14-04 Ontwerpbegroting GR PGZ 2023

Gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg ONTWERPBEGROTING 2023

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

1

BELEIDSBEGROTING 2023 & FINANCIËLE BEGROTING 2023 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG GRONINGEN

Vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid en Zorg Groningen en ondertekend op 15 juli 2022.

Mevr. I. Diks

Dhr. M. Joostens

Voorzitter

Penningmeester

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

2

INHOUD VOORWOORD .............................................................................................................................. 4 SAMENVATTING ........................................................................................................................... 6 DEEL I: BELEIDSBEGROTING .......................................................................................................... 9 PROGRAMMA GEZONDHEID (GGD) ............................................................................................. 10 Gezondheid: Gezond en veilig opgroeien ......................................................................................... 11 Gezondheid: Gezondheid beschermen en bevorderen .................................................................... 17 Het deelprogramma Gezondheidsbescherming van GGD Groningen omvat meerdere producten op het gebied van het beschermen en bevorderen van gezondheid. ................................................... 17 Gezondheid: Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden .................................................... 23 Gezondheid: Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne ..............................................................................................................................................

27 PROGRAMMA RIGG: JEUGDHULP VOOR GRONINGER GEMEENTEN IN 2023 ................................. 29 Belangrijke ontwikkelingen ............................................................................................................... 29 Wat willen wij bereiken? ................................................................................................................... 29 Wat gaan wij daarvoor doen? ........................................................................................................... 30 VERPLICHTE PARAGRAFEN .......................................................................................................... 32 Weerstandsvermogen en risicobeheersing....................................................................................... 32 Financiering ....................................................................................................................................... 38 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................. 40 DEEL II FINANCIËLE BEGROTING .................................................................................................. 43 Meerjarenbegroting 2022-2026 ........................................................................................................

43 Lasten 2023 ....................................................................................................................................... 43 Baten 2023 ........................................................................................................................................ 44 Mutatie reserves ............................................................................................................................... 46 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 46 Overzicht taakvelden 2023 ................................................................................................................ 47 Uiteenzetting financiële positie ........................................................................................................ 48 Uiteenzetting financiële positie; vaste activa en vaste passiva ........................................................ 48 BIJLAGE 1: INDEXATIE ................................................................................................................. 51 BIJLAGE 2: SPECIFICATIE GEMEENTELIJKE BIJDRAGE RIGG 2023.................................................... 52 BIJLAGE 3: SPECIFICATIE GEMEENTELIJKE BIJDRAGE GGD 2023 .................................................... 53

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

3

VOORWOORD Voor u ligt de ontwerpbegroting van de gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg (PG&Z) 2023, de gezamenlijke begroting van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Groningen (GGD) en de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG). Sinds 1 januari 2020 staat de GGD op eigen benen. Als zelfstandige GGD wil GGD Groningen een actieve en nabije gezondheidsdienst voor haar gemeenten zijn. De inhoudelijke ambitie van de GGD richt zich in 2023 op speerpunten als beschermen en bestrijden van uitbraken van infectieziekten, de Eerste 1000 dagen, aardbevingen en gezondheid, Omgevingswet en de uitvoering van de Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2022-2025. Naast de begroting maken we met elke gemeente dienstverleningsafspraken in de vorm van DVO’s. Tevens is het de bedoeling onze prestaties steeds inzichtelijker te maken met monitoringsgegevens, aangevuld met een kwalitatieve duiding. De coronapandemie heeft de hele wereld nog steeds in zijn greep. Voor de GGD stonden 2020 en 2021 in belangrijke mate in het teken van de bestrijding van het coronavirus, naast het uitvoeren van de reguliere werkzaamheden. Ook voor 2022 zal dit naar verwachting het geval zijn. Centraal in de bestrijding staan in 2022 het testen en vaccineren. In de loop van 2022 hopen we dat samenleving steeds normaler kan functioneren.

Voor de begroting 2023 is geen rekening gehouden met de effecten van corona aangezien meerkosten rechtstreeks bij VWS kunnen worden gedeclareerd. Na de bezuinigingen in 2018 (5% op de gemeentelijke bijdrage) en 2019 (teruggave overheadkosten aan gemeente Groningen), een interne bezuinigingsronde in 2019 en 2020 en een incidentele efficiencykorting van 2% op de inwonersbijdrage 2021 leggen wij u een sobere begroting voor. Een GGD zonder onnodige reservevorming en met een tarief per inwoner dat tot de lagere van Nederland behoort. De marges worden steeds kleiner; intern en naar onze geldverstrekkers moeten we scherp aan de wind zeilen. Gezien de hoge financiële druk bij gemeenten stelde het bestuur PG&Z begin 2020 dat onderzocht moest worden of op de GGD-begroting 2021 een bezuiniging van 5% zou kunnen plaatsvinden. In dat kader werd besloten tot een kerntakendiscussie, die in september 2020 werd afgerond. Uitkomst was dat er geen taken van de GGD zijn geïdentificeerd die afgestoten kunnen worden. Tegen de achtergrond van die conclusie heeft het AB PG&Z in zijn vergadering van 19 december 2020 besloten tot een incidentele bezuiniging van 2% op de inwonerbijdrage GGD voor 2021, in combinatie met een fundamentele discussie over de (financiële) toekomst van de GGD, in relatie tot de wensen van de gemeenten en de landelijke ontwikkelingen op het gebied van publieke gezondheid.

Tijdens een bestuurlijke bijeenkomst in juli 2021 is hier een start mee gemaakt en is de tweede helft van 2021 gewerkt aan de contouren van de Meerjarenagenda 2022-2025. Verwachting is dat medio 2022 de uitwerking van het Coalitieakkoord er ligt en er in het 3e kwartaal regionaal de discussie over inhoud en financiën gevoerd kan worden. Mochten financiële effecten voor 2023 aan de orde zijn, dan zullen deze via een begrotingswijziging later alsnog in de begroting van 2023 worden verwerkt.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

4

De inkoop jeugdhulp is sinds de invoering van de Jeugdwet op 1 januari 2015 door de Groninger gemeenten gemandateerd aan het dagelijks bestuur PG&Z. De RIGG voert deze taak uit en legt verantwoording af aan het dagelijks bestuur PG&Z.

Jos Rietveld, directeur GGD

Hemmala Sheerbahadoersing, directeur RIGG

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

5

SAMENVATTING Gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg (GR PG&Z) Binnen de PG&Z-regeling werken de Groninger gemeenten samen op het terrein van de Publieke Gezondheid & Zorg. Onder deze gemeenschappelijke regeling vallen de GGD en de RIGG. Verschil bestuurlijke bevoegdheden De Groninger gemeenten hebben de taken op het gebied van publieke gezondheid gedelegeerd aan GGD Groningen. De GGD legt over de uitvoering van de taken verantwoording af aan het algemeen bestuur. In de gemeenschappelijke regeling zijn taken, bevoegdheden van respectievelijk AB en DB beschreven. Het algemeen bestuur besluit over het beleid, de financiën en toetst de uitvoering. De Groninger gemeenten hebben de inkoop van de jeugdzorg niet gedelegeerd aan de GR, maar gemandateerd aan het DB en de uitvoering ervan belegd bij de uitvoeringsorganisatie RIGG. Dat betekent dat het DB en directeur RIGG vanaf 2015 de bevoegdheid hebben regionale jeugdzorg in te kopen; niet op eigen titel, maar namens de gemeenten. Sinds 1 januari 2019 is er een adviescommissie Jeugdhulp PG&Z Groningen.

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in de ontwerpbegroting 2023? In de ontwerpbegroting van 2023 zijn buiten de indexatie en verwerking van opgezegde taken geen wijzigingen aangebracht ten opzichte van de geactualiseerde begroting 2022. Er zijn geen nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen. Te verwachten valt dat medio 2022 de financiële uitwerking van het Coalitieakkoord van het nieuwe kabinet helder is met betrekking tot de benoemde versterking van de publieke gezondheid. In het derde kwartaal 2022 kan dan een integrale discussie worden gevoerd over inhoudelijk beleid van en financiële middelen voor de GGD, rekening houdend met de eerder ontvangen zienswijzen van gemeenten. Als gevolg van opgezegde taken in de afgelopen jaren is de financiële druk op de exploitatie van de GGD verder toegenomen, waardoor op voorhand geen bezuiniging is doorgevoerd in de ontwerpbegroting 2023. Mochten financiële effecten voor 2023 aan de orde zijn, dan zullen deze via een begrotingswijziging later alsnog in de begroting van 2023 worden verwerkt.

Afname en opzeggen van facultatieve taken Gemeenten kunnen vóór 31 december 2021 aangegeven welke niet-wettelijke GGD-taken per 1 januari 2023 worden opgezegd of verminderd. Van drie gemeenten (zie onderstaande tabel) is in december 2021 bericht ontvangen: Gemeente Westerwolde Oldambt Groningen

Opdracht Inzet jeugdarts in jeugdteam Westerwolde OGGZ-coördinatie Pesten en Plezier op school

Bedrag 2023 13.058 79.675 65.204

Totaal

157.937

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

6

Met de betreffende gemeenten heeft afstemming plaatsgevonden over de aangekondigde opzeggingen en de consequenties ten aanzien van frictiekosten of mogelijk andere inzet door de GGD. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in de begroting 2023. Wel kunnen een aantal processen nog leiden tot een wijziging in de begroting 2023. Het betreft: 1. Wijziging Wpg prenataal huisbezoek 2. Noodzakelijke investeringen in ICT 3. Hogere kosten ambtelijk secretariaat PG&Z Wetswijziging Wpg prenataal huisbezoek Deze wetswijziging gaat in per 1 juli 2022. Met dit wetsvoorstel krijgen gemeenten de taak om een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie in hun gemeente. De gemeente moet deze taak opdragen aan dezelfde organisatie die voor de gemeente de jeugdgezondheidszorg (JGZ) uitvoert. De door het Ministerie vastgestelde bijdrage per huisbezoek wordt gestort in het gemeentefonds. Uitgaande van peiljaar 2019 voor wat betreft het aantal geboortes is de verwachte omvang hiervan voor onze regio € 153.000. Het precieze effect van de hogere bijdrage per gemeente voor 2023 moet nog worden berekend en zal vervolgens verwerkt worden in de begroting 2023 via een begrotingswijziging. Noodzakelijke investeringen in ICT Op het gebied van Informatiemanagement wordt veel van de GGD gevraagd.

De GGD moet bijvoorbeeld qua informatiebeveiliging voldoen aan de NEN 7510 en om data gestuurd te kunnen werken zal het datamanagement moeten worden ingericht. Op het gebied van informatiebeheer wordt gewerkt aan het wegwerken van achterstallig onderhoud. Daarnaast wordt in 2022 een besluit genomen over het aanbesteden van een nieuw digitaal JGZ dossier. De capaciteit en financiële ruimte om dergelijke grote projecten uit te voeren is er niet en zou dus kunnen leiden tot een begrotingswijziging in 2023. Op dit punt ligt ook een relatie met de door GGD GHOR aan het nieuwe kabinet gevraagde impuls voor publieke gezondheid; onderdeel daarvan zijn extra middelen voor informatievoorziening/ICT. Naar verwachting wordt medio 2022 duidelijk of en zo ja hoeveel extra geld hiervoor naar de GGD’en toe komt; in het derde kwartaal is te bepalen hoe een begrotingswijziging er uit kan zien. Hogere kosten ambtelijke secretariaat PG&Z Er ligt een voorstel van de gemeente Groningen om de hogere kosten van het ambtelijk secretariaat met ingang van 2023 door te berekenen aan PG&Z. Afhankelijk van de wijze waarop hier invulling aan wordt gegeven zou dit kunnen leiden tot een hogere inwonerbijdrage. Dit is nog niet verwerkt in de begroting 2023.

Speerpunten beleidsbegroting programma Gezondheid GGD Groningen zet in 2023 haar bestaande dienstverlening voort. Naast deze dienstverlening zijn specifieke speerpunten/prioriteiten per deelprogramma benoemd. Enkele inhoudelijke thema’s die beschreven staan in de begroting 2023 zijn:

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

7

• • • • • • • • • •

• •

JGZ Preventieagenda; inzet van de JGZ op de pijlers ouderschap, hechting, weerbaarheid en gezondheid Digitale toepassingen, zoals de JGZ GroeiGids app Beschermen en bestrijden van uitbraken van infectieziekten Toekomst forensische geneeskunde Omgevingswet Doorontwikkeling DVO en monitorinformatie Aardbevingen en gezondheid Participatie in regionale netwerken, zoals Preventie Overleg Groningen en Regionaal Platform Omgevingswet Resultaten gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen Integrale aanpak van interventies en programma’s, zoals Kansrijke Start (eerste 1000 dagen), Groningen Rookvrij, Jong Leren Eten, Gezonde School, JOGG, Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO – voorheen IJslands preventiemodel) Ik pas, Nix-18 Mentale gezondheid Uitvoering Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2022-2025.

Speerpunten beleidsbegroting programma RIGG De RIGG heeft de volgende speerpunten voor 2023: • • • • • • •

Inkoop Hoog Specialistische Jeugdhulp Uitrol en penvoering GCM (Groninger Contractueel Model) Bovenregionale samenwerking en inkoop Advisering en ondersteuning regio door regionale strategische netwerkorganisatie Doorontwikkelen contractmanagement en -beheer (strategisch accountmanagement) Regionale monitoring ten behoeve van de Groninger gemeenten Ondersteuning regio inzake landelijke ontwikkelingen, waaronder de effecten Hervormingsagenda (impact op lokale, regionale en bovenregionale (landelijke) inkoop)

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

8

DEEL I: BELEIDSBEGROTING De beleidsbegroting bestaat uit de programma’s Gezondheid en RIGG en vormen samen het programmaplan PG&Z.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

9

PROGRAMMA GEZONDHEID (GGD) Gezond zijn betekent meedoen in de maatschappij, sociale contacten hebben en een gevoel van controle over eigen leven te kunnen ervaren. Daarmee is gezond zijn meer dan niet ziek zijn. Het is fijn als iemand weet wat hij/zij zelf kan doen. En het is belangrijk om op de juiste momenten het juiste advies te krijgen. Of de juiste hulp. Het motto van GGD Groningen is ‘samen werken aan gezondheid’. Ruim 400 GGD-professionals werken dagelijks aan de gezondheid, het welzijn en de veiligheid van alle inwoners van de provincie Groningen. Dit doen wij namens alle Groninger gemeenten. Preventie en positieve gezondheid zijn daarbij belangrijke aandachtspunten. Het begrip gezondheid betekent voor iedereen iets anders. Ieder mens ervaart zelf of hij zich gezond voelt of niet. Gezondheid kan beïnvloed worden door lichamelijke kwalen, zoals ziektes. Maar ook als iemand zich geestelijk niet goed voelt of sociale problemen heeft, kan hij/zij zich niet gezond voelen. Gezond leven kan op verschillende manieren. Genoeg beweging, bewust omgaan met eten en drinken en een sociaal netwerk helpen hierbij. GGD Groningen werkt hier samen aan met de inwoners in de regio Groningen, de gemeenten en met onze partners. Op het gebied van de jeugdgezondheidszorg vervult GGD Groningen een spilfunctie.

Voor gemeenten, zorg- en onderwijsinstellingen zijn wij tevens een vraagbaak voor informatie over leefwijze, gezondheid en zorg. GGD Groningen voert tal van activiteiten uit om de gezondheid van de burgers te beschermen. Wij helpen gemeenten een dagelijkse leefomgeving te realiseren die gezonder en veiliger is. De couleur locale staat hierbij centraal. Sinds 2020 heeft de coronapandemie een grote invloed op de gezondheid van veel mensen en de zorg, gepaard met een ongekende maatschappelijke impact. Corona heeft ook geleid tot nieuwe inzichten op tal van gebieden. Thema’s als preventie/gezondheidsbevordering maar ook samenwerking tussen de verschillende zorgdomeinen (waaronder het sociaal domein) hebben sterk aan kracht gewonnen. Naar verwachting zal het nieuwe kabinet in de loop van 2022 op dit punt nadere beleidskeuzen gaan maken.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

10

DEELPROGRAMMA’S GEZONDHEID Gezondheid: Gezond en veilig opgroeien De jeugdgezondheidszorg (JGZ) is het belangrijkste product dat onder het deelprogramma Gezond en veilig opgroeien valt. De Jeugdgezondheidszorg heeft als enige partij in de regio vrijwel alle jeugdigen 0-18 jaar in beeld en biedt over een langere periode laagdrempelige, preventieve zorg aan. JGZ draagt eraan bij dat kinderen/jongeren zich goed kunnen ontwikkelen en dat ze gezond en veilig opgroeien, door vroegtijdig te signaleren, aan te geven wat tot de normale ontwikkeling behoort en de eigen kracht van kinderen/jeugdigen en gezinnen te versterken. Alle kinderen in Nederland, ook zij die gezond zijn, hebben recht op zorg conform het Basispakket JGZ (0-18 jarigen). Gemeenten hebben op grond van de Wet publieke gezondheid de taak om te zorgen dat 0-18 jarigen woonachtig in hun gemeente deze zorg ook krijgen aangeboden. In die zin is de jeugdgezondheidszorg, als onderdeel van de publieke gezondheidszorg, met haar individuele als ook collectieve taken, te beschouwen als een basisvoorziening. Het Landelijk Professioneel Kader (LPK), sinds 1 januari 2016 van kracht, ondersteunt de JGZ-organisaties bij een meer flexibele uitvoering van het Basispakket JGZ. In 2022 is gewerkt aan het updaten van het LPK.

Het kader past goed bij een JGZ die streeft naar een nog betere inbedding in het domein van de publieke gezondheidszorg. Tevens helpt het de JGZ om zich goed te kunnen positioneren in het (lokale) sociale domein. Centraal staat steeds daarbij een goede aansluiting op de behoeften en mogelijkheden van jeugdigen en hun ouders. Waarbij de JGZ uitvoering geeft aan haar werkzaamheden binnen het bredere kader van de publieke gezondheidzorg. Binnen deze werkzaamheden staan ontzorgen, normaliseren en demedicaliseren centraal, maar ook vroegsignalering en adequaat doorverwijzen. Door focus aan te brengen en samen met ketenpartners, in het domein van de publieke gezondheidszorg, kan de JGZ écht het verschil maken in de aanpak van maatschappelijke uitdagingen Onderdeel van de JGZ GGD is de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) met als belangrijkste doel het voorkomen van ziekten en epidemieën. De gemeenten zijn sinds 1-1-2019 formeel verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van de vaccinaties. Hoewel het RVP geen deel uitmaakt van het Basispakket JGZ behoort vaccineren wel tot de kernactiviteiten van de JGZ. Vastgelegd is namelijk dat de uitvoering van het RVP moet gebeuren door dezelfde organisatie die ook de JGZ uitvoert. De preventieve logopedie heeft als belangrijke taak de vroegsignalering van spraak- en taalproblematiek en een juiste behandeling daarbij.

Het niet of te laat herkennen van het probleem kan leiden tot leer- en gedragsproblemen en tot het ten onrechte uitstromen naar het speciaal basisonderwijs. Vroegsignalering en een juiste behandeling bespaart veel leed en veel geld aan zorgen onderwijskosten. De JGZ heeft een belangrijke rol in het signaleren van taal (ontwikkelings)stoornissen en -achterstanden. ____________________________________________________________________________ Wat willen we bereiken? Jeugdgezondheidszorg Investeren om onze jeugd gezond, veilig en kansrijk op te laten groeien en zorg te dragen voor een gezonde nieuwe generatie blijft de komende jaren hard nodig om provinciale gezondheidsverschillen niet verder te laten oplopen t.o.v. het landelijke gemiddelde. Zo scoort de Groningse jeugd nog steeds slechter op leefstijl (roken, alcohol en overgewicht) dan gemiddeld.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

11

Verbetering, vernieuwing en doorontwikkeling naar een duurzame en meer flexibele JGZ staat in 2023 nog meer centraal. Daarbij blijven we ernaar streven om alle kinderen/jeugdigen in beeld te houden, maar dat doen we samen met ouder(s) en ketenpartners en daardoor nog meer op maat. De rol van de JGZ-professional verandert ook bij dit proces, omdat ouder(s) en kind/jongere steeds meer zelf regie hebben over welke diensten ze van de JGZ willen ontvangen. De vorm, inhoud en het aantal contacten met de JGZ passen bij die behoefte van ouder(s) en kind/jongere. Daarnaast zal de JGZ blijven investeren in nog meer gebruikmaken van nieuwe communicatietechnologieën richting de ouder(s) en kind/jongere. De coronacrisis van 2020 en 2021 heeft bijgedragen aan een versnelde flexibilisering van de JGZ, waarbij veel aandacht is uitgegaan naar ondersteuning op maat en waarbij nog meer geëxperimenteerd is met digitale mogelijkheden om ouders en jeugdigen zo goed mogelijk te kunnen blijven ondersteunen. Dit brengt nieuwe kansen voor het nog meer flexibiliseren van de JGZ in 2023. Daarnaast zijn in 2021 alle JGZ medewerkers gestart met de vernieuwde werkwijze van de JGZ in het Primair Onderwijs. Door deze vernieuwde werkwijze wil de JGZ haar uitvoeringstaken binnen het Primair Onderwijs meer optimaliseren.

In 2022 is de JGZ gestart met het verder door ontwikkelen en optimaliseren van haar uitvoeringsprocessen, niet alleen in het Primair Onderwijs, maar ook in de andere contactmomenten van de JGZ. In 2023 zal deze doorontwikkeling worden voortgezet. De JGZ haakt hierin aan bij de landelijke ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven, en de vertaling van deze landelijke ontwikkelingen en ambities naar provinciale en gemeentelijke doelen, beschreven in de Contouren van de Meerjarenagenda 2022-2025. De aandacht voor de Jeugdgezondheidszorg heeft vanaf eind 2021 landelijk een boost gekregen met de “Toekomstagenda Publieke gezondheid Jeugd”; een gezamenlijke visie van Actiz Jeugd en GGD GHOR Nederland. Deze toekomstagenda is eind 2021 aangeboden aan VWS en onderbouwt de in 2021 ingediende claim van 300 miljoen euro voor de JGZ. De nieuwe bewindslieden van VWS zullen hierover naar verwachting medio 2022 een besluit nemen. In de Toekomstagenda staat beschreven hoe, met een structurele investering van in totaal 300 miljoen euro, de jeugdgezondheidszorg optimaal in kan spelen op haar maatschappelijke opdracht om iedereen in Nederland dezelfde kans voor een gezonde jeugd te bieden en de bestaande ongelijkheden terug te dringen.

De JGZ van GGD Groningen wil met haar inzet bereiken dat ieder kind in Groningen gezond, veilig en kansrijk kan opgroeien en op deze manier zorg te dragen voor een gezonde nieuwe generatie. De JGZ blijft zich, in aansluiting op de landelijke ontwikkelingen en ambities, actief inzetten voor de Eerste 1000 dagen. In december 2021 is de wijziging van de Wet publieke gezondheid door de Eerste Kamer aangenomen. Met de wijziging worden gemeenten verplicht om de JGZ een prenataal huisbezoek aan zwangeren en/of gezinnen in een kwetsbare situatie aan te bieden. De nieuwe inwerkingtreding van het wetsvoorstel wordt 1 juli 2022. Hiermee wordt de rol van de JGZ in de prenatale fase nog meer verankerd. Als GGD willen we een optimale bijdrage leveren bij het vroegtijdig, op het juiste moment, op de juiste plek, door de juiste professional het prenataal huisbezoek in te zetten. Ook is er landelijke politieke aandacht om het landelijke actieprogramma Kansrijke Start structureel in te bedden en uit te breiden van 1000 naar 1500 dagen in de te vormen lokale en regionale preventie-infrastructuur. GGD Groningen zal zich in 2023 dan ook blijven inzetten op een provinciale uitrol van een integrale domein-overstijgende eerste duizend dagen aanpak.

Om samen met haar ketenpartners te werken aan de best mogelijke start van het leven voor ieder kind in Groningen en daarmee een optimale kans op een kansrijke gezonde en veilige toekomst. Verder blijven we aandacht houden voor de JGZ Preventieagenda met de pijlers ouderschap, hechting, weerbaarheid en gezondheid. Door in te zetten op deze vier pijlers kunnen we grote maatschappelijke problemen als schoolverzuim, armoede en kindermishandeling te lijf gaan. In 2022 is ingezet op meer aandacht voor het gezondheidsthema laaggeletterdheid, als onderdeel van de pijler gezondheid. In 2023 zal hierop voortgeborduurd worden. Preventie GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

12

van laaggeletterdheid is van belang, aangezien laaggeletterdheid van generatie op generatie wordt doorgegeven en verbonden is met diverse gezondheidsproblemen. Met onze inzet willen we een start maken op weg naar een ‘geletterde generatie’. Ook is in 2022 ingezet op meer aandacht voor de mentale gezondheid van kinderen en jeugdigen en hun ouders. In 2023 zal de aandacht voor dit thema voortgezet worden. De afgelopen jaren zijn er signalen van een toenemende druk op het dagelijkse leven van onze jeugd door maatschappelijke problemen (prestatiedruk, sociale media, leefstijl, corona). Deze problemen hebben invloed op de mentale (en fysieke) gezondheid van de jeugd en hun opvoeders in onze provincie. In 2021 nam de Tweede Kamer het initiatief om te kijken of een Nationaal Preventieakkoord op het gebied van Mentale Gezondheid mogelijk is. Dat akkoord moet concrete acties opleveren om mentale gezondheid te bevorderen en psychische problemen te voorkomen. Naar verwachting zal in 2022 een besluit genomen worden over het opnemen van Mentale Gezondheid in het Nationaal Preventieakkoord. GGD Groningen wil met haar inzet werken aan een mentaal sterke jeugd. Waardoor jongeren zich mentaal weerbaar voelen. __________________________________________________________________________________ Wat gaan we daarvoor doen? Jeugdgezondheidszorg Doorontwikkeling, Vernieuwing en verbetering •

Doorontwikkeling JGZ In 2022 is ingezet op het verder door ontwikkelen van de JGZ; waarbij landelijke, regionale en lokale aandacht en ontwikkelingen maar ook de eigen ambities leidraad zijn om de JGZ verder te professionaliseren en te innoveren. In 2023 wordt deze doorontwikkeling voortgezet.

•

JGZ Preventieagenda In 2023 zal de aandacht voor de JGZ Preventieagenda worden voortgezet. Door de coronacrisis zijn bepaalde maatschappelijk problemen nog groter geworden, waardoor nog duidelijker wordt hoe belangrijk het is om deze problemen breed aan te pakken. Ook zal in 2023 bij kinderen aandacht besteed worden aan de preventie van laaggeletterdheid door taalstimulering, waarbij de inzet van VVE als belangrijke interventie gezien wordt. Daarnaast is de JGZ actief in het signaleren van laaggeletterdheid bij ouders en verzorgers en indien noodzakelijk zal de JGZ doorverwijzen naar lokale ketenpartners.

•

Online communicatie De vernieuwde, meer gebruiksvriendelijke GroeiGidsApp kan ingezet en benut worden als ondersteuning van het werkproces en als interface met de (dienstverlening) van de JGZorganisatie en de geboortezorg.

•

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Vanaf 2019 zijn de JGZ-teams ondersteund door de Aandachtsfunctionaris bij het tijdig signaleren en handelen bij vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling, zowel op inhoud (casuïstiek) als op proces (scholing). In 2023 wordt deze ondersteuning gecontinueerd.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

13

Eerste 1000 dagen •

Investering ketenaanpak geboortezorg Er wordt verder geïnvesteerd in de ketenaanpak op het gebied van geboortezorg. De JGZ draagt bij aan de continuïteit van zorg door een goede aansluiting van verleende zorg door gynaecoloog, verloskundige, kraamzorg, sociaal domein en JGZ op elkaar. Een sluitende keten, waarbij de jeugdarts en de jeugdverpleegkundige ook vóór de geboorte hun expertise inbrengen bij zwangeren in een kwetsbare situatie. Vanaf 1 juli 2022 is het aanbieden van het prenataal huisbezoek aan zwangeren in een kwetsbare situatie door de JGZ een verplichte taak. GGD Groningen werkt al met het aanbieden van het prenataal huisbezoek en zal dit in 2023 continueren.

•

Nu Niet Zwanger (NNZ) GGD Groningen is sinds 2021 coördinator van het programma ‘Nu niet Zwanger’. GGD Groningen is voornemens om de coördinatie van dit programma in 2023 te continueren, passend bij het landelijk voornemen voor het nieuwe kabinet om het actieprogramma Kansrijke Start structureel te borgen. Het programma NNZ wordt uitgevoerd door de JGZ, als onderdeel van het programma Kansrijke Start. Dit programma ondersteunt kwetsbare (potentiële) ouders bij het nemen van de regie over hun kinderwens. De uitrol van NNZ zal in 2023 worden gecontinueerd in acht gemeenten: Groningen, Midden-Groningen, Veendam, Pekela, Westerwolde en Stadskanaal, Eemsdelta en Oldambt. Er wordt ingezet op een provinciale uitrol van NNZ in alle tien Groninger gemeenten. Als onderdeel van een integrale domein-overstijgende eerste duizend dagen aanpak.

•

Bijdrage aan Multidisciplinaire Onderwijsdag De JGZ is een van de betrokken partijen in de Multidisciplinaire Onderwijsdag, georganiseerd door het consortium Zwangerschap en Geboorte Noord-Nederland. In 2023 is het streven om dit voort te zetten. Op deze manier draagt GGD Groningen bij aan de professionalisering van toekomstige beroepsprofessionals in de geboortezorg.

•

Ouderschap en Hechting Niet alleen op het gebied van geboortezorg wordt verder geïnvesteerd, maar ook in de belangrijke periode daarna. Ook in 2023 zullen we zorgdragen voor een blijvende focus op de thema’s ouderschap en hechting in de uitvoering van de JGZ; deze thema’s zijn tevens pijlers van de JGZ Preventieagenda. In 2023 zal dit onder andere vorm krijgen door verder in te zetten op scholing van nog meer JGZ-verpleegkundigen en -artsen. Hiermee is in de afgelopen jaren een start gemaakt. Dit geeft JGZ-professionals meer handvatten om dit belangrijke thema in de uitvoering van hun reguliere werkzaamheden goed vorm te kunnen geven.

•

Stevig Ouderschap De interventie Stevig Ouderschap is een effectief en landelijk programma, in beheer bij het NCJ. Binnen de interventie is veel aandacht voor twee pijlers van de JGZ-Preventieagenda: hechting en ouderschap. Het programma legt de nadruk op het versterken van de eigen kracht van het gezin en normaliseren. Door middel van Stevig Ouderschap krijgen kinderen uit gezinnen die wat meer ondersteuning nodig hebben, de kans om gezond en veilig op te groeien. Er wordt gestreefd naar continuering van Stevig Ouderschap in 2023 in de gemeenten Groningen, Oldambt, Stadskanaal, Het Hogeland, Pekela, Veendam, Westerwolde, Midden-Groningen en Westerkwartier, waarbij in de gemeenten Groningen,

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

14

Het Hogeland, Midden-Groningen en Westerkwartier naast Stevig Ouderschap ook ‘Stevig Ouderschap-prenataal’ (vóór de geboorte) aangeboden wordt. Ook is in 2022 de landelijke pilot “Stevig Ouderschap Groter” voortgezet in twee Groninger wijken, en in de gemeente Westerkwartier. De gemeente Midden-Groningen is in 2022 hiermee van start gegaan. Deze vorm van Stevig Ouderschap is gericht op de leeftijdscategorie na twee jaar, met een instroom tot zes jaar. Dit als aanvulling op het reguliere programma van Stevig Ouderschap. In 2022 zal aan de hand van de evaluatie van deze pilot gekeken worden naar verdere inbedding van “Stevig Ouderschap Groter”. Afhankelijk van de uitkomsten van deze pilot, wil GGD Groningen deze unieke vorm van Stevig Ouderschap continueren in 2023. •

VoorZorg Voorzorg is een programma voor jonge vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kind en te maken hebben met een opeenstapeling van problemen. Zij krijgen verpleegkundige ondersteuning van de JGZ bij hun zwangerschap en bij de verzorging en opvoeding van hun kind, totdat het kind twee jaar oud is. In 2022 is deze interventie gestart in de gemeente Groningen en voortgezet in Midden-Groningen. In 2023 wordt dit programma gecontinueerd en er wordt gestreefd naar uitbreiding.

•

Moeders Informeren Moeders (MIM) Moeders Informeren Moeders (MIM) is een programma voor moeders met een eerste kind tussen 0 en 18 maanden. Getrainde vrijwilligers (ervaren moeders) bieden opvoedondersteuning, gezondheidsvoorlichting en een steuntje in de rug aan andere moeders. In maandelijkse huisbezoeken, groepsbijeenkomsten en online wisselen moeders ervaringen en informatie uit. MIM versterkt het zelfvertrouwen, de zelfredzaamheid en het sociale netwerk van moeders. MIM wordt in 2023 gecontinueerd in de gemeente Groningen.

De school als ketenpartner •

Gezonde school; advisering collectieve aanpak Op basis van informatie uit de individuele contactmomenten bezit de JGZ niet alleen de mogelijkheid om signalen te bundelen, maar ook te adviseren over een collectieve aanpak. Op deze wijze kan en wil de JGZ nog meer bijdragen aan het inzicht van de gemeente in de gezondheid van haar jeugd. Ook wil de JGZ het eigen aanbod hiermee nog verder afstemmen op de (veranderde) wensen en gewoontes van ouders en jeugdigen. Eén van de mogelijkheden om te adviseren over een collectieve aanpak, is volgens de aanpak van de Gezonde School. De rol van de JGZ hierin, zal worden gecontinueerd in 2023. Binnen deze collectieve aanpak zal ook de aandacht voor mentale gezondheid/weerbaarheid een belangrijke plek krijgen.

•

Jij en je Gezondheid (JeJG) in het Primair Onderwijs In 2023 is de werkwijze JeJG ingebed in het reguliere uitvoeringsproces van de JGZ in het contactmoment voor vijfjarigen. Daarnaast wordt in 2022 geïnventariseerd of JeJG ook ingezet kan worden als regulier contactmoment in het contactmoment voor 11 jarigen, ook afhankelijk van de beschikbaarheid van de vragenlijst JeJG voor deze doelgroep. Eventuele implementatie van dit vernieuwde uitvoeringsproces van de JGZ zal in 2023 plaatsvinden.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

15

•

Consultatieteam Pesten en Plezier op School In 2023 wordt het Consultatie Team Pesten (CTP) gecontinueerd in de gemeenten Groningen, Westerwolde en Oldambt. De interventie Plezier op School wordt in 2023 uitgevoerd in de gemeenten Groningen, Westerwolde en Eemsdelta.

Rijksvaccinatieprogramma •

Ontwikkelingen Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is continu in ontwikkeling. GGD Groningen blijft deze ontwikkelingen nauw volgen. Vanaf begin 2022 wordt de HPV-vaccinatie aan zowel meisjes als jongens aangeboden in het jaar waarin zij 10 worden. In 2022 en 2023 krijgen jongeren ook in het jaar waarin zij 13 worden de HPV-vaccinatie aangeboden. Daarnaast wordt in 2022 en 2023 de inhaalcampagne voor jongens en meisjes. De gezondheidsraad heeft geadviseerd om vaccinatie tegen het ROTA virus universeel in te voeren met de kanttekening dat de prijs van de vaccinatie omlaag moet om het programma kosteneffectief te laten zijn. Het is nu aan het kabinet om te besluiten of ze het advies van de gezondheidsraad opvolgen.

•

Verhogen vaccinatiegraad De landelijke Vaccinatie Alliantie blijft inzetten op het verhogen van de vaccinatiegraad. Dit wordt gedaan op verschillende actiepunten, waaronder het inzetten op kennisvergroting van professionals en het tegengaan van desinformatie. GGD Groningen zal ook in 2023 op basis van deze landelijke inzet, aandacht houden voor het verhogen van de vaccinatiegraad in onze eigen regio.

•

Monitoring GGD Groningen onderhoudt contact met de gemeenten om de vaccinatiegraad te monitoren en hier eventueel actie op te ondernemen.

Wat kost het? Begroting

Begroting

Deelprogramma Gezondheid gezond en veilig opgroeien

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal uitgaven

2022 18.069

2023 18.706

2024 19.199

2025 19.679

2026 20.171

Gezondheid gezond en veilig opgroeien

baten

-18.069 0 0 0 0

-18.706 0 0 0 0

-19.199 0 0 0 0

-19.679 0 0 0 0

-20.171 0 0 0 0

Reserve-mutaties

Totaal inkomsten Saldo voor mutatie in reserves Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

Begroting Begroting Begroting

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

16

Gezondheid: Gezondheid beschermen en bevorderen Het deelprogramma Gezondheidsbescherming van GGD Groningen omvat meerdere producten op het gebied van het beschermen en bevorderen van gezondheid. De GGD houdt zich bezig met tal van activiteiten op het gebied van gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en veiligheid. Burgers beschermen als er risico’s zijn voor infectieziekten is een wettelijke taak van de GGD. Vanaf begin 2020 heeft deze taak door het beteugelen van de coronapandemie heel veel inzet en flexibiliteit van de GGD gevraagd en we houden er rekening mee dat onze samenleving in de toekomst vaker dan in de afgelopen decennia met nieuwe infectieziekten te maken zal krijgen. Het Rijk heeft in 2022 een plan gemaakt om voldoende voorbereid te zijn op toekomstige pandemieën, waarin ook de GGD een rol speelt in deze zogenaamde pandemische paraatheid. We zijn scherp op het in beeld brengen en voorkomen van besmettelijke ziekten door surveillance, testen en vaccinatiecampagnes. Specifiek ook met het afnemen van SOA-testen tijdens het spreekuur seksuele gezondheid en de screening op tuberculose. Ook adviseren we (zorg)instellingen over hun hygiënebeleid, dat met COVID-19 meer onder aandacht is gekomen. Naast advies over gezond reizen, geeft GGD Groningen ook de benodigde vaccinaties.

Daarnaast verzorgt de GGD desgewenst vaccinaties aan bedrijven en (onderwijs)instellingen. GGD Groningen heeft tevens een centrale rol in het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van asielzoekers en vergunninghouders in de regio. De forensische geneeskunde verzorgt de lijkschouw voor de gemeenten en voert de medische arrestantenzorg en sporenonderzoek bij verdachten of slachtoffers uit. Deze laatste twee op basis van een contract met politie en justitie. De forensisch artsen van de GGD beoordelen ook personen met verward gedrag of psychische zorgbehoefte, op verzoek van politie op de politiebureaus. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) is een vangnettaak van GGD Groningen en richt zich op zorgwekkende zorgmijders en personen met verward gedrag. Het gaat hierbij vaak om zeer complexe problematiek, waarbij bijvoorbeeld sprake is van overlast, vervuiling, verslaving, verwaarlozing en/of ernstige psychische problematiek. OGGz bevordert dat ook deze mensen de hulp en zorg krijgen die ze nodig hebben. Ook coördineren we voor een aantal gemeenten de lokale OGGz-netwerken en zorgen we voor afstemming met de ketenpartners. Het Verkennend Onderzoek voor gemeenten in het kader van de Wet Verplichte GGZ, van kracht op 1 januari 2020, wordt in een aantal gemeenten door OGGz-medewerkers uitgevoerd.

Medische Milieukunde richt zich op de invloed van het milieu op de gezondheid van bevolkingsgroepen. We geven adviezen over onder andere gevaarlijke stoffen, straling, geluid en geur in het binnen- en buitenmilieu, met een gezonde en veilige leefomgeving als oogmerk. We merken dat door de vele maatschappelijke opgaven de schaarse ruimte steeds meer onder druk komt te staan en dat de waardering voor een gezonde en veilige leefomgeving meer in beeld komt. We zetten ons in voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving door te adviseren op visies, plannen en vergunningverlening vanuit de Omgevingswet, de energietransitie, klimaatadaptatie en andere plannen. De GGD is ook een crisisdienst en kent daarom een aantal functies die 7 dagen per week 24 uur bereikbaar zijn (infectieziektebestrijding, gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen en forensische geneeskunde). Daarnaast wordt nauw samengewerkt met de GHOR. De GGD heeft een overkoepelend Integraal Crisisplan met onderliggende plannen.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

17

Wat willen we bereiken? Infectieziektebestrijding Het team Infectieziektebestrijding is met de artsen, sociaal-verpleegkundigen, deskundigen infectiepreventie, de Regionaal Arts-Consulent (RAC), de Regionaal Epidemiologisch Consulent (REC) in samenwerking met het RIVM actief in het voorkomen, het beschermen en bestrijden van (uitbraken van) infectieziekten. Het team Infectieziektebestrijding moet goed toegerust zijn om aan de blijvende behoefte aan laagdrempelige advisering over infectieziektepreventie aan diverse doelgroepen te voldoen. Vanuit de Coronapandemie wordt gewerkt met een flexibele unit die snel kan opschalen om invulling te gegeven aan de vereiste pandemische paraatheid. Antibioticaresistentie Steeds meer soorten bacteriën worden ongevoelig voor antibiotica (antibioticaresistentie, ABR). Hierdoor zijn in de toekomst infecties minder goed te behandelen. Bacteriën houden zich niet aan landsgrenzen, daarom zijn zowel internationaal als nationaal maatregelen nodig. Om dit te realiseren wordt door het team Infectieziektebestrijding prioriteit gegeven aan een gezamenlijke aanpak van antibioticaresistentie. Met de noordelijke GGD’en, ziekenhuizen, microbiologen, huisartsen en verzorgings- en verpleeghuizen is het ABR Zorgnetwerk Noord-Nederland opgericht, met als doel om meer samenhang te krijgen bij de preventie van antibioticaresistentie.

Het netwerk werkt met een actueel regionaal risicoprofiel, stelt speerpunten vast, wisselt kennis en informatie uit, helpt elkaar onderling, adviseert bij bestrijdingsmaatregelen, past veelbelovende interventies toe en organiseert activiteiten. Bij het regionale ABR-informatiepunt kunnen burgers en professionals terecht met vragen over antibioticaresistentie. Het in 2016 gestarte programma Antibioticaresistentie loopt tot 2023. Tuberculosebestrijding We blijven werken aan een toekomstbestendige TBC-bestrijding omdat het aantal TBC-gevallen afneemt, maar de complexiteit van de gevallen toeneemt. GGD Groningen doet dit samen met de teams van Drenthe en Fryslân en werkt daarnaast samen met het UMCG Beatrixoord en met 8 GGD’en in het Regionaal Expertise Centrum Noord-Oost (REC). De meeste cliënten zijn asielzoekers, gedetineerden, immigranten en buitenlandse studenten. Seksuele gezondheid Seksuele gezondheid volgt de hoofdlijn van het Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid (2017 – 2022), waarin een integrale aanpak met een positieve benadering van seksualiteit centraal staat. In het activiteiten- en beleidsplan Sense Noord-Nederland en de vijfjaren doorkijk voor Sense Noord-Nederland 2017-2022 zijn concrete uitwerkingen opgenomen.

De thema’s zijn soa- en hivbestrijding, seksuele gezondheid, seksuele vorming, voorkomen van ongewenste zwangerschap, tegengaan van seksueel geweld met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen. Op basis van de uitkomsten van de pilot rondom de verstrekking van Prep, een pil die een hiv-infectie kan voorkomen aan mensen die een verhoogd risico lopen op hiv-besmetting, zal eind 2021 landelijk duidelijkheid komen over de voortgang. Reizigersadvisering In de periode voor de coronapandemie kregen meer dan 15.000 cliënten jaarlijks advies, vaccinaties en/of medicatie voordat ze op reis gaan. Vervolgens zagen we in 2020 en 2021 een terugval van zo’n 90%. Het reizen zal vermoedelijk niet op korte termijn hetzelfde niveau bereiken dan voorgaande jaren, maar we blijven acteren op de vraag en de ontwikkelingen.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

18

Samen met IZB willen we meer inzetten op vaccineren op maat, waarbij we het aanbod van vaccinaties willen uitbreiden richting diverse doelgroepen, zoals bedrijven, medewerkers en studenten in opleiding die een risico lopen. Forensische geneeskunde In 2022 willen we de dienstverlening voor forensisch geneeskundige taken op de bestaande manier voortzetten. Dit houdt in dat er een 24/7 beschikbaarheid en inzetbaarheid geleverd wordt voor forensisch medisch onderzoek, Forensisch Medische Expertise bij Kinderen en Kwetsbaren (FMEKK), lijkschouw en medische arrestantenzorg. Om de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening te borgen wordt toenemend samengewerkt tussen de teams forensische geneeskunde van de drie noordelijke provincies. We blijven inzetten op het werven van nieuwe forensisch artsen om de uitstroom van (bijna) gepensioneerde artsen op te vangen. Openbare geestelijke gezondheidszorg De GGD is een expertisecentrum op het gebied van de OGGz. De coronapandemie leert dat meer aandacht en afstemming voor het psychisch welbevinden van inwoners belangrijk is. Het team OGGz kan hieraan een bijdrage leveren. We blijven ons inzetten op het positioneren van de OGGz en werken aan het uitbreiden van het expertisecentrum en het aanbieden van scholingen. Uiteraard blijft het relatiebeheer met gemeenten en ketenpartners belangrijk.

De nauwe contacten met gemeenten vergemakkelijken het uitwisselen van informatie over onder andere landelijke ontwikkelingen en de aansluiting bij vragen van gemeenten. Met ketenpartners werken we samen aan een goed vangnet voor kwetsbare inwoners, waarin iedereen een duidelijke positie en toegevoegde waarde heeft. Medische Milieukunde MMK heeft de expertise om gemeenten in een vroegtijdig stadium te kunnen adviseren in ontwikkelingen rondom de fysieke leefomgeving, ter voorkoming van gezondheidsproblemen. Van dit team zal meer gevraagd worden, wanneer naar de grote maatschappelijke opgaven gekeken wordt, zoals de inwerkingtreding van de Omgevingswet, de woningbouwopgave, de versnelling in planvorming en uitvoering van de energietransitie en klimaatadaptatie. Vanwege genoemde nieuwe ontwikkelingen en de importantie van participatie in diverse processen, zijn inwoners ook actiever in het raadplegen van de GGD over gezondheidseffecten van fysieke ingrepen in de leefomgeving. Daarom zorgt MMK ervoor dat zij via e-mail, sociale media, telefonisch, en de website hierover informatie kunnen vinden. Door nieuwe ontwikkelingen in de leefomgeving en mogelijke gevolgen voor de gezondheid dragen we desgewenst bij aan wetenschappelijk onderzoek. Daarnaast zijn meerdere MMK medewerkers werkzaam als Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS).

Omdat in 2023 meerdere medewerkers de tweejarige opleiding tot GAGS hebben afgerond, hebben we dan onze piketfunctie in Noord-Nederland weer op orde. Ook willen we de bekendheid van de GAGS vergroten. Omgevingswet In de Omgevingswet, die naar verwachting in 1 januari 2023 in werking treedt, staat het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving centraal. Gemeenten brengen hun organisatie in gereedheid en werken samen met partners aan een omgevingsvisie, omgevingsplannen en omgevingsverordening. Ook moeten de opgaven en ambities vanuit de klimaat- en energietransitie meegenomen worden. Deze hebben ook invloed op de leefomgeving, zowel in ruimtelijke zin als wat betreft milieu, gezondheid en veiligheid. Omdat gezondheid vanaf het begin moet worden meegenomen in deze opgaven, geeft de GGD een integraal advies om een zo gezond mogelijke leefomgeving te realiseren.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

19

GGD als crisisdienst In de tweede helft van 2022 hebben we het overkoepelend Integraal Crisisplan met onderliggende plannen, waaronder het plan Crisisteam GGD, het Crisiscommunicatieplan, het Continuïteitsplan, het GGD Rampen Opvangplan (GROP) en de vier deelplannen (IZB, MMK, Gezondheidsonderzoek bij Rampen en Psychosociale Hulpverlening), het Bedrijfsnoodplan en het Nafaseplan, op orde. Daarbij is elke medewerker geïnformeerd over zijn/haar rol binnen de crisisbeheersing. Daarnaast participeren diverse medewerkers voor hun taken in de crisisorganisatie actief in de uitvoering van het opgestelde programma Opleiding, Training en Oefening (OTO). Dat betekent dat de GGD als crisisdienst over een stevig fundament beschikt in 2023. De GGD heeft in 2022 een integraal protocol opgesteld voor een gecoördineerde psychosociale hulpverlening bij incidenten voor de regio Groningen (PSHi). Het protocol is gericht op het minimaliseren van de psychosociale impact die een ingrijpende gebeurtenis op de maatschappij, getroffenen en betrokkenen kan hebben. De bestuurlijke verantwoordelijkheid, inclusief de besluitvorming rondom de inwerkingtreding van het protocol en een coördinatieteam PSHi, ligt bij het gemeentebestuur. Afhankelijk van het bestuurlijke draagvlak zal 2023 mogelijk het eerste volledige jaar zijn dat we met dit protocol in de regio gaan werken.

We gaan er van uit dat er in 2023 voor de crisisorganisatie van de GGD, ten behoeve van COVID-19 besmettingen, in ieder geval nog een status van waakzaamheid zal gelden. __________________________________________________________________________________ Wat gaan we daarvoor doen? Infectieziektebestrijding Met de Coronapandemie is de aandacht voor infectieziektebestrijding in één klap hoog op de agenda komen te staan en heeft de noodzaak aangetoond van een adequate formatie (ook bij uitval van personeel als gevolg van snel verspreide besmettingen). Ook de weerslag van infectieziekten op diverse sectoren (zoals onderwijs, kinderopvang, werklocaties en leefomgeving) leidt tot vele vragen om advies van de GGD. Door voortdurend de ontwikkelingen en signalen op het gebied van infectieziektebestrijding bij te houden zijn we hierop voorbereid. Dat geldt ook voor het optreden van mogelijke zoönosen, zoals vogelgriep. Ook zetten we ons, samen met Jeugdgezondheidszorg, in voor het bereiken van een hogere vaccinatiegraad. Verder zal het concept ‘vaccinaties op maat’ verder uitgewerkt worden, omdat de vraag naar vaccinaties buiten het Rijksvaccinatieprogramma om toeneemt.

Het betreft dan bijvoorbeeld Meningokokken B vaccinaties (tegen hersenvliesontsteking), maar ook de mogelijkheid voor volwassenen die niet eerder via het Rijksvaccinatieprogramma zijn gevaccineerd, om deze vaccinaties alsnog te halen. Antibioticaresistentie De GGD levert in het ABR Zorgnetwerk Noord-Nederland een bijdrage aan de landelijke doelen voor de komende jaren; bevorderen van het juiste gebruik van antibiotica, ter voorkoming van het ontstaan van resistente micro-organismen, het voorkomen van verspreiding van BRMO (Bijzonder Resistente Micro-Organismen) tussen patiënten in en buiten zorginstellingen, een afname van uitbraken in zorginstellingen, door middel van adequate surveillance en goede infectiepreventie. Een van de geleerde lessen van de eerste COVID-golf in de verpleeghuizen is dat de basis(veiligheid) op orde moet zijn in alle verpleeghuizen. GGD en GHOR adviseren bij het aanpassen van crisisplannen (of draaiboeken) en het vergroten van de kennis en vaardigheden van zorgverleners met betrekking tot hygiëne en infectiepreventie. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

20

Tuberculosebestrijding Het team TBC heeft nadere afspraken gemaakt in de samenwerking Noord-Nederland om de medewerkers zo efficiënt mogelijk in te zetten. Ook zijn er vervolgafspraken gemaakt in Noord-Oost Nederland binnen het Regionaal Expertise Centrum (REC). Naar verwachting zullen asielzoekers de grootste doelgroep van de TBC-bestrijding zijn, waarvoor COA de dienstverlening bekostigt. Seksuele gezondheid Behalve het houden van spreekuren geven we voorlichting aan en organiseren we in het bijzonder activiteiten voor jongeren, LHBT’ers, migranten en ‘mannen die seks hebben met mannen'. Ook wordt samengewerkt met de afdelingen Jeugdgezondheidszorg en Gezondheidsbevordering om op verschillende wijzen seksuele gezondheid en weerbaarheid vroegtijdig te agenderen. Mogelijk dat er na de inwerkingtreding van de Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche meer advies of inzet gevraagd wordt van het team Seksuele Gezondheid en van het team Toezicht en Advies richting gemeenten. Reizigersadvisering Met de digitale aanmeldingen willen we dit jaar ook weer onze cliënten bereiken, die advies, vaccinaties en/of medicatie krijgen voordat ze op reis gaan. Hieronder zitten ook medewerkers van bedrijven en studenten in opleiding die risico lopen op een infectieziekte.

Mede omdat het reizen waarschijnlijk nog niet op het niveau is van voor de coronapandemie zetten we meer in op het uitbreiden van onze klantenkring met bedrijven, scholen, opleidingen en instellingen. Daarnaast richten we ons met het team Infectieziektebestrijding meer op vaccinaties op maat. Forensische geneeskunde Met de Friese en Drentse collega’s wordt gewerkt volgens de samenwerkingsafspraken op het gebied van forensische geneeskunde. Vooralsnog gaan we er van uit dat deze samenwerking ook gericht is op de medische arrestantenzorg (waarvan de aanbesteding voorlopig is uitgesteld). Het bovenregionaal netwerk voor FMEKK is verder uitgebouwd en een selecte groep forensisch artsen is nageschoold op deze specifieke expertise. GGD Groningen biedt in samenwerking met GGD Fryslân en GGD Drenthe opleidingsplaatsen voor forensische geneeskunde aan. Het team Forensische Geneeskunde investeert in onderwijs om met een actieve bijdrage aan de geneeskunde-opleiding jonge artsen te interesseren voor het vak. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Hulp bieden aan personen met (overlast veroorzakend) verward gedrag en complexe problematiek vraagt om een goede ketensamenwerking. Wat betreft de taken vangnet en advies voeren we activiteiten uit zoals die zijn opgenomen in de Centrumgemeente-regeling.

In 2022 doen we meer ervaring op met het Verkennend Onderzoek Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) dat we voor een aantal gemeenten in onze regio uitvoeren. Met gemeenten en ketenpartners onderhouden we goede contacten. Als GGD blijven we een actieve bijdrage leveren om tot een sluitende aanpak voor personen met (overlast veroorzakend) verward gedrag en complexe problematiek te komen door onder andere met onze OGGz en onze forensisch artsen op verzoek van Zorg- en Veiligheidshuis Groningen te participeren in het Zorg- en Veiligheidsteam. De OGGz van de GGD organiseert twee keer per jaar het Kennisnetwerk OGGz voor alle medewerkers in de provincie Groningen die met OGGz problematiek te maken hebben.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

21

Medische Milieukunde Omdat het team MMK door gemeenten, ketenpartners en inwoners steeds vaker in een vroegtijdig stadium geconsulteerd wordt over gezondheidseffecten van fysieke ingrepen in de leefomgeving zijn we samen met de collega’s in Noord-Nederland goed voorbereid om gericht te adviseren. Bij een toenemend aantal maatschappelijke opgaven zal het gezondheidsaspect moeten worden meegenomen. Denk maar aan de grote maatschappelijke opgaven op het gebied van klimaat, energie, mobiliteit, grondstoffengebruik, woningbouw, biodiversiteit, voedselproductie en aanpassingen als gevolg van corona. Het team MMK houdt actief de ontwikkelingen en kennis bij om haar adviserende rol zo goed mogelijk te vervullen en participeert daarnaast in wetenschappelijk onderzoek in onze regio. We willen de bekendheid van de GAGS vergroten door onze positie in het netwerk met crisispartners (Veiligheidsregio, Brandweer, ziekenhuizen etc.) te versterken. Omgevingswet Als GGD ondersteunen we gemeenten bij de taken die voortvloeien uit de Omgevingswet, de klimaatadaptatie en energietransitie. Taken die hoog op de urgentieladders van gemeenten staan en waarvan in het bijzonder rekening gehouden moet worden met mogelijke effecten op veiligheid en gezondheid. Omdat de Omgevingswet in 2023 naar verwachting van kracht wordt zal de vraag naar advies en ondersteuning verder toenemen.

Ten behoeve van deze ondersteuning werken we o.a. samen in het Regionaal Platform Omgevingswet en de hieraan verbonden werkgroepen met gemeenten, Veiligheidsregio, Omgevingsdienst, provincie, waterschappen en Rijkswaterstaat. Om gemeenten optimaal te kunnen adviseren in het vergunningtraject, nemen we deel aan Omgevingstafels, waarin de complexere aanvragen integraal besproken worden. Naast de advisering in het kader van de Omgevingswet, benutten we ons netwerk in het fysieke domein, om ook bij andere ruimtelijke vraagstukken te adviseren over hoe gezondheidsbescherming en -bevordering meegenomen kan worden. Vanuit de GAGS willen we aansluiten bij het thema omgevingsveiligheid. GGD als crisisdienst Zoals gemeld hebben we in 2022 de laatste puntjes op de i gezet in het Integraal Crisisplan en de daaronder liggende plannen. Omdat een crisisdienst een parate organisatie is, zorgen we dat de personele bezetting op orde is. Uiteraard worden deze mensen niet alleen geschoold en getraind voor hun taken, maar wordt er ook met casussen geoefend. Alles volgens het plan Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO), waarbij het accent in 2023 ligt op onderdelen van het GGD Rampen Opvangplan, het BHV-plan en het Continuïteitsplan. Ervan uitgaande dat het PSHi-protocol in 2022 vastgesteld wordt, zal in 2023 met een aantal partners beoefend worden.

Wat kost het? Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Deelprogramma baten of lasten Programma- onderdeel Gezondheid beschermen en bevorderen lasten Totaal uitgaven

2022 9.616

2023 9.882

2024 10.071

2025 10.323

2026 10.581

Gezondheid beschermen en bevorderen baten

-9.616 0 0 0 0

-9.882 0 0 0 0

-10.071 0 0 0 0

-10.323 0 0 0 0

-10.581 0 0 0 0

Reserve-mutaties

Totaal inkomsten Saldo voor mutatie in reserves Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | BEGROTING 2023

22

Gezondheid: Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Het deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden omvat de producten epidemiologie, gezondheidsbevordering en advisering publieke gezondheid. GGD Groningen ondersteunt gemeenten bij het maken van integraal lokaal beleid over gezondheid en een gezonde leefomgeving. De GGD helpt ook bij de implementatie. Het gedachtengoed van positieve gezondheid staat hierbij centraal. De insteek is om de mogelijkheden, veerkracht en eigen regie van mensen te versterken. De GGD verricht eigen epidemiologisch onderzoek en monitoring van kengetallen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van beschikbare relevante (landelijke) data en kennis om advies op maat te geven. __________________________________________________________________________________ Wat willen we bereiken? Algemeen GGD en gemeenten geven een steeds bredere invulling aan publieke gezondheid. Gezondheid krijgt steeds meer een plaats binnen verschillende gemeentelijke beleidsplannen (o.a. sociaal domein, omgevingsvisie). Dit sluit aan bij de brede kijk op gezondheid, waarbij gezondheid meer is dan de “afwezigheid van ziekte” en in relatie wordt gezien met sociale factoren en omgevingsfactoren. Door het bevorderen van gezond gedrag, gezonde leefomgeving en in te zetten op preventie blijven mensen langer gezond en kunnen ze langer maatschappelijk participeren.