14-05-02 Uitvoeringsplan Groningse norm.feb25.def
Tekst van het document
Regionale aanpak ondermijning Groninger gemeenten, provincie en waterschappen
UITVOERINGSPLAN
GRONINGSE NORM Regionale (bestuurlijke) aanpak
ondermijning en weerbaar bestuur in de provincie Groningen
Uitvoeringsplan Groningse norm
Leeswijzer Dit uitvoeringsplan beschrijft de wijze waarop de Groninger gemeenten,
de provincie en de waterschappen de gestelde ambities in de Groningse
Betreft het realiseren van de gestelde ambities is het monitoren van
en omvang haalbare stappen, wordt inzichtelijk hoe we met elkaar de
zelf. Daarnaast zullen verschillende werkgroepen op basis van de
norm willen realiseren. Door de ambities te vertalen naar concrete, in tijd gestelde doelen beogen te behalen. Door in dit uitvoeringsplan per ambitie
verschillende handelingsperspectieven te beschrijven, wordt getracht mogelijkheden te bieden om de ambities te bereiken. Wij zijn ons ervan bewust dat de voorgestelde acties in veel gevallen een nadere uitwerking vergen: partijen hebben soms een verschillend startpunt en het realiseren van de doelstellingen behoeft daardoor maatwerk.
Dit uitvoeringsplan kan daardoor worden gezien als een eerste aanzet
de voortgang in beginsel de verantwoordelijkheid van de partijen
pijlers ingericht worden om verschillende acties op te pakken en daar
waar mogelijk de organisaties bij het implementeren van acties te
ondersteunen. De projectgroep van de Groningse norm - die bestaat uit een afvaardiging van gemeenten, provincie en de waterschappen, het
RIEC en het programmateam van de regionale aanpak ondermijning - zal tussentijds de ontwikkelingen in een monitoringsdocument bijhouden en de algehele voortgang inzichtelijk maken.
om met elkaar in te zetten op een uitdagende opgave. De aanpak van ondermijning en de versterking van een weerbare overheid dienen een voortdurend proces van aandacht te zijn op weg naar een leefbaar en
veilig Groningen. Tussentijds evalueren, aanscherpen en bijsturen van de reeds opgeschreven processtappen, zijn hierdoor een logisch onderdeel
tijdens de tweejarige looptijd van de Groningse norm en dit uitvoeringplan. In dit uitvoeringsplan worden de ambities per pijler gepresenteerd. Vervolgens staat per ambitie beschreven hoe deze behaald kan worden aan
de hand van een aantal acties. Het uitgangspunt is dat de gepresenteerde
Pijlers
voor maatwerk. Aan de hand van een tijdlijn is aangegeven wanneer een
Ambities
diens mate van structurele aard. Dit overzicht dient als leidraad voor het
Acties
acties voor zover mogelijk worden uitgevoerd, maar er blijft ook ruimte actie van start zou kunnen gaan. De inhoud van de actie geeft inzicht in
plannen en organiseren van de realisatie van de verschillende ambities per pijler.
2
Pijlers
1.
2.
3.
4.
5.
De pijler bewustwording en organisatie betreft de mate van kennis en bewustwording over het thema ondermijning. De ambities richten zich op het vergroten van de bewustwording van het voorkomen en bestrijden van ondermijning, binnen en buiten de organisaties. Het hebben van een plan van aanpak, uitvoeringsplan of werkwijze zorgt ervoor dat dit gestructureerd gebeurt. Door inzicht te verkrijgen in aan ondermijning gerelateerde kwetsbaarheden en bewustwording te vergroten binnen het ambtelijk apparaat en de bestuursorganen van gemeenten, waterschappen en provincie, wordt gewerkt aan een weerbare overheid.
Deze pijler gaat over de wijze waarop de organisaties hun informatiehuishouding hebben ingericht om signalen van ondermijning te herkennen, agenderen en aan te pakken. Hieronder vallen ook de afspraken die we maken met betrekking tot de werkwijze en verwerking van (persoons) gegevens. Daarnaast is er binnen dit thema aandacht voor het adequaat beveiligen van de informatiehuishouding.
Dit betreft de mate waarin de organisaties in staat en bereid zijn om het voor hun beschikbare instrumentarium in te zetten tegen ondermijning. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op duidelijk beleid, handhaving en integrale interventies. Bij de aanpak van ondermijning kan er onderscheid gemaakt worden tussen vier aspecten van de bestaande wet- en regelgeving: • Algemene wet bestuursrecht (Awb); • Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob); • Verordeningen (waterschap, provincie en gemeente); • Vergunningen; beleid.
De pijler weerbare overheid gaat over de wijze waarop de weerbaarheid van het bestuur en de organisatie tegen vormen van criminaliteit in het openbaar bestuur is verankerd. Het gaat om de mate waarin er binnen de betreffende organisatie waarborgen zijn ingebouwd om de integriteit en veiligheid van bestuurders, volksvertegenwoordigers en medewerkers zeker te stellen. In het kader van een weerbaar bestuur heeft integriteit te maken met de kwaliteit en de geloofwaardigheid van het (openbaar) bestuur. Weerbaarheid gaat over het omgaan met agressie en geweld tegen bestuurders, volksvertegenwoordigers en medewerkers met een publieke taak.
Deze pijler gaat over de wijze waarop de organisaties alleen en gezamenlijk in regionaal verband in staat zijn om communicatie effectief in te zetten bij het versterken van haar eigen weerbaarheid tegen vormen van ondermijning en het vergroten van de bewustwording. Daarnaast zijn hier ambities opgenomen gericht op een goede monitoring van de voortgang van en evaluatie met betrekking tot de Groningse norm.
Naar deze pijler
Naar deze pijler
Naar deze pijler
Naar deze pijler
Naar deze pijler
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
INFORMATIEHUISHOUDING
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3
WEERBARE OVERHEID
VOORTGANG EN COMMUNICATIE
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
Ambities
1.1
1.2
1.3
eens per jaar aandacht aan
actueel plan van aanpak,
uitwisseling van kennis,
Partijen besteden minimaal
bewustwording gericht op het voorkomen en bestrijden van ondermijning en versterken
van de weerbaarheid binnen de eigen organisatie.
Partijen stimuleren regionale
Partijen hebben een
expertise en beleid.
een uitvoeringsplan of
werkwijze waarin de aanpak van ondermijning en het versterken van de eigen
weerbaarheid is beschreven.
1.4
1.5
1.6
aan thematisch- en/of
onderdeel op de agenda van
thema ondermijning binnen
Partijen dragen actief bij fenomeenonderzoek naar ondermijning.
Ondermijning is een vast
Partijen zorgen dat het
de driehoeken.
de eigen organisatie in
beleidsdocumenten en in reguliere plannings- en
verantwoordingsdocumenten wordt opgenomen.
1.7
Partijen werken samen met
publieke en private partners in de aanpak van ondermijning.
4
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.1
1x per jaar aandacht bewustwording
Partijen besteden minimaal eens per jaar aandacht aan bewustwording gericht op het voorkomen en bestrijden van ondermijning en versterken van de weerbaarheid binnen de eigen organisatie.
Acties
A
B
C
stakeholders onderzoeken
minimaal één organisatie
bewustwordingsmiddelen,
In afstemming met relevante waar behoefte en noodzaak is in verdieping/verbreding qua bewustwording van ondermijning in eigen
organisatie ter voorbereiding op 1.1 b en 1.1 c.
Onderzoek behoefte bewustwording
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Uitvoeren en opzetten van
Inzetten van (bestaande)
overschrijdende bijeenkomst
bijvoorbeeld vanuit het RIEC of best
per jaar die de bewustwording
practices via partners, afgestemd op
verhoogt van ondermijning
een specifieke doelgroep (ambtelijke
en/of een weerbare overheid,
afdeling, bestuurders of politieke
afgestemd op de eigen
ambts-dragers) en een specifiek doel
organisatie.
(themagericht).
Organisatie overschrijdende bijeenkomst
Q4 2025
Q1 2026
Inzetten bewustwordingmiddelen
Q2 2026
5
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.2
Plan van aanpak bewustwording
Partijen hebben een actueel plan van aanpak, een uitvoeringsplan of werkwijze waarin de aanpak van ondermijning en het versterken van de eigen weerbaarheid is beschreven.
Acties
A
B
uitvoeringsplan of werkwijze
versterken, door bijvoorbeeld een
Een plan van aanpak,
De interne en integrale samenwerking
opstellen - of indien nodig
actualiseren - waarin duidelijk wordt hoe de organisatie ondermijning aanpakt en hoe het de eigen
Tijdlijn
Vorige actie
wijzen bij verschillende afdelingen en houden.
Opstellen plan van aanpak
Q3 2025
stellen of themahouders aan te
zo elkaar periodiek op de hoogte te
weerbaarheid wil versterken.
Q2 2025
organisatiebrede werkgroep in te
Versterken samenwerking
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
6
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.3
Uitwisseling kennis en expertise
Partijen stimuleren regionale uitwisseling van kennis, expertise en beleid.
A
Acties
Sluit als (vertegenwoordiger)
van de organisatie aan bij een
(in te stellen) regionaal overleg (op provincie en/of 3-Noord niveau) over ondermijning waar afgevaardigden van verschillende partijen bij elkaar komen.
C
Tijdlijn
Vorige actie
(bijvoorbeeld via teams)
Inventariseer voorafgaand
waarin relevante kennis
aan het implementeren van
en ervaringen omtrent (de
nieuw beleid eerst bij andere
aanpak van) ondermijning
gemeenten/ provincies/
kan worden gedeeld, of draag
waterschappen naar
in eigen organisatie actief de
ervaringen en expertise.
Aansluiten regionaal ondermijningsoverleg
Q2 2025
Organiseer een kennisbank
B
Q3 2025
dashboards uit die er al zijn.
Inventariseren beleid
Q4 2025
Q1 2026
Organiseer Kennisbank
Q2 2026
7
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.4
Thematisch / fenomeenonderzoek
Partijen dragen actief bij aan thematisch- en/of fenomeenonderzoek naar ondermijning.
A
Acties
Bevorder dat de
organisatie informatie ten behoeve van thema- en
fenomeenonderzoek deelt
met relevante partners, zoals het RIEC.
Bevorderen delen informatie
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
8
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.5
Onderdeel driehoek agenda
Ondermijning is een vast onderdeel op de agenda van de driehoeken.
A
Acties
Maak ondermijning of een gerelateerd
onderwerp dat specifiek aandacht behoeft
in eigen gemeente (zoals mensenhandel of
cyberveiligheid) een vast agendapunt voor het driehoeksoverleg.
Concrete casussen worden, indien noodzakelijk, daar ook besproken.
Ondermijning agendapunt
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
9
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.6
Ondermijning in documenten
Partijen zorgen dat het thema ondermijning binnen de eigen organisatie in beleidsdocumenten en in reguliere plannings- en verantwoordingsdocumenten wordt opgenomen.
A
B
e-cursus aangeboden, waarin
er, ook buiten een plan van aanpak
Acties
Er wordt een verplichte training/ (signalen van) ondermijning
centraal staan voor alle nieuwe (beleids)medewerkers, met als
doel ondermijning actief onder de aandacht te brengen.
Partijen onderzoeken in hoeverre ondermijning/uitvoeringsplan/ werkwijze, aandacht besteed kan worden aan het thema
ondermijning, in overige relevante beleidsstukken en planning & control documenten.
Aandacht ondermijning andere documenten
Aanbieden trainingen
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
10
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
1.
BEWUSTWORDING EN ORGANISATIE
1.7
Publiek private samenwerking
Partijen werken samen met publieke en private partners in de aanpak van ondermijning.
A
B
gerelateerde thema’s (bijvoorbeeld
aanpak van ondermijning door studenten
Acties
Onderzoek bij inzet op ondermijnings-
Betrek kennisinstituten in eigen regio bij de
het buitengebied, meldingsbereidheid,
en/of stagiaires een opdracht- en/of stage
mensenhandel), welke publieke en private
te bieden en leg contact met MBO, HBO
partners een rol hebben en betrek deze in
en universiteiten voor uitwisseling van
het proces.
expertise.
Rol publiek/private partners Ondermijningsthema's
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Betrekken kennisinstituten
Q1 2026
Q2 2026
11
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
Ambities
2.1
2.2
2.3
gestuurd en gebruiken
periodiek overleg waarin
bij Meld Misdaad Anoniem (M.)
Partijen werken informatiehierbij een geactualiseerd privacy protocol. Zij delen
binnengekomen meldingen
waarvan een andere partij het
Partijen hebben een intern
Gemeenten zijn aangesloten
signalen van ondermijning
en dragen dit actief uit.
worden besproken en geanalyseerd.
bevoegd gezag is.
2.4
2.5
2.6
voorziening voor het
vermoedens heeft van een
informatiebeveiliging.
Partijen hebben een interne melden van signalen van
ondermijning en dragen dit actief uit.
Indien een partij kennis of
Partijen hebben een adequate
(ondermijningsgerelateerd)
strafbaar feit wordt dit gemeld bij de politie of wordt aangifte gedaan, zoals bedoeld in art. 162 Wetboek van Strafvordering .
12
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
2.1
Geactualiseerd privacy protocol
Partijen werken informatiegestuurd en gebruiken hierbij een geactualiseerd privacy protocol. Zij delen binnengekomen meldingen waarvan een andere partij het bevoegd gezag is.
Acties
A
B
C
D
E
op voor de uitwisseling
de bewaartermijnen
voor de kwaliteit van
op juiste wijze dat
iemand in de organi-
Stel een privacyprotocol van persoonsgegevens bij ondermijning, zoals naar het voorbeeld
van het Model Privacy
Protocol van de VNG, en/ of houd deze actueel.
Opstellen privacy protocol
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Partijen gaan na of voor privacy-
gevoelige gegevens duidelijk zijn en
zorgen dat deze
worden nageleefd.
Partijen hebben aandacht
Partijen regelen
de gegevens die ze
vastleggen en dragen deze kwaliteitsnormen binnen de eigen organisatie
partijen die bevoegd
zijn hierop te acteren.
Aandacht voor gegevenskwaliteit
Q1 2026
Q2 2026
13
gerelateerde
worden gedeeld met
beschikbaarheid, juistheid, volledigheid, consistentie).
Q4 2025
aan ondermijning meldingen actief
actief uit (enkele aspecten:
Bewaartermijnen privacy gevoelige gegevens
binnengekomen
Delen meldingen met bevoegde partijen
Q3 2026
Q4 2026
Zorg ervoor dat
satie als kennispunt en vraagbaak kan functioneren op het gebied van
informatiegestuurd
werken (informatiecoördinator).
Kennispunt voor informatiegestuurd werken
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
2.2
Intern periodiek ondermijningsoverleg
Partijen hebben een intern periodiek overleg waarin signalen van ondermijning worden besproken en geanalyseerd.
A
Acties
Richt een Lokaal Informatie Overleg (LIO) in, waarin in ieder geval de relevante
gemeentelijke afdelingen
en partnerorganisaties zijn
vertegenwoordigd. Het LIO komt periodiek bijeen en signalen worden hier besproken en geanalyseerd.
Richt een LIO in
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
14
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
2.3
Gemeenten aangesloten bij M.
De gemeenten zijn aangesloten op Meld Misdaad Anoniem (M.) en dragen dit actief uit.
A
B
Acties
Sluit aan bij M.
Maak binnen en buiten de organisatie bekend waar Meld Misdaad
Anoniem toe dient en hoe daar meldingen gemaakt kunnen worden.
Aansluiten M.
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Bekendheid M.
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
15
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
2.4
Interne voorziening melding ondermijning
Partijen hebben een interne voorziening voor het melden van signalen van ondermijning en dragen dit actief uit.
A
B
interne voorziening, bijvoorbeeld
communicatie actief bij het
Acties
Regel op passende wijze een
een e-formulier, waar signalen van ondermijning digitaal
kunnen worden gemeld en
Tijdlijn
Vorige actie
een communicatieplan voor meldvoorziening.
Creëren interne meldvoorziening
Q3 2025
opstellen en uitvoeren van
de invoering van de interne
geregistreerd.
Q2 2025
Betrek de afdeling
Betrekken afdeling communicatie
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
16
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
2.5
Strafbaarfeit melden bij politie
Indien een partij kennis of vermoedens heeft van een (aan ondermijning gerelateerd) strafbaar feit wordt dit gemeld bij de politie of wordt aangifte gedaan, zoals bedoeld in art. 162 Wetboek van Strafvordering.
A
B
op voor het melden van
over het belang van het
Acties
Stel een intern protocol
Bevorder interne bewustwording
strafbare feiten en deel dit met
(leidinggevenden van) relevante afdelingen.
Tijdlijn
Vorige actie
Q3 2025
gerelateerde strafbare feiten, c.q. aangifte doen en hoe dit
het beste gedaan kan worden.
Intern protocol melden strafbaar feit
Q2 2025
melden van aan ondermijning
Q4 2025
Bewustwording belang van melden
Q1 2026
Q2 2026
17
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
2.
INFORMATIEHUISHOUDING
2.6
Adequate informatiebeveiliging
Partijen hebben een adequate informatiebeveiliging.
Acties
A
B
Informatiebeveiliging voor
van de BIO in het bijzonder
Voldoe aan de Baseline Overheden (BIO) en leg
verantwoording af via ENSIA.
Besteed bij het implementeren aandacht aan gedigitaliseerde/ digitale criminaliteit en maak
hiervoor een plan van aanpak
Aandacht BIO digitale criminaliteit
Voldoen aan de BIO
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
18
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
Ambities
3.1
3.2
3.3
die ondermijningsbestendig
actueel Bibob-beleid met
van de tipbevoegdheid zoals
Partijen hebben verordeningen zijn.
De partijen beschikken over
Partijen maken actief gebruik
ruimte voor lokaal maatwerk
bedoeld in art. 26 van de Wet
en afgestemd met de andere
Bibob.
gemeenten.
3.4
3.5
3.6
actueel Damoclesbeleid.
conform een geactualiseerd
de eigen rol en taken, samen
De gemeenten hebben een
Gemeenten handelen
Partijen werken, ieder vanuit
regionaal drugsconvenant.
in de uitvoering van toezichten handhavingsacties
gericht op het voorkomen en
tegengaan van ondermijning.
3.7
3.8
3.9
(handhavings-)capaciteit die
de juridische opvolging van
gewoon opsporings-
Partijen beschikken over
(deels) ingezet kan worden voor bestuurlijke controles.
Partijen dragen zorg voor
Toezichthouders en buiten-
bestuurlijke controles.
ambtenaren (boa’s) zijn
opgeleid in het herkennen van fenomenen van
ondermijnende criminaliteit en handelen hiernaar. 19
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.1
Ondermijningsbestendige verordening
Partijen hebben verordeningen die ondermijningsbestendig zijn.
Acties
A
B
bestendig door het opnemen
beleidsregels en protocollen
De APV is ondermijnings-
van de voorgestelde artikelen zoals regionaal afgesproken
voor te leggen aan de colleges en de raden.
De APV is ondermijningsbestendig
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Relevante verordeningen,
zijn ondermijningsbestendig en daarin is aandacht
voor de versterking van de weerbaarheid.
Relevante documenten ondermijningsbestendig
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
20
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.2
Bibob-beleid op maat en afgestemd
De partijen beschikken over actueel Bibob-beleid met ruimte voor lokaal maatwerk en afgestemd met de andere gemeenten.
D
B A
Acties
Mogelijkheden op het gebied van
boven-gemeentelijke samenwerking met
betrekking tot uitvoering van de Wet Bibob
worden verkend en
waar mogelijk nader geconcretiseerd.
Intensiever samenwerken Bibob
Bibob-beleid actueel houden. In elk geval wordt altijd een eigen Bibob-onderzoek uitgevoerd bij: • Alcoholwetvergunning • Exploitatievergunning voor openbare inrichtingen, speelgelegenheden en een seksinrichting of escortbedrijf Daarnaast kan gekozen worden voor het toetsen van signalen, in een aangewezen risicobranche of gebied: • Flexibele brancheringsvergunningen (nadat een branche/ gebied is aangewezen op grond van de APV) • Vergunningen voor verhuur op basis van de Wet goed verhuurderschap • Een vergunningen voor een bouwactiviteit, een omgevingsplanactiviteit en een milieubelastende activiteit • Subsidies (bijvoorbeeld zorg) • Vastgoedtransacties • Overheidsopdrachten
Daar waar
mogelijk zorgen partijen voor
C
voldoende
capaciteit en
Partijen geven
expertise voor
consequent
de uitvoering
uitvoering aan
van het Bibob-
het door hun
beleid, onder
opgestelde
Bibob-beleid en
daaropvolgende actualiseringen.
andere door
het aanstellen
van een Bibobcoördinator.
Consequent uitvoeren Bibob-beleid
Voldoende capaciteit en expertise Bibob
Actueel houden Bibob-beleid
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
21
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.3
Gebruik maken tipbevoegdheid
Partijen maken actief gebruik van de tipbevoegdheid zoals bedoeld in art. 26 van de Wet Bibob.
A
Acties
Wanneer de organisatie over gegevens
beschikt die erop duiden dat een betrokkene vermoedelijk in relatie staat tot strafbare feiten, maken partijen actief gebruik van
de tipbevoegdheid door elkaar schriftelijk te wijzen op de mogelijkheid om eigen
onderzoek te doen en eventueel daarna een Bibob-advies aan te vragen.
Gebruik maken tipbevoegdheid
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
22
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.4
Actueel Damoclesbeleid
De gemeenten hebben een actueel Damoclesbeleid.
Acties
A
B
actueel en wees actief in het
expertise en capaciteit voor
Houd het Damoclesbeleid
volgen van de jurisprudentie
en ontwikkelingen rondom dit beleid. Analyseer en evalueer
Zorg voor voldoende
de uitvoering van de wet Damocles.
de resultaten uit de praktijk.
Actueel houden Damoclesbeleid
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Voldoende capaciteit Damocles
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
23
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.5
Handelen conform drugsconvenant
Gemeenten handelen conform een geactualiseerd regionaal drugsconvenant.
A
Acties
Werkwijze aanpassen wanneer het regionaal drugsconvenant gereed is (actualisatie van het regionaal hennepconvenant).
Werkwijze aanpassen
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
24
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.6
Samenwerken vanuit eigen rol/taak
Partijen werken, ieder vanuit de eigen rol en taken, samen in de uitvoering van toezicht- en handhavingsacties gericht op het voorkomen en tegengaan van ondermijning.
A
Acties
Waar mogelijk en nodig wordt structureel samengewerkt
en vindt integraal toezicht en handhaving plaats.
Integraal Toezicht & Handhaving
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
25
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.7
Capaciteit voor inzet controles
Partijen beschikken over (handhavings-)capaciteit die (deels) ingezet kan worden voor bestuurlijke controles.
Acties
A
B
Regionaal interventieteam (RIT)
handhaving in eigen werkgebied
Partijen participeren actief in het door signalen aan te leveren, te
helpen in de voorbereiding en te assisteren in de uitvoering van bestuurlijke controles.
Er wordt capaciteit geleverd voor in de aanpak van ondermijning vanuit vergunningverlening,
toezicht en handhaving (VTH). Er wordt geparticipeerd aan
bestuurlijke controles door het regionaal interventieteam.
Actief meedoen Regional Interventieteam
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Leveren capaciteit
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
26
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.8
Opvolging overtredingen
Partijen dragen zorg voor de juridische opvolging van bestuurlijke controles.
A
Acties
Afhandeling van de
geconstateerde overtredingen worden op passende wijze opgepakt en (juridisch)
afgehandeld. Wanneer nodig
vindt er afstemming en overleg plaats met de coördinator van het regionaal interventieteam.
Passende afhandeling
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
27
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
3.
REGELGEVING, BELEID EN HANDHAVING
3.9
Opleiding
Toezichthouders en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) zijn opgeleid in het herkennen van fenomenen van ondermijnende criminaliteit en handelen hiernaar.
Acties
A
Toezichthouders en boa’s, in het bijzonder diegenen
aangesteld voor het regionaal interventieteam (RIT),
volgen relevante trainingen en opleidingen gericht op het herkennen van- en anticiperen op signalen van ondermijning.
Volgen training ondermijning
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
28
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
4.
WEERBARE OVERHEID
Ambities
4.1
4.2
4.3
4.4
Koning, de dijkgraven
actueel integriteitsbeleid.
toepassing, een screening
medewerkers en politieke
De commissaris van de en burgemeesters
bevorderen dat binnen
de ambtelijke organisatie en de desbetreffende
bestuursorganen periodiek
aandacht wordt besteed aan het onderwerp integriteit.
Partijen beschikken over een
Partijen laten, voor zover van
(Tijdelijke) medewerkers
(VOG of VOG-Politie-
en politieke ambtsdragers
gegevens) uitvoeren voor
worden gescreend. De risico’s
(nieuwe) medewerkers.
van kwetsbare functies en
processen en de maatregelen voor het tegengaan van deze risico’s zijn beschreven.
29
Partijen zorgen dat
ambtsdragers beschermd worden tegen intimidatie, agressie en geweld.
4.
WEERBARE OVERHEID
4.1
Aandacht voor bestuurlijke en ambtelijke integriteit
De commissaris van de Koning, de dijkgraven en burgemeesters bevorderen dat binnen de ambtelijke organisatie en de desbetreffende bestuursorganen periodiek aandacht wordt besteed aan het onderwerp integriteit.
Acties
A
B
C
D
E
voor politieke
ter verhoging van
ter verhoging van
aan integriteit tijdens
aan integriteit bij de
De gedragscode
Bewustwordingssessies
ambtsdragers is
de bestuurlijke
in elke organisatie
de ambtelijke
weerbaarheid
vastgesteld en
thema integriteit en voor netwerkbewustzijn in
relatie tot ondermijning. Gedragscode politieke ambtsdragers actueel
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Bestuurlijke weerbaarheid sessies
Q4 2025
eed of belofte.
aandacht is voor het
aandacht is voor het
Q1 2026
Schenk aandacht
het afleggen van de
weerbaarheid, waarin
organiseren, waarin
actueel.
Bewustwordingssessies
thema integriteit en voor
30
Q3 2026
medewerkers, door
een (digitale) sessie bieden.
relatie tot ondermijning.
Q2 2026
inhuur van tijdelijke
hierover aan te
netwerkbewustzijn in
Ambtelijke weerbaarheid sessies
Schenk aandacht
Aandacht integriteit eed
Q4 2026
Integriteit tijdelijke medewerkers
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
4.
WEERBARE OVERHEID
4.2
Aandacht voor integriteitsbeleid
Partijen beschikken over een actueel integriteitsbeleid. (Tijdelijke) medewerkers en politieke ambtsdragers worden gescreend. De risico’s van kwetsbare functies en processen en de maatregelen voor het tegengaan van deze risico’s zijn beschreven.
A
B
C
D
E
F
G
integriteits-
beschikking
een vertrouwens-
partijen worden
overeenkomst
kwetsbare functies
kandidaat-
Het
Acties
beleid/
protocol
actualiseren
en structureel onder de
aandacht brengen.
Partijen
over een
meldingsregeling
misstanden
(klokkenluidersregeling).
Partijen zorgen voor persoon of
-commissie waar
mogelijke integriteitsschendingen worden gemeld. Daarbij hebben ze een
meldingsregeling voor integriteitsschendingen.
Integriteitsbeleid actualiseren
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Meldingsregeling misstanden (klokkenluiders)
Q3 2025
Beschikken vertrouwenspersoon / commissie
Q4 2025
Q1 2026
Politieke
geadviseerd voor
kandidaat raads-,
staten en AB-leden een risicoanalyse uit te voeren
conform de meest
recente handreiking van het ministerie van BZK.
Risico-analyse kandidaatraadsleden
Q2 2026
31
In de
met ingehuurde medewerkers
(inclusief trainees, stagiaires en
gedetacheerden) is een clausule met geheim-
houdingsplicht opgenomen.
Geheimhoudingsplicht
Q3 2026
Q4 2026
Periodiek
en processen
inzichtelijk maken
bestuurders wordt een
en benoemen
risicoanalyse
en waar nodig
passende beheersmaatregelen
nemen (zoals het
uitgevoerd
conform de
meest recente handreiking
vierogenprincipe
van het
hanteren).
ministerie van BZK.
Kwetsbare functies en processen inzichtelijk
Q1 2027
Voor
Bestuurlijke weerbaarheid sessies
Q2 2027
Volgende actie
4.
WEERBARE OVERHEID
4.3
Screening VOG
Partijen laten, voor zover van toepassing, een screening (VOG of VOG-Politiegegevens) uitvoeren voor (nieuwe) medewerkers.
Acties
A
B
indiensttreding van medewerkers,
(en wanneer mogelijk periodiek
Screening bij (tijdelijke)
Consequent VOG-P opvragen
zoals het opvragen van een VOG
vernieuwen) voor de functies
(wanneer mogelijk periodiek
aangewezen in Regeling van de
vernieuwen).
Minister voor Rechtsbescherming van 3 april 2023, nr. 4565524, tot
wijziging van de Regeling aanwijzing functies VOG-politiegegevens.
Screening tijdelijke indiensttreding
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
VOG-P opvragen
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
32
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
4.
WEERBARE OVERHEID
4.4
Bescherming Politieke ambtsdragers
Partijen zorgen dat medewerkers en politieke ambtsdragers beschermd worden tegen intimidatie, agressie en geweld.
Acties
A
B
C
D
agressieprotocol op, waarbij
bestuurders en medewerkers
nodig, bij aan adequate
van bestuurders en
Stel een actueel
aandacht gegeven wordt
aan preventie, het handelen
bij een incident en de nazorg. Besteed hier structureel aandacht aan.
Partijen stimuleren dat
elk voorval van agressie,
Tijdlijn
Vorige actie
Q3 2025
Partijen voorzien in training
beveiliging van bestuurders
intimidatie en geweld
(bepaalde) medewerkers
en medewerkers.
melden. Alle meldingen
in het voorkomen van en omgaan met (digitale)
worden geregistreerd.
Opstellen agressieprotocol
Q2 2025
Partijen dragen, indien
agressie.
Stimuleren melden agressie
Q4 2025
Q1 2026
Adequate beveiliging
Q2 2026
33
Q3 2026
Training omgaan met agressie
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
5.
VOORTGANG EN COMMUNICATIE
Ambities
5.1
5.2
5.3
realisatie van de ambities
één keer per jaar bijeen
communicatiestrategie
De voortgang van de
van de Groningse norm wordt gemonitord en op passende wijze gedeeld met de betrokken partijen.
Partijen komen minimaal
Partijen hebben een
om de ambities van de
ondersteunend aan de
Groningse norm te bespreken
aanpak van ondermijning.
en actualiseren, kennis
en ervaringen te delen,
(eventuele) knelpunten in de aanpak te lokaliseren en de
speerpunten voor het komend jaar te benoemen.
34
5.
VOORTGANG EN COMMUNICATIE
5.1
Monitoren voortgang
De voortgang van de realisatie van de ambities van de Groningse norm wordt gemonitord en op passende wijze gedeeld met de betrokken partijen.
A
Acties
Partijen dragen bij aan de
nulmeting, de monitoring van de
voortgang die twee keer per jaar plaatsvindt en de inhoudelijke
evaluatie die jaarlijks plaatsvindt.
Monitoring
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
35
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
5.
VOORTGANG EN COMMUNICATIE
5.2
Groningse norm bespreken
Partijen komen minimaal één keer per jaar bijeen om de ambities van de Groningse norm te bespreken en actualiseren, kennis en ervaringen te delen, (eventuele) knelpunten in de aanpak te lokaliseren en de speerpunten voor het komend jaar te benoemen.
A
Acties
Bereid in gezamenlijkheid, of in een vooraf afgesproken klein
comité, een jaarlijkse bestuurlijke bijeenkomst voor over de
voortgang van de uitvoering van de Groningse norm.
Jaarlijkse voortgangsbijeenkomst
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
36
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
5.
VOORTGANG EN COMMUNICATIE
5.3
Communicatiestrategie
Partijen hebben een communicatiestrategie ondersteunend aan de aanpak van ondermijning.
A
Acties
Partijen ontwikkelen een
communicatiestrategie voor
aan ondermijning gerelateerde acties, zoals het organiseren
van bewustwordingssessies of het uitvoeren van bestuurlijke controles.
Ontwikkelen communicatiestrategie
Tijdlijn
Q2 2025
Vorige actie
Q3 2025
Q4 2025
Q1 2026
Q2 2026
37
Q3 2026
Q4 2026
Q1 2027
Q2 2027
Volgende actie
Uitvoeringsplan Groningse norm
Begrippenlijst Agressieprotocol
Informatiehuishouding
Ondermijningsartikelen
agressie door het beschrijven van de grenzen en
en voorzieningen gericht op het gebruik en het
nemen met als doel toe te passen in de aanpak
Protocol ter voorkoming en/of beperking van
maatregelen. Daarnaast bevat het een werkwijze om de juiste begeleiding en nazorg te bieden
aan collega's die toch met agressie te maken krijgen.
Bewustwordingsmiddelen
Diverse methoden om meer inzicht te
verschaffen aan de verschijningsvormen,
signalen, gevolgen en aanpak van ondermijning.
Het geheel aan regels, structuren, processen beheer van informatie.
Openbare inrichting zoals in art. 2:28 APV-model
werken) en externe omstandigheden (risico
hotel, restaurant, pension, café, waterpijpcafé,
Functies die gezien de interne (manier van
locaties) van de werkprocessen kwetsbaar
kunnen zijn voor ondermijnende criminaliteit
(bijvoorbeeld medewerkers veiligheidsdomein, Wet Bibob, informatiecoördinator etc.). Kwetsbare processen
beveiliging binnen alle overheidslagen.
beïnvloed kunnen worden, denk aan: financiële
Driehoeksoverleg
Overleg tussen de burgemeester(s), officier van justitie en districtschef/teamchef politie. Informatiecoördinator
Aanspreekpunt op het gebied van (gebruik
Processen die door criminelen misbruikt of transacties; aanbestedingen en inkoop;
Onder openbare inrichting wordt verstaan: een cafetaria, snackbar, discotheek, buurthuis
of clubhuis of elke andere voor het publiek toegankelijke, besloten ruimte waarin
bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij
bedrijfsmatig was logies wordt verstrekt of
dranken worden geschonken of rookwaren of spijzen voor directe consumptie ter plaatse worden bereid of verstrekt.
subsidies; verstrekking reisdocumenten;
Politieke ambtsdragers
persoonsgegevens en strategische informatie;
het land, de provincies, waterschappen en
vergunningverlening, ontheffingen; verwerking
beheer basisregistratie personen en toezicht en handhaving.
van) informatie (en persoonsgegevens), data
Lokaal Informatie Overleg (LIO)
organisatie.
diverse afdelingen en politie, informatie/signalen/
en informatiegestuurd werken binnen de
van ondermijning.
Kwetsbare functies
Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) Het basisnormenkader voor informatie-
Bepalingen die gemeenten in de APV op kunnen
Politieke ambtsdragers zijn de mensen die gemeenten besturen. Denk aan ministers,
burgemeesters, wethouders en gedeputeerden van provincies.
Gemeentelijke casustafel waarin ambtelijk, vanuit
Privacyprotocol
meldingen over ondermijning wordt verzameld,
(binnen de organisatie).
besproken en verrijkt.
38
Werkwijze voor het uitwisselen van gegevens
DEFINITIEVE VERSIE FEBRUARI 2025