelsleutel vastgesteld en toegezegd. De baten zijn verdeeld in twee categorieën: • structureel • incidenteel Deze sluiten aan op de aard van de inkomsten. Bij de structurele baten is rekening gehouden met het verschil van deelnemers. Voor doorontwikkelingen en nieuwe innovaties hebben we in deze begroting nog geen incidentele inkomsten. De afgelopen jaren werd deze taak van het kenniscentrum en de doorontwikkelingen als nieuwe innovaties gezien en kwamen we in aanmerking voor diverse incidentele financiële ondersteuningen (subsidies). Wij hebben deelgenomen aan Europees en landelijke werkgroepen. Met het opgebouwde netwerk gaan we onderzoeken of bepaalde doorontwikkelingen opnieuw in aanmerking kunnen komen voor subsidie. Tijdens het schrijven van deze begroting is dit nog niet het geval en in deze begroting is hiermee geen rekening gehouden. Lasten De lasten zijn onderverdeeld in een tweetal categorieën: • personeel • bedrijfsvoering Personeel De personeelslasten bestaat uit de loonsom van de medewerkers in dienst bij Publiek Vervoer. Met de voorgenomen aanstelling van twee medewerkers in kader van de vervanging voor de uitstroom verwachten we daardoor totaal zes medewerkers in dienst te hebben.

Namelijk de directeur, twee projectmedewerkers, twee relatiemanagers en een bureau manager. Voor de overige taken huren we medewerkers in. Ook de reis-, opleiding en algemene personeelskosten zijn hierin opgenomen. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoeringskosten bestaan uit twee onderdelen: • Publiek Vervoer heeft een dienstverleningsovereenkomst met het OV-bureau en de gemeente Emmen. Zij verzorgen een groot deel van de zogenaamde PIOFACH (1) taken. • Daarnaast hebben we ook eigen uitvoeringskosten zoals ICT, externe communicatie, verzekeringen en accountantskosten, etc.

1

Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

20

6.2 Incidentele lasten In 2023 maken enkele medewerkers die wij via onze deelnemers inhuren gebruik van een pensioenregeling. In deze begroting gaan we ervan uit dat de nieuwe medewerkers in dienst komen bij Publiek Vervoer. Ten opzichte van de voorgaande begroting ontstaat er een verschuiving van de inhuurkosten naar kosten (eigen) personeel. Voor de vervanging en de borging van de kennis hebben we in 2023 tijdelijk extra personeelslasten. De contracten met de vervoerders hadden een doorlooptijd van vier jaar en zijn eind juli 2022 afgelopen. In 2021 is besloten om gebruik te maken van de mogelijkheid voor verlenging van twee jaar. Het is mogelijk om het contract in 2024 nogmaals te verlengen met twee jaar. Ruim vóór de einddatum van de contracten zullen de deelnemers een besluit nemen over de mogelijke verlenging van 2 jaar. Wanneer we niet verlengen, komt er een opnieuw een aanbesteding. In dat geval start een proces van bestek schrijven, aanbesteden, gunnen en implementeren. De doorlooptijd van deze processen is zo groot dat bij het kiezen voor geen verlenging we hier in 2023 mee moeten beginnen. In het eerste kwartaal van 2023 moet daarom een besluit genomen zijn over verlening van de huidige contracten c.q. aanbesteden van het vervoer. De kosten voor een eventuele aanbesteding is niet in deze begroting opgenomen.

6.3 Mutaties in reserves en voorzieningen Om de extra kosten voor het inwerken van nieuwe medewerkers te dekken is er bij de jaarrekening 2021 een mutatievoorstel van € 80.000 gedaan uit de reserve. In de vorige paragraaf wordt aangegeven dat er een nieuwe aanbesteding komt voor de nieuwe vervoerscontracten en hiervoor zijn extra middelen nodig. Dit proces kan niet naast onze gewone taken worden gedaan en zullen we extra inhuren. De inschatting is dat de kosten hiervoor ca € 450.000 gaan bedragen. Om deze last niet in één keer bij de deelnemers te leggen, stellen we voor om het gerealiseerde resultaten niet uit te keren aan de deelnemers. Maar deze aan de reserves toe te voegen en deze als dekking in te zetten voor het inkoopproces. Hiermee zitten we tijdelijk boven de vastgestelde norm voor de hoogte van de reserves, hiermee willen we anticiperen op komende ontwikkelingen

6.4 Mutaties in onvoorzien In deze begroting is een bedrag van € 10.000 opgenomen als onvoorzien. Gedurende het jaar worden de onttrekkingen in beeld gebracht en de lasten overgeboekt naar de betreffende kostensoort.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

21

Bijlagen

Wmo-vervoer

Leerlingenvervoer

Hubtaxi

Buurtbus

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

22

Bijlage 1 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.63 0.64 0.7 0.8 0.9 0.10 0.11 0.0

Taakveld Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Parkeerbelasting Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting Mutaties reserves Resultaat van de rekening van baten en lasten Bestuur en ondersteuning

1.1 1.2 1.0

Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Veiligheid

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.0

Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Verkeer, vervoer en waterstaat

3.1 3.2 3.3 3.4 3.0

Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Economie

4.1 4.2 4.3 4.0

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Onderwijs

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.0

Sportbeleid en activering Sportaccomodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Sport, cultuur en recreatie

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.72 6.81 6.82 6.0

Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Sociaal Domein

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Volksgezondheid en milieu

8.1 8.2 8.3 8.0

Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

€

-

TOTAAL

€

968.373 €

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

Baten

€

888.373 €

€

80.000 € € 968.373 €

Saldo € € € 966.130 € -77.757 € € € € € € € € € 80.000 2.243 € -2.243 968.373 € -

-

-

€ € €

-

-

€ € € € € €

-

-

€ € € € €

-

-

€ € € €

-

-

€ € € € € € € €

-

-

€ € € € € € € € € € €

-

-

€ € € € € €

-

-

€ € € €

-

968.373 €

-

€

€

€

€

€

€

€

€

Lasten

-

-

-

-

-

-

€

€

€

€

€

€

€

€

23

Bijlage 2 Beleidsindicatoren Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning

Indicator inhuur

0. Bestuur en ondersteuning

Overhead

Eenheid Waarde Kosten als % van totale loonsom + totale 80% kosten inhuur % van totale lasten 100%

Bron Begroting 2023

Periode 2022

Begroting 2023

2022

Beschrijving Peildatum 15-2-2022 Peildatum 15-2-2022

De beleidsindicatoren geven een mogelijkheid tot vergelijking tussen deelnemers en/of gemeenschappelijke regelingen. De overige beleidsindicatoren zijn niet van toepassing.

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

24

Bijlage 3 Bijdrage deelnemers Bijdragen 2023 Deelnemers Provincie Groningen Eemsdelta Groningen (*) Het Hogeland Midden-Groningen Oldambt Pekela Stadskanaal Veendam Westerkwartier Westerwolde Provincie Drenthe Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Coevorden De Wolden Emmen Hoogeveen Meppel Midden Drenthe Noordenveld Tynaarlo Westerveld OV-bureau Groningen Drenthe

totaal

Ontwerpbegroting 2023-2026 Publiek Vervoer

%

€

888.373

Excl BTW Totaal incl BTW 4,83 € 42.935 € 51.951 13,21 € 117.354 € 141.998 3,95 € 35.091 € 42.460 5,43 € 48.239 € 58.369 4,19 € 37.241 € 45.061 1,32 € 11.744 € 14.211 3,65 € 32.443 € 39.256 2,56 € 22.751 € 27.529 4,23 € 37.578 € 45.470 2,62 € 23.275 € 28.163 1,84 € 4,96 € 1,95 € 2,93 € 1,72 € 9,63 € 4,85 € 2,37 € 2,36 € 2,5 € 2,31 € 1,58 €

16.346 44.063 17.323 26.029 15.280 85.550 43.086 21.054 20.966 22.209 20.521 14.036

€ € € € € € € € € € € €

19.779 53.317 20.961 31.495 18.489 103.516 52.134 25.476 25.368 26.873 24.831 16.984

15,00 € 100,00 €

133.256 € 888.373 €

161.240 1.074.931

25